İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Anlatı Analizi — Anlatı Sorgulaması

Ortaya koyan
Catherine Kohler Riessman (seminal synthesis, 2008); roots in Labov & Waletzky (1967)
Yıl
1967 (foundational); 2008 (canonical handbook)
Tür
Qualitative interpretive method

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Anlatı analizi, bireylerin yaşadıkları deneyimleri nasıl anlattıklarını ve anlatım yoluyla nasıl anlam inşa ettiklerini inceleyen, Catherine Kohler Riessman (2008) tarafından kanonik olarak sentezlenmiş nitel bir araştırma yöntemidir.

Yaşam öyküsü, biyografik ve anlatı sorgulaması geleneklerinden yararlanarak, analizin birimini yalnızca içeriğini değil, anlatının kendisi olarak ele alır; zamansal dizilime, olay örgüsü yapısına ve bir anlatının üretildiği sosyal bağlama dikkat eder.

Yöntemin mantığı

İnsanlar önemli deneyimleri aktarırken yalnızca olguları rapor etmezler; bu olguları bir başlangıcı, ortası ve sonu olan bir hikayeye dönüştürürler. Hikaye sadece ne olduğunu değil, anlatıcının bu durumu nasıl anladığını da ortaya koyar: Neleri öne çıkardıklarını, neleri dışarıda bıraktıklarını ve kendilerini başkalarına göre nasıl konumlandırdıklarını gösterir. Anlatı analizi, bu hikaye anlatma eylemini veri olarak ele alır, onları kodlara veya kategorilere indirgemek yerine anlatıların yapısını ve anlamını çözümleyerek inceler.

Tarih

Sosyal araştırmada anlatı yapısının sistematik çalışması, anlatıların yan tümce yan tümce mimarisini tanımlayan Labov ve Waletzky'nin (1967) sözlü kişisel deneyim hikayeleri üzerine yaptığı dilbilimsel analizle başlar. Sosyologlar, psikologlar ve eğitim araştırmacıları, 1980'ler ve 1990'larda anlatı sorgulaması (narrative inquiry) genel etiketi altında bu çerçeveyi genişlettiler. Catherine Kohler Riessman'ın 2008 tarihli el kitabı, alanı pekiştirerek dört farklı analitik modu — tematik, yapısal, diyalojik/performansal ve görsel — haritalandırdı ve anlatı analizini beşeri bilimler genelinde tanınmış bir metodoloji olarak kurdu.

Ne zaman kullanılır?

Anlatı analizi, kişisel bir anlatının ne olduğundan çok nasıl ve nedeninin önemli olduğu durumlar — yaşanmış deneyim, kimlik, anlam oluşturma veya zaman içindeki değişim üzerine odaklanan araştırma soruları için uygundur. Derinlemesine görüşme veya yaşam öyküsü verileri gerektirir; keşifsel çalışmalar için yaklaşık üç katılımcı yeterli olabilirken, anlatılar boyunca kalıp analizi hedefleniyorsa on veya daha fazlası önerilir. Eğer veri kümesi çok küçükse (üç katılımcıdan az), fenomenolojik analiz daha güvenli bir alternatiftir. Yöntem, istatistiksel genelleme gerektiren araştırma soruları için uygun değildir.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Zaman yoğundur: Tam transkripsiyon, yapısal okuma ve küçük bir veri kümesinin bile yorumlayıcı katmanlanması, araştırmacıdan önemli çaba gerektirir.
  • Bulgular bağlama bağlıdır ve daha geniş popülasyonlara istatistiksel olarak genellenemez.
  • Yorumlayıcı sonuçlar, araştırmacı becerisine ve yansıtıcı disipline büyük ölçüde bağlıdır; aynı anlatı birden fazla okumayı destekleyebilir.
  • Anlatılar arasındaki kalıp analizi, örneklem çok küçük olduğunda (on katılımcıdan az) kısıtlıdır.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Parçalayıcı kodlama yaklaşımlarının dağıttığı yaşanmış deneyimin bütünlüğünü ve zamansal mantığını korur.
  • Bireylerin yalnızca rapor ettiklerini değil, kimlik ve anlamı nasıl inşa ettiklerini ortaya çıkarır.
  • Hikayelerin üretildiği ve anlatıldığı sosyal ve kültürel bağlama duyarlıdır.
  • Disiplinler arası geleneklerde esnektir — sosyoloji, psikoloji, eğitim, sağlık ve örgüt çalışmaları alanlarında uygulanır.

