สมการสูญเสียดินสากล
- ผู้เสนอ
- Waldo Wischmeier and Dwight Smith
- ปี
- 1978
- ประเภท
- Empirical soil erosion prediction model
- กลุ่มวิธี
- Soil erosion prediction
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
สมการสูญเสียดินสากล (USLE) เป็นแบบจำลองเชิงประจักษ์ที่ประมาณการการสูญเสียดินต่อปีอันเนื่องมาจากการกัดเซาะแบบแผ่นและแบบร่องบนลาดเขาที่เกิดจากฝนและน้ำท่า พัฒนาโดย Wischmeier และ Smith ในปี 1978 จากการทดลองแปลงกัดเซาะนานหลายทศวรรษ USLE ได้กลายเป็นเครื่องมือมาตรฐานสำหรับการประเมินความเสี่ยงการกัดเซาะ การวางแผนการอนุรักษ์ และการออกแบบแนวปฏิบัติที่ดีที่สุด สมการ USLE ที่ปรับปรุงใหม่ (RUSLE) ได้ปรับปรุงแบบจำลองดั้งเดิมด้วยอัลกอริทึมปัจจัยที่ได้รับการปรับปรุง
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
USLE ทำนายการสูญเสียดินเป็นผลคูณของหกปัจจัย ได้แก่ การชะล้างของฝน (พลังงานของฝน) การกัดเซาะของดิน (ความต้านทานต่อการหลุดลอก) ความยาวและความชันของลาด (การเร่งการไหลของน้ำ) การปกคลุมของพืชพรรณ (การสกัดกั้นฝนและความต้านทานการไหลของน้ำ) และการจัดการ (เทคนิคการอนุรักษ์ เช่น การไถพรวนตามแนวระดับ) แบบจำลองนี้เรียบง่าย: A = R × K × LS × C × P โดยที่ A คือการสูญเสียดินต่อปี (ตันต่อเฮกตาร์ต่อปี) แต่ละปัจจัยมีค่าตั้งแต่ 0 ถึง >1 ทำให้สามารถประเมินความเสี่ยงการกัดเซาะได้อย่างรวดเร็วทั่วทั้งภูมิประเทศโดยไม่ต้องมีการสร้างแบบจำลองกระบวนการโดยละเอียด
ประวัติศาสตร์
Wischmeier และ Smith ได้เผยแพร่ USLE ในปี 1978 โดยอิงจากข้อมูลตั้งแต่ทศวรรษที่ 1930–1960 ที่รวบรวมจากสถานีการกัดเซาะทั่วสหรัฐอเมริกา แบบจำลองนี้กลายเป็นรากฐานในการวางแผนการอนุรักษ์ เวอร์ชันที่ปรับปรุงใหม่ (RUSLE เผยแพร่ปี 1997) ได้ปรับปรุงอัลกอริทึมการชะล้างของฝน (โดยใช้ค่าประมาณปริมาณน้ำฝนจากดาวเทียม) ฟังก์ชันการกัดเซาะของดิน และปัจจัยการปกคลุม-การจัดการ RUSLE2 (2013) ได้เพิ่มการปรับปรุงการปลูกพืชหมุนเวียนและการจัดการเศษซากพืช การขยายผลล่าสุด ได้แก่ รูปแบบ USLE ชายฝั่ง และการบูรณาการกับ GIS สำหรับการประเมินในวงกว้าง
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ USLE สำหรับการคัดกรองความเสี่ยงการกัดเซาะอย่างรวดเร็ว การระบุพื้นที่ที่มีแนวโน้มการกัดเซาะสำหรับการวางแผนการอนุรักษ์ และการประเมินประสิทธิภาพของแนวทางการอนุรักษ์ USLE เหมาะสมที่สุดสำหรับการกัดเซาะบนลาดเขาภายใต้การเพาะปลูกแบบอาศัยน้ำฝน สำหรับการกัดเซาะแบบร่องลึก การกัดเซาะริมตลิ่ง หรือการกัดเซาะชายฝั่ง USLE ไม่เหมาะสมเท่า สำหรับการสร้างแบบจำลองกระบวนการกัดเซาะตามหลักการ (สมการขนส่งตะกอน การปฏิสัมพันธ์ระหว่างร่องลึกและร่องตื้น) ให้ใช้ WEPP (Water Erosion Prediction Project) หรือแบบจำลองตามหลักฟิสิกส์
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ความสัมพันธ์เชิงประจักษ์อาจไม่สามารถนำไปใช้ได้นอกช่วงเงื่อนไขของแปลงที่ใช้ในการพัฒนาแบบจำลอง (ภูมิอากาศชื้นถึงกึ่งแห้ง ภูมิภาคที่ไม่ใช่เขตร้อน)
- ไม่สามารถจับกระบวนการที่ซับซ้อน เช่น การกัดเซาะแบบเลือกในร่องลึก การหลุดลอกของตะกอนโดยน้ำไหล หรือการกัดเซาะใต้ริมตลิ่ง
