Katılımcı Olmayan Gözlem — Sistematik Ayrık Alan Gözlemi
- Ortaya koyan
- Raymond Gold (role typology); earlier roots in social survey movement and Chicago School sociology
- Yıl
- Formalized mid-20th century (Gold 1958); practice dates to late 19th-century social surveys
- Tür
- Qualitative / quantitative observational data collection
- Aile
- Data collection
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Katılımcı olmayan gözlem, araştırmacının incelenen etkinliğe katılmadan veya onu etkilemeden doğal veya yapılandırılmış bir ortamda davranışları, etkileşimleri veya olayları gözlemlediği bir veri toplama yöntemidir.
Gözlemci, kaydedilen olgular üzerindeki kendi etkisini en aza indirmek için katılımcılardan kasıtlı bir mesafe korur ve araştırmacı katılımıyla şekillenen davranışlardan ziyade doğal olarak oluşan davranışları yansıtan alan notları, davranış sayımları veya kayıtları üretir.
Yöntemin mantığı
Bir vahşi yaşam araştırmacısının bir tepeden bir kurt sürüsünü izlediğini düşünün — her şeyi görebilecek kadar yakın, ancak kurtların davranışlarını değiştirecek kadar yakın değil. Katılımcı olmayan gözlem, sosyal ve davranışsal araştırmalarda da aynı şekilde işler. Araştırmacı, kendini bir eylemci yerine bir tanık olarak konumlandırır. Bu ayrım, katılımcı gözlemin içeriden zenginliğini, daha fazla davranışsal özgünlük için feda eder: araştırmacı katılımcılarla etkileşimde bulunmadığı için, kaydedilen davranışlar yöntemin izin verdiği ölçüde doğal olarak oluşan davranışlara yakındır. Karşılığında, yorumlama zorunlu olarak dışarıdan yapılır.
Tarih
Gözlemsel yöntemlerin kökenleri, Charles Booth'un on dokuzuncu yüzyıl sonundaki sosyal anketlerine ve 1920'ler-1930'lardaki Chicago Okulu sosyologlarının natüralist saha çalışmalarına dayanmaktadır. Raymond Gold'un 1958'deki gözlemci rolleri tipolojisi — tam katılımcı, katılımcı-gözlemci, gözlemci-katılımcı ve tam gözlemci — alana katılımcı ve katılımcı olmayan duruşları ayıran kalıcı bir kavramsal çerçeve kazandırdı. Lofland, Adler ve Adler ve Angrosino dahil olmak üzere sonraki metodologlar, nitel saha araştırması gelenekleri içinde katılımcı olmayan gözlemi kodlarken, davranış bilimciler nicel gözlemsel çalışma için yapılandırılmış kodlama şemaları geliştirdiler.
Ne zaman kullanılır?
Araştırmanın amacı bağlamda doğal olarak oluşan davranışı veya etkileşimi belgelemek olduğunda ve etkinliğe katılmanın onu değiştireceği veya mümkün olmadığı durumlarda katılımcı olmayan gözlemi kullanın. Özellikle kamuya açık ortamlar, kurumsal rutinler, grup dinamikleri veya kendi kendine rapor edilen verilerin güvenilmez olacağı durumlar (örneğin, küçük çocuklar, insanların bilinçli olarak düşünmediği alışılmış davranışlar) için uygundur. Fenomenin özel veya hassas olduğu ve erişimin etik olarak sorunlu olacağı, içeriden anlam ve motivasyonun anlaşılmasının birincil amaç olduğu (katılımcı gözlem veya görüşmeler daha iyidir) veya araştırma sorusunun geniş bir popülasyon üzerinde temsili istatistiksel çıkarım gerektirdiği (bir anket daha verimlidir) durumlarda kötü bir seçimdir.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Gözlemci varlığı hala bir miktar tepkisellik yaratır; tam tarafsızlık elde edilemez.
- Özel veya hassas ortamlara erişim genellikle kısıtlıdır, bu da çalışılabilecek olguların kapsamını sınırlar.
- Katılımcıların öznel anlamlarına, motivasyonlarına veya akıl yürütmelerine doğrudan erişim sağlamaz — yalnızca dışarıdan görülebilenleri sağlar.
- Zaman yoğundur: yeterli davranışsal çeşitliliği yakalamak genellikle uzun ve tekrarlanan gözlem oturumları gerektirir.
