Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Universal Soil Loss Equation

Autor metody
Waldo Wischmeier and Dwight Smith
Rok
1978
Typ
Empirical soil erosion prediction model
Rodzina
Soil erosion prediction

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Uniwersalne Równanie Strat Gleby (USLE) jest modelem empirycznym, który szacuje roczne straty gleby spowodowane erozją płaską i korytową na zboczach, wywołaną przez opady i spływ powierzchniowy.

Opracowane przez Wischmeiera i Smitha w 1978 roku na podstawie wieloletnich eksperymentów na poletkach erozyjnych, USLE stało się standardowym narzędziem do oceny ryzyka erozji, planowania ochrony gleby i projektowania najlepszych praktyk zarządzania. Zrewidowana wersja USLE (RUSLE) zaktualizowała oryginalny model o ulepszone algorytmy czynnikowe.

Intuicja stojąca za metodą

USLE przewiduje straty gleby jako iloczyn sześciu czynników: erozyjności opadów (energii opadów), podatności gleby na erozję (odporności na oderwanie), długości i nachylenia stoku (przyspieszenia spływu), pokrywy roślinnej (intercepcji opadów i oporu spływu) oraz praktyk zarządzania (technik ochrony gleby, takich jak orka konturowa). Model jest prosty: A = R × K × LS × C × P, gdzie A to roczne straty gleby (tony na hektar na rok). Każdy czynnik przyjmuje wartości od 0 do >1, co pozwala na szybkie oszacowanie ryzyka erozji w krajobrazie bez szczegółowego modelowania procesów.

Historia

Oparte na danych z lat 30.–60. XX wieku zebranych na stacjach erozyjnych w całych Stanach Zjednoczonych, Wischmeier i Smith opublikowali USLE w 1978 roku. Model stał się podstawą planowania ochrony gleby. Zrewidowana wersja (RUSLE, opublikowana w 1997 r.) ulepszyła algorytmy erozyjności opadów (wykorzystując szacunki opadów z satelitów), funkcje podatności gleby na erozję oraz czynniki pokrywy i zarządzania. RUSLE2 (2013) dodał ulepszenia dotyczące rotacji upraw i zarządzania pozostałościami pożniwnymi. Najnowsze rozszerzenia obejmują warianty przybrzeżne USLE i integrację z systemami GIS do oceny na dużą skalę.

Kiedy stosować

Używaj USLE do szybkiego przeglądu ryzyka erozji, identyfikacji obszarów podatnych na erozję w celu planowania ochrony gleby oraz oceny skuteczności praktyk ochrony gleby. USLE jest najbardziej odpowiednie dla erozji zboczy w warunkach upraw polowych. W przypadku erozji wąwozowej, erozji brzegów rzek lub erozji przybrzeżnej, USLE jest mniej odpowiednie. Do szczegółowego modelowania procesów erozji (równania transportu osadów, interakcje między erozją płaską a korytową) należy używać WEPP (Water Erosion Prediction Project) lub modeli opartych na prawach fizyki.

Ograniczenia i uwagi

  • Zależności empiryczne mogą nie mieć zastosowania poza zakresem warunków polowych użytych do opracowania modelu (regiony wilgotne do półsuche, regiony niezwrotnikowe)
  • Nie jest w stanie uchwycić złożonych procesów, takich jak erozja selektywna w wąwozach, oderwanie osadów przez płynącą wodę lub podmywanie brzegów rzek
  • Niepewność w szacowaniu czynników, zwłaszcza C (pokrywa) i P (praktyka), które wymagają subiektywnej oceny
  • Nie modeluje osadzania się osadów; zakłada się, że cały wyerodowany materiał jest transportowany (nieodpowiednie dla obszarów o małym nachyleniu)

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Prosty, zwięzły model wymagający minimalnej ilości danych w porównaniu do alternatyw opartych na procesach
  • Empirycznie zweryfikowane na tysiącach poletek erozyjnych; zależności są dobrze ustalone
  • Czynniki są intuicyjne i przestrzenne, umożliwiając analizę scenariuszy alternatywnych praktyk zarządzania
  • Swobodnie dostępne i szeroko stosowane, zapewniając zgodność z ramami planowania ochrony gleby

Zastosowania

  • Planowanie ochrony gleby: identyfikacja pól uprawnych podatnych na erozję w celu wdrożenia ukierunkowanych najlepszych praktyk zarządzania (rośliny okrywowe, tarasy, orka konturowa)
  • Ocena wpływu na środowisko: prognozowanie ilości osadów z terenów budowy i określanie środków łagodzących
  • Monitorowanie pustynnienia i degradacji gleby: śledzenie trendów ryzyka erozji na obszarach wrażliwych i ocena skuteczności rekultywacji
  • Polityka ochrony gleby: wykorzystanie szacunków erozji do alokacji subsydiów lub służebności ochronnych na obszary wysokiego ryzyka

Jak to działa

Jak to działa

1

Dane opadowe (dzienne lub miesięczne opady i ich intensywność) są zbierane w celu obliczenia erozyjności opadów (R). Właściwości gleby (tekstura, zawartość materii organicznej, struktura) są określane na podstawie badań gleboznawczych w celu oszacowania podatności gleby na erozję (K). Gromadzone są pomiary nachylenia stoku i mapy użytkowania terenu.

