İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Paleomanyetik Analiz

Ortaya koyan
Ronald Fisher and contributors
Yıl
1953
Tür
Analysis of remnant magnetization in rocks for chronology and tectonics
Aile
Paleomagnetic reconstruction and dating

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Paleomanyetik analiz, Dünya'nın eski manyetik alanının yönünü ve büyüklüğünü belirlemek ve kabuk kayaçlarının yaşlarını ve tektonik geçmişlerini saptamak amacıyla kayaçlar ve sedimanlardaki kalıntı manyetizmanın incelenmesidir.

Fisher (1953) ve Butler (1992) tarafından biçimlendirilen paleomanyetizma, levha tektoniği levha yeniden yapılanması, manyetostratigrafik tarihlendirme ve paleoklimatoloji çalışmalarının temelini oluşturur.

Yöntemin mantığı

Kayaçlar, iki temel yolla manyetizma kazanır: Curie sıcaklığına soğurken (birincil termal kalıntı manyetizma), Fe-Ti oksit mineralleri Dünya'nın manyetik alanıyla hizalanır; sedimanlar, manyetik parçacıklar çökelirken ve ortam alanıyla yönlenirken manyetizma kazanır (detrital kalıntı manyetizma, DRM). Stratigrafik kesitlerden alınan bir dizi örnekteki manyetizma yönü ve yoğunluğu ölçülerek, paleomanyetik alan davranışının bir kaydı yeniden oluşturulur. Dünya'nın manyetik alanının tersine dönmeleri (yaklaşık her 200.000–300.000 yılda bir yakın zamanda, uzak geçmişte daha seyrek), havzalar arasında kronolojik bir korelasyon aracı olarak hizmet eden belirgin bir manyetostratigrafik desen oluşturur.

Tarih

Paleomanyetizma, Fisher'ın (1953) yönsel verileri analiz etme istatistiksel yöntemlerinin ardından 1950'lerde ortaya çıktı. Vine ve Matthews (1963), levha tektoniğini devrimleştiren tersine dönen manyetizmayı kullanarak deniz tabanı manyetik anomalilerini açıkladı. Cande ve Kent, 1990'larda manyetostratigrafi ile radyometrik tarihlendirmeyi birleştiren jeomanyetik polarite zaman ölçeğini (GPTS) geliştirdi. Son gelişmeler arasında arkeolojik bağlamlarda yüksek çözünürlüklü paleomanyetik tarihlendirme, Thellier tipi deneyler kullanarak paleointensite yeniden yapılandırması ve büyük veri kümelerindeki otomatik ChRM tespiti için makine öğrenimi yer almaktadır.

Ne zaman kullanılır?

Manyetik fosil kontrolü eksik sediman dizilerinin manyetostratigrafik tarihlendirmesi, levha tektoniği kinematiğini sınırlamak için paleomanyetik kutup belirlemesi ve paleoklimatoloji çıkarımı (paleointensite kayıtları güneş rüzgarı modülasyonunu yansıtır) için paleomanyetik analiz kullanın. Sağlam yaş modelleri için radyometrik tarihlendirme ve biyostratigrafi ile birleştirin.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Birincil manyetizma, gömülme ve diyajenez sırasında ikincil kimyasal alterasyon veya yeniden manyetizasyon ile kaplanabilir
  • Yorum belirsizdir: benzer polarite ters dönmelerine sahip birden fazla mıknatıs zonu yanlış korele edilebilir
  • Paleomanyetik kutup hesaplaması, dipol alanını varsayar; dipol olmayan bileşenler dağılıma ve belirsizliğe neden olur
  • Paleointensite tahminleri modele bağlıdır ve numune boyutu ve şekli için dikkatli düzeltme gerektirir

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Fosillere bağlı olmayan kronolojik çerçeve sağlar; fosilsiz veya kötü korunmuş dizilerde kullanışlıdır
  • Paleomanyetik ters dönmeler, havzalar arası korelasyonu sağlayan belirgin, küresel olarak eşzamanlı işaretler sunar
  • Paleomanyetik kutuplar, levha hareketini ve rotasyonu sınırlayan görünür kutup sapma yollarını tanımlar
  • Paleointensite kayıtları, geçmişteki heliyomanyetik aktivite ve güneş zorlaması için vekil sağlar

Uygulama alanları

  • Manyetostratigrafik tarihlendirme: sediman birikiminin eşzamanlı kronolojilerini oluşturmak için mıknatıs zonlarını sediman havzaları arasında korele etmek
  • Levha tektonik yeniden yapılanması: paleomanyetik kutupları belirlemek ve kıtasal sürüklenmeyi ve rotasyonu izlemek için diğer paleomanyetik verilerle birleştirmek
  • Paleoklimatoloji vekil kayıtları: paleointensite değişimleri, Dünya'nın manyetospferi ile güneş rüzgarı etkileşimindeki geçmiş değişiklikleri yansıtır, paleoklimatoloji modellerini bilgilendirir
  • Arkeolojik kronoloji: erken insan alanlarındaki kültürel kronolojileri oluşturmak için çanak çömlek fırınlarının ve volkanik kül katmanlarının paleomanyetik tarihlendirmesi

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Numuneler yönlendirilmiş karot veya yüzlekten toplanır. Düzenli aralıklarla ayrık numuneler (1 cm³ küpler) veya sürekli karot kesitleri çıkarılır.