- Gözlemci yorgunluğu ve seçici dikkat, uzun gözlem dönemlerinde sistematik kayıt yanlılığına neden olabilir.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Katılımcıların bildirdiklerinden veya hatırladıklarından ziyade, davranışları doğal olarak oluştuğu gibi yakalar.
- İlgi çekici davranışları bozan mülakat sorularından veya araştırmacı katılımından kaynaklanan tepkisel etkiler yoktur.
- Geniş bir ortam yelpazesine uygulanabilir — sınıflar, klinik karşılaşmalar, kamu alanları, kurumsal bağlamlar.
- Nicel davranış sıklığı verileri üretecek kadar yapılandırılmış veya zengin tanımlayıcı alan notları üretecek kadar esnek olabilir.
- Bildirilen ve gözlemlenen davranış arasındaki tutarlılığı kontrol etmek için görüşmeler veya anketlerle birlikte bir üçgenleme kaynağı olarak kullanışlıdır.
Uygulama alanları
- Öğretmen-öğrenci dinamiklerini incelemek için sınıf etkileşim modellerini kaydetme, gözlemcinin derse katılmaması.
- Kentsel tasarım ve halk sağlığı araştırmalarında yaya hareketini ve alan kullanımını belgeleme.
- Sağlık hizmeti ortamlarında klinik iş akışlarını, devir prosedürlerini veya güvenlik davranışlarını gözlemleme.
- Kendi kendine raporlamanın yanlış veya pratik olmayacağı oyun alanı veya işyeri sosyal davranışlarını inceleme.
- Etoloji ve ekolojide vahşi yaşam veya hayvan davranışlarını izleme (kanonik ayrık-gözlemci modeli).
- Pazarlama ve insan faktörleri araştırmaları için perakende veya hizmet ortamlarında tüketici davranışlarını yakalama.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Araştırmacı, gözlemlenecek olanı operasyonelleştirir: belirli davranışlar, etkileşimler, diziler veya ortamlar. Yapılandırılmış gözlem için bu, bir kodlama şeması veya gözlem programı üretir; yapılandırılmamış gözlem için bu, alan notu yazımını yönlendiren bir dizi duyumsatıcı kavram üretir. Odak noktasını önceden tanımlamak, veri aşırı yüklenmesini önler ve oturumlar arasında analitik karşılaştırılabilirliği sağlar.
Araştırmacı, ortama erişim için pazarlık yapar ve gerektiğinde gözlemlenecek kişilerden bilgilendirilmiş onam alır. Gözlemci rolü, çalışmanın etik çerçevesine bağlı olarak açıklanır (açık) veya daha az yaygın olarak gizlenir (örtülü). Ortamdaki fiziksel konumlandırma, araştırmacının aktiviteyi aksatmadan görebilmesi ve kaydedebilmesi için planlanır.
Gözlem oturumları sırasında araştırmacı katılmadan veri kaydeder: açıklayıcı alan notları yazar, yapılandırılmış sayım formlarını doldurur veya sesli-görüntülü materyal yakalar. Gözlemler zaman damgalı ve bağlamsallaştırılmıştır. Farklı zaman dilimlerindeki birden fazla oturum, yakalananların temsil edilebilirliğini artırır.
Katılım olmasa bile, gözlemcinin fiziksel varlığı davranışı değiştirebilir (Hawthorne etkisi). Araştırmacılar, resmi veri toplama başlamadan önce ortamda yeterli zaman geçirerek (alışma), kendilerini göze batmayacak şekilde konumlandırarak ve gözlemci etkilerini alan notlarında ayrı bir analitik katman olarak kaydederek tepkiselliği azaltırlar.
Kaydedilen veriler sistematik olarak kodlanır ve analiz edilir. Yapılandırılmış gözlem verileri (sayımlar, olay sayıları) tanımlayıcı istatistiklere veya davranış sıklığı analizine tabi tutulabilir. Yapılandırılmamış alan notları tematik olarak veya içerik analizi yoluyla analiz edilir. Her iki biçimde de yorumlama, bilgilendirici hesaplardan ziyade görülenlere dayanır.
Sık yapılan hatalar
- Gözlemlenecek şeyi yetersiz belirleme — net bir odak veya kodlama şeması olmadan, alan notları anekdot haline gelir ve sistematik analize direnir.
