İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Derinlemesine Mülakat Yöntemi

Ortaya koyan
Carl Rogers and Herbert H. Hyman
Yıl
1954
Tür
Method
Aile
data-collection

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Derinlemesine mülakatlar, eğitimli bir görüşmecinin, katılımcılarla bire bir görüşmeler yaparak, açık uçlu sorular aracılığıyla belirli bir olguya ilişkin deneyimlerini, bakış açılarını ve anlayışlarını keşfettiği nitel bir araştırma yöntemidir. 1950'lerde Rogers ve Hyman tarafından geliştirilen bu yöntem, yapılandırılmış (standartlaştırılmış soru setleri), yarı yapılandırılmış (esneklik payı olan rehberli konu alanları) ve yapılandırılmamış (ortaya çıkan, sohbet tarzı) bir spektrumda yer alır.

Derinlemesine mülakatlar, sosyoloji, psikoloji, sağlık bilimleri, antropoloji ve örgütsel araştırmalarda zengin, ayrıntılı anlatıları ve kişisel anlamları yakalamak için yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yöntemin mantığı

Derinlemesine mülakatlar, araştırmacıların katılımcının dünyasına girmesine ve bireylerin deneyimlerini nasıl anlamlandırdıklarını kavramasına olanak tanır. Bire bir görüşme ortamı, hassas bilgilerin açıklanması ve anketlerin veya odak gruplarının kaçırabileceği karmaşık, bağlama bağlı anlamların keşfedilmesi için psikolojik güvenlik yaratır. Görüşmeci, anlayışı derinleştirmek ve beklenmedik araştırma konularını takip etmek için aktif dinleme, sorgulama ve yansıtma tekniklerini kullanır. Bu yöntem, bireysel farklılıkları yakalamak, insanların kimlik ve anlam oluşturma biçimlerini araştırmak ve nedensellik, etkenlik ve duyguları ortaya çıkaran ayrıntılı anlatılar üretmek için özellikle güçlüdür. Görüşmeci ve katılımcı arasındaki ikili ilişki, grup ortamlarının başaramayacağı bir derinlik ve incelik sağlar.

Tarih

Nitel mülakat, 1950'lerde psikolojide Rogers'ın danışan merkezli yaklaşımı ve Hyman'ın anket metodolojisi çalışmalarıyla ortaya çıktı. Kvale'nin 1996 tarihli kitabı, mülakatı bir veri toplama aracı olmaktan ziyade, yorumlamayı ve mülakatı bir sosyal etkileşim olarak vurgulayarak kendi başına bir araştırma yöntemi olarak konumlandırdı. Patton'ın metodolojik çalışmaları, mülakat türlerini (yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış, yapılandırılmamış) sistematikleştirdi ve derinlemesine mülakatın değerlendirme araştırmalarında yerleşmesine yardımcı oldu. 2000'lerden bu yana, anlatı analizi ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz, anket tarzı mülakatlardan derinlemesine yorumlayıcı sohbetlere kadar uzanan mülakat tabanlı yaklaşımları zenginleştirdi. Çevrimiçi mülakat (Skype, Zoom, WhatsApp) erişimi genişletirken, ilişki ve varlık hakkında yeni soruları gündeme getirdi.

Ne zaman kullanılır?

Derinlemesine mülakatlar, hassas veya kişisel konuları (yas, travma, marjinalleştirilmiş kimlikler, ahlaki ikilemler) araştırırken; bireysel etkenliği, anlam yaratmayı ve anlatısal kimliği anlarken; nadir veya ulaşılması zor popülasyonları araştırırken; karmaşık kararları veya yaşam geçişlerini keşfederken; biyografik veya anlatı araştırmaları yaparken; veya anketlerin veya odak gruplarının bulgularını doğrularken ve bağlamsallaştırırken en değerlidir. Fikir birliği görüşleri ararken (odak grupları daha iyidir), nüfus düzeyindeki değişkenlerin kesin ölçümünün amaç olduğu durumlarda veya katılımcıların deneyimlerini ifade edemediği durumlarda (çok küçük çocuklar, ciddi bilişsel bozukluk) daha az uygundur.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Hem veri toplama hem de analizde yoğun zaman gerektirir; 20 mülakatın transkripsiyonu ve kodlanması 100+ saat gerektirebilir.
  • Küçük örneklem boyutları (tipik olarak 12-30) istatistiksel temsil edilebilirliği sınırlar; bulgular keşifsel ve bağlama özgüdür.
  • Görüşmeci yanlılığı ve öznellik; görüşmecinin varsayımları, tonu ve takip seçimleri katılımcıların neyi açıkladığını şekillendirir.
  • Sosyal uygunluk yanlılığı; katılımcılar kendilerinin idealize edilmiş veya sosyal olarak kabul edilebilir versiyonlarını sunabilirler.
  • Bireysel vakalardan genelleme yapma zorluğu; bulgular katılımcıların bağlamlarına uygulanır, zorunlu olarak daha geniş popülasyonlara değil.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Zengin, ayrıntılı anlatıları ve kişisel anlamı yakalar; bireysel deneyim içindeki karmaşıklığı, çelişkiyi ve inceliği keşfetmeye olanak tanır.
  • Psikolojik güvenlik ve gizlilik, katılımcıların gruplarda saklayabileceği hassas bilgilerin açıklanmasını sağlar.
  • Ortaya çıkan temaları ve beklenmedik içgörüleri takip etme esnekliği; görüşmeci soruları ve sorgulamaları gerçek zamanlı olarak uyarlayabilir.
  • Nedensellik ve etkenliği keşfetmek için mükemmeldir - katılımcıların kendi motivasyonlarını ve sonuçlarını nasıl açıkladıkları.
  • Çeşitli popülasyonlar ve nadir deneyimler için uygundur; amaçlı örnekleme, stratejik olarak bilgilendirici vakaların işe alınmasına olanak tanır.

Uygulama alanları

  • Sağlık ve hastalık anlatıları: hastaların tanı, tedavi kararları, semptom yönetimi ve iyileşme deneyimlerini araştırmak.
  • Örgütsel ve işyeri araştırmaları: çalışan deneyimlerini, liderlik bakış açılarını, örgütsel kültürü ve değişim engellerini anlamak.
  • Sosyal bilimler ve kimlik çalışmaları: marjinalleşme, ayrımcılık, kültürel kimlik veya sosyal aidiyetin yaşanmış deneyimlerini araştırmak.
  • Politika ve program değerlendirme: program etkinliği, engeller ve öneriler hakkında paydaşların (hizmet kullanıcıları, personel, yöneticiler) bakış açılarını toplamak.
  • Biyografik ve yaşam tarihi araştırmaları: bireysel yaşam yörüngelerini, önemli dönüm noktalarını ve yaşam boyu anlam yaratmayı belgelemek.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Araştırma sorusuyla ilgili deneyim, bakış açısı veya demografik özellik çeşitliliğini sağlamak için amaçlı veya teorik örnekleme kullanarak katılımcıları belirleyin. Mülakatları özel, güvenli bir yerde (katılımcının evi, araştırmacının ofisi, sessiz bir kafe) veya yüz yüze görüşme mümkün değilse telefon/video aracılığıyla yapın. Mülakatlar genellikle 45-120 dakika sürer. Tutarlılığı sağlamak ve aynı zamanda ortaya çıkan temaları takip etme esnekliğine izin vermek için yarı yapılandırılmış bir mülakat rehberi (sabit sorular yerine açık uçlu yönlendirmeler içeren konu listesi) kullanın. İlişki kurma ve bağlam sorularıyla başlayın; temel konulara ilerleyin; sentez ve katılımcı yansıması için alan bırakarak sonlandırın. Açık ses veya video izniyle mülakatları kaydedin; ton, tereddütler, duygusal ipuçları ve bağlam hakkındaki saha notlarıyla destekleyin. Tematik doygunluğa ulaşılana kadar mülakatlar yapın - genellikle nüfusun homojenliğine ve araştırma hedeflerine bağlı olarak 12-30 mülakat.

