İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

İzotop Oranı Kütle Spektrometrisi

Ortaya koyan
Thomas Coplen and others
Yıl
1994
Tür
Measurement of stable and radiogenic isotope ratios
Aile
Isotopic analysis and paleoclimate reconstruction

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

İzotop Oranı Kütle Spektrometrisi (IRMS), kararlı izotopların (H, C, N, O, S) ve bazı radyojenik izotopların (örn. ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr) örneklerdeki bağıl bolluğunu yüksek hassasiyetle ölçen analitik bir tekniktir.

Coplen ve meslektaşları tarafından standartlaştırılan IRMS, paleoklimanın yeniden yapılandırılmasını, kaynak takibini (diyet, su kökeni), jeokimyasal parmak izi analizini ve radyojenik izotoplar aracılığıyla yaş tayinini mümkün kılar.

Yöntemin mantığı

Farklı kimyasal elementlerin birden fazla kararlı izotopu vardır (örn. karbonun ¹²C ve ¹³C'si vardır). Doğal maddelerdeki bolluk oranları sıcaklığa, biyolojik süreçlere ve kaynağa bağlı olarak hafifçe değişir. Bir kütle spektrometresi kullanarak bu izotop oranlarını aşırı hassasiyetle ölçerek, araştırmacılar geçmiş sıcaklıkları (buz çekirdeklerinde δ¹⁸O), su kaynaklarını (yeraltı suyunda δD, δ¹⁸O), diyeti ve göçü (kemikte δ¹³C, δ¹⁵N) ve yaşları (⁸⁷Sr/⁸⁶Sr gibi radyojenik izotopları kullanarak) çıkarabilirler. IRMS, kararlı izotop paleoklima çalışmaları için birincil araçtır.

Tarih

İzotop oranı ölçümleri, erken kütle spektrometreleri kullanılarak 1940'lara dayanmaktadır. Alan, Urey (1947) ve Epstein (1950'ler) tarafından paleoklima çalışmalarında resmileştirilmiştir. Coplen'in 1994 VPDB ve VSMOW standartları raporlamayı birleştirmiştir. 1990'larda buz çekirdeği izotop paleoklima kayıtlarında (GRIP, VOSTOK) bir patlama yaşanmıştır; sürekli akışlı IRMS (1990'ların sonlarında geliştirilmiştir) yüksek çözünürlüklü analizi mümkün kılmıştır. Son gelişmeler arasında paleotermometri için kümelenmiş izotoplar (örn. CO2'de ⁴⁷Δ) ve saha ölçümleri için lazer tabanlı eksen dışı IRMS bulunmaktadır.

Ne zaman kullanılır?

Paleoklima rekonstrüksiyonu (buz çekirdeklerindeki oksijen izotopları, sıcaklık vekilleri), kaynak takibi (δD ve δ¹⁸O aracılığıyla su kökeni), biyojeokimyasal döngü (δ¹³C, δ¹⁵N) ve kronoloji (radyojenik izotoplar) için IRMS kullanın. Sağlam yorumlar için diğer vekillerle birleştirin.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Yorumlama genellikle tekil değildir: birden fazla çevresel senaryo aynı izotopik imzaları üretebilir
  • Diyajenez (birikim sonrası değişim) sırasındaki izotop fraksiyonasyonu, özellikle tortul kayıtlarda birincil sinyalleri değiştirebilir
  • Radyojenik izotoplar (örn. ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr) kaynak materyalin bileşimine bağlıdır; kaynağı bilmeden yaş tayini belirsizdir
  • Laboratuvar kontaminasyonu, cihaz kayması ve standart seçimi sistematik belirsizlikler ortaya çıkarır

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Yüksek hassasiyet: izotop oranları binde bir (binde bir) doğrulukla ölçülür, bu da ince çevresel varyasyonların tespit edilmesini sağlar
  • Çoklu izleyiciler: farklı izotop çiftleri ortogonal bilgi sağlar (sıcaklık, kaynak, biyolojik süreç)
  • Doğrudan ölçüm: kararlı izotop oranları, modern örneklere karşı kalibrasyon gerektirmeden gerçek çevresel koşulları yansıtır
  • Buz çekirdeklerinden (yüzyıllardan bin yıllara) derin deniz tortullarına (milyonlarca yıl) kadar çeşitli materyallere ve zaman ölçeklerine uygulanabilir

Uygulama alanları

  • Paleoklima rekonstrüksiyonu: buz çekirdeklerindeki ve foraminiferadaki δ¹⁸O, geçmiş sıcaklığı, atmosferik dolaşımı ve buz hacmi değişikliklerini ortaya koyar
  • Hidrolojik izleme: yeraltı suyu, yağış ve yüzey suyundaki δD ve δ¹⁸O, akifer sistemlerindeki beslenme kaynaklarını ve karışımı tanımlar
  • Adli ve diyet analizi: insan kemiğindeki δ¹³C ve δ¹⁵N, arkeoloji ve adli bilimlerde kullanılan diyet bileşimini ve göç geçmişini yansıtır
  • Jeokronoloji: radyojenik izotoplar (⁸⁷Sr/⁸⁶Sr, ¹⁴⁷Nd/¹⁴⁴Nd) volkanik kayaçları tarihlendirir ve tortul kökeni ile kabuk evrimini belirler

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Örnekler (buz çekirdekleri, tortular, kemik, su, gaz) kontaminasyonu ve izotopik değişimi önlemek için dikkatlice çıkarılır ve korunur.

