Faz II Klinik Araştırma — Erken Etkinlik ve Doz Değerlendirmesi
- Ortaya koyan
- U.S. Food and Drug Administration / ICH E8 guidelines (institutionalised framework)
- Yıl
- 1960s–1970s (formalised in US federal drug regulation)
- Tür
- Interventional clinical study design
- Aile
- Clinical / epidemiology
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Faz II klinik araştırma, ilaç veya müdahale geliştirme sürecinin ikinci aşaması olup, Faz I güvenlik testlerinden sonra yürütülür.
Birincil amacı, müdahalenin, Faz I'de belirlenen dozda ilgili hasta popülasyonunda öncül etkinlik sinyalleri gösterip göstermediğini değerlendirmek ve aynı zamanda güvenlik ve tolerabilite profilini karakterize etmeye devam etmektir. Faz II araştırmaları genellikle Faz III teyit edici araştırmalarından daha küçüktür ve büyük ölçekli yatırımdan önce kritik 'devam et/devam etme' karar noktaları olarak hizmet eder.
Yöntemin mantığı
Faz II'yi, yeni bir ilacın gerçek hastalarda yapılan ilk gerçek denemesi olarak düşünebilirsiniz. Faz I, ilacın akut olarak tehlikeli olmadığını zaten belirlemiş ve tolere edilebilir bir doz aralığı önermiştir. Faz II şimdi şu soruyu sorar: gerçekten faydalı bir şey yapıyor mu? Araştırmacılar, ilacı hedef rahatsızlığı olan orta büyüklükte bir hasta grubuna uygular ve ölçülebilir iyileşmelerin olup olmadığını —tümör küçülmesi, viral yükün azalması, semptom skorlarının iyileşmesi— ölçerler. Araştırma, ilacın kesin olarak işe yaradığını kanıtlamak için henüz yeterli güce sahip değildir; pahalı Faz III araştırmalarından önce umut verici bir sinyali tespit etmek ve açıkça etkisiz adayları filtrelemek için boyutlandırılmıştır.
Tarih
Aşamalı klinik araştırma çerçevesi, ilaç güvenliği felaketlerini, en önemlisi 1960'ların başındaki thalidomide trajedisini izleyen 20. yüzyıl düzenleyici reformlarından ortaya çıkmıştır; bu olay 1962'de Amerika Birleşik Devletleri'nde Kefauver-Harris Yasası'nın çıkarılmasına yol açmıştır. Dört aşamalı geliştirme paradigması, FDA düzenlemeleriyle giderek kodlanmış ve daha sonra 1997'de (2021'de revize edilen) ICH E8 Klinik Çalışmalar İçin Genel Hususlar Rehberi aracılığıyla uluslararası alanda uyumlaştırılmıştır. Faz II tasarım metodolojisi, 1980'ler-1990'larda Simon (1989) tarafından optimal iki aşamalı tasarımların geliştirilmesiyle önemli ölçüde ilerlemiş ve bu tasarımlar onkolojideki tek kollu araştırmalar için standart haline gelmiştir.
Ne zaman kullanılır?
Bir araştırma müdahalesi Faz I güvenlik testlerini geçmişse ve büyük, pahalı bir Faz III teyit edici araştırmasına girişmeden önce hedef hasta popülasyonunda anlamlı bir etkinlik sinyali üretip üretmediğini belirlemeniz gerekiyorsa, bir Faz II araştırması kullanın. Faz II, güvenilir bir vekil veya ara son noktanın mevcut olduğu ve beklenen etki büyüklüğünün mütevazı bir örneklemle tespit edilebilecek kadar büyük olduğu durumlarda uygundur. Yerleşik bir standart bakımın geçmiş bir karşılaştırıcıyı uygunsuz hale getirdiği veya düzenleyici yolun daha erken rastgeleleştirilmiş kanıt gerektirdiği durumlarda tek kollu bir Faz II tasarımı kullanmayın; bu durumlarda, rastgeleleştirilmiş bir Faz II veya kesintisiz bir Faz II/III uyarlanabilir tasarım düşünülmelidir.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Tek kollu tasarımlar, mevcut standart bakımı doğru bir şekilde temsil etmeyebilecek geçmiş kontrol oranlarına dayanır, bu da yanlı sonuçlara yol açar.
- Faz II araştırmaları genellikle mütevazı ancak klinik olarak anlamlı tedavi farklılıklarını tespit etmek için yetersiz güçtedir, bu da yanlış negatif kararlar riskini taşır.
- Faz II'de kullanılan vekil son noktalar, Faz III'te hastalar veya düzenleyiciler için önemli olan klinik sonuçlarla her zaman korele olmayabilir.
- Tek bir Faz II araştırmasının sonuçları, düzenleyici onay için nadiren yeterlidir (hızlandırılmış yollar hariç), bu da ek bir teyit edici aşama gerektirir.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Faz III yatırımından önce etkisiz adayları ortadan kaldıran erken, maliyet etkin bir filtre sağlar.
- Hedef hastalık popülasyonundan elde edilen gerçek hasta verilerini kullanarak doz iyileştirmesine olanak tanır.
