İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Katılımcı Eylem Araştırması (KEA)

Ortaya koyan
Kurt Lewin (action research foundations, 1940s); systematised for participatory contexts by Orlando Fals Borda, Paulo Freire, and William Foote Whyte
Yıl
1940s (Lewin); PAR as distinct tradition formalised ~1970s–1980s
Tür
Qualitative research method
Aile
Action Research

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Katılımcı Eylem Araştırması (KEA), araştırmacıların ve toplum üyelerinin ortak bir sorunu belirlemek, kasıtlı eylemde bulunmak, sonuçları gözlemlemek ve anlamlı bir değişim elde edilene kadar sonuçları eleştirel bir şekilde yansıtmak için ortak araştırmacılar olarak işbirliği yaptığı nitel, topluluk merkezli bir metodolojidir.

İnsanları dışarıdan inceleyen geleneksel araştırmaların aksine, KEA, katılımcıları araştırma sürecinin, üretilen bilginin ve takip eden pratik müdahalelerin ortak sahipleri olarak aktif ajanlar olarak ele alır.

Yöntemin mantığı

Halk sağlığı hizmetlerine erişimin yetersiz olduğu bir mahalleyi hayal edin. Dışarıdan bir akademik ekibin gelip sakinleri sorguya çekmesi ve daha sonra hiç görmedikleri bulguları yayınlaması yerine, KEA bu sakinleri en başından itibaren araştırma masasına davet eder. Araştırmacı ile birlikte, sorunu kendi terimleriyle adlandırır, hangi verilerin toplanacağına karar verir, bunları kendileri toplar, bulduklarını yorumlar ve görmek istedikleri değişiklikleri tasarlar — sonra bu değişiklikleri birlikte uygular ve değerlendirirler. Bilgi ve eylem birbirinden ayrılamaz; araştırma müdahaledir. Bu ortak sahiplik, KEA'yı geleneksel nitel sorgulamadan ve daha basit eylem araştırma biçimlerinden ayıran şeydir.

Tarih

KEA'nın entelektüel kökleri, sosyal bilimi pratik problem çözmeyle ilişkilendirme yolu olarak planlama, eylem ve yansıtma döngülerini tanıtan 1940'lardaki Kurt Lewin'in eylem araştırma modeline dayanmaktadır. 1960'lar ve 1970'lerde, Paulo Freire'nin eleştirel bilinç pedagojisi ve Orlando Fals Borda'nın Latin Amerika topluluk kalkınmasındaki çalışmaları, eylem araştırmasını sömürgecilik ve yapısal eşitsizliğe dikkat eden açıkça politik, özgürleştirici bir pratiğe dönüştürdü. William Foote Whyte'ın 1980'lerde endüstriyel ortamlardaki katılımcı eylem araştırması, yaklaşımı örgütsel bağlamlara genişletti. 1990'lara gelindiğinde, KEA halk sağlığı, eğitim, çevre adaleti ve uluslararası kalkınma alanlarında benimsenmişti ve Reason ve Bradbury'nin Eylem Araştırması El Kitabı (2001; revize 2006) metodolojik temellerini pekiştirdi.

Ne zaman kullanılır?

KEA, araştırma hedefinin sadece sosyal bir sorunu anlamak değil, onu değiştirmeye katkıda bulunmak olduğu ve o sorundan en çok etkilenen kişilerin soruşturma ve eylemde ortak olarak konumlandırıldığı durumlarda uygundur. Topluluk sağlığı, eğitim reformu, sosyal adalet, örgütsel gelişim ve yerel bilginin esas olduğu ve dış uzmanlığın tek başına yetersiz kaldığı uluslararası kalkınma bağlamlarında iyi uyum sağlar. KEA, araştırma hedeflerinin pratik bir müdahale amacı gütmeyen, yalnızca betimleyici veya teori oluşturmaya yönelik olduğu, toplumun aktif ortak araştırmacılar olarak katılamayacağı veya katılmak istemeyeceği, kesin deneysel kontrolün gerekli olduğu veya hızlı, standartlaştırılmış veri toplamanın öncelikli olduğu durumlarda uygun DEĞİLDİR. Yöntem, sürekli zaman yatırımı — genellikle aylar ila yıllar — ve önemli kolaylaştırıcılık becerisi gerektirir.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Bulgular derinlemesine bağlama özgüdür ve istatistiksel olarak genellenebilir değildir; aktarılabilirlik, örnekleme mantığı yerine kalın betimlemeye bağlıdır.
  • Hem araştırmacılardan hem de toplum üyelerinden sürekli, uzun vadeli bir bağlılık gerektirir — projeler genellikle bir ila birkaç yıl sürer.
  • Toplum içindeki veya araştırmacılar ve ortak araştırmacılar arasındaki güç dengesizlikleri, aktif olarak yönetilmediği takdirde kimin seslerinin sorgulamayı şekillendirdiğini çarpıtabilir.
  • Geleneksel kalite kriterleri kullanılarak titizliği değerlendirmek zordur; KEA, demokratik geçerlilik, katalitik geçerlilik ve sonuç geçerliliği gibi amaca yönelik kriterler gerektirir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Çalışılan topluluk için doğrudan ilgili ve eyleme geçirilebilir, bağlama dayalı bilgi üretir.
  • Araştırmanın ortak sahipliği, bulguların toplum tarafından güvenilme, benimsenme ve sürdürülme olasılığını artırır.
  • Yerel kapasiteyi geliştirir: toplum üyeleri araştırma becerileri, eleştirel bilinç ve sistemik sorunlarla başa çıkma konusunda güven geliştirir.
  • Etik olarak sağlamdır — katılımcılar, çıkarıcı araştırmalarda yaygın olan sömürücü dinamikleri azaltarak denekler yerine ortaktırlar.
  • Yinelemeli döngüler, hem anlayışın hem de müdahalenin sürekli iyileştirilmesine olanak tanır, yöntemi zamanla kendi kendini düzelten hale getirir.

