İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Nitel Araştırmada Refleksivite

Ortaya koyan
Anthony Giddens and Pierre Bourdieu
Yıl
1990
Tür
Concept
Aile
methodological-awareness

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Refleksivite, araştırmacının kimliğinin, varsayımlarının, ilişkilerinin ve değerlerinin araştırma sürecini ve bulgularını nasıl etkilediğini inceleme pratiğidir.

Nesnelliği ulaşılabilir bir mesafe olarak kabul etmek yerine, refleksivite araştırmacının araştırmanın içine yerleştiğini ve ondan tam olarak ayrılamayacağını kabul eder. Sosyoloji ve antropolojide ortaya çıkan refleksivite, disiplinler arası nitel araştırma titizliğinin merkezinde yer almaktadır. Refleksif araştırmacılar, araştırma tasarımı, katılımcı seçimi, veri toplama, yorumlama ve sunumun her aşamasında kendi etkilerini eleştirel bir şekilde incelerler. Bu şeffaflık, verilerin toplandığı ve yorumlandığı merceği görünür kılarak titizliği güçlendirir.

Yöntemin mantığı

Tüm araştırmalar araştırmacı tarafından şekillendirilir. Sorduğunuz sorular, kimi işe aldığınız, soruları nasıl sorduğunuz, yanıtlarda neye dikkat ettiğiniz, bulguları nasıl yorumladığınız—tümü arka planınızdan, kimliğinizden, inançlarınızdan ve konuya ilişkin ilişkinizden etkilenir. Geleneksel araştırma nesnel bir mesafeyi hedefliyordu; refleksivite farklı bir yaklaşım benimser: konumunuzu kabul edin, etkinizi inceleyin ve bunları okuyuculara görünür kılın. Bu, 'her şey serbesttir' anlamına gelmez—refleksivite görecelilik değildir. Aksine, konumunuzun araştırmayı nasıl şekillendirdiğinin sistematik bir incelemesidir. Damgalanma üzerine araştırma yapan ve bu damgalanmayı yaşamış biri değerli bir iç bilgi getirir ancak potansiyel kör noktaları ve duygusal yatırımları da beraberinde getirir. Topluluğun dışından araştırma yapan biri dışarıdan bir bakış açısı getirir ancak yaşanmış deneyimi yanlış anlayabilir. Refleksivite şunu sorar: Bu konuyla ilişkim nedir? Kimliğim katılımcıların bana ne söylediğini nasıl şekillendiriyor? Hangi varsayımlarla geldim? Bulguları başka bir araştırmacıdan farklı nasıl yorumlayabilirim? Bu üstbilişsel süreç titizliği ve dürüstlüğü güçlendirir.

Tarih

Refleksivite, araştırmacı öznelliğini ve konumunu ele almak için sosyolojiden (Giddens 1990, Bourdieu'nun refleksif sosyoloji kavramı) ortaya çıktı. Antropoloji, sömürgeci etnografiye yönelik eleştiriler aracılığıyla kavramı geliştirdi: araştırmacıların kültürel konumları başkalarının temsillerini nasıl şekillendirdi? Finlay (2002), araştırmacı etkisinin açıkça incelenmesini vurgulayarak refleksiviteyi nitel sağlık araştırmalarına getirdi. Çağdaş yaklaşımlar arasında eleştirel refleksivite (güç dinamiklerini ve temsili sorgulama), duygusal refleksivite (araştırmanın duygusal boyutlarını kabul etme) ve disipliner refleksivite (disipliner normları ve varsayımları inceleme) yer alır. Braun ve Clarke'ın refleksif tematik analiz üzerine çalışmaları (2019), psikoloji ve sosyal bilimlerde nitel analizde refleksiviteyi standart hale getirmiştir.

Ne zaman kullanılır?