Uygulama alanları

  • Sağlık ve hastalık araştırmaları: Hastaların tanı, tedavi ve iyileşme anlatılarını nasıl inşa ettiklerini anlamak.
  • Kimlik ve yaşam seyri çalışmaları: İnsanların göç, kariyer değişikliği veya yas gibi geçişleri nasıl anlattıklarını izlemek.
  • Eğitim araştırmaları: Öğrencilerin ve öğretmenlerin mesleki ve öğrenme deneyimlerini nasıl anlattıklarını incelemek.
  • Örgüt ve yönetim çalışmaları: Kurucuların, liderlerin veya çalışanların kurumsal tarihleri ve değişimleri nasıl anlattıklarını çözümlemek.
  • Sosyal politika araştırmaları: Marjinalize edilmiş grupların kurumlarla olan karşılaşmaları hakkında anlattıkları hikayeleri analiz ederek onlara ses vermek.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Zengin anlatı verileri, katılımcıların kendi hikayelerini minimum kesintiyle anlatmaya davet edildiği derinlemesine görüşmeler, yaşam öyküsü sohbetleri veya biyografik anlatılar aracılığıyla toplanır. Hem kesitsel hem de boylamsal tasarımlar mümkündür, ancak zamansal bütünlük — her hikayenin yayını korumak — en başından önceliklendirilmelidir.

2

Ses veya video kayıtları, anlam taşıyan duraklamaları, örtüşmeleri ve paralinguistik özellikleri koruyarak tam olarak yazıya dökülür. Transkript, nötr bir kayıt yerine yapılandırılmış bir metin olarak ele alınır ve transkripsiyon kararları — nelerin dahil edildiği, düzenin nasıl biçimlendirildiği — metodolojik seçimler olarak belgelenir.

3

Her anlatı, iç mimarisi için incelenir: olay dizisi (Labov'un çerçevesinde yönlendirme, karmaşa, çözüm, kod), olay örgüsü mantığı, dönüm noktaları ve bölümlerin zamansal sıralaması. Bu yapısal okuma, yorumlama başlamadan önce hikayenin nasıl inşa edildiğini haritalandırır.

4

Anlatılar boyunca yinelenen temalar, değerler ve anlam oluşturma kalıpları belirlenir. Analist, bireysel hikayeler ile daha geniş küme arasında hareket ederek yakınsama ve karşıtlıkları not eder. Yorumlama, dış kategoriler dayatmak yerine, katılımcının kendi diline ve olay örgüsüne bağlı kalır.

5

Araştırmacı, kendi konumunu ve bunun veri toplama ve yorumlamayı nasıl şekillendirmiş olabileceğini — yansıtıcılık olarak bilinen bir uygulama — belgeler. Güvenilirlik, istatistiksel güvenilirlik endeksleri yerine üye kontrolü, derinlemesine betimleme ve denetim izleri aracılığıyla sağlanır.

Sık yapılan hatalar

  • Transkripti, olaylara şeffaf bir pencere olarak ele almak yerine, görüşme bağlamı ve transkripsiyon seçimleri tarafından şekillendirilmiş yapılandırılmış bir metin olarak ele almak.
  • Anlatıları tematik kodlara indirgeyerek, anlatı analizini özgün kılan yapısal ve zamansal mantığı kaybetmek.
  • Araştırmacı yansıtıcılığını ihmal etmek — analistin kendi konumu, varsayımları ve katılımcılarla ilişkisinin yorumlamayı nasıl etkilediğini belgelememek.
  • Yaklaşık on katılımcıdan azıyla anlatılar arası kalıp analizi yapmaya çalışmak; çok küçük örneklemlerle, fenomenolojik analize geçmek.

Sık sorulan sorular

Anlatı analizi için kaç katılımcıya ihtiyacım var?

Keşifsel veya tekil vaka anlatı çalışmaları için üç katılımcı yeterlidir. Birden fazla anlatı arasında kalıpları veya karşıtlıkları belirleme amacı güdüldüğünde on veya daha fazla katılımcı önerilir. Üçten az katılımcınız varsa, fenomenolojik analiz daha uygun bir seçimdir.

Anlatı analizi ile tematik analiz arasındaki fark nedir?

Tematik analiz, metni vakalar arasında karşılaştırılabilecek kodlara ve temalara ayırır, hikayenin dizisini ve olay örgüsü mantığını göz ardı eder. Anlatı analizi, her hikayeyi bir bütün olarak ele alır, olayların sırasına ve yapısına, ayrıca anlatıcının inşa ettiği anlama — yalnızca içeriğine değil, anlatının 'nasıl'ına — dikkat eder.

Anlatı analizi ile söylem analizi aynı şey midir?

Dil ve anlama ilgi alanlarını paylaşırlar ancak odak noktaları farklıdır. Söylem analizi, dil kullanımını, gücü ve sosyal pratiği geniş anlamda inceler; anlatı analizi ise özellikle hikaye yapısına, zamansal dizilime ve bireylerin kendi deneyimleri hakkında inşa ettikleri anlama odaklanır. İki yaklaşım bazen birleştirilir.

İstatistiksel güvenilirlik olmadan anlatı analizinde titizliği nasıl sağlarım?

Titizlik, yansıtıcılığa (araştırmacı konumunu belgelemek), derinlemesine betimlemeye (aktarılabilirlik için yeterli bağlamsal ayrıntı sağlamak), üye kontrolüne (yorumları katılımcılara geri bildirim için sunmak) ve denetim izine (her analitik kararı kaydetmek) dayanır. Bu uygulamalar, yorumlayıcı nitel çalışmalar için geçerli olmayan istatistiksel güvenilirlik endekslerinin yerini alır.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Riessman, C.K. (2008). Narrative Methods for the Human Sciences. Sage.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.