2

R jest obliczane na podstawie historycznych statystyk opadowych (zalecane 30+ lat). K jest odczytywane z opublikowanych tabel lub mierzone za pomocą eksperymentów symulujących opady. Długość i nachylenie stoku (LS) są obliczane z modeli numerycznych terenu (DEM).

3

Czynnik pokrywy roślinnej (C) jest szacowany na podstawie zdjęć lotniczych lub obserwacji terenowych typu i gęstości roślinności. Czynnik praktyk zarządzania (P) jest przypisywany na podstawie stosowanych technik ochrony gleby (tarasowanie, orka konturowa, uprawa pasowa).

4

Dla każdej komórki siatki lub jednostki pola, czynniki USLE są łączone: A = R × K × LS × C × P. Wyniki reprezentują średnie roczne straty gleby.

5

Mapy ryzyka erozji są generowane przez przestrzenne rozmieszczenie obliczonych wartości A. Obszary o wysokim ryzyku erozji są priorytetowo traktowane w interwencjach ochronnych. Scenariusze porównujące różne praktyki zarządzania (wartości C i P) pokazują potencjał redukcji erozji.

Częste pułapki

  • Stosowanie USLE poza jego zakresem ważności (np. cyklony tropikalne, erozja spowodowana topnieniem śniegu) bez dostosowania
  • Traktowanie szacunków USLE jako precyzyjnych prognoz, a nie względnych wskaźników ryzyka erozji; wartości absolutne mogą mieć niepewność ponad 50%
  • Pomijanie pozaterenowych skutków wyerodowanych osadów (osadzanie się w dół rzeki, degradacja jakości wody)

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest erozyjność opadów (czynnik R) i jak jest mierzona?

Erozyjność opadów odzwierciedla zarówno ilość, jak i intensywność opadów – burze o wysokiej intensywności powodują większą erozję niż te same opady rozłożone równomiernie. R jest obliczane na podstawie historycznych danych opadowych za pomocą równania R = Σ(EI30), gdzie E to całkowita energia kinetyczna opadów na burzę, a I30 to maksymalna 30-minutowa intensywność opadów. Typowe wartości wahają się od 20 w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych do >500 w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych (mierzone w stopo-funtach-calach na akr na rok).

Jakie czynniki najsilniej wpływają na podatność gleby na erozję (K)?

Tekstura gleby jest kluczowa: piaski są bardzo podatne na erozję (K ~0,6), pyły są najbardziej podatne (K ~0,4), gleby bogate w glinę mniej (K ~0,2). Materia organiczna i struktura gleby poprawiają stabilność i zmniejszają K. Ważna jest również przepuszczalność i spoistość. Opublikowane tabele K podają wartości dla typowych serii glebowych; pomiary terenowe wymagają symulacji opadów.

Jak długość i nachylenie stoku wpływają na erozję?

Czynnik LS rośnie zarówno wraz z długością stoku (odległość, jaką woda pokonuje w dół), jak i nachyleniem (gradient). LS jest zazwyczaj obliczane jako LS = (L/22,13)^m × (sin(θ)/0,0896)^n, gdzie L to długość stoku (metry), θ to kąt nachylenia, a m,n to wykładniki (~0,5, ~1,3). Pole na stoku o nachyleniu 45 stopni może mieć LS ~5; stok o nachyleniu 5 stopni może mieć LS ~0,5.

Czy USLE może uwzględniać korzyści z tarasowania lub orki konturowej?

Tak, poprzez czynnik P (praktyka). Orka konturowa zmniejsza straty gleby o ~50% (P ~0,5); tarasowanie o ~70–80% (P ~0,2–0,3). Te czynniki są szacunkami empirycznymi i zakładają prawidłową budowę i konserwację. Słabo utrzymane tarasy oferują niewielką ochronę.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Wischmeier, W. H., & Smith, D. D. (1978). Predicting rainfall erosion losses: A guide to conservation planning. USDA Agricultural Handbook 537.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.
  2. Renard, K. G., Foster, G. R., Weesies, G. A., McCool, D. K., & Yoder, D. C. (1997). Predicting soil erosion by water: a guide to conservation planning with the Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE). USDA Agricultural Handbook 703.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.