Ön-test Son-test Deneysel Desen
- Ortaya koyan
- Donald T. Campbell and Julian C. Stanley
- Yıl
- 1963 (formalized in Campbell & Stanley)
- Tür
- Experimental / quasi-experimental research design
- Aile
- Experimental design
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Ön-test son-test deneysel deseni, katılımcıların tedavi öncesinde ve sonrasında sonuç değişkeni üzerindeki ölçümlerini yapar; tipik olarak tedavi ve kontrol gruplarına rastgele atama ile.
Ön ve son puanlar arasındaki fark, tedavi etkisini taban çizgisi değişiminden izole ederek bu deseni eğitim, psikoloji, tıp ve sosyal bilimlerdeki deneysel ve yarı-deneysel araştırmalarda en yaygın kullanılan çerçevelerden biri haline getirir.
Yöntemin mantığı
Altı haftalık bir okuma müdahalesinin okuryazarlık puanlarını iyileştirip iyileştirmediğini bilmek istediğinizi hayal edin. Programdan sonra puanları ölçmek güvenilmezdir; puanlar olgunlaşma veya mevsimsel etkiler nedeniyle zaten yükselmiş olabilir. Ön-test son-test deseni, program başlamadan önce bir ölçüm ekler: şimdi her grubun ne kadar değiştiğini karşılaştırırsınız, nerede bittiklerini değil. Bir kontrol grubuyla, her iki gruba da ortak olan herhangi bir değişiklik (örneğin, doğal büyüme) iptal olur ve programın benzersiz katkısının bir tahminini geride bırakır. Rastgele atama eklemek, bunu güçlü nedensel güvenceye sahip gerçek bir deneye yükseltir.
Tarih
Ön-test son-test deseni, (O1 X O2) gösterimini tanıtan ve iç geçerliliğe yönelik tehditleri kataloglayan Donald Campbell ve Julian Stanley'nin 1963 tarihli deneysel ve yarı-deneysel araştırmalar için tasarımlar incelemesiyle sistematik metodolojik işlem görmeye başladı. Campbell ve Stanley, gerçek ön-test son-test kontrol grubu tasarımını (rastgeleleştirmeyle) yarı-deneysel tek gruplu ön-test son-test tasarımından ayırarak, ikincisinin tarih, olgunlaşma ve test etme tehditlerine karşı savunmasızlığını belirlediler. Shadish, Cook ve Campbell, 2002'de çerçeveyi güncelleyip genişleterek, desenin uygulamalı araştırma metodolojisinin temel taşı olarak yerini sağlamlaştırdı.
Ne zaman kullanılır?
Zaman içindeki değişimi bir müdahalenin sonucu olarak değerlendirmeniz gerektiğinde ve bireysel taban çizgisi farklılıklarının gürültüye neden olması muhtemel olduğunda bir ön-test son-test deseni kullanın. Rastgele atamanın mümkün olduğu (gerçek deney) veya yarı-deneysel ortamlarda önceden var olan grup farklılıklarını kontrol etmek için ön-test puanlarının gerekli olduğu durumlarda uygundur. Tek bir son-test ölçümünün yeterli olduğu durumlarda (örneğin, insanlar arasındaki sonuç varyansı ihmal edilebilir düzeydeyse), ön-testin kendisinin katılımcıları müdahaleye duyarlı hale getirmesi muhtemel olduğunda (test etme tehdidi — bunun yerine Solomon dörtlü grup desenini düşünün) veya yalnızca tek bir veri toplama zaman noktasının lojistik olarak mümkün olduğu durumlarda kullanmayın.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Ön-test, katılımcıları tedavi içeriğine veya araştırmacının hipotezine duyarlı hale getirebilir, son puanları şişirebilir veya azaltabilir (test etme tehdidi).
- Ön-test ve son-test arasındaki ölüm/yıpranma, dökülme tedavi koşuluna veya taban çizgisi puanlarına bağlıysa sonuçları bozabilir.
- Rastgeleleştirme olmadan, seçim yanlılığı devam eder: gruplar arasındaki önceden var olan farklılıklar yalnızca ön-test puanıyla tam olarak yakalanamayabilir.
- Ortalamaya regresyon: aşırı ön-test puanlarına göre seçilen gruplar, tedaviye bakılmaksızın son-testte ortalamaya daha yakın puan alma eğiliminde olacaktır.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Önceden var olan bireysel farklılıkları kontrol eder, son-test-yalnız tasarımlara göre istatistiksel gücü artırır.