Uygulama alanları

  • Toplum sağlığı müdahaleleri — sakinler, yetersiz hizmet alan nüfuslarda beslenme, ruh sağlığı veya kronik hastalıkları ele alan programları ortaklaşa tasarlar ve değerlendirir.
  • Eğitim reformu — öğretmenler ve öğrenciler, sınıf uygulamalarını işbirliği içinde araştırır ve öğrenci ihtiyaçlarını yansıtan müfredat değişikliklerini uygular.
  • Çevre adaleti — etkilenen topluluklar, kirliliği belgeler, politika değişikliği için savunuculuk yapar ve ortak araştırmacılar olarak iyileştirme çabalarını izler.
  • Örgütsel gelişim — çalışanlar ve yönetim, işyeri sorunlarını ortaklaşa teşhis eder ve yapısal veya prosedürel iyileştirmeler oluşturur.
  • Uluslararası kalkınma — yerel paydaşlar, dışarıdan dayatılan çözümler almak yerine, yardım programlarını kültürel bağlamlarına uyacak şekilde ortaklaşa tasarlar ve uyarlar.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Akademik araştırmacılar ve toplumdaki ortak araştırmacılardan oluşan araştırma ekibi, eşit statüde, incelenecek sorunu veya konuyu topluca belirler ve adlandırır. Bu, yalnızca dış araştırmacı tarafından gerçekleştirilen bir adım değildir; toplum üyeleri endişelerini kendi dillerinde ifade eder ve grup, paylaşılan bir sorun ifadesi üzerinde müzakere eder. Güç dinamikleri açık hale getirilir ve ekip, proje için işbirlikçi normlar ve yönetişim anlaşmaları oluşturur.

2

Ortaklaşa çerçevelenmiş sorundan yararlanarak, ekip işbirliği içinde bir eylem planı tasarlar: araştırma soruları, veri toplama yöntemleri (görüşmeler, odak grupları, katılımcı gözlem, topluluk haritalaması veya katılımcı görsel yöntemler), roller ve sorumluluklar, etik protokoller ve bir zaman çizelgesi. Öğrenme döngüler boyunca biriktikçe planlar esnek ve revize edilebilir tutulur.

3

Planlanan müdahale veya sorgulama gerçekleştirilir. Toplumdaki ortak araştırmacılar, genellikle birincil veri toplayıcılarıdır — görüşmeler yapmak, odak gruplarını kolaylaştırmak veya ortamları gözlemlemek — çünkü onların içeriden olma statüleri daha zengin, daha samimi bilgiler ortaya çıkarır. Dış araştırmacılar, toplumun sesini yerinden etmeden metodolojik titizliği destekler, belgeler ve sağlar.

4

Eylem aşamasında üretilen veriler — görüşme transkriptleri, saha notları, yapıtlar, fotoğraflar, topluluk belgeleri — sistematik olarak toplanır ve düzenlenir. Araştırma günlüklerinde yakalanan hem resmi kayıtlar hem de gayri resmi yansımalar, yansıtma aşamasında topluca analiz edilecek kanıt tabanına katkıda bulunur.

5

Tüm ekip, ne olduğunu, ne öğrenildiğini ve bunun toplumun durumu için ne anlama geldiğini inceler. Tematik analiz veya işbirlikçi anlatı incelemesi gibi nitel analiz yaklaşımları verilere uygulanır. Yansıtma, bir sonraki planlama döngüsüne doğrudan beslenir: ekip, sorunun yeterince ele alınıp alınmadığına, müdahalenin ayarlanması, ölçeklendirilmesi veya durdurulması gerekip gerekmediğine ve hangi yeni soruların ortaya çıktığına karar verir.