- ความไม่แน่นอนในการประมาณค่าปัจจัย โดยเฉพาะ C (การปกคลุม) และ P (การจัดการ) ซึ่งต้องการการตัดสินใจเชิงอัตวิสัย
- ไม่ได้สร้างแบบจำลองการทับถมของตะกอน วัสดุที่ถูกกัดเซาะทั้งหมดจะถูกสันนิษฐานว่าถูกขนส่งไป (ไม่เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีความลาดชันต่ำ)
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- แบบจำลองที่เรียบง่ายและกระชับ ต้องการข้อมูลน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับทางเลือกตามกระบวนการ
- ได้รับการตรวจสอบเชิงประจักษ์จากแปลงกัดเซาะหลายพันแปลง ความสัมพันธ์ได้รับการยอมรับอย่างดี
- ปัจจัยมีความเข้าใจง่ายและระบุตำแหน่งได้ชัดเจน ช่วยให้สามารถวิเคราะห์สถานการณ์ของทางเลือกในการจัดการ
- มีให้ใช้งานฟรีและใช้อย่างแพร่หลาย ทำให้มั่นใจได้ถึงความเข้ากันได้กับกรอบการวางแผนการอนุรักษ์
การประยุกต์ใช้
- การวางแผนการอนุรักษ์: การระบุพื้นที่เกษตรกรรมที่มีแนวโน้มการกัดเซาะสำหรับการนำ BMP ไปใช้แบบกำหนดเป้าหมาย (พืชคลุมดิน ขั้นบันได การไถพรวนตามแนวระดับ)
- การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม: การทำนายปริมาณตะกอนจากแหล่งพัฒนา และการกำหนดมาตรการบรรเทา
- การติดตามทะเลทรายและการเสื่อมโทรมของที่ดิน: การติดตามแนวโน้มความเสี่ยงการกัดเซาะในพื้นที่เสี่ยง และการประเมินประสิทธิภาพการฟื้นฟู
- นโยบายการอนุรักษ์ดิน: การใช้ค่าประมาณการกัดเซาะเพื่อจัดสรรเงินอุดหนุนหรือสิทธิการอนุรักษ์ให้กับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
รวบรวมข้อมูลฝน (ปริมาณน้ำฝนและความเข้มข้นรายวันหรือรายเดือน) เพื่อคำนวณการชะล้างของฝน (R) กำหนดคุณสมบัติของดิน (เนื้อดิน อินทรียวัตถุ โครงสร้าง) จากการสำรวจดินเพื่อประมาณการกัดเซาะของดิน (K) รวบรวมการวัดความชันและแผนที่การใช้ที่ดิน
คำนวณ R จากสถิติฝนในอดีต (แนะนำให้ใช้ 30+ ปี) K ค้นหาจากตารางที่เผยแพร่หรือวัดโดยการทดลองจำลองฝน คำนวณความยาวและความชันของลาด (LS) จาก DEM
ประมาณค่าปัจจัยการปกคลุมของพืชพรรณ (C) จากภาพถ่ายทางอากาศหรือการสังเกตภาคสนามเกี่ยวกับประเภทและความหนาแน่นของพืชพรรณ กำหนดค่าปัจจัยการจัดการ (P) ตามเทคนิคการอนุรักษ์ที่ใช้ (การทำขั้นบันได การไถพรวนตามแนวระดับ การปลูกพืชเป็นแถบ)
สำหรับแต่ละเซลล์กริดหรือหน่วยพื้นที่ ปัจจัย USLE จะถูกรวมเข้าด้วยกัน: A = R × K × LS × C × P ผลลัพธ์แสดงถึงการสูญเสียดินเฉลี่ยต่อปี
สร้างแผนที่ความเสี่ยงการกัดเซาะโดยการทำให้ค่า A ที่คำนวณได้เป็นเชิงพื้นที่ พื้นที่ที่มีการกัดเซาะสูงจะได้รับการจัดลำดับความสำคัญสำหรับการแทรกแซงการอนุรักษ์ สถานการณ์เปรียบเทียบแนวทางการจัดการที่แตกต่างกัน (ค่า C และ P) แสดงศักยภาพในการลดการกัดเซาะ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การนำ USLE ไปใช้นอกขอบเขตความถูกต้อง (เช่น พายุหมุนเขตร้อน การกัดเซาะจากการละลายของหิมะ) โดยไม่มีการปรับปรุง
- การปฏิบัติต่อค่าประมาณของ USLE เป็นการทำนายที่แม่นยำ แทนที่จะเป็นตัวบ่งชี้ความเสี่ยงการกัดเซาะสัมพัทธ์ ค่าสัมบูรณ์อาจมีความไม่แน่นอน 50%+
- การละเลยผลกระทบภายนอกของตะกอนที่ถูกกัดเซาะ (การทับถมในพื้นที่ปลายน้ำ การเสื่อมโทรมของคุณภาพน้ำ)
คำถามที่พบบ่อย
การชะล้างของฝน (ปัจจัย R) คืออะไร และวัดได้อย่างไร?