- Değişimin doğrudan ölçülmesine izin verir, bu da genellikle anlamsal olarak anlamlı niceliktir (örneğin, öğrenme kazancı, semptom azalması).
- Disiplinler arasında yaygın olarak anlaşılır ve birçok analitik çerçeveyle uyumludur (ANCOVA, ANOVA, çok düzeyli modelleme).
- Rastgeleleştirmeyle birleştirildiğinde, tedavi etkisi için güçlü nedensel kanıt sağlar.
- Ön ve son puanlar, alt gruplar arasında farklılaşan değişimin tespit edilmesini sağlar (modülasyon analizi).
Uygulama alanları
- Eğitim müdahalelerinin değerlendirilmesi — bir müfredat, ders programı veya öğretim teknolojisi öncesi ve sonrası öğrenme kazançlarının ölçülmesi.
- Klinik ve sağlık araştırmaları — tıbbi veya psikolojik bir tedaviyi takiben semptom azalması, fonksiyonel iyileşme veya davranışsal değişimin değerlendirilmesi.
- Kurumsal eğitim çalışmaları — bir eğitim programı öncesi ve sonrası çalışanlarda bilgi, beceri veya tutum değişikliğinin ölçülmesi.
- Kamu politikası değerlendirmesi — istihdam, sağlık veya akademik başarı gibi sonuçlar üzerindeki bir politika değişikliğinin veya sosyal programın etkisinin tahmin edilmesi.
- Spor ve egzersiz bilimi — yapılandırılmış bir eğitim müdahalesi boyunca zindelik, performans veya psikolojik göstergelerin izlenmesi.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Tüm katılımcılar, herhangi bir tedavi tanıtılmadan önce sonuç değişkeninin bir ölçümünü (ön-test, O1) tamamlarlar. Bu taban çizgisi üç amaca hizmet eder: başlangıçta grup eşdeğerliğini doğrular (özellikle rastgeleleştirmeyle birleştirildiğinde), değişim puanlarının hesaplanmasına izin verir ve bireysel farklılıkları kontrol ederek istatistiksel gücü artırır.
Katılımcılar rastgele tedavi grubuna veya kontrol (veya karşılaştırma) grubuna atanır. Rastgele atama, gerçek bir ön-test son-test deneyini yarı-deneysel bir varyanttan ayıran şeydir. Rastgeleleştirme olmadan, gruplar arasındaki önceden var olan farklılıklar nedensel çıkarımı tehdit eder ve desen yarı-deneyseldir.
Tedavi grubu müdahaleyi alırken, kontrol grubu müdahale almaz, plasebo veya olağan tedavi alır. Tedavi sunumunun süresi ve doğruluğu, iç geçerliliği sağlamak için standartlaştırılmalı ve belgelendirilmelidir.
Müdahale süresinden sonra, tüm katılımcılar yine aynı sonuç ölçümünü (son-test, O2) tamamlarlar. Ön-test ve son-test arasındaki aralık, tedavinin etkili olması için yeterince uzun olmalı, ancak tarihsel olayların veya yıpranmanın sonuçları ciddi şekilde karıştıracağı kadar uzun olmamalıdır.
Birincil analiz, her grup için ön-testten son-test'e değişimi hesaplar ve tedavi grubunun değişiminin kontrol grubunun değişiminden anlamlı derecede büyük olup olmadığını test eder. Yaygın analitik yaklaşımlar arasında kovaryet olarak ön-test ile kovaryans analizi (ANCOVA), her grupta eşleştirilmiş örneklem t-testleri veya karma model tekrarlanan ölçümler ANOVA'sı bulunur.
Sık yapılan hatalar
- Ön-testi ayarlamadan son-test puanlarını analiz etmek — bu, ön-testin sağladığı bilgiyi atar ve gücü azaltır; basit bir son-test karşılaştırması yerine ön-testi kovaryet olarak kullanan ANCOVA kullanın.
- Son-test ile aynı ölçüm olmayan bir ön-test aracı kullanmak, değişim puanlarını yorumlanamaz hale getirir; her iki dalga da sonuç ölçüsünün aynı veya kesinlikle paralel formlarını kullanmalıdır.
