SAXS
- ผู้เสนอ
- Otto Kratky
- ปี
- 1954
- ประเภท
- Synchrotron/X-ray technique
- กลุ่มวิธี
- X-ray Scattering
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
Small-Angle X-ray Scattering (SAXS) เป็นเทคนิคการกระเจิงรังสีเอกซ์ในสารละลายที่ใช้วัดรูปร่างและขนาดโดยรวมของโมเลกุลขนาดใหญ่และอนุภาคนาโน โดยการวิเคราะห์ความเข้มของการกระเจิงที่มุมต่ำ (0.1-10 องศา) พัฒนาโดย Kratky และคณะในช่วงทศวรรษที่ 1950 SAXS ให้ข้อมูลเกี่ยวกับรัศมีโมเลกุล สภาวะการรวมกลุ่ม และรูปร่างโดยรวม โดยไม่จำเป็นต้องตกผลึกหรือตรึง ทำให้เหมาะสำหรับการศึกษาโครงสร้างและการเคลื่อนไหวตามธรรมชาติของโปรตีน
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
เมื่อรังสีเอกซ์กระเจิงจากโมเลกุล ความเข้มของการกระเจิงที่มุมต่ำจะขึ้นอยู่กับขนาดและรูปร่างโดยรวมของโมเลกุล ไม่ใช่โครงสร้างระดับอะตอม (ซึ่งจะกระเจิงที่มุมสูง) โดยการวัดการกระเจิงที่มุม < 10 องศา สามารถอนุมานรัศมีไจเรชัน (การวัดความกะทัดรัดของโมเลกุล) น้ำหนักโมเลกุล และรูปร่างได้ เส้นโค้งความเข้มของการกระเจิงเทียบกับมุมสามารถใช้ในการสร้างโครงร่างโมเลกุลและตรวจจับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างได้
ประวัติศาสตร์
Otto Kratky พัฒนาทฤษฎีและการปฏิบัติของ SAXS ในช่วงทศวรรษที่ 1950 โดยมีแรงจูงใจจากการศึกษาโมเลกุลขนาดใหญ่ในสารละลาย เป็นเวลาหลายทศวรรษ SAXS ถูกจำกัดด้วยแหล่งกำเนิดรังสีเอกซ์ที่อ่อนแอและตัวอย่างขนาดเล็ก การปฏิวัติเกิดขึ้นในช่วงทศวรรษที่ 1990-2000 ด้วยแหล่งกำเนิดซินโครตรอนและการจัดการตัวอย่างอัตโนมัติ ปัจจุบัน SAXS เป็นเทคนิคมาตรฐานในชีววิทยาสร้างโครงสร้าง ซึ่งเสริมกับ NMR และ cryo-EM ในการทำความเข้าใจพลวัตของโปรตีน
ควรใช้เมื่อใด
ประยุกต์ใช้ SAXS เพื่อกำหนดรูปร่างและขนาดของโมเลกุลในสารละลาย: โปรตีน, โปรตีนคอมเพล็กซ์, RNA, DNA, อนุภาคนาโน และคอลลอยด์ SAXS เหมาะอย่างยิ่งสำหรับโมเลกุลและคอมเพล็กซ์ที่ยืดหยุ่นซึ่งการตกผลึกไม่สามารถทำได้ SAXS สามารถตรวจจับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเมื่อมีการจับกับลิแกนด์หรือการเปลี่ยนแปลงค่า pH จำเป็นต้องใช้ตัวอย่างบริสุทธิ์ปริมาณมิลลิกรัม
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ความละเอียดต่ำ: SAXS ให้รูปร่างโดยรวม ไม่ใช่รายละเอียดระดับอะตอม
- ความกำกวมของรูปร่าง: รูปร่างโมเลกุลที่แตกต่างกันหลายแบบสามารถเข้ากันได้กับเส้นโค้ง SAXS เดียวกัน
- ความหลากหลายของขนาด: ตัวอย่างที่ไม่เป็นเนื้อเดียวกัน (การรวมกลุ่ม, การแยกสลาย) ทำให้การตีความสับสน
- ความเสียหายจากรังสี: รังสีเอกซ์สามารถทำให้เกิดความเสียหายจากการออกซิเดชันต่อโปรตีนระหว่างการวัด
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- สภาวะธรรมชาติ: การวัดในบัฟเฟอร์และอุณหภูมิทางสรีรวิทยาช่วยรักษาสภาพโครงสร้างตามธรรมชาติ
- ไม่ติดฉลาก: ไม่จำเป็นต้องใช้การติดฉลากไอโซโทปหรือสีย้อม
- ความยืดหยุ่นของโครงสร้าง: สามารถตรวจจับส่วนผสมของโครงสร้างและประเมินอัตราการแลกเปลี่ยนได้
- ไม่ทำลาย: สามารถนำตัวอย่างกลับมาใช้สำหรับการวัดอื่นๆ ได้
การประยุกต์ใช้