- Teyit edici Faz III araştırmalarına kıyasla nispeten küçük örneklem büyüklükleriyle yürütülebilir.
- Tek kollu tasarımlar hızlı hareket edebilir ve nadir hastalıklar veya yüksek oranda seçilmiş onkoloji popülasyonlarında eyleme geçirilebilir sinyaller üretebilir.
- Rastgeleleştirilmiş Faz II tasarımları, Faz III örneklem büyüklüğü hesaplamalarını doğrudan bilgilendiren tarafsız etki büyüklüğü tahminleri sağlar.
Uygulama alanları
- Onkoloji: Belirli bir biyobelirteç seçilmiş hasta popülasyonunda yeni bir hedefe yönelik tedavi veya immünoterapinin tümör yanıt oranını (objektif yanıt oranı) değerlendirmek.
- Enfeksiyon hastalığı: Yeni bir antibiyotik veya antiviral ajanın viral yük azaltımını veya mikrobiyolojik kür oranlarını değerlendirmek.
- Nöroloji: Sonraki bir Faz III araştırması için güç sağlamak üzere doğrulanmış bir derecelendirme ölçeğindeki (örneğin, Alzheimer hastalığında ADAS-Cog) etki büyüklüğünü tahmin etmek.
- Kardiyoloji: Hipertansif veya dislipidemik hastalarda yeni bir ajanın kan basıncı düşürücü veya lipid düşürücü etkinliğini ölçmek.
- Nadir hastalıklar: FDA Hızlandırılmış Tedavi ataması gibi hızlandırılmış düzenleyici onay yollarını desteklemek için öncül etkinlik kanıtı sağlamak.
- Tıbbi cihazlar ve teşhisler: Kritik cihaz araştırmalarından önce kavram kanıtı performansını göstermek.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Faz I'den elde edilen maksimum tolere edilebilir doz ve farmakokinetik verilere dayanarak, araştırmacılar değerlendirmek üzere bir veya daha fazla doz seçerler. Bazı Faz II tasarımları, daha büyük bir Faz IIb kohortunda etkinliği daha resmi olarak test etmeden önce optimal dozu iyileştirmek için bir doz aralığı bileşeni (Faz IIa) içerir.
Hedef hastalığı veya durumu olan hastalar, önceden belirlenmiş bir protokole göre, tanımlanmış dahil etme ve hariç tutma kriterlerine uygun olarak alınır. Faz II örneklem büyüklükleri tipik olarak hastalığın alanına, beklenen etki büyüklüğüne ve birincil son noktaya bağlı olarak 20 ila 300 katılımcı arasında değişir. Rastgeleleştirme ve bir kontrol kolu bazı Faz II tasarımlarında (rastgeleleştirilmiş Faz II) yer alır, ancak tek kollu tasarımlar, özellikle onkolojide yaygın olmaya devam etmektedir.
Alınan katılımcılar, protokolde belirtilen süre boyunca kontrollü koşullar altında araştırma tedavisini (ve rastgeleleştirilmiş tasarımlarda plasebo veya aktif karşılaştırıcıyı) alırlar. Tedavi süresi boyunca uyumluluk, eşzamanlı ilaçlar ve protokol sapmaları izlenir.
Birincil son nokta — sıklıkla objektif yanıt oranı, biyobelirteç değişikliği veya vekil belirteç gibi bir vekil veya ara son nokta — önceden belirlenmiş zaman noktalarında ölçülür. Yaşam kalitesini, farmakodinamik belirteçleri ve diğer klinik sonuçları kapsayan ikincil son noktalar birincil analizi destekler. İstatistiksel analizler, kesin hipotez reddinden ziyade etki büyüklüğünün ve güven aralığının tahmin edilmesine odaklanır.
Yan etkiler, ciddi yan etkiler ve laboratuvar anormallikleri kaydedilir ve derecelendirilir (örneğin, onkolojide CTCAE kriterleri kullanılarak). Bir Veri Güvenliği İzleme Kurulu (DSMB) veya bağımsız izleme komitesi, kabul edilemez toksisite ortaya çıkarsa ara güvenlik incelemeleri yapabilir ve erken durdurmayı önerebilir.
Araştırmanın sonunda, Faz III'e devam edilip edilmeyeceğine karar vermek için etkinlik sinyallerinin ve güvenlik verilerinin tamamı gözden geçirilir. Önceden belirlenmiş bir başarı kriteri — gözlemlenen yanıt oranının geçmiş bir ölçütü aşması gibi — objektif bir eşik sağlar. Kriteri karşılayamayan araştırmalar tipik olarak sonlandırılır, bu da etkisiz veya güvensiz bir müdahale için harcanacak kaynakları kurtarır.
Sık yapılan hatalar
- Araştırmayı planlarken aşırı iyimser bir etki büyüklüğü seçmek — bu, gerçek, daha mütevazı etkiyi tespit etmek için çok küçük bir örneğe yol açar, bu da yanlış negatif bir sonuç ve hatalı ilaç kesintisi ile sonuçlanır.