การชะล้างของฝนสะท้อนทั้งปริมาณและความเข้มข้นของฝน พายุที่มีความเข้มข้นสูงทำให้เกิดการกัดเซาะมากกว่าปริมาณน้ำฝนที่เท่ากันซึ่งกระจายอย่างสม่ำเสมอ R คำนวณจากบันทึกฝนในอดีตโดยใช้สมการ R = Σ(EI30) โดยที่ E คือพลังงานจลน์รวมของฝนต่อพายุ และ I30 คือความเข้มข้นสูงสุดของฝนใน 30 นาที ค่าทั่วไปมีตั้งแต่ 20 ในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐอเมริกา ไปจนถึง >500 ในภาคตะวันออกเฉียงใต้ของสหรัฐอเมริกา (วัดเป็น foot-tons-inches ต่อเอเคอร์ต่อปี)
ปัจจัยใดมีอิทธิพลต่อการกัดเซาะของดิน (K) มากที่สุด?
เนื้อดินเป็นปัจจัยหลัก: ดินทรายมีการกัดเซาะได้ง่ายมาก (K ~0.6) ดินทรายแป้งมีการกัดเซาะได้มากที่สุด (K ~0.4) ดินเหนียวน้อยกว่า (K ~0.2) อินทรียวัตถุและโครงสร้างดินช่วยเพิ่มความเสถียรและลด K การซึมผ่านและการยึดเกาะก็มีความสำคัญเช่นกัน ตาราง K ที่เผยแพร่ให้ค่าสำหรับชุดดินทั่วไป การวัดภาคสนามต้องใช้การจำลองฝน
ความยาวและความชันของลาดส่งผลต่อการกัดเซาะอย่างไร?
ปัจจัย LS เพิ่มขึ้นทั้งกับความยาวของลาด (ระยะทางที่น้ำไหลลงลาด) และความชัน (ความลาดเอียง) โดยทั่วไป LS จะคำนวณเป็น LS = (L/22.13)^m × (sin(θ)/0.0896)^n โดยที่ L คือความยาวของลาด (เมตร) θ คือมุมของลาด และ m,n เป็นเลขชี้กำลัง (~0.5, ~1.3) ทุ่งนาที่มีความลาดชัน 45 องศาอาจมีค่า LS ~5; ทุ่งนาที่มีความลาดชัน 5 องศาอาจมีค่า LS ~0.5
USLE สามารถคำนึงถึงประโยชน์ของการทำขั้นบันไดหรือการไถพรวนตามแนวระดับได้หรือไม่?
ได้ โดยผ่านปัจจัย P (การจัดการ) การไถพรวนตามแนวระดับช่วยลดการสูญเสียดินได้ประมาณ 50% (P ~0.5); การทำขั้นบันไดประมาณ 70–80% (P ~0.2–0.3) ปัจจัยเหล่านี้เป็นการประมาณเชิงประจักษ์และสันนิษฐานว่ามีการก่อสร้างและบำรุงรักษาที่เหมาะสม ขั้นบันไดที่บำรุงรักษาไม่ดีให้การป้องกันน้อยมาก
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Wischmeier, W. H., & Smith, D. D. (1978). Predicting rainfall erosion losses: A guide to conservation planning. USDA Agricultural Handbook 537.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วRenard, K. G., Foster, G. R., Weesies, G. A., McCool, D. K., & Yoder, D. C. (1997). Predicting soil erosion by water: a guide to conservation planning with the Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE). USDA Agricultural Handbook 703.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว