İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Anlatısal Sorgulama

Ortaya koyan
D. Jean Clandinin and F. Michael Connelly
Yıl
2000
Tür
Method
Aile
interpretive-story-based

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Anlatısal sorgulama, öyküleri ve yaşam anlatılarını birincil veri olarak ele alan, bireylerin öykü anlatımı yoluyla nasıl anlam ve kimlik inşa ettiklerini analiz eden nitel bir araştırma metodolojisidir.

D. Jean Clandinin ve F. Michael Connelly (2000) tarafından geliştirilen anlatısal sorgulama, insanların yaşamları, deneyimleri ve geçişleri hakkında anlattıkları anlatıları inceler ve insanların deneyimleri anlatı yoluyla anlamlandırdığı anlayışına dayanır.

Yöntemin mantığı

Anlatısal sorgulama, insanların öykü anlatıcıları olduğu ve insanların yaşamları hakkında inşa ettikleri anlatıların, insanların deneyimleri nasıl anlamlandırdığını, kimliklerini nasıl inşa ettiğini ve anlam bulduğunu ortaya koyduğu varsayımına dayanır. Anlatıları temalara veya kodlara ayırarak (anlatısal yapıyı kaybederek) analiz edebilen diğer nitel yöntemlerin aksine, anlatısal sorgulama öyküyü analiz birimi olarak korur. Araştırmacılar, katılımcıların öykülerini nasıl anlattıklarını dinler, olay örgüsünü, karakterleri, dönüm noktalarını ve ahlaki çerçeveleri inceler. Anlatısal sorgulama bağlama ve zaman içindeki değişime duyarlıdır; aynı olayın farklı koşullarda farklı şekillerde anlatılabileceğini ve insanların anlatılarının zamanla geliştiğini kabul eder. Bu yöntem, dönüşümü, kimliği, dayanıklılığı ve insanların kendilerini başkalarıyla ve toplumsal yapılarla ilişkili olarak nasıl anladıklarını anlamak için güçlüdür.

Tarih

Clandinin ve Connelly (2000), anlatısal sorgulamayı bir araştırma metodolojisi olarak geliştirmiş, anlatının üç boyutlu uzayına (zaman, yer, toplumsal etkileşim) ve 'yaşayan öyküler' kavramına vurgu yapmışlardır. Lieblich ve ark. (1998), anlatısal veriler için dört okuma yaklaşımı sunmuştur. Chase (2005), anlatısal sorgulamayı genişleterek yorumlayıcı ve ilişkisel doğasını vurgulamıştır. Anlatısal sorgulama eğitim araştırmalarından doğmuş ancak disiplinler arasında benimsenmiştir. Çağdaş anlatısal sorgulama, postmodern ve eleştirel perspektifleri içermekte, kimlerin anlatılarının duyulduğunu, gücün anlatıları nasıl şekillendirdiğini ve araştırmacının anlatısal anlamı ortak inşa etmedeki rolünü sorgulamaktadır.

Ne zaman kullanılır?

Bireylerin öykü anlatımı yoluyla deneyimi nasıl anlamlandırdıklarını ve anlam ile kimlik inşa ettiklerini anlamak istediğinizde anlatısal sorgulamayı kullanın. Yaşam geçişlerini (kariyer değişikliği, ebeveyn olma, teşhis), dayanıklılığı ve uyumu, marjinalleşme veya ayrımcılık deneyimlerini veya profesyonel kimliği ve büyümeyi keşfetmek için idealdir. Anlatısal sorgulama, dönüşümü ve zaman içindeki değişimi incelemek için güçlüdür. İstatistiksel genelleme veya hızlı gerçek bulma arayışındaki araştırmalar için daha az uygundur; anlatıları derinlemesine analiz etmek zaman ve ustalık gerektirir. Anlatısal sorgulama özellikle eğitim, hemşirelik, psikoloji ve sosyal hizmet alanlarında değerlidir.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Zaman alıcıdır ve yetenekli analiz gerektirir; anlatıdan anlam çıkarmak yorumlayıcı ustalık ve sürekli dikkat gerektirir.
  • Küçük örneklem büyüklüğü (tipik olarak 5-15 anlatı) istatistiksel genelleştirilebilirliği sınırlar; bulgular belirli bireyleri ve onların belirli bağlamlarını tanımlar.
  • Anlatılar geriye dönük inşaatlardır; geçmiş deneyimler hakkında anlatılan öyküler zaman, duygu ve mevcut anlayıştan filtrelenir—bunlar nesnel kayıtlar değildir.
  • Anlatıları romantikleştirmek veya estetikleştirmek riski; araştırmacılar, anlatının edebi niteliklerini değil, sosyo-politik bağlama dikkat etmelidir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Yaşanmış deneyimin bütünlüğünü ve karmaşıklığını korur; anlatısal yapı (zaman içindeki akışı ve nedenselliği ile) insanların olayları deneyimleme biçimine, kategorize edilmiş temalardan genellikle daha sadıktır.
  • Kimlik inşasını ve anlam yaratmayı ortaya koyar; insanların yaşamlarını anlatma biçimleri, onlar için neyin önemli olduğunu ve kendilerini nasıl anladıklarını açıklar.
  • Bağlama ve zaman içindeki değişime duyarlıdır; anlatısal sorgulama, deneyimin nasıl geliştiğini ve insanların anlayışlarını nasıl gözden geçirdiğini yakalar.
  • Etkileyici ve insancıl bulgular; anlatısal hesaplar, okuyucuları deneyimi kahramanın bakış açısından dikkate almaya zorlar, potansiyel olarak varsayımları ve tutumları değiştirir.

Uygulama alanları

  • Hastalık ve iyileşme üzerine hasta anlatılarının anlaşılması: hastaların hastalıklarının nedenlerini nasıl açıkladıklarını, nasıl uyum sağladıklarını ve ne öğrendiklerini incelemek.
  • Öğretmen kariyer gelişimi ve mesleki kimliğinin araştırılması: insanların neden öğretmenliğe başladıklarına, kritik olaylara ve gelişen anlayışlarına dair anlatısal hesaplar.
  • Marjinalleştirilmiş veya sesi kısılmış seslerin belgelenmesi: göçmen deneyimleri, travma mağdurları veya damgalanmış grupların anlatılarını toplayarak onların perspektiflerini merkezlemek ve egemen anlatılara meydan okumak.
  • Kurumsal öykülerin ve kültürün incelenmesi: çalışanların kurumsal değerleri, değişimi ve organizasyon içindeki rollerini nasıl anlattıklarını analiz etmek.
  • Dayanıklılık ve başa çıkma üzerine çalışma: insanların zorluklarla nasıl başa çıktıklarına, anlam bulduklarına ve umut inşa ettiklerine dair anlatısal hesaplar.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Araştırma sorunuzla ilgili anlamlı anlatılara sahip katılımcıları işe alın (örneğin, kariyer geçişleri üzerine düşünen öğretmenler, kronik hastalıkla yaşamayı anlatan hastalar, yerleşim deneyimlerini anlatan göçmenler). Katılımcıları kendi sözleriyle ve kendi hızlarında öykülerini anlatmaya davet eden görüşmeler veya odak grupları yapın. Açık uçlu sorular: 'Bana deneyiminizden bahseder misiniz...' veya 'Yaşadıklarınızı bana anlatır mısınız...' Katılımcının anlatısal yapısını ve vurgusunu anlamak için kesintiye uğratmadan dinleyin. Açıklık veya derinlik katmak için takip soruları sorun, ancak katılımcının anlatısal tercihlerine saygı gösterin. Bazı anlatısal sorgulamalar yaşam öyküsü görüşmelerini (zaman içinde yapılan uzun sohbetler) kullanır. Alternatif olarak, yazılı anlatılar (otobiyografik hesaplar, günlükler) veya görsel anlatılar (fotoğraflar, videolar) toplayın. Sırayı, duraklamaları ve duygusal tonu koruyarak anlatının tamamını kaydedin.

2

Araştırma hedeflerine bağlı olarak anlatıları çeşitli yaklaşımlarla analiz edin: (1) Bütünsel-içerik analizi—genel anlatı yapısını, olay örgüsünü, dönüm noktalarını ve anlatıcının gerilimleri nasıl çözdüğünü veya deneyim içinde nasıl ilerlediğini analiz edin. (2) Kategorik analiz—birden fazla anlatıdaki anlam birimlerini (temalar, olaylar, ilişkiler) çıkarın ve kategoriye göre düzenleyin (içerik analizine benzer). (3) Yapısal analiz—anlatının nasıl inşa edildiğini inceleyin: başlangıç-orta-son, metafor kullanımı, ses, etkililik. (4) Diyalojik/performans analizi—anlatıcı ve dinleyici arasındaki ilişkiyi ve anlatının bağlam tarafından nasıl şekillendiğini inceleyin. Yeniden öyküleme kullanın: araştırmacının anlamı açık hale getirmek için anlatıyı yeniden yapılandırması (örneğin, krizden iyileşmeye giden yolu haritalamak). Karşılaştırmalı anlatı analizi, anlatılar arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları inceler. Dil, metafor, ton ve vurgulanan ile atlananlara dikkat etmek, katılımcıların anlamı nasıl inşa ettiklerini ortaya koyar.

3

Bulguları, öykünün özünü ve anlamını yakalayan bir veya daha fazla anlatısal hesap olarak sunun. Bazı analizler katılımcının anlatısını kelimesi kelimesine sunar (genellikle açıklık için hafifçe düzenlenmiş); diğerleri, anlatının yayını ve anlamını daha net hale getiren araştırmacının yeniden öykülenmiş hesabını sunar. Yorumlama, katılımcının deneyimi nasıl anlamlandırdığını aydınlatmalıdır: dönüm noktaları nelerdir? Kimlik nasıl değişir? Anlatıya hangi değerler veya varsayımlar dayanmaktadır? Bireysel anlatıları daha geniş toplumsal veya bağlamsal faktörlere bağlayın: yapısal güçler (hastalık, yoksulluk, ayrımcılık) anlatılan öyküyü nasıl şekillendirir? Bazı anlatısal sorgulamalar, hem bireysel hem de paylaşılan boyutları göstererek birden fazla anlatıyı kolektif bir anlatıya dokur. Sonuç genellikle analitik bir yorumla birlikte, öykünün neyi ortaya koyduğunu gösteren sürükleyici bir anlatısal hesaptır.

Sık yapılan hatalar

  • Anlatıyı analiz olmadan sunmak; yalnızca bir öyküyü yazıya dökmek veya özetlemek anlatısal sorgulama değildir—analiz ve yorum esastır.
  • Gücü ve bağlamı göz ardı etmek; anlatıları, toplumsal yapılar, eşitsizlik ve kurumsal güçlerin neyin anlatılabileceğini nasıl şekillendirdiğini dikkate almadan yalnızca bireysel olarak ele almak.
  • Aşırı yorumlama veya anlamlar dayatma; yorumlama, anlatısal kanıtlara dayanmalıdır ve alternatif okumalar kabul edilmelidir.
  • Anlatısal sorgulama ile yaşam öyküsü veya otobiyografiyi karıştırmak; ilgili olsalar da, anlatısal sorgulama belirli analitik yaklaşımlara sahip özel bir metodolojidir.

Sık sorulan sorular

Anlatısal sorgulama ile anlatı analizi arasındaki fark nedir?

Anlatısal sorgulama (Clandinin & Connelly), öyküleri birincil veri olarak vurgulayan ve analiz ve sunumun organize edici ilkesi olarak anlatısal yapıyı kullanan bir araştırma metodolojisidir. Anlatı analizi, anlatısal verilere uygulanan daha geniş bir analitik yaklaşımlar kategorisidir; analizler temaları çıkarabilir, yapıyı inceleyebilir, olay örgüsünü analiz edebilir veya dilin anlamı nasıl inşa ettiğini inceleyebilir. Anlatı analizi kullanan bir araştırmacı, anlatıları kodlara ve temalara ayırabilir (anlatısal yapıyı kaybederek); bir anlatısal sorgulamacı, öykünün kendisini analiz birimi olarak korur. Anlatısal sorgulama, anlatıya özel bir felsefi ve pratik bağlılığı olan anlatı analizidir.