Sık yapılan hatalar

  • Gösterimsel katılım — akademik ekiple tam karar alma yetkisi korunurken toplum katılımını 'katılımcı' olarak etiketlemek, yöntemin temel önermesini baltalar ve güveni aşındırır.
  • Kapsam genişlemesi — yeni sorunlar ortaya çıktıkça KEA döngüleri doğal olarak genişler; net sınırlar olmadan proje yönetilemez hale gelir ve odak kaybedilir.
  • Güç analizi ihmali — toplumdaki mevcut hiyerarşileri adlandırmayı ve ele almayı başaramamak, araştırmanın bu hiyerarşileri zorlamak yerine yeniden üretmesine neden olabilir.
  • Erken kapanış — sürdürülebilir değişim veya kapasite oluşturulmadan toplumdan ayrılmak, katılımcıları araştırmadan önceki durumlarından daha kötü bırakabilir.

Sık sorulan sorular

KEA, geleneksel eylem araştırmasından nasıl farklıdır?

Geleneksel eylem araştırması genellikle bir uygulayıcı (örneğin, kendi sınıfını inceleyen bir öğretmen) veya katılımcıları veri toplamaya dahil eden dış bir araştırmacı tarafından yönetilir. KEA, sorundan en çok etkilenen toplum tarafından tüm araştırma sürecinin — sorun belirlemeden bilgi yayılmasına kadar — eşit ortak sahipliğine açıkça vurgu yapar. Epistemik gücü yeniden dağıtma konusundaki politik taahhüt, çoğu diğer eylem araştırma geleneğinden daha güçlü ve daha açıktır.

Bir KEA projesi tipik olarak kaç döngü içerir?

Sabit bir sayı yoktur. Çoğu KEA projesi, anlamlı bir müdahale stabilize edilmeden önce planlama, eylem, gözlem ve yansıtma döngülerinden en az iki ila üçünü içerir. Bazı uzun vadeli topluluk ortaklıkları yıllarca birçok döngü boyunca devam eder. Bir projenin sonu, önceden belirlenmiş bir döngü sayısına göre değil, yeterli değişim veya kapasiteye ulaşılıp ulaşılmadığına göre belirlenir.

KEA, titiz akademik çıktılar üretebilir mi?

Evet, ancak KEA'da titizlik, deneysel araştırmanınkinden ziyade hedeflerine uygun kriterlere göre değerlendirilir. Reason ve Bradbury gibi akademisyenler, demokratik geçerlilik (tüm paydaşların sesi vardı), sonuç geçerliliği (eylem gerçek değişime yol açtı), süreç geçerliliği (yinelemeli döngüler gerçekten yansıtıcıydı), katalitik geçerlilik (katılımcılar güçlendirildi) ve diyalojik geçerlilik (bulgular toplum tarafından eleştirel bir şekilde incelendi) dahil olmak üzere geçerlilik kriterleri önermektedir. Bu kriterleri karşılamak, hakemli bağlamlarda güvenilir ve savunulabilir bilgi iddiaları üretir.

Bir KEA projesi içinde tipik olarak hangi araştırma yöntemleri kullanılır?

KEA, bir yöntem değil, bir metodolojidir. Döngüleri içinde, araştırmacılar ve toplum üyeleri çok çeşitli veri toplama yöntemleri kullanır: yarı yapılandırılmış görüşmeler, odak grupları, katılımcı gözlem, katılımcı haritalama, fotovoice, topluluk anketleri, belge analizi ve işbirlikçi günlük tutma. Yöntem seçimi, toplumla birlikte alınan katılımcı bir karardır.

KEA, bir yüksek lisans veya doktora tezi için uygun mudur?

KEA, bir tez için kullanılabilir, ancak öğrenciler kapsam konusunda gerçekçi olmalıdır. Birden fazla döngü içeren tam bir topluluk temelli KEA projesi, tek bir tez için mevcut olan zaman ve kaynakları aşabilir. Doktora projeleri yaygın olarak bir veya iki döngüyü tamamlar, sürecin kendisini ampirik katkı olarak ele alır ve sorgulamanın erken aşama doğası etrafında sınırlamalar çerçeveler. KEA uzmanlığına sahip güçlü bir denetleyici ilişki ve net etik onay süreçleri esastır.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Kemmis, S., McTaggart, R., & Nixon, R. (2014). The Action Research Planner: Doing Critical Participatory Action Research. Springer.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Reason, P., & Bradbury, H. (Eds.). (2006). Handbook of Action Research: Concise Paperback Edition. Sage.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.