İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Kullanım-Aşınma Analizi

Ortaya koyan
Lawrence Keeley
Yıl
1980
Tür
Tool function inference
Aile
Functional Analysis

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Kullanım-aşınma analizi (mikro-aşınma veya alet-kullanımı analizi olarak da bilinir), taş aletlerin kesici kenarları ve yüzeylerindeki mikroskobik aşınma desenlerinden aletin işlevini çıkarsayan bir yöntemdir.

Lawrence Keeley tarafından 1970'lerde-1980'lerde öncülüğü yapılan bu teknik, aletlerin kullanım sırasında farklı malzemelerle temas etmesiyle oluşan hasar desenlerini, cilaları ve kenar yuvarlaklaşmalarını inceler. Bu aşınma desenlerini analiz ederek arkeologlar, bir aletin bitki materyali, et, kemik, deri veya ahşap kesmek için kullanılıp kullanılmadığını belirleyebilir ve bu da tarih öncesi toplumlardaki görev uzmanlaşması ve geçim uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgi ortaya koyar.

Yöntemin mantığı

Bir taş alet, farklı malzemeleri kesmek, kazımak veya delmek için kullanıldığında, her malzeme kendine özgü mikroskobik aşınma deseni üretir. Bitki liflerini kesen çakmaktaşı ince, doğrusal çizikler bırakır; eti kesmek farklı cilalar ve desenler bırakır; kemik testereyle kesmek daha kaba çizikler oluşturur; deri işleme daha farklı aşınma imzaları üretir. Çeşitli malzemeleri kesmek, kazımak ve işlemek için deneysel aletler kullanarak ve ardından oluşan aşınma desenlerini mikroskop altında inceleyerek, arkeologlar kullanım-aşınma desenlerinin bir referans kütüphanesini oluşturabilir. Arkeolojik alanlardan elde edilen fosil aletler daha sonra orijinal işlevlerini çıkarmak için bu referans kütüphanesiyle karşılaştırılır.

Tarih

Kullanım-aşınma analizi, mikroskobik aşınma desenlerinin alet işlevini belirleyebileceğini gösteren Lawrence Keeley tarafından 1970'lerde-1980'lerde öncülük edilmiştir. İlk uygulamalar Paleolitik taş aletlere odaklanmıştır. SEM teknolojisindeki gelişmeler, aşınma özelliklerinin görüntülenmesini iyileştirmiştir. Grace, Williamson ve diğerleri, aşınma türlerini ayırt etme yöntemlerini geliştirmiştir. Bugün, kullanım-aşınma analizi, genellikle diğer analitik yaklaşımlarla entegre edilerek, Paleolitik ve Neolitik topluluklara yaygın olarak uygulanmaktadır.

Ne zaman kullanılır?

Ayrıntılı işlevsel bilgi gerektiğinde taş aletlere kullanım-aşınma analizi uygulayın. Kesme veya kazıma için uygun keskin kenarlı aletler için en etkilidir. Görev uzmanlaşması desenlerini ortaya çıkarmak için birden fazla alet analiz edildiğinde iyi çalışır. Sağlam yorumlama için diğer kanıtlarla (mekansal dağılım, fauna kalıntıları, kemik aletler) birleştirilmesi en iyisidir. En güvenilir, ağır post-depositional hasarı olmayan aletler için.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Karşılaştırma için kapsamlı deneysel referans koleksiyonları gerektirir
  • Post-depositional değişiklikler orijinal kullanım aşınmasını taklit edebilir veya maskeleyebilir
  • Sonuçlar gözlemci deneyimine ve yorumlama becerisine bağlıdır
  • Bazı aletler birden fazla amaç için kullanılmış olabilir, bu da yorumlamayı karmaşıklaştırır
  • Aşınma desenleri alet malzemesine, kenar geometrisine ve tekniğe bağlı olarak değişebilir

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Alet morfolojisinden bağımsız olarak alet işlevi hakkında doğrudan kanıt sağlar
  • Görev uzmanlaşmasını ve ekonomik organizasyonu belirleyebilir
  • Geçim ve zanaat faaliyetleri hakkında davranışsal bilgiler ortaya koyar
  • Çeşitli kültürel ve zamansal bağlamlarda uygulanabilir
  • Kasıtlı ve tesadüfi kullanım arasında ayrım yapabilir

Uygulama alanları

  • Aşınma deseni analizi yoluyla Paleolitik taş aletlerin (kazıyıcılar, bıçaklar, burinler) işlevini belirleme
  • Çok mevsimlik yerleşim alanlarından alet takımlarındaki mevsimsel faaliyetleri ve görev uzmanlaşmasını belirleme
  • Kemik ve taş aletlerdeki aşınma desenlerinden kasaplık ve deri işleme tekniklerini yeniden yapılandırma
  • Alet kullanımındaki ve görev uzmanlaşmasındaki değişiklikleri analiz ederek tarıma geçişi anlama
  • Yoğun deri veya kemik işleme kanıtları yoluyla Neolitik ve sonraki toplumlarda zanaat uzmanlığını değerlendirme

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Kesici takımlar, kazıyıcılar ve potansiyel olarak saplı aletler dahil olmak üzere arkeolojik alanlardan taş aletler toplayın. Kazı bağlamını ve stratigrafisini belgeleyin. Aşınma analizini etkileyebilecek tortu ile aletlerin kontamine olmadığından emin olun.

