Trail Making Test (TMT)
- Ortaya koyan
- Ralph Reitan
- Yıl
- 1958
- Tür
- Clinician-administered neuropsychological test of attention and executive function
- Aile
- executive function and processing speed
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Trail Making Test (TMT), 1958'de Reitan tarafından geliştirilmiş, görsel-motor işlem hızı, dikkat ve yürütücü işlevi ölçen basit, kısa bir nöropsikolojik testtir.
TMT iki formdan oluşur: Temel işlem hızını ve görsel taramayı değerlendiren Bölüm A ve yürütücü işlevi, görev değiştirme ve bilişsel esnekliği değerlendiren Bölüm B. Basitliğine rağmen, TMT çok çeşitli nörolojik ve psikiyatrik durumlarda bilişsel bozulmaya karşı oldukça hassastır ve nöropsikolojide en yaygın kullanılan tarama testlerinden biri olmaya devam etmektedir.
Yöntemin mantığı
TMT, katılımcının numaralı (Bölüm A) veya dönüşümlü numaralı ve harfli (Bölüm B) noktaları mümkün olan en hızlı şekilde artan sırada birleştirmesini gerektirerek çalışır. Bölüm A, nispeten otomatik bir motor ve algısal görevdir; Bölüm B, çalışma belleği, görev değiştirme ve engelleme gerektirir. Bölüm B ve Bölüm A süresi arasındaki fark (B-A), saf işlem hızından yürütücü işlev bozukluğunu ayırır. Bu zarif tasarım—farklı bilişsel süreçleri ayırmak için karmaşıklığı bir mercek olarak kullanmak—TMT'nin kalıcı kullanışlılığını açıklamaktadır.
Tarih
Trail Making Test, 1950'lerde Ralph Reitan tarafından ABD Ordusu'nun ( 'Army Individual Test of General Ability') önceki çalışmalarına dayanarak geliştirilmiştir. Reitan'ın 1958 tarihli yayını, beyin disfonksiyonunu tespit etmedeki geçerliliğini ortaya koymuştur. TMT, Halstead-Reitan Nöropsikolojik Bataryasının standart bir bileşeni haline gelmiş ve şimdi klinik nöropsikoloji, araştırma ve iş sağlığında dünya çapında kullanılmaktadır. Çeşitli popülasyonlarda kapsamlı bir şekilde çevrilmiş ve normlanmıştır. Test, orijinal gelişiminden bu yana büyük ölçüde değişmeden kalmış, bu da sağlamlığını kanıtlamaktadır.
Ne zaman kullanılır?
TMT, özellikle frontal lob veya subkortikal hasarı olan (örn. inme, TBI, Parkinson hastalığı, vasküler demans) bilişsel bozukluk şüphesi olan herhangi bir hastada yürütücü işlevi ve işlem hızını taramak için endikedir. Deliryum, demans, dikkat eksikliği bozuklukları ve hafif bilişsel bozukluğa duyarlıdır. TMT tek başına tanı koydurucu DEĞİLDİR ve klinik değerlendirme, görüntüleme ve diğer nöropsikolojik testlerle entegre edilmelidir. Kısalığı ve minimum ekipman ihtiyacı nedeniyle özellikle yoğun ortamlarda kullanışlıdır.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Sınırlı özgüllük — uzamış TMT performansı işlem hızı yavaşlamasını, motor bozukluğu, görsel-motor disfonksiyonu, dikkat sorunlarını veya yürütücü işlev bozukluğunu yansıtabilir; test hangisi olduğunu belirtmez.
- Motor ve görsel sınırlamalara karşı hassas — artrit, titreme, görme sorunları veya bilişle ilgisi olmayan motor yavaşlama tamamlama sürelerini şişirir.
- Yaş ve eğitim etkileri — ilerleyen yaş ve düşük eğitimle tamamlama süresinde önemli artışlar; ham puanlar yorumlama için yaşa göre ayarlanmış normlara dönüştürülmelidir.
- Pratik etkileri — tekrarlanan testlerle önemli iyileşme olabilir (tipik olarak sürede %10–20 azalma), sık seri izleme için kullanışlılığı sınırlar.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Basitlik ve hız — 5–10 dakika sürer; yalnızca kağıt ve kalem gerektirir; uygulaması ve puanlaması kolaydır.