- สถาปัตยกรรมโปรตีนคอมเพล็กซ์: การกำหนดรูปร่างและการประกอบโดยรวมของคอมเพล็กซ์หลายหน่วยย่อยโดยไม่ต้องตกผลึก
- โปรตีนที่ไม่มีโครงสร้างที่แน่นอน: การจำแนกลักษณะขนาดและความหลากหลายของโปรตีนที่ยืดหยุ่นซึ่งเกี่ยวข้องกับการส่งสัญญาณ
- การจำแนกลักษณะโปรตีนเยื่อหุ้มเซลล์: การวัดรูปร่างและการรวมกลุ่มของโปรตีนที่ละลายในสารลดแรงตึงผิวหรือโปรตีนที่สร้างขึ้นใหม่ในนาโนดิสก์
- การวัดขนาดอนุภาคนาโน: การกำหนดการกระจายขนาดและการรวมกลุ่มของอนุภาคนาโนทองและคอลลอยด์อื่นๆ
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ลำแสงรังสีเอกซ์ที่ผ่านการปรับให้ขนานส่องไปยังสารละลายของโมเลกุลขนาดใหญ่ วัดความเข้มของการกระเจิงที่มุม 0.1-10 องศา
หักล้างการกระเจิงพื้นหลังจากบัฟเฟอร์ และปรับข้อมูลให้เป็นมาตรฐานตามความเข้มของลำแสงตกกระทบ
วิเคราะห์เส้นโค้งการกระเจิง I(q) (ความเข้มเทียบกับมุมการกระเจิง q) โดยใช้การวิเคราะห์แบบ Guinier (ที่มุมเล็กมาก) เพื่อให้ได้รัศมีไจเรชัน
เปรียบเทียบการกระเจิงทางทฤษฎีจากโครงสร้างที่คาดการณ์กับข้อมูลการทดลอง โดยใช้การปรับปรุงซ้ำหรือการสร้างโครงร่าง
สกัดรัศมีไจเรชัน น้ำหนักโมเลกุล สภาวะการรวมกลุ่ม และความยืดหยุ่นของโครงสร้าง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การตีความโครงร่างที่ได้จาก SAXS มากเกินไป; ควรตรวจสอบความถูกต้องเสมอด้วยเทคนิคเสริม (EM, NMR)
- การละเลยการรวมกลุ่มและความหลากหลายของขนาด; ตรวจสอบคุณภาพของตัวอย่างด้วยโครมาโทกราฟีแบบแยกขนาด
- การสมมติว่า Rg ที่ได้จาก SAXS กำหนดรูปร่างได้อย่างไม่ซ้ำกัน; ใช้ข้อจำกัดเพิ่มเติมจากเทคนิคอื่นๆ
คำถามที่พบบ่อย
รัศมีไจเรชัน (Rg) ที่วัดโดย SAXS คืออะไร?
Rg คือระยะทางรากที่สองของค่าเฉลี่ยกำลังสองของระยะห่างของอะตอมทั้งหมดในโมเลกุลจากจุดศูนย์กลางมวล โปรตีนที่มีโครงสร้างกะทัดรัดและพับตัวจะมีค่า Rg ต่ำ โปรตีนที่คลี่ออกและไม่พับตัวจะมีค่า Rg สูง จาก SAXS ค่า Rg จะถูกสกัดโดยใช้การวิเคราะห์แบบ Guinier ที่มุมเล็กที่สุดซึ่งข้อมูลเป็นเส้นตรงใน q²
SAXS สามารถกำหนดน้ำหนักโมเลกุลสัมบูรณ์ได้หรือไม่?
ได้ โดยการเปรียบเทียบความเข้มของการกระเจิงที่มุมศูนย์ (ความเข้มการกระเจิงไปข้างหน้า I(0)) กับค่ามาตรฐาน หรืออีกทางหนึ่ง หากทราบความเข้มข้นของตัวอย่าง สามารถคำนวณน้ำหนักโมเลกุลจาก I(0) โดยใช้พารามิเตอร์เฉพาะของโปรตีนได้
SAXS เปรียบเทียบกับ Dynamic Light Scattering (DLS) อย่างไร?
DLS วัดค่าสัมประสิทธิ์การแพร่และรายงานรัศมีไฮโดรไดนามิก; SAXS วัดการกระเจิงและรายงานรัศมีไจเรชัน ทั้งสองเทคนิคเสริมกัน และร่วมกันจำกัดรูปร่างโมเลกุล SAXS ให้ข้อมูลรูปร่างที่ละเอียดกว่า; DLS เร็วกว่าและต้องการตัวอย่างน้อยกว่า
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Glatter, O., & Kratky, O. (1982). Small Angle X-ray Scattering. Academic Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วKoch, M. H., Vachette, P., & Svergun, D. I. (2003). Small-angle scattering: a view on the properties, structures and structural changes of biological macromolecules in solution. Quarterly Reviews of Biophysics, 36(2), 147-227.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว