İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Hermeneutik Fenomenoloji — Yorumlayıcı Fenomenolojik Araştırma

Ortaya koyan
Martin Heidegger (philosophical foundation); Max van Manen (methodological application)
Yıl
Philosophical roots 1927 (Heidegger); systematic research method from 1980s–1990s
Tür
Qualitative research method
Aile
Phenomenology

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Hermeneutik fenomenoloji, yaşanmış deneyimin yorumlanmış anlamını, onu şekillendiren varoluşsal koşullar içinde araştıran nitel bir araştırma yaklaşımıdır.

Heidegger'in ontolojisine dayanan ve Max van Manen tarafından ampirik bir yöntem olarak geliştirilen bu yaklaşım, araştırmacının anlayışını paranteze almayı veya askıya almayı amaçlamaz; bunun yerine, deneyimin anlamının ortaya çıkabileceği aracın kendisi olarak bu anlayışı ele alır. Yaklaşım, insanların dünyalarında nasıl yaşadıklarını ve dünyayı nasıl anlamlandırdıklarını keşfetmek için eğitim, hemşirelik ve sosyal bilimlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yöntemin mantığı

Yeni mezun bir hemşirenin ilk kez yoğun bakım ünitesine adım atmasının gerçekte ne anlama geldiğini anlamaya çalıştığınızı hayal edin — sahip oldukları veya eksik oldukları yetkinlikleri değil, odaya taşıdıkları sorumluluk, kırılganlık ve aidiyet duygusunu. Hermeneutik fenomenoloji, katılımcıları bu hikayeyi zengin, somut ayrıntılarla anlatmaya davet eder. Önyargıları askıya almak yerine, araştırmacı bu hikayelerle bir diyaloga girer — onları okuyup tekrar okuyarak, önceden var olan anlayıştan yararlanarak bu deneyimin o belirli durumda insan olmak hakkında ne ortaya koyduğunu sorar. Amaç, benzer bir şeyi yaşamış okuyucuların doğru olarak tanıyacağı kadar canlı ve yankı uyandıran yazılı bir tasvirdir.

Tarih

Hermeneutik fenomenolojinin felsefi temeli, fenomenolojiyi Husserl'in transandantal bilinç projesinden, dünya-içinde-varoluşun yorumlanmasına doğru yeniden yönlendiren Martin Heidegger'in Varlık ve Zaman (1927) adlı eserinde yatmaktadır. Hans-Georg Gadamer, Hakikat ve Yöntem (1960) adlı eserinde hermeneutik geleneği genişleterek hermeneutik çember ve ufukların kaynaşması kavramlarını tanıttı. Sosyal bilim araştırmalarında Max van Manen, bu fikirleri Yaşanmış Deneyimi Araştırmak (1990) adlı eserinde uygulanabilir bir insan bilimi metodolojisine uyarlayarak, hermeneutik fenomenolojiyi eğitim ve sağlık araştırmacıları için yaygın olarak erişilebilir kılan adım adım yönlendirmeyi sağladı.

Ne zaman kullanılır?

Hermeneutik fenomenoloji, özellikle kültürel, tarihsel veya ilişkisel koşullar tarafından şekillendirilen ve paranteze alınamayan yaşanmış bir deneyimin yorumlanmış, bağlamsal olarak konumlanmış anlamını anlamak araştırma amacı olduğunda uygundur. Hemşirelik, eğitim, sosyal hizmet ve beşeri bilimler gibi alanlarda 'Ne anlama geliyor...?' veya 'X'in deneyimi ... için nasıl oluşur?' gibi sorulara uygundur. Araştırmacının kendi anlayışının bir sorun değil, bir varlık olduğu ve amacın teori üretimi veya istatistiksel betimlemeden ziyade içgörü ve yankı olduğu durumlarda doğru seçimdir. Nedensel veya öngörücü modeller üretmek, istatistiksel genelleştirme gerektiren çalışmalar veya en iyi anketler, deneyler veya temellendirilmiş teorinin sürece odaklı teorileştirmesi yoluyla anlaşılan olgular için uygun DEĞİLDİR.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Bulgular derinlemesine bağlama bağlıdır ve çalışılan olgu dışındaki popülasyonlara istatistiksel olarak genelleştirilemez.
  • Araştırmacının yorumlayıcı varlığı, metodolojik olