İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Meta-analitik Tanısal Doğruluk Çalışması

Ortaya koyan
Moses, Shapiro & Littenberg (SROC framework, 1993); Reitsma et al. (bivariate model, 2005)
Yıl
1993–2005 (foundational models)
Tür
Quantitative systematic synthesis
Aile
Clinical / epidemiology

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Bir meta-analitik tanısal doğruluk çalışması, birden fazla birincil tanısal test doğruluğu çalışmasından duyarlılık ve özgüllük verilerini sistematik olarak belirler ve havuzlar.

Bivariant veya hiyerarşik özet ROC (HSROC) modeli kullanılarak, duyarlılık ve özgüllük arasındaki doğal ödünleşmeyi hesaba katarak, hastalıklı ve hastalıksız bireyleri doğru bir şekilde sınıflandırmada bir testin yeteneğinin ortak bir özetini üretir.

Yöntemin mantığı

Tek bir çalışma 'bu kan testi kanseri ne kadar iyi tespit ediyor?' sorusunu sorduğunda, cevap seçilen eşik değere, hasta popülasyonuna ve rastgele değişime bağlıdır. Bir meta-analitik tanısal doğruluk çalışması, karşılaştırılabilir tüm birincil çalışmaları toplar, 2x2'lik olasılık tablolarını çıkarır ve eşik değer ve popülasyondaki kaçınılmaz farklılıkları kabul ederek duyarlılık ve özgüllüğü ortaklaşa tahmin eden istatistiksel bir model uydurur. Sonuç, bir özet ROC eğrisi ve havuzlanmış bir işletim noktasıdır - bu, klinisyenlere ve kılavuz geliştiricilere bir testin gerçek tanısal değeri hakkında mevcut en iyi kanıtı sunar.

Tarih

Tanısal test doğruluğu verilerinin istatistiksel havuzlanması, 1993'te Moses, Shapiro ve Littenberg'in özet ROC (SROC) yöntemiyle ciddi şekilde başladı; bu yöntem, tanısal odds oranı uzayında bir regresyon çizgisi uydurdu. Irwig ve ark. (1994) ve Lijmer ve ark. (1999), çalışma tasarımı kusurlarının doğruluk tahminleri üzerindeki etkisini belgelediler. Rutter ve Gatsonis (2001), hiyerarşik SROC modelini önerdi. Reitsma ve ark. (2005) tarafından yapılan bivariant rastgele etkiler modeli, standart yaklaşım haline geldi. Cochrane İşbirliği, özel bir Tanısal Test Doğruluğu çalışma grubu kurdu ve ilk el kitabı bölümünü 2010'da yayınladı. PRISMA-DTA raporlama kılavuzları 2018'de yayınlandı ve alanı daha da standartlaştırdı.

Ne zaman kullanılır?

Birden fazla birincil tanısal doğruluk çalışması aynı indeks test ve hedef durum için mevcut olduğunda ve test performansının bir özet tahmini klinik kılavuzlar, sağlık teknolojisi değerlendirmesi veya kanıta dayalı uygulama önerileri için gerektiğinde bir meta-analitik tanısal doğruluk çalışması kullanın. Yöntem, en az üç ila beş birincil çalışmadan 2x2 olasılık tablosu verilerine (veya onu yeniden oluşturmak için yeterli bilgiye) erişim gerektirir; daha az çalışma bivariant modeli kararsız hale getirir. Hasta popülasyonu, referans standardı veya klinik bağlamda havuzlamayı haklı çıkaracak kadar heterojen olan birincil çalışmalar olduğunda bu yaklaşımı kullanmayın - bunun yerine, anlatısal bir sistematik inceleme yapın. Duyarlılık ve özgüllüğü ayrı ayrı havuzlamaktan kaçının, çünkü bu iki ölçüm arasındaki kritik eşik kaynaklı korelasyonu göz ardı eder.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Çıkarılabilir 2x2 veriye sahip en az 5-10 birincil çalışma gerektirir; bivariant model daha az çalışmayla kararsız hale gelir.
  • Sonuçlar yalnızca dahil edilen birincil çalışmalar kadar geçerlidir - birincillerdeki yüksek yanlılık riski (örneğin, vaka-kontrol tasarımı, kusurlu referans standardı) tahmin edilen doğruluğu şişirir.
  • Hasta spektrumu ve eşik değerdeki farklılıklardan kaynaklanan önemli çalışma içi heterojenlik, sıklıkla tek bir havuzlanmış tahmini yanıltıcı hale getirir.
  • Çalışma içi kovaryatları ayarlayamaz; meta-regresyon çalışma düzeyindeki değişkenlerle sınırlıdır ve ekolojik yanlılığa eğilimlidir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Bir tanısal testin doğruluğu için en yüksek kanıt düzeyini, birden fazla bağımsız çalışma arasında verileri birleştirerek sağlar.
  • Bivariant ve HSROC modelleri, çalışmalar arasındaki eşik değer değişiminden kaynaklanan duyarlılık ve özgüllük arasındaki korelasyonu doğru bir şekilde hesaba katar.
  • Çalışmalar arası heterojenliği ölçer ve alt grup analizleri ve meta-regresyon yoluyla kaynaklarını araştırmaya olanak tanır.
  • Yeni bir klinik ortamda ne kadar doğruluk bekleneceğini gösteren bir tahmin bölgesi üretir - tek başına bir güven bölgesinden daha fazla uygulama için kullanışlıdır.
  • Yerleşik raporlama standartlarına (PRISMA-DTA) ve Cochrane DTA incelemeleri için gerekli metodolojiye uygundur.