2

Kayıtları kelimesi kelimesine yazıya dökün, analiz için ilgiliyse duraklamaları, vurguları ve sözsüz ipuçlarını not edin. Sistematik nitel yöntemler kullanarak analiz edin: tematik analiz, içerik analizi, anlatı analizi veya YFA (Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz). Transkriptleri tümevarımsal (kodlar veriden çıkar) veya tümdengelimsel (kodlar teoriden türetilir) olarak kodlayın. Kodları kümeleyerek, mülakatlar boyunca sıklığı ve yoğunluğu not ederek temaları belirleyin. Her kodu, tanımını, dahil etme/dışlama kriterlerini ve örnek alıntıları belgeleyen bir kod kitabı oluşturun. Birden fazla kodlayıcı için, kodlayıcılar arası güvenilirlik kontrolleri (Cohen'in Kappa'sı veya % anlaşma) aracılığıyla tutarlılığı sağlayın. Temaları hiyerarşik olarak düzenleyin (ana temalar, alt temalar, destekleyici örnekler). Farklılıkları belirlemek için katılımcı alt grupları (yaş, cinsiyet, deneyim seviyesi) arasındaki örüntüleri karşılaştırın.

3

Bulguları, katılımcıdan alınan kelimesi kelimesine alıntılarla temaya göre düzenlenmiş olarak sunun. Temaları, katılımcıların kendi çerçeveleri ve bağlamları içinde yorumlayın - dışsal teorik kategorileri erken dayatmaktan kaçının. Temaların araştırma sorusu ve daha geniş literatürle nasıl ilişkili olduğunu açıklayın. Farklılıkları vurgulayın: bazı temalar fikir birliğini yansıtabilirken, diğerleri çeşitli veya çelişkili bakış açıları gösterebilir. Bireysel anlatıların derinliğini ve zenginliğini değerlendirin - bazı katılımcıların hesapları, ifade etme kapasitelerini veya konuya olan ilişkilerini yansıtarak diğerlerinden daha ayrıntılı veya refleksif olabilir. Sınırlılıkları tartışın (küçük amaçlı örneklem, kendi kendine seçim yanlılığı, görüşmeci etkisi, zamansal anlık görüntü). Bulguları teori geliştirmek, uygulamaya bilgi vermek veya daha fazla araştırma için hipotezler üretmek için kullanın. Tanımlama ve yorumlama arasındaki farkı belirleyin, araştırmacının akıl yürütmesini şeffaf hale getirin.

Sık yapılan hatalar

  • Kötü mülakat tekniği: yönlendirici sorular sormak, sözünü kesmek veya düşünceli bir şekilde sorgulamamak yüzeysel veya yanlı veriler üretebilir.
  • Yetersiz hazırlık: mülakat rehberine aşina olmama, kötü ses ekipmanı veya soruları pilot uygulamadan geçirmeme, boşa harcanan mülakatlara yol açar.
  • Katılımcılarla aşırı özdeşleşme: kişisel sempatinin nesnelliği bulandırmasına izin vermek veya zararsız ifadeleri aşırı derecede önemli olarak yorumlamak.
  • Tutarsız kodlama veya yorumlama: mülakatlar arasında farklı standartlar uygulamak veya temaların ortaya çıkmasına izin vermek yerine önceden var olan çerçeveleri dayatmak.
  • Bireysel mülakatları genelleştirilebilir nüfus bulguları olarak ele almak; zengin detayı istatistiksel geçerlilik ile karıştırmak.

Sık sorulan sorular

Kaç mülakat yapmalıyım?