2

Aşınma yüzeylerindeki orijinal hasarı önlemek için aletleri su ve yumuşak fırçalarla nazikçe temizleyin. Mikroskobik inceleme için uygun slaytlara veya tutuculara aletleri monte edin. Aşınma analizi öncesinde alet morfolojisini ve kenar geometrisini belgeleyin.

3

Bir ışık mikroskobu (tipik olarak 50-400x büyütme) veya taramalı elektron mikroskobu (SEM) altında aletleri inceleyin. Kenar hasar desenlerini, cila dağılımını ve çizikleri belgeleyin. Alet yüzeyindeki aşınma özelliklerinin türünü ve konumunu belirleyin.

4

Benzer taştan yapılmış kopya aletlerle deney yaparak bir referans koleksiyonu oluşturun. Farklı malzemeleri (bitki, et, kemik, deri, ahşap) kesmek, kazımak ve işlemek için deneysel aletler kullanın. Deneysel aletlerde oluşan aşınma desenlerini fotomikrografi yoluyla belgeleyin.

5

Arkeolojik alet aşınma desenlerini deneysel referans aşınma desenleriyle karşılaştırın. Her bir alet kenarıyla ilişkili olası malzemeyi ve hareketi (kesme, kazıma, delme) çıkarmak için desenleri mümkün olduğunca eşleştirin. Görev uzmanlaşmasını ve zaman içindeki alet kullanımındaki değişiklikleri belirleyin.

Sık yapılan hatalar

  • Post-depositional hasarın orijinal desenleri gizlediği ağır şekilde değiştirilmiş aletlerde tanısal aşınma özelliklerinin aşırı yorumlanması
  • Yanlış işlevsel atamalara yol açan, aşınma analizi yerine yalnızca morfolojiye güvenmek
  • Taşın ham madde türünün aşınma deseni oluşumu üzerindeki etkisini göz ardı etmek
  • Teknikler veya malzemeler farklı olduğunda deneysel aletlerdeki aşınma desenlerinin arkeolojik numunelerdekilerle doğrudan eşleştiğini varsaymak

Sık sorulan sorular

Kullanım-aşınma desenleri doğal post-depositional hasardan nasıl ayırt edilebilir?

Kullanım aşınması tipik olarak kenarın yüksek noktalarında meydana gelir ve karakteristik cilalar ile çizikler gösterir. Post-depositional hasar (çiğneme, hava koşulları) rastgele olma eğilimindedir, aletin tüm bölümlerini eşit şekilde etkiler ve belirli malzemelerle ilişkili ayırt edici desenlerden yoksundur. Büyütme altında dikkatli gözlem genellikle bunları ayırt edebilir, ancak ağır şekilde değiştirilmiş aletler sorunlu olabilir.

Taş türü kullanım-aşınma deseni oluşumunu etkiler mi?

Evet, önemli ölçüde. Obsidyen, çakmaktaşı ve diğer kriptokristalin taşlar, kaba taneli taşlardan farklı aşınma desenleri üretir. Kenar geometrisi ve keskinliği de aşınma oluşumunu etkiler. Deneysel referans koleksiyonları, geçerli karşılaştırmalar için arkeolojik numunelerle aynı veya benzer taş türlerini kullanmalıdır.

Kullanım aşınması et ve kemik kesimi arasında ayrım yapabilir mi?

Evet, ancak ayrım ince olabilir. Et kesimi, doğrusal çizikler içeren nispeten pürüzsüz cilalar üretir. Kemik kesimi, basamak kırıkları ve farklı cila morfolojisi dahil olmak üzere daha kaba hasar üretir. Deneyimli analistler bu ayrımı yapabilir, ancak bazı durumlarda sınıflandırma belirsiz olabilir.

Saplama kanıtları aletin işlevi hakkında ne anlatıyor?

Saplama (bir sapa veya şişe takma), aletin çok amaçlı çalışma yerine belirli, yoğun bir görev için kullanıldığını ima eder. Saplama kanıtları, aşınma analizi ile birleştirildiğinde, alet kullanımı, bakımı ve değiştirme modelleri hakkında davranışsal bilgiler ortaya çıkarabilir.

Deneyler ve referans koleksiyonları kullanım-aşınma analizini nasıl iyileştirir?

Bilinen malzemeler ve kullanımlarla oluşturulan deneysel aletler, aşınma desenlerinin bir referans kütüphanesini sağlar. Arkeolojik alet aşınması deneysel referanslarla karşılaştırıldığında, analistler olası işlevleri daha güvenle atayabilirler. Birden fazla malzemeyi ve tekniği kapsayan büyük, çeşitli referans koleksiyonları, sağlam yorumlamalar için gereklidir.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Keeley, L. H. (1980). Experimental Determination of Stone Tool Uses. University of Chicago Press.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Grace, R. (1997). The chronology of microwear polish formation. Journal of Archaeological Science, 24(11), 983-998.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.
  3. Williamson, B. S. (2003). Lithic microwear analysis. Journal of World Prehistory, 17(3), 277-330.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.