Refleksivite, özellikle araştırmacının katılımcılarla yakın ilişkileri, konuyla kişisel deneyimi veya güçlü teorik bağlılıkları olduğunda, tüm nitel araştırmalarda beklenir. Kırılgan popülasyonları, hassas konuları veya araştırmacının dışarıda olduğu toplulukları içeren araştırmalarda kritiktir. Refleksivite, nicel veya yüksek derecede yapılandırılmış araştırmalarda daha az vurgulanır, ancak araştırmacılar giderek orada da refleksivitenin önemli olduğunu kabul etmektedir (örneğin, nicel bulguların nitel yorumlanmasında, metodolojiye ilişkin kararlarda, araştırma sorularının çerçevelenmesinde).

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Performans sergilenebilir: refleksivite ifadeleri bazen gerçek etki incelemesi olmadan yüzeysel egzersizlere dönüşebilir ('Ben beyaz bir kadın araştırmacıyım').
  • Zaman ve mekan kısıtlamaları: gerçek refleksivite zaman yoğunlukludur; refleksiviteyi diğer raporlama talepleriyle dengelemek zor olabilir.
  • Araştırmacıya aşırı odaklanma: aşırı refleksivite, araştırmacının kimliğini ve deneyimini, katılımcıların sesleri ve incelenen olgu yerine merkezine alabilir.
  • Refleksiviteyi önyargıdan ayırt etme zorluğu: konumları kabul etmek önyargıyı ortadan kaldırmaz, ancak azaltabilir.
  • Formül yok: yeterli refleksivite olarak kabul edilenler disipline, dergiye ve kitleye göre değişir; net standartların olmaması belirsizlik hissi yaratabilir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Araştırmanın yürütüldüğü ve yorumlandığı merceği görünür kılarak güvenilirliği ve inanılırlığı güçlendirir.
  • Gizli önyargıyı önler; varsayımları önceden incelemek, araştırmacıların bunları fark etmelerini ve düzeltmelerini sağlar.
  • Araştırmacıların bakış açılarını onurlandırır: iç ve dış bakış açılarının hem değerli hem de farklı içgörüler sunduğunu kabul eder.
  • Yorumlamayı iyileştirir: varsayımlarınızın ilk okumaları nasıl şekillendirdiğini anlamak, alternatif yorumları düşünmenizi sağlar.
  • Hesap verebilirliği artırır: açık refleksif hesaplar, araştırmacının etkisi ve sınırlılıkları hakkında dikkatlice düşündüğünü gösterir.

Uygulama alanları

  • İç araştırmalar: araştırmacılar kendi organizasyonlarını, topluluklarını veya mesleklerini incelerken, ikili rolleri kabul etmek ve çıkar çatışmalarını yönetmek için refleksivite kullanırlar.
  • Çapraz kültürel ve uluslararası araştırmalar: kültürel bağlamlar arasında çalışan araştırmacılar, kültürel konumların anlayışı nasıl şekillendirdiğini incelemek için refleksivite kullanırlar.
  • Hassas konular üzerine araştırmalar: travma, yas, damgalanma veya ahlaki sorunlar üzerine çalışmalar, duygusal katılımı yönetmek ve etik temsili sağlamak için refleksivite gerektirir.
  • Savunuculuk ve katılımcı araştırmalar: refleksivite, araştırmacıların sosyal değişim hedeflerine bağlılığın yorumlamayı veya temsili nasıl bozabileceğini incelemelerine yardımcı olur.
  • Öğretim ve mentorluk: refleksivite, nitel araştırmacıların etkilerini tanımalarına ve daha titiz, dürüst araştırmalar yürütmelerine yardımcı olmak için öğretilir.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Veri toplamadan önce başlayın. Konumunuzu belgeleyin: kimliğiniz (cinsiyet, ırk, etnik köken, sınıf, cinsellik, engellilik durumu), konuya ilişkin ilişkiniz (kişisel deneyim, mesleki ilgi, topluluk üyeliği), teorik yöneliminiz veya varsayımlarınız ve herhangi bir çıkar çatışması. Bunu bir özgeçmiş gibi değil, refleksif bir ifade olarak yazın. Örnek: 'Bir sağlık çalışanı olarak kliniğimizin hasta deneyimlerini araştırırken, iç bilgi getiriyorum ancak katılımcılar hizmetlerimizi eleştirdiğinde savunmacı yorumlama riski taşıyorum.' Araştırma boyunca bu ifadeyi gözden geçirin ve iyileştirin.