- Bilişsel bozulmaya karşı mükemmel hassasiyet — çeşitli durumlarda (demans, inme, TBI, DEHB, depresyon) yürütücü işlev bozukluğunu ve yavaşlamayı tespit eder.
- İki bölümlü tasarım farklı süreçleri ayırır — Bölüm A-B farkı işlem hızını yürütücü işlevden ayırır.
- Kapsamlı normatif veriler — dünya çapında yaş grupları, eğitim düzeyleri ve klinik popülasyonlar arasında yayınlanmış normlar mevcuttur.
Uygulama alanları
- İnme iyileşme takibi: Bir nörolog, inmeden 6 hafta sonra bir hastada yürütücü işlev ve işlem hızının iyileşmesini izlemek için TMT'yi kullanır. Başlangıçtaki Bölüm B-A farkı 95 saniyeydi; 3 aylık takipte, kısmi bilişsel iyileşme ile tutarlı olarak B-A farkı 60 saniyeye iyileşmiştir.
- Aile hekimliğinde DEHB taraması: Bir aile hekimi, işte karmaşık görevlerde zorluk bildiren 45 yaşındaki bir hastada DEHB taramasının bir parçası olarak TMT'yi uygular. Hafif uzamış Bölüm A ile belirgin şekilde uzamış Bölüm B süresi (115 saniye, yaşa göre ayarlanmış norm 75) yürütücü işlev bozukluğunu düşündürmektedir; daha ileri nöropsikolojik değerlendirme ayarlanır.
- Demans evrelemesi: Bir geriatrist, teşhis konmuş Alzheimer hastalığı olan bir hastada bilişsel gerilemeyi izlemek için seri TMT puanlarını kullanır. 18 ay boyunca, Bölüm B süresi 85'ten 120 saniyeye çıkarak ilerleyici yürütücü işlev bozukluğunu ve demans ilerlemesini düşündürmektedir.
- Travmatik beyin hasarı rehabilitasyonu: Bir rehabilitasyon nöropsikoloğu, orta düzeyde TBI'dan iyileşen bir hastada her 4 haftada bir TMT'yi kullanır. TMT'deki iyileşme (4. haftada 105 saniyeden 12. haftada 75 saniyeye), yürütücü işlevdeki ilerlemeyi belgelemektedir ve rehabilitasyon planlamasına entegre edilmektedir.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
TMT, iki kağıt form olarak uygulanır. Bölüm A, bir sayfaya rastgele dağılmış 25 numaralı daire (1–25) sunar; katılımcı bunları artan sayısal sırada birleştiren çizgiler çizer. Bölüm B, dönüşümlü sayılar (1–13) ve harfler (A–L) içeren 25 daire sunar; katılımcı bunları dönüşümlü dizide (1-A-2-B-3-C, vb.) kesişen çizgilerden kaçınarak birleştirir. Katılımcıya, kalemi kaldırmadan mümkün olduğunca hızlı çalışması talimatı verilir. Her bölüm için süre (saniye olarak) kaydedilir ve herhangi bir hata not edilir. Tipik uygulama süresi 5–10 dakikadır.
TMT, Bölüm A ve Bölüm B'nin tamamlanma süresi saniye olarak ayrı ayrı kaydedilerek puanlanır. Standart puanlama ayrıca yürütücü işlevi (görev değiştirme, bilişsel esneklik) işlem hızından ayıran B-A farkını da hesaplar. Kesme süreleri yaşa ve eğitime göre değişir; yayınlanmış normlar yaygın olarak mevcuttur. Örneğin, klinik olmayan yetişkinlerde ortalama tamamlama süreleri Bölüm A için tipik olarak 25–35 saniye ve Bölüm B için 50–80 saniyedir; yaşa göre ayarlanmış normların 2 standart sapma üzerindeki değerler bozulma olduğunu düşündürür.
Bölüm A'da uzamış süre (> yaşa göre ayarlanmış normlarda 78 saniye) yavaşlamış işlem hızını veya görsel-motor bozukluğu düşündürür. Bölüm B'nin Bölüm A'ya göre uzamış süresi veya büyük bir B-A farkı (>60 saniye) yürütücü işlev bozukluğunu, görev değiştirme zorluğunu veya bilişsel esneklik bozukluğunu düşündürür. Performans her zaman yaş, eğitim ve görme/motor yeteneği bağlamında yorumlanmalıdır. Çok yavaş Bölüm A performansı, Bölüm B yorumunu geçersiz kılar (çünkü Bölüm B, Bölüm A'nın işlem hızı yükünü içerir).
