İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Yorumsal Söylem Analizi

Ortaya koyan
Rooted in interpretivist social science; systematised by Norman Fairclough, Margaret Wetherell, and others
Yıl
1980s–1990s
Tür
Qualitative interpretive research approach
Aile
Qualitative design / analysis

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Yorumsal söylem analizi, dilin belirli bağlamlarda toplumsal gerçeklikleri, kimlikleri ve anlamları nasıl inşa ettiğini inceleyen nitel bir yaklaşımdır.

Yorumlayıcı bir epistemolojiden hareketle, metinleri ve konuşmaları dünyaya şeffaf pencereler olarak değil, anlamın müzakere edildiği aktif alanlar olarak ele alır ve bu anlamları, kendi toplumsal ve kültürel dünyalarında yer alan katılımcıların bakış açılarından anlamaya çalışır.

Yöntemin mantığı

Dil dünyayı basitçe tanımlamaz; onu inşa eder. Bir hastane raporu bir hastayı 'uyumsuz' olarak adlandırdığında veya bir haber makalesi göçmenleri bir 'sel' olarak çerçevelediğinde, bu kelime seçimleri belirli toplumsal gerçeklikleri eyleme döker. Yorumsal söylem analizi şu soruları sorar: Bu anlamlar dil aracılığıyla nasıl inşa edilir ve bu, toplumsal bağlam ve onları üreten insanlar hakkında neyi ortaya koyar? Gücü ve ideolojiyi açığa çıkarmaya odaklanan tamamen eleştirel yaklaşımların aksine, yorumsal söylem analizi, anlam yaratma süreçlerini ve katılımcıların söyleme getirdikleri yorumsal çerçeveleri ön plana çıkarır.

Tarih

Söylem analizi, 1960'lar-1970'lerde dilbilim ve toplumsal bilimlerde ortaya çıktı. Yorumsal eğilim, özellikle 1980'ler ve 1990'larda, özellikle Jonathan Potter ve Margaret Wetherell'in söylemsel psikoloji (1987) üzerine çalışmaları ve toplumsal yapılandırmacı çerçeveler aracılığıyla toplumsal psikoloji ve sosyolojide güçlü bir şekilde gelişti. Wetherell, Taylor ve Yates'in 2001'deki okuyucu kitabı, yorumsal yaklaşımların çeşitliliğini ortaya koydu. Phillips ve Hardy'nin 2002 tarihli Sage kitabı, yöntemi örgütsel ve toplumsal araştırmacılar için sentezledi. Bugün yorumsal söylem analizi, sağlık, eğitim, örgütsel çalışmalar, politika araştırmaları ve toplumsal bilimler alanlarında kullanılmaktadır.

Ne zaman kullanılır?

Araştırma sorusu, dilin belirli bir bağlamda anlamı, kimliği veya toplumsal gerçekliği nasıl inşa ettiği üzerine odaklandığında yorumsal söylem analizi kullanın — örneğin, kuruluşların çeşitlilik hakkında nasıl konuştuğu, hastaların hastalıklarını nasıl anlattığı veya medyanın bir toplumsal grubu nasıl temsil ettiği. Verilerin metinler, konuşmalar veya belgelerden oluştuğu ve amacın nedensel açıklama veya istatistiksel genelleme yerine yorumsal anlayış olduğu durumlarda uygundur. Toplumsal bilimler, sağlık, eğitim, örgütsel ve politika araştırmaları için uygundur. Araştırma sorusunun hipotez testi, yaygınlık tahminleri veya nedensel çıkarım gerektirdiği durumlarda kullanmayın; verilerin sayısal olduğu veya genişlik ve genellenebilirliğin birincil hedefler olduğu durumlarda kullanmayın.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Bulgular bağlama özgüdür ve istatistiksel olarak genellenemez; aktarılabilirlik, ampirik benzerlikten ziyade kuramsal benzerliğe bağlıdır.
  • Araştırmacının yorumlayıcı becerisine, kuramsal bilgisine ve yansıtıcı titizliğine büyük ölçüde bağlıdır.
  • Zaman alıcıdır: büyük külliyatların sürdürülen yakın okuması aylar sürebilir.
  • Yorumsal ve eleştirel söylem analizi arasındaki ayrım belirsiz olabilir; araştırmacılar, güç eleştirisinin ön plana çıkarılıp çıkarılmadığı konusunda açık olmalıdır.
  • Güvenilirliği sağlama, inter-rater güvenilirlik katsayıları yerine ayrıntılı denetim izleri ve akran incelemesi gerektirir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Gerçekliğin varsayılan yapılarıın dil aracılığıyla nasıl inşa edildiğini ortaya koyar, nicel yöntemlerin erişemediği şeyleri görünür kılar.
  • Dili yalnızca temsil edici değil, kurucu olarak ele alan tutarlı bir epistemolojiye dayanır.
  • Çeşitli metin türleriyle — mülakatlar, belgeler, medya, politika metinleri ve doğal olarak oluşan konuşmalar— çalışacak kadar esnektir.
  • Bağlamı ve yerelliği dikkate alır, bağlamından koparılmış kodlamanın kaçırdığı nüansları yakalar.
  • Uygulamayı, politikayı ve daha ileri araştırmaları bilgilendirebilecek kuramsal olarak zengin açıklamalar üretir.