- Hassas bağlamlarda test etme tehdidini göz ardı etmek (örneğin, tutum anketleri, şeffaf maddelere sahip bilgi testleri) — ön-testin makul bir şekilde katılımcıları değiştirmesi durumunda, Solomon dörtlü grup desenini düşünün.
- Ön-test son-test desenini rastgeleleştirme olmadan otomatik olarak nedensel olarak kabul etmek — yarı-deneysel versiyonlarda, ölçülmemiş karıştırıcılar hala gözlemlenen değişim farkını açıklayabilir.
- Ham kazanç puanlarını (O2 - O1) regresyonda bağımlı değişken olarak uygulamak — bu yaklaşımın bilinen psikometrik sorunları vardır; ANCOVA veya kalıntı değişim puanları tercih edilir.
Sık sorulan sorular
Ön-test son-test verilerini analiz etmek için ANCOVA mı yoksa eşleştirilmiş t-testi mi kullanmalıyım?
Ön-testi kovaryet olarak kullanan ANCOVA, hata teriminden ön-test varyansını çıkardığı, gücü artırdığı ve herhangi bir kalıntı taban çizgisi dengesizliğini ayarladığı için gruplar arası karşılaştırmalar için genellikle tercih edilir. Tek bir grupta eşleştirilmiş t-testi, tek gruplu bir ön-son kontrolü için uygundur ancak tedavi etkisini olgunlaşma veya tarihten izole edemez. Ham kazanç puanlarını (son eksi ön) ANCOVA'da bağımlı değişken olarak kullanmaktan kaçının — ön-test ve son-testi ayrı değişkenler olarak girin.
Test etme tehdidi nedir ve ne zaman önemlidir?
Test etme tehdidi, ön-testin tamamlanması eyleminin katılımcıları değiştirmesiyle ortaya çıkar — örneğin, hangi sonuçların değerli olduğunu bildirerek, test maddelerini prova ederek veya son-testte anksiyeteyi azaltarak. Sonuç aracının şeffaf içerikli bir bilgi testi olduğu veya katılımcıların ön-test yanıtları hakkında son-testten önce düşünmeleri veya tartışmaları muhtemel olduğunda önemlidir. Bu ciddi bir endişe ise, Solomon dörtlü grup desenini kullanarak iki ön-test edilmemiş grup ekleyin.
Ön-test son-test deseni yarı-deneysel mi yoksa deneysel midir?
Her ikisi de olabilir. Tedavi ve kontrol gruplarına rastgele atama ile gerçek bir denemedir (Campbell & Stanley'nin klasik ön-test son-test kontrol grubu deseni). Rastgeleleştirme olmadan — örneğin, tam sınıflar veya mevcut gruplar karşılaştırıldığında — bu bir yarı-deneysel desendir ve seçim yanlılığı dahil olmak üzere iç geçerlilik için daha güçlü tehditlerle karşı karşıyadır.
Ön-test ve son-test arasındaki aralık ne kadar uzun olmalı?
Aralık, müdahalenin beklenen etkisini üretmesi için yeterince uzun olmalı, ancak tarih etkilerinin, yıpranmanın veya tedaviyle ilgisiz gelişimsel değişikliklerin değişim puanlarını yorumlamayı zorlaştıracak kadar uzun olmamalıdır. Evrensel bir kural yoktur; uygun aralık, müdahalenin altında yatan değişim teorisi ve etki zamanlaması hakkındaki önceki kanıtlarla belirlenir.
Ön-test son-test desenine daha fazla zaman noktası ekleyebilir miyim?
Evet — bir veya daha fazla takip ölçümü eklemek, tekrarlanan ölçümler veya boylamsal bir desen üretir; bu da tedavi etkilerinin devam edip etmediğini, azalıp azalmadığını veya zamanla büyüyüp büyümediğini ortaya çıkarabilir. Bu uzantıya bazen ön-test son-test takip deseni denir. Analitik yaklaşımlar karma model ANOVA veya büyüme eğrisi modellemesini içerir.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Campbell, D. T., & Stanley, J. C. (1963). Experimental and Quasi-Experimental Designs for Research. Rand McNally.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Shadish, W. R., Cook, T. D., & Campbell, D. T. (2002). Experimental and Quasi-Experimental Designs for Generalized Causal Inference. Houghton Mifflin.
ISBN: 978-0395615560Kopyalandı.