Uygulama alanları

  • Enfeksiyon hastalıkları için ayakta tanı testlerinin doğruluğunu değerlendirmek (örneğin, grip, SARS-CoV-2 veya sıtma için hızlı antijen testleri).
  • Kanser, vasküler hastalık veya organ patolojisini tespit etmek için görüntüleme modalitelerini (BT, MR, ultrason) değerlendirmek.
  • Sepsis, akut miyokard enfarktüsü veya pulmoner emboli gibi durumları dışlamak veya dışlamamak için biyobelirteç eşiklerini karşılaştırmak.
  • Farklı prevalans seviyelerinde veya klinik risk katmanlarında hangi testin kullanılacağına dair klinik kılavuz önerileri için kanıt sağlamak.
  • Karar analitik modellerini doldurmak için duyarlılık ve özgüllük tahminleri gerektiren sağlık teknolojisi değerlendirmeleri.
  • Metodolojik sınırlamaların veya eksik popülasyonların daha fazla çalışmayı haklı çıkardığı birincil tanısal doğruluk araştırmalarındaki boşlukları belirlemek.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Kapsamlı bir literatür taraması, indeks test, hedef durum ve çalışma tasarımı terimlerini birleştiren yapılandırılmış bir strateji kullanılarak birden fazla veritabanında (MEDLINE, Embase vb.) yürütülür. Çalışmalar, hasta popülasyonunu, referans standardı ve kabul edilebilir çalışma tasarımlarını tanımlayan önceden belirlenmiş uygunluk kriterlerine göre taranır. QUADAS-2, tipik olarak her bir dahil edilen çalışmanın yanlılık riski ve uygulanabilirliğini değerlendirmek için kullanılır.

2

Her uygun çalışmadan, inceleyiciler rapor edilen eşik değerdeki 2x2'lik tabloyu (doğru pozitifler, yanlış pozitifler, yanlış negatifler, doğru negatifler) çıkarır. Birden fazla eşik değer rapor edildiğinde, en klinik olarak ilgili olan veya önceden belirlenmiş bir hedefe en yakın olan eşik seçilir. Çalışma tasarımı (prospektif ve retrospektif), hasta spektrumu ve referans standardı gibi çalışma düzeyindeki kovaryatlar da potansiyel alt grup veya meta-regresyon analizleri için kaydedilir.

3

Her 2x2'lik tablodan, duyarlılık (TP/(TP+FN)) ve özgüllük (TN/(TN+FP)) güven aralıklarıyla birlikte hesaplanır. Varyansı stabilize etmek için logit dönüşümleri uygulanır. Pozitif ve negatif olasılık oranları ve tanısal odds oranları da ikincil indeksler olarak hesaplanabilir.

Formül
\text{Sensitivity} = TP/(TP+FN),\quad \text{Specificity} = TN/(TN+FP)
4

Bivariant rastgele etkiler modeli (Reitsma ve ark., 2005), çalışmalar arasındaki korelasyonu (eşik değer değişiminden kaynaklanan) açıkça hesaba katarak logit-duyarlılık ve logit-özgüllüğü ortaklaşa modeller. Alternatif bir parametrelendirme - HSROC modeli (Rutter ve Gatsonis, 2001) - doğrudan bir özet ROC eğrisi tahmin eder. Her iki model de belirli koşullar altında eşdeğerdir; bivariant model, amaç bir özet işletim noktası olduğunda tercih edilir.

5

Bivariant modelden elde edilen havuzlanmış tahminler duyarlılık/özgüllük ölçeğine geri dönüştürülür ve bir ROC uzayında %95 güven bölgesi ve %95 tahmin bölgesi ile bir özet noktası olarak çizilir. HSROC eğrisi, doğruluk eşikler boyunca nasıl değiştiğini iletmek için üst üste bindirilir. Bu grafik, bir testin değerlendirilmesinde kılavuz geliştiriciler için merkezi iletişim aracıdır.

6

Duyarlılık ve özgüllükteki heterojenlik, bivariant modelden elde edilen varyans bileşenleri kullanılarak ölçülür. Heterojenlik kaynakları, önceden belirlenmiş alt grup analizleri (örneğin, çalışma tasarımına, hasta spektrumuna, referans standardına göre) veya çalışma düzeyindeki kovaryatlar üzerinde meta-regresyon yoluyla araştırılır. Yayın yanlılığı, tanısal çalışmalar için müdahalelere göre değerlendirilmesi daha zor olsa da, tanısal odds oranının huni grafikleri aracılığıyla araştırılabilir.