Uygulama alanları

  • Sağlık profesyonelleri ve hastaların klinik konsültasyonlarda hastalık anlatılarını nasıl birlikte inşa ettiklerini analiz etmek.
  • Kurumsal belgelerin çalışan kimliklerini ve yönetsel otoriteyi nasıl inşa ettiğini incelemek.
  • Medya metinlerinin belirli kamusal anlayışları üretmek için toplumsal grupları, olayları veya politika konularını nasıl çerçevelediğini araştırmak.
  • Öğrencilerin ve öğretmenlerin sınıf konuşmalarında kendilerini ve birbirlerini nasıl konumlandırdıklarını keşfetmek.
  • Eğitim, refah veya halk sağlığında sorunları ve çözümleri inşa eden politika belgelerini incelemek.
  • Çevrimiçi toplulukların forumlarda veya sosyal medyada söylem aracılığıyla paylaşılan kimlikler ve normlar nasıl oluşturduğunu çözümlemek.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Araştırmacı, yorumlayıcı duruşunu ve yansıtıcı konumunu açıklar, yorumun her zaman perspektife dayalı olduğunu kabul eder. Araştırma soruları, dil birimlerinin ölçülebilir frekansları yerine, anlamların söylem aracılığıyla nasıl inşa edildiği ve müzakere edildiği etrafında şekillendirilir. Analitik çerçeve — ister toplumsal yapılandırmacı, ister hermeneutik, ister konuşma temelli olsun— seçilir ve gerekçelendirilir.

2

Doğal olarak oluşan veya araştırmacı tarafından elde edilen bir söylem külliyatı (corpus) oluşturulur. Bu, mülakat transkriptlerini, odak grup kayıtlarını, kurumsal belgeleri, politika metinlerini, medya içeriğini veya çevrimiçi etkileşimleri içerebilir. Külliyat, ilgilenilen olgunun zengin örneklerini sağlamak üzere amaçlı olarak seçilmelidir; örneklem kararlarında istatistiksel temsil yerine kuramsal doygunluk rehberlik eder.

3

Araştırmacı, metinlerin tekrarlanan, yakın okumasına katılır, kelime seçimlerine, retorik yapılara, anlatısal cihazlara, özne konumlarına ve metinlerarası referanslara dikkat eder. Önceden belirlenmiş kodlara zorlama yapmadan ilk gözlemler kaydedilir. Bu sürükleyici okuma, külliyatta iş başında olan söylemsel kaynakların tüm yelpazesiyle aşinalık oluşturur.

4

Seçilen kuramsal merceğe dayanarak, araştırmacı yorumsal repertuvarları, özne konumlarını veya söylemsel örüntüleri — olgunun inşasına yönelik tekrarlanan, tutarlı yolları— belirler ve adlandırır. Her örüntü metinsel kanıtlarla örneklendirilir ve araştırmacı, bunun belirli anlamları, toplumsal kimlikleri veya dünyayı anlama yollarını nasıl ürettiğini açıklar.

5

Belirlenen söylemsel örüntüler, olgunun bu bağlamda nasıl inşa edildiğine dair tutarlı bir açıklama halinde birleştirilir. Araştırmacı, bu yapıların neleri mümkün kıldığını ve kısıtladığını, daha geniş toplumsal ve kültürel kaynaklarla nasıl ilişkili olduğunu ve katılımcıların yaşanmış gerçeklikleri için ne anlama geldiğini yansıtır. Araştırmacının kendi yorumlayıcı rolüne ilişkin yansıtıcılık analizde belgelenir.