2

Veri toplama sırasında, tanımlayıcı notlardan ayrı refleksif alan notları tutun. Duygularınızı, tepkilerinizi, sürprizlerinizi ve rahatsızlık anlarınızı kaydedin. Her görüşmeden, odak grubundan veya gözlemden sonra, etkileşimi neyin etkilediğini not alın: Varlığınızın katılımcıların söylediklerini nasıl etkilemiş olabileceği? Söylenenleri mi duydunuz yoksa duymayı beklediğiniz şeyi mi? Katılımcı anlatımlarını sorguladınız mı yoksa kabul mü ettiniz? Kendi deneyimlerinizden mi konuştunuz yoksa dinlediniz mi? Analiz sırasında, yorumlayıcı seçimlerinizi belgeleyin: Bu kodu neden atadınız? Alternatif yorumları hangi yorumları düşündünüz? Onaylayıcı olmayan kanıtlar mı aradınız yoksa sadece onaylayıcı verileri mi fark ettiniz? Yorumların nasıl geliştiğini ve değiştiğini gösteren bir denetim izi tutun.

3

Nihai raporunuzda refleksif bir hesap sunun: konumunuzu ve bunun araştırmayı nasıl etkilemiş olabileceğini açıkça tanımlayın. Örneğin: 'Çalışılan topluluğa akademik bir yabancı olarak, içeriden olanlar için bariz olan örtük bilgiyi kaçırmış olabilirim. Bunu azaltmak için üye kontrolü yaptım ve topluluk danışmanlarıyla görüştüm.' Refleksiviteyi (etkinizin dürüst incelemesi) aşırı odaklanmadan (araştırmacıyı incelenen olgu yerine merkez alan uzun süreli kişisel odaklanma) ayırt edin. Güvenilirliği savunmak için refleksiviteyi kullanın, dikkat dağıtmak için değil. Sınırlılıkları dürüstçe tartışın: ne bilmiyorsunuz? Farklı bir konumdan başka bir araştırmacı ne bulabilir? Kör noktaları ve duygusal yatırımları kabul edin. Bu şeffaflık, okuyucuların bakış açınızın bulguları nasıl şekillendirdiğini değerlendirmelerine ve bulguların başka bir araştırmacının konumundan nasıl farklı olabileceğini düşünmelerine olanak tanır.

Sık yapılan hatalar

  • Otobiyografik odaklanma: kişisel geçmişiniz hakkında uzun uzadıya yazmak yerine, konumunuzun belirli araştırma kararlarını nasıl şekillendirdiğini incelemek.
  • Refleksiviteyi aklanma olarak kullanma: önyargılarınızı girişte belirtip analiz boyunca görmezden gelmek; 'X önyargısının farkındayım, bu yüzden etkilenmiyorum' gerçek refleksivite değildir.
  • Ters önyargı: algılanan önyargı için aşırı düzeltme yaparak beklentilerinize aykırı yorumları tercih etmek, verileri eşit derecede bozmak.
  • Refleksiviteyi yansımadan karıştırmak: yansıma olanları düşündüğünü; refleksivite olanları etkisini eleştirel bir şekilde incelemektir. Refleksivite daha yapılandırılmış ve sistematiktir.
  • Yapısal faktörleri ihmal etme: bireysel araştırmacı kimliğine odaklanırken, araştırma seçimleri üzerindeki kurumsal, disipliner ve sistemik kısıtlamaları göz ardı etmek.