2

Numuneler yeniden manyetizasyondan kaçınmak için kesilir ve dikkatlice işlenir. Bazı numuneler, birincil manyetik bileşenleri izole etmek için aşamalı olarak ısıtılır veya alternatif manyetik alanlara maruz bırakılır.

3

Manyetik momentler, kriyojenik (SQUID) veya spinner manyetometreler kullanılarak ölçülür. Yönler stereografik ağlara çizilir. Temel bileşen analizi (PCA) veya diğer yöntemler karakteristik kalıntı manyetizmayı (ChRM) izole eder.

4

ChRM yönleri, ortalama paleomanyetik kutupları belirlemek için Fisher istatistikleri kullanılarak istatistiksel olarak ortalaması alınır. Yaşlar, jeomanyetik polarite zaman ölçeği (GPTS) ile korelasyon veya radyometrik tarihlendirme yoluyla belirlenir.

5

Paleomanyetik kutuplar, levha hareketlerini ve rotasyonlarını anlamak için apwp (görünür kutup sapma yolu) eğrileriyle karşılaştırılır. Fosillere bağlı olmayan kronolojiler oluşturmak için mıknatıs zonları bölgeler arasında korele edilir.

Sık yapılan hatalar

  • Birincil olarak ikincil manyetizmayı (gömülme sırasında kazanılan) yanlış yorumlamak, yanlış yaşlara yol açar
  • Sağlam biyostratigrafi veya radyometrik kısıtlamalar olmadan paleomanyetik korelasyona aşırı güvenmek
  • Levha yeniden yapılanması için paleomanyetik kutupları kullanırken paleomanyetik seküler değişimi ihmal etmek

Sık sorulan sorular

Manyetostratigrafik tarihlendirme ile radyokarbon tarihlendirme arasındaki fark nedir?

Radyokarbon tarihlendirme, organik maddedeki ¹⁴C bozunmasını doğrudan ölçer, ±50–100 yıl hassasiyetle ve ~50 ka'ya kadar uygulanabilir. Manyetostratigrafi, ±5–10 kyr belirsizliğe sahip olan ve her yaşa uygulanan GPTS ile korelasyona dayanır. Radyokarbon daha hassastır; manyetostratigrafi daha uzun zaman ölçeklerini kapsar ve organik olmayan maddelerde çalışır.

Jeomanyetik ters dönmelere ne sebep olur?

Ters dönmeler, sıvı dış çekirdekte Dünya'nın manyetik alanını üreten konvektif dinamonun dengesizliklerinden kaynaklanır. Mekanizma tam olarak anlaşılmamıştır, ancak süper bilgisayar simülasyonları, güçlü toroidal alan yapılarının dengesiz hale gelmesiyle alan ters dönmelerinin meydana geldiğini öne sürmektedir. Ters dönmelerin tamamlanması binlerce yıl sürer.

Paleointensite nasıl ölçülür?

Thellier tipi yöntem, bir numuneyi giderek daha güçlü laboratuvar manyetik alanlarında ısıtır ve laboratuvarda kazanılan manyetizmanın doğal kalıntı manyetizmaya (NRM) oranını karşılaştırır. Numune kütlesi ve kalibrasyon için düzeltilmiş bu oran, mikroteslada paleointensiteyi verir. Zaman içindeki paleomanyetik dipol moment değişiklikleri, çekirdek dinamo gücündeki değişimleri yansıtır.

Paleomanyetik kutuplar geçmişte bir levhanın kesin enlemini ve boylamını belirleyebilir mi?

Paleomanyetik kutuplar, enlem (alan çizgilerinin eğim açısı yoluyla) belirler ve kutba göre boylamı sınırlar, ancak dipol alanı eksenel olarak simetrik olduğu için boylamı benzersiz bir şekilde sabitlemez. Paleomanyetik kutupları diğer kısıtlamalarla (biyocoğrafya, paleoklimatoloji, radyometrik tarihlendirme) birleştirmek boylam tahminlerini daraltabilir.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Fisher, R. A. (1953). Dispersion on a sphere. Proceedings of the Royal Society of London, 217(1130), 295-305.

    DOI kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Butler, R. F. (1992). Paleomagnetism: Magnetic domains to geological terranes. Blackwell Scientific Publications.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.