Doygunluk (yeni tema ortaya çıkmaması) genellikle homojen popülasyonlarda ve dar bir araştırma sorusuyla 12-20 mülakatta meydana gelir. Heterojen popülasyonlar veya daha geniş konular için 20-30+ mülakat gerekebilir. Son 3-5 mülakatta önemli ölçüde yeni tema ortaya çıkmayana kadar mülakat yapmayı hedefleyin. Nicelikten daha çok nitelik önemlidir; az sayıda çok ayrıntılı, zengin mülakat, çok sayıda yüzeysel mülakattan daha fazla içgörü sağlayabilir.

Yarı yapılandırılmış mı yoksa yapılandırılmamış bir mülakat rehberi mi kullanmalıyım?

Yarı yapılandırılmış en yaygın olanıdır: konu alanları ve açık uçlu yönlendirmeler içeren bir rehber, esnekliğe izin verirken mülakatlar arasında tutarlılığı sağlar. Yapılandırılmamış (sohbet tarzı, rehber yok) konuların katılımcılardan ortaya çıktığı keşifsel araştırmalar için işe yarar. Tam yapılandırılmış (aynı sorular) tutarlılık için derinliği feda eder, esas olarak karşılaştırmalı analiz için kullanışlıdır. Araştırmanız açıkça keşifsel değilse veya katılımcılarınız çok homojen değilse yarı yapılandırılmış başlayın.

Görüşmeci yanlılığını nasıl en aza indirebilirim?

Refleksivite kullanın: varsayımlarınızı, pozisyonunuzu (kimlik, konuya ilişkin ilişki) ve bunların yorumlamayı nasıl etkileyebileceğini belgeleyin. Katılımcılar arasında tutarlı mülakat tekniği kullanın (aynı açılış, benzer soru sırası). Yönlendirici sorulardan veya belirsiz yanıtlardan aşırı yorumlamaktan kaçının. Mülakat sonrası görüşme veya akran değerlendirmesi kullanın: yorumlamayı ortak araştırmacılarla tartışın. Üye kontrolünü düşünün: doğruluklarını doğrulamak için ön bulguları katılımcılarla paylaşın.

Mülakatları yüz yüze yerine telefon veya video aracılığıyla yapabilir miyim?

Evet. Telefon mülakatları maliyeti ve coğrafi engelleri azaltır ancak ilişkiyi ve sözsüz gözlemi sınırlayabilir. Video (Zoom, Skype) bazı sözsüz ipuçlarını korur. Kullanılan ortamı belgeleyin ve veri kalitesi veya katılımcı katılımındaki herhangi bir farklılığı tartışın. Bazı hassas konular, güvenlik ve psikolojik rahatlık için yüz yüze mülakat gerektirebilir.

Mülakatlarda duygusal açıklamalar veya sıkıntılarla nasıl başa çıkarım?

Hassas konuları öngörün ve hazırlanın: destek kaynakları bulundurun (ruh sağlığı sevkleri, kriz hatları). Travma odaklı mülakat kullanın: yavaş tempo, duraklatma veya durma için açık izin, kontrol etme. Mülakatlardan sonra hem katılımcı hem de görüşmeci üzerindeki duygusal etkiyi işlemek için mülakat sonrası görüşme yapın. Araştırma sorusunun acı verici deneyimler hakkında derinlik gerektirip gerektirmediğini veya yüzeysel anlayışın yeterli olup olmadığını düşünün. Etik onay, özen yükümlülüğünü ve gizlilik sınırlarını ele almalıdır.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Kvale, S. (1996). InterViews: An Introduction to Qualitative Research Interviewing. SAGE Publications.

    ISBN: 978-0761908631
    Kopyalandı.
  2. Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research and Evaluation Methods (3rd ed.). SAGE Publications.

    ISBN: 978-0761919676
    Kopyalandı.
  3. Bernard, H. R. (2006). Research Methods in Anthropology: Qualitative and Quantitative Approaches (4th ed.). Rowman & Littlefield Publishers.

    ISBN: 978-0742539136
    Kopyalandı.
  4. Rubin, H. J., & Rubin, I. S. (2005). Qualitative Interviewing: The Art of Hearing Data (2nd ed.). SAGE Publications.

    ISBN: 978-0761928479
    Kopyalandı.