Sık yapılan hatalar

  • Duyarlılık ve özgüllüğü, sanki bağımsızlarmış gibi ayrı ayrı havuzlamak - bu, eşik değer değişiminin neden olduğu negatif korelasyonu göz ardı eder ve yanlı özet tahminler üretir; her zaman bivariant veya HSROC modelini kullanın.
  • Vaka-kontrol tasarımlı birincil çalışmaları dahil etmek - bunlar kohort tasarımlarına göre duyarlılık ve özgüllüğü şişirir ve ayrı olarak değerlendirilmelidir.
  • Özet noktasının etrafındaki güven bölgesini tahmin bölgesi olmadan raporlamak - tahmin bölgesi yeni bir çalışmanın nereye düşeceğini gösterir ve klinik olarak ilgili belirsizlik ölçüsüdür.
  • Referans standardın rolünü göz ardı etmek - kusurlu referans standartları hem duyarlılığı hem de özgüllüğü önemsiz olmayan yönlerde yanlı hale getirebilir; yanlılık riski değerlendirmesinde referans standardı kalitesini değerlendirin ve etkisini tartışın.
  • Protokolü önceden kaydetmemek - ön kayıt olmadan, post-hoc alt grup kararları şişirilmiş yanlış pozitif bulgu riski yaratır.

Sık sorulan sorular

Bivariant model ile HSROC modeli arasındaki fark nedir?

Her iki model de duyarlılık ve özgüllük arasındaki korelasyonu hesaba katar. Bivariant model (Reitsma 2005), doğrudan logit-duyarlılık ve logit-özgüllük cinsinden parametrelendirilir ve özet işletim noktası birincil hedef olduğunda tercih edilir. HSROC modeli (Rutter ve Gatsonis 2001), doğruluk ve eşik değer cinsinden parametrelendirilir ve doğal olarak bir ROC eğrisi üretir. Kovaryat olmaması varsayımı altında, iki model matematiksel olarak eşdeğerdir, bu nedenle seçim esas olarak vurgu ve yazılım kullanılabilirliğine bağlıdır.

Bir bivariant model uydurmak için kaç çalışmaya ihtiyacım var?

Genellikle yaklaşık 5 çalışma minimum olarak belirtilir, ancak bivariant modelin 5 parametresi vardır ve özellikle heterojenlik yüksek olduğunda 10'dan az çalışmayla kararsız olabilir. Çok az çalışma ile, duyarlılık ve özgüllüğün medyanını aralıklarla raporlamak veya sınırlamayı kabul ederek her ölçüm için ayrı ayrı tek değişkenli bir model uydurmak gibi daha basit bir yaklaşım daha dürüsttür.

Vaka-kontrol tasarımı kullanan çalışmaları dahil etmeli miyim?

Vaka-kontrol tasarımlı tanısal doğruluk çalışmaları - vakaların doğrulanmış hastalık popülasyonlarından ve kontrollerin doğrulanmış hastalıktan arınmış popülasyonlardan alındığı - klinik pratikte görülen teşhis açısından zorlayıcı ara hastaları dışladıkları için genellikle doğruluğu abartır. QUADAS-2 bunu yüksek hasta seçimi yanlılığı riski olarak işaretler. Tüm tasarımları ayrım gözetmeksizin havuzlamak yerine bu tür çalışmaları hariç tutan bir duyarlılık analizi yapmak en iyi uygulamadır.

Birden fazla eşik değeri rapor eden çalışmaları nasıl ele almalıyım?

Çalışmalar birden fazla eşik değerde veri rapor ediyorsa, çalışma başına tek bir eşik değeri seçebilir (protokolünüzde ideal olarak önceden belirlenmiş) veya tüm eşik noktalarını içeren çoklu eşik değer bivariant model uzantılarını kullanabilirsiniz. Tek eşik değer ve çoklu eşik değer yaklaşımlarını prensipli bir kural olmadan karıştırmak tutarsızlık yaratır ve bundan kaçınılmalıdır.

Hangi raporlama kılavuzunu izlemeliyim?

PRISMA-DTA (Tanısal Test Doğruluğu Çalışmalarının Sistematik İncelemeleri ve Meta-Analizleri için Tercih Edilen Raporlama Öğeleri) ifadesi, 2018'de McInnes ve ark. tarafından JAMA'da yayınlanan standart raporlama çerçevesidir. Genel PRISMA kontrol listesini, hedef durum, indeks test, referans standardı ve QUADAS-2 yanlılık riski değerlendirmesi açıklaması dahil olmak üzere tanısal doğruluk incelemelerine özgü öğelerle genişletir.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Reitsma, J. B., Glas, A. S., Rutjes, A. W., Scholten, R. J., Bossuyt, P. M., & Zwinderman, A. H. (2005). Bivariate analysis of sensitivity and specificity produces informative summary measures in diagnostic reviews. Journal of Clinical Epidemiology, 58(10), 982–990.

    DOI kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Macaskill, P., Gatsonis, C., Deeks, J. J., Harbord, R. M., & Takwoingi, Y. (2010). Analysing and Presenting Results. In J. J. Deeks, P. M. Bossuyt, & C. Gatsonis (Eds.), Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Diagnostic Test Accuracy. The Cochrane Collaboration.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.