Sık yapılan hatalar
- Yaşa göre ayarlanmamış ham TMT sürelerini kullanmak — ham puanlar anlamsızdır; klinik yorumlama için her zaman yaşa göre düzeltilmiş normlara dönüştürün.
- İzole TMT yavaşlamasını demans olarak aşırı yorumlamak — uzamış TMT, birincil bilişsel bozukluk yerine depresyon, motor yavaşlama, görme bozukluğu veya düşük motivasyonu yansıtabilir.
- Bölüm A ciddi şekilde bozuk olduğunda Bölüm B'yi uygulamak — Bölüm A süresi aşırı derecede uzamışsa (>90 saniye), Bölüm B geçerli bir şekilde yorumlanamaz.
- Motor, görsel veya görsel-motor sınırlamaları hesaba katmamak — TMT bilişsel bozulmaya duyarlıdır ancak özgül değildir; motor veya duyusal defisitler klinik olarak dışlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
TMT'de bir hastanın hataları olursa ne yapmalıyım?
Yaygın hatalar arasında bir sayıyı veya harfi atlamak veya noktaları sırasıyla birleştirmemek yer alır. Hatalar az ve hemen düzeltilirse, puanlama genellikle yalnızca tamamlama süresini içerir. Hatalar sık (>3) veya düzeltilmemişse, bunları ayrı olarak belgeleyin; sık hatalar dikkat veya talimat takip etme sorunlarını düşündürür. Bazı klinisyenler hata sayısını ek bir sonuç olarak kullanır; referans popülasyonunuzdaki normlara bakın.
Bölüm B ve Bölüm A arasındaki büyük farkı (B-A > 60 saniye) nasıl yorumlarım?
60 saniyeden büyük bir B-A farkı, yürütücü işlev bozukluğunu, görev değiştirme zorluğunu veya bilişsel esneklik bozukluğunu düşündürür. Ancak, Bölüm A süresinin normal olduğunu her zaman doğrulayın; aşırı yavaş Bölüm A'dan kaynaklanan büyük bir B-A farkı, yalnızca yürütücü işlev bozukluğunu değil, işlem hızı yavaşlamasını yansıtabilir. Hem Bölüm A hem de Bölüm B'yi ayrı ayrı yaşa göre ayarlanmış normlara karşı çizin.
TMT'yi uzaktan veya dijital olarak kullanabilir miyim?
Dijital versiyonlar mevcuttur ancak kağıt-kalem normlarıyla doğrudan karşılaştırılabilir olmayabilir. Dijital uygulama gerekiyorsa, platformu belgeleyin ve bu sürüm için normların yayınlanıp yayınlanmadığını göz önünde bulundurun. Yüz yüze kağıt-kalem uygulaması standart olmaya devam etmektedir; görme, motor yetenek ve dikkat daha kolay gözlemlenebilir.
Normal bir TMT ancak diğer testlerde yavaş işlem ne anlama gelir?
TMT hassastır ancak kapsamlı değildir. Bir hasta normal TMT'ye sahip olabilir ancak işlem hızı veya yürütücü işlevin diğer ölçümlerinde (örn. Digit Symbol Substitution Test, Wisconsin Card Sorting Test) bozuk performans gösterebilir. TMT kullanışlı bir tarama aracıdır; anormal sonuçlar daha ileri testleri tetikler, ancak normal sonuçlar bilişsel bozukluğu dışlamaz.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Reitan, R. M. (1958). Validity of the Trail Making Test as an indicator of organic brain damage. Perceptual and Motor Skills, 8(3), 271-276.
DOI kaynağını açKopyalandı.Sanchez-Cubillo, I., Perianez, J. A., Adrover-Roig, D., et al. (2009). Construct validity of the Trail Making Test: Role of task-switching, working memory, inhibition/interference control, and visuomotor abilities. Journal of the International Neuropsychological Society, 15(3), 438-450.
DOI kaynağını açKopyalandı.Corrigan, J. D., & Hinkeldey, N. S. (1987). Relationships between parts A and B of the Trail Making Test. Journal of Clinical Psychology, 43(4), 402-409.
DOI kaynağını açKopyalandı.