2

Örnekler kimyasal olarak işlenir: buz/tortudan su kriyojenik vakum damıtma yoluyla çıkarılır; organik örnekler CO2 ve H2O'ya yakılır; karbonat örnekleri CO2'ye asitlendirilir. Saflaştırma, kirleticileri giderir.

3

İşlenmiş örnekler kütle spektrometresine (sürekli akışlı veya çift girişli) verilir. Kütle spektrometresi izotopları kütlelerine göre ayırır ve bir dizi Faraday kabı veya iyon dedektörü kullanarak bolluklarını ölçer.

4

İzotop oranları, nadir izotopun bol izotopa oranı olarak hesaplanır (örn. ¹³C/¹²C). Sonuçlar delta (δ) notasyonuyla rapor edilir: δ = [(Rsample/Rstandard) - 1] × 1000 permil (binde).

5

δ değerleri, paleoklimayı (sıcaklık, yağış kaynağı), biyolojik süreçleri (fotosentez yolu) veya kronolojiyi (radyojenik izotoplar) çıkarmak için bilinen standartlar ve çevresel kayıtlarla karşılaştırılır.

Sık yapılan hatalar

  • δ değerleri ile sıcaklık arasındaki doğrusal ilişkilerin varsayılması; δ'yi etkileyen birçok süreç doğrusal değildir veya eşik bağımlıdır
  • Birikim sonrası değişimin ihmal edilmesi; ikincil süreçler (yeniden kristalleşme, bakteriyel aktivite) izotop oranlarını değiştirebilir
  • Sinyallerin karışması: bir örneğe birden fazla kaynak katkıda bulunursa, izotop oranları ağırlıklı bir ortalamayı yansıtır ve bireysel kaynakları gizler

Sık sorulan sorular

İzotop jeokimyasında delta (δ) ve epsilon (ε) notasyonu arasındaki fark nedir?

Delta (δ), izotop oranlarındaki küçük bağıl farklar (tipik olarak <%5) için kullanılır ve binde (binde bir) olarak ifade edilir. Epsilon (ε) ise on binde bir (%0,01) olarak ifade edilir ve çok küçük farklar için kullanılır (örn. 100 ppm'den daha az farklılık gösteren ¹⁴³Nd/¹⁴⁴Nd oranları). Notasyon seçimi, beklenen varyasyonun büyüklüğüne bağlıdır.

Referans standartları nelerdir ve IRMS'de neden kritiktirler?

Referans standartları (örn. karbon için VPDB, su için VSMOW) δ ölçeklerinin sıfır noktasını tanımlar. Tüm ölçümler standartlara göredir. Doğru standartlar ve sık standart ölçümleri, cihaz kaymasını ve sistematik sapmaları düzeltmek için esastır. Farklı izotop sistemleri için farklı standartlar kullanılır (karbon için VPDB, hidrojen ve oksijen için VSMOW, kükürt için CDT).

Kinetik ve denge izotop fraksiyonasyonu paleoklima yorumunu nasıl karmaşıklaştırır?

Denge fraksiyonasyonu sıcaklığa bağlıdır ve öngörülebilir termodinamik ilişkileri takip eder. Kinetik fraksiyonasyon, sıcaklıktan bağımsız veya farklı sıcaklık bağımlılıklarına sahip olan reaksiyon hızlarına ve difüzyona bağlıdır. Doğal sistemlerde her ikisi de meydana gelir; bunları ayırt etmek, birden fazla izotop sistemi veya bağımsız kısıtlamalar gerektirir.

Kümelenmiş izotoplar paleotermometriyi iyileştirebilir mi?

Evet. Kümelenmiş izotoplar, oluşum sırasındaki sıcaklığa bağlı olan ağır izotopların (örn. iki ¹³C atomu veya ¹⁸O atomu arasındaki bağlar) istatistiksel dağılımını ölçer. Kümelenmiş izotop termometrisi (örn. karbonatlarda Δ₄₇, CO2'de Δ₂₀₀), toplu izotop bileşimlerinden daha az fraksiyonasyon geçmişine duyarlı doğrudan paleotermometreler sağlar.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Coplen, T. B. (1994). Reporting of stable hydrogen, carbon, and oxygen isotopic abundances. Pure and Applied Chemistry, 66(2), 273-276.

    DOI kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Brand, W. A., Assonov, S. S., & Brenninkmeijer, C. A. (2010). Convergence of gaseous and elemental isotope ratio mass spectrometry data. Rapid Communications in Mass Spectrometry, 24(12), 1629-1636.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.