Sık yapılan hatalar

  • Söylem analizini basit nitel kodlama olarak ele almak — bu temaların nasıl inşa edildiğine dikkat etmeden temaları belirlemek, yöntemin kurucu mantığını kaçırır.
  • Yansıtıcılığı ihmal etmek — araştırmacının yorumlayıcı konumu hangi örüntülerin görünür olduğunu şekillendirir; bunu belgelememek güvenilirliği zayıflatır.
  • Amaçlı yerine fırsatçı bir külliyat seçmek — temsilci olmayan metinler analitik olarak zayıf veya yanıltıcı örüntüler üretir.
  • Yorumsal ve eleştirel söylem analizini karıştırmak — güç ilişkileri ve ideoloji odak noktasıysa, eleştirel söylem analizi (ESA) daha uygundur ve bu şekilde adlandırılmalıdır.
  • Yorumlamanın pahasına aşırı alıntı yapmak — analitik yorumlama olmaksızın geniş alıntılar söylem analizi oluşturmaz.

Sık sorulan sorular

Yorumsal söylem analizi eleştirel söylem analizinden nasıl farklıdır?

Her ikisi de dilin toplumsal gerçekliği nasıl inşa ettiğini inceler, ancak eleştirel söylem analizi (ESA) açıkça gücü, ideolojiyi ve eşitsizliği ön plana çıkarır, söylemin baskın toplumsal yapıları nasıl yeniden ürettiğini veya zorladığını sorar. Yorumsal söylem analizi, gücü açığa çıkarma konusunda önceden siyasi bir taahhüt olmaksızın, anlam yaratma ve toplumsal yapılandırmayı daha geniş bir şekilde ön plana çıkarır. Seçim araştırma sorusuna bağlıdır: anlamların nasıl inşa edildiğini anlamak istiyorsanız, yorumsal DA uygundur; dilin eşitsizliği nasıl sürdürdüğünü açığa çıkarmak istiyorsanız, ESA daha iyi bir seçenektir.

Yorumsal repertuvar nedir?

Yorumsal repertuvar, konuşmacıların olayların, kimliklerin veya toplumsal nesnelerin bir versiyonunu inşa etmek için kullandığı terimler, metaforlar ve konuşma kalıplarının tutarlı bir kümesidir. Potter ve Wetherell tarafından belirlenen repertuvarlar, birçok yorumsal söylem çalışmasında temel analiz birimidir — konuşma yoluyla toplumsal eylemleri gerçekleştirmek için insanların esnek bir şekilde kullandığı kültürel olarak paylaşılan senaryolar gibi işlev görürler.

Külliyatım ne kadar büyük olmalı?

Sabit bir kural yoktur. Külliyat, tekrarlanan söylemsel örüntüleri belirleyecek kadar büyük ve sürdürülen yakın okuma için yeterince küçük olmalıdır. Mülakat temelli çalışmalar için 10-20 transkript tipiktir; belge veya medya çalışmaları için kuramsal doygunluğa yönelik amaçlı örnekleme külliyat boyutunu yönlendirir. Okuma derinliğinin kalitesi, hacimden daha önemlidir.

Yorumsal söylem analizini tematik analizle birleştirebilir miyim?

Evet, dikkatle. Tematik analiz, katılımcıların ne hakkında konuştuğunu belirler; söylem analizi, bunu nasıl konuştuklarını inceler. Bir çalışma, içeriği haritalamak için tematik analiz ve ana temaların dilsel inşasını araştırmak için söylem analizi kullanabilir. Ancak, iki mantık analitik olarak ayrı tutulmalı ve genel nitel kodlamaya bulanıklaştırılmak yerine her biri titizlikle uygulanmalıdır.

Bulgularımın güvenilirliğini nasıl sağlarım?

Yorumsal söylem analizinde güvenilirlik, yansıtıcı şeffaflık (araştırmacının pozisyonelliğini belgelemek), açık bir analitik iz (örüntülerin verilerden nasıl türetildiğini göstermek), uygun olduğunda üye kontrolü, akran değerlendirmesi ve her yorumsal iddia için zengin metinsel kanıt sağlamak yoluyla sağlanır. Güvenilirlik, tekrara veya inter-rater anlaşmasına değil, analizin tutarlılığına ve aydınlatıcı gücüne dayanır.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Phillips, N., & Hardy, C. (2002). Discourse Analysis: Investigating Processes of Social Construction. Sage Publications.

    ISBN: 978-0761923343
    Kopyalandı.
  2. Wetherell, M., Taylor, S., & Yates, S. J. (Eds.). (2001). Discourse Theory and Practice: A Reader. Sage Publications.

    ISBN: 978-0761971207
    Kopyalandı.