- Tepkiselliği göz ardı etme — araştırmacı katılmadığı için sıfır gözlemci etkisi olduğunu varsaymak; alışma dönemleri ve tepkisellik notları gereklidir.
- Çok az veya çok kısa gözlem oturumu yapmak — tek seferlik anlık görüntüler tipik olmayan olayları yakalayabilir; gözlemleri zamanlara, günlere ve koşullara yayın.
- Alan notlarında gözlemi yorumlamayla karıştırma — ham tanımı ('katılımcı A arkasını döndü') çıkarımdan ('katılımcı A sıkılmış görünüyordu') ayırmak, veri kalitesini yüksek tutar ve analizi şeffaf hale getirir.
- Etik kuralları ihmal etme — kamu alanlarında bile örtülü gözlem, etik inceleme gerektirir; bilgilendirilmiş onam yükümlülükleri ve veri anonimleştirme dikkatlice düşünülmelidir.
Sık sorulan sorular
Katılımcı olmayan ve katılımcı gözlem arasındaki fark nedir?
Katılımcı gözlemde araştırmacı, içeriden anlayış kazanmak için etkinliğe katılır ve çalışılanlarla etkileşim kurar; katılımcı olmayan gözlemde araştırmacı, etkiyi en aza indirmek için etkinlik dışında kasıtlı olarak kalır. Katılımcı gözlem daha zengin öznel içgörü ancak daha yüksek araştırmacı etkisi sağlarken; katılımcı olmayan gözlem daha natüralist davranışsal kayıtlar sağlar ancak içeriden anlama erişimi sağlamaz.
Katılımcı olmayan gözlem bilgilendirilmiş onam gerektirir mi?
Bu, ortama ve yargı alanına bağlıdır. Gerçekten kamuya açık alanlarda gözlem bireysel onam gerektirmeyebilir, ancak kurumsal ortamlarda (okullar, hastaneler, işyerleri) neredeyse her zaman gerektirir. Herhangi bir kamuya açık olmayan ortamda örtülü gözlem ciddi etik endişeler doğurur ve açık etik kurul onayı gerektirir. Şüpheye düştüğünüzde, onam alın ve tanımlayıcıların anonimleştirilmesini planlayın.
Alan notlarındaki gözlemci yanlılığını nasıl azaltabilirim?
Ne kaydedileceğini ve nasıl kaydedileceğini belirten açık bir gözlem protokolü kullanın; tanımlayıcı notları yorumlayıcı notlardan ayırın; mümkün olduğunda birden fazla bağımsız gözlem yapın; ve çıkarımlarınızın kaydedilen tanımlamalara dayalı olup olmadığını kontrol edebilecek bir meslektaşınızla görüşün. Kendi konumunuzu ve tepkilerinizi belgeleyen refleksivite notları da gözlemlenen ile gözlemciyi ayırmaya yardımcı olur.
Katılımcı olmayan gözlemi görüşmelerle birleştirebilir miyim?
Evet ve bu kombinasyon metodolojik olarak değerlidir. Gözlem insanların ne yaptıklarını belgeler; görüşmeler neden yaptıklarını ve onlara ne anlama geldiğini yakalar. İki kaynak tutarlılık (üçgenleme) için karşılaştırılabilir veya sıralı olarak kullanılabilir — gözlem, görüşme soruları oluşturmak veya görüşme hesaplarını davranışsal kanıtlarla takip etmek için kullanılır.
Ne kadar uzun ve kaç gözlem oturumu yapmam gerekiyor?
Kesin bir kural yoktur, ancak tek oturumluk veriler nadiren yeterlidir. Farklı zaman dilimleri ve koşullar boyunca birden fazla oturum, temsil edilebilirliği artırır. Nitel gözlem için yaygın bir sezgisel kural, teorik doygunluğa ulaşılana kadar devam etmektir — önemli ölçüde yeni davranışsal örüntüler ortaya çıkmıyorsa. Yapılandırılmış davranışsal kodlama için, beklenen etki büyüklükleri ve derecelendiriciler arası güvenilirlik hedefleri üzerindeki bir güç analizi, gereken oturum sayısını yönlendirebilir.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Gold, R. L. (1958). Roles in sociological field observations. Social Forces, 36(3), 217–223.
DOI kaynağını açKopyalandı.Angrosino, M. (2007). Doing Ethnographic and Observational Research. Sage.
ISBN: 978-0761949800Kopyalandı.