- Güncel olmayan veya farklı bir hasta popülasyonundan türetilmiş bir geçmiş kontrol oranı kullanmak — bu, devam etme/etmeme eşiğini bozar ve ya etkisiz bir ilacı ilerletebilir ya da etkili bir ilacı sonlandırabilir.
- Faz IIa (doz bulma) ve Faz IIb (etkinlik sinyali) hedeflerini tek bir yetersiz güçlü araştırmada karıştırmak — iki hedef farklı tasarımlar gerektirir ve ayrı ayrı veya açıkça önceden belirlenmiş bir sıralı tasarım olarak planlanmalıdır.
- Araştırma açılmadan önce başarı kriterini önceden belirlemeyi ihmal etmek — sonradan belirlenen eşik ayarı tip I hatayı artırır ve bilimsel bütünlüğü tehlikeye atar.
- Pozitif bir Faz II sonucunu etkinlik kanıtı olarak kabul etmek — Faz II sinyalleri rutin olarak Faz III'te tekrarlanamaz; sponsorlar Faz II'yi hipotez üreten, teyit edici değil olarak ele almalıdır.
Sık sorulan sorular
Faz IIa ve Faz IIb arasındaki fark nedir?
Faz IIa tipik olarak hedef popülasyonda doz bulma, farmakodinamik ve öncül tolerabiliteye odaklanan daha erken, daha küçük çalışmaları ifade eder — temelde Faz I'den doğru dozun hastalarda beklendiği gibi çalıştığını doğrular. Faz IIb, önceden belirlenmiş bir eşiğe karşı birincil son noktayı ölçen daha büyük, daha resmi bir etkinlik sinyali çalışmasıdır. Ayrım, düzenleyici bir tanımdan ziyade bir gelenektir ve tüm araştırmalar kendilerini bu şekilde etiketlemez.
Faz II araştırmaları kontrol grubuna ihtiyaç duyar mı?
Her zaman değil. Güvenilir bir geçmiş kontrol oranının mevcut olduğu ve hastalığın veya son noktanın iyi karakterize edildiği durumlarda (birçok onkoloji ortamında olduğu gibi) tek kollu tasarımlar yaygındır ve uygundur. Ancak, eşzamanlı bir kontrol kolu ile rastgeleleştirilmiş Faz II tasarımları, daha az yanlı etki büyüklüğü tahminleri üretir ve geçmiş oranların belirsiz olduğu, hasta seçiminin geçmiş veri kümelerinden farklı olabileceği veya araştırmanın Faz III planlaması için temel oluşturabileceği durumlarda tercih edilir.
Simon'un iki aşamalı tasarımı nedir ve ne zaman kullanılır?
Simon'un optimal iki aşamalı tasarımı (1989), önceden belirlenmiş bir ara analizi içeren sıralı tek kollu bir Faz II yöntemidir. İlk aşamada yanıt verenlerin sayısı tanımlanmış bir eşiğin altına düşerse, araştırma futility için erken durdurulur. Geçerse, araştırma 2. aşamadaki tam örneğe devam eder. Etkisiz bir ilaca ek hastaların maruz kalmasını önlemek ve kaynakları korumak için onkolojideki Faz II araştırmalarında yaygın olarak kullanılır.
Bir Faz II araştırması doğrudan düzenleyici onaya yol açabilir mi?
Çoğu durumda hayır, ancak düzenleyici kurumlar, Faz II verilerinin koşullu veya hızlandırılmış onayı destekleyebileceği hızlandırılmış yollar oluşturmuştur. FDA'nın Hızlandırılmış Onay yolu (21 CFR 314 Alt Bölüm H) ve EMA'nın koşullu pazarlama izni, ilacın karşılanmamış bir tıbbi ihtiyacı ele aldığı durumlarda Faz II'den alınan vekil son noktalara dayanarak, onay sonrası teyit edici Faz III araştırmaları gerektiren onaylara izin verir.
Bir Faz II araştırması için birincil son noktayı nasıl seçerim?
Birincil son nokta ölçülebilir, klinik olarak anlamlı (veya klinik bir sonucun vekili olarak doğrulanmış), araştırma zaman çerçevesi içinde elde edilebilir ve planlanan örneklem büyüklüğü ile beklenen tedavi etkisini tespit etmek için yeterince hassas olmalıdır. Yaygın olarak kullanılan son noktalar arasında onkolojide objektif yanıt oranı, merkezi sinir sistemi bozukluklarında doğrulanmış bir derecelendirme ölçeğindeki temelden değişiklik veya metabolik hastalıklarda biyobelirteç normalizasyonu yer alır. Son nokta önceden belirlenmiş olmalı ve ölçümü bölgeler arasında standartlaştırılmalıdır.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Friedman, L. M., Furberg, C. D., DeMets, D. L., Reboussin, D. M., & Granger, C. B. (2015). Fundamentals of Clinical Trials (5th ed.). Springer.
ISBN: 978-3319185392Kopyalandı.Phase II clinical trial. Wikipedia.
Yayın kaynağını açKopyalandı.