Anlatısal sorgulamayı diğer nitel yöntemlerle birleştirebilir miyim?

Evet. Bazı araştırmacılar anlatısal görüşmeler toplar ve bunları tematik olarak analiz eder (anlatısal tematik analiz). Diğerleri, anlatıyı gözlemler veya belgelerle birlikte bir veri kaynağı olarak kullanır. Bu kabul edilebilir, ancak açıklık önemlidir: anlatısal sorgulamanın hangi unsurlarının (anlatısal yapıyı koruyarak) ve hangilerinin tematik analizin (kodları/temaları çıkararak) olduğunu açıkça belirtin. Yöntemleri karıştırmak amaçlı olmalı ve açıkça tanımlanmalıdır.

Katılımcılar öyküleri parçalar halinde veya kronolojik olmayan bir şekilde anlattıklarında anlatıları nasıl analiz etmeliyim?

Gerçekçi anlatılar genellikle doğrusal değildir. Katılımcılar geriye ve ileriye atlayabilir, ayrıntıları atlayabilir veya önceki ifadeleriyle çelişebilir. Anlatıyı yapay bir düzene zorlamak yerine, anlatıyı anlatıldığı gibi analiz edin: parçalanma, sapmalar ve çelişkiler genellikle anlamı ortaya çıkarır. Katılımcı neden belirli anları vurguluyor? Anlatı neden önceki olaylara geri dönüyor? Yapı (veya eksikliği) analitik olarak anlamlıdır. 'Yeniden öyküleme', araştırmacının altta yatan yayını açık hale getirmek için anlatıyı tutarlı bir kronolojiye göre düzenlemesini içerir, ancak bu şeffaf olmalıdır—okuyucular hem orijinal anlatıyı hem de yeniden öykülenmiş versiyonu görmelidir.

Katılımcıların kapanış sağlamadığı veya anlatıların eksik hissettirdiği durumlarla nasıl başa çıkarım?

Her öykünün düzgün sonları yoktur. Devam eden veya belirsiz anlatılar, yaşanmış deneyimin özgün temsilleridir. Anlatıyı sunulduğu gibi, açıklığını veya belirsizliğini de dahil ederek analiz edin. Bu kişinin bu deneyimi henüz çözmemiş olmasının anlamı nedir? Kapanışın yokluğu analitik olarak önemli olabilir. Devam eden gelişmeleri araştırmak için daha fazla konuşma davet edebilirsiniz (takip görüşmeleri), ancak bazı öykülerin açık kaldığına saygı gösterin.

Yeniden öyküleme nedir ve ne zaman kullanmalıyım?

Yeniden öyküleme, araştırmacının bir anlatıyı tutarlı, anlaşılır bir biçimde yeniden yapılandırmasıdır. Katılımcının paylaştığı parçaları ve unsurları alıp, altta yatan yayını ve anlamı daha net hale getiren bir anlatısal hesap (genellikle kronolojik) halinde dokursunuz. Orijinal anlatı parçalıysa, belirli temaları veya yörüngeleri vurgulamak istediğinizde veya örtük anlamları açık hale getirmek istediğinizde yeniden öykülemeyi kullanın. Yeniden öyküleme, katılımcıyı yanlış temsil etmek değildir; meşru bir analitik araçtır. Ancak, okuyucuların yorumlayıcı çalışmanızı görebilmeleri için hem orijinal anlatıyı hem de yeniden öykülenmiş versiyonunuzu sunun.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Clandinin, D. J., & Connelly, F. M. (2000). Narrative inquiry: Experience and story in qualitative research. Jossey-Bass.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Lieblich, A., Tuval-Mashiach, R., & Zilber, T. (1998). Narrative research: Reading, analysis, and interpretation. Sage Publications.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.
  3. Chase, S. E. (2005). Narrative inquiry: Multiple lenses, approaches, voices. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), The Sage handbook of qualitative research (3rd ed., pp. 651–679). Sage Publications.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.