Sık sorulan sorular

Refleksif ifadem ne kadar uzun olmalı?

Refleksif bir ifade uzun olmak zorunda değildir—birkaç paragraf genellikle yeterlidir. Konumunuzun araştırmayla en ilgili yönlerine odaklanın: konuya ilişkin ilişkiniz, bu araştırma için önemli olan kimlik boyutlarınız ve potansiyel önyargılar veya kör noktalar. Kapsamlı otobiyografiden kaçının; amaç, yaşam hikayenizi anlatmak değil, araştırmanız üzerindeki etkinizi aydınlatmaktır.

Refleksivite sadece önyargıyı kabul etmek değil midir? Bu araştırmayı baltalamaz mı?

Hayır. Bir konumunuz olduğunu kabul etmek, önyargı veya zayıflık itiraf etmekle aynı şey değildir. Tüm araştırmacıların bir konumları vardır; refleksivite sadece bunu açık hale getirir. Bu şeffaflık, okuyucuların bakış açınızın bulguları nasıl şekillendirdiğini değerlendirmelerine ve etkiniz hakkında dikkatlice düşündüğünüzü göstermelerine olanak tanıyarak aslında araştırmayı güçlendirir. İncelenmemiş önyargılar, kabul edilmiş olanlardan daha sorunludur.

Refleksif analizimde çelişkiler bulursam ne olur—katılımcı seslerine değer verdiğimi söylediğim halde verileri teorik çerçeveler aracılığıyla yorumladım?

Bu gerçek refleksivitedir. Çelişkiler normaldir ve tartışılmaya değerdir. Şöyle yazabilirsiniz: 'Temaların verilerden ortaya çıkmasına izin vermek niyetindeydim, ancak bulguları X Teorisi'ni kullanarak düzenlediğimi fark ediyorum. Bu teorik mercek, neyi vurguladığımı ve neyi gözden kaçırdığımı şekillendirdi. Okuyucular, alternatif çerçevelerin farklı bulgular üretebileceğini düşünmelidir.' Tutarlılık iddiasında bulunmaktan daha dürüst bir çelişkiyi kabul etmektir.

Nicel araştırma yapıyorsam refleksiviteye ihtiyacım var mı?

Giderek artan bir şekilde evet. Nicel araştırmacılar bile araştırma tasarımı, hangi değişkenlerin ölçüleceği, istatistiksel bulguların nasıl yorumlanacağı konusunda seçimler yaparlar. Bu seçimler araştırmacı değerleri ve varsayımları tarafından şekillendirilir. Refleksivite, karma yöntem araştırmalarında ve nicel bulguların nitel yorumlanmasında özellikle önemlidir.

Refleksiviteyi katılımcıların gizliliği ile nasıl dengelerim?

Refleksif ifadeler, katılımcılar hakkında mahrem ayrıntıları ifşa etmek yerine, sizin konumunuza ve etkinize odaklanmalıdır. Örnek: 'Katılımcılar başlangıçta bana güvenmekte yavaştı, ki bunu dışarıdan statüme bağladım. Zamanla, ilişkiler kurmak daha derin bakış açılarını ortaya çıkardı.' Bu, hassas katılımcı bilgilerini ifşa etmeden etkinizi kabul eder.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Finlay, L. (2002). Outing the researcher: The provenance, process, and practice of reflexivity. Qualitative Health Research, 12(4), 531-545.

    DOI kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Johnson, R. B., & Christensen, L. (2017). Educational Research: Quantitative, Qualitative, and Mixed Approaches (6th ed.). SAGE Publications.

    ISBN: 978-1506386683
    Kopyalandı.
  3. Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589-597.

    DOI kaynağını aç
    Kopyalandı.
  4. Malterud, K. (2001). Qualitative research: standards, challenges, and guidelines. The Lancet, 358(9280), 483-488.

    DOI kaynağını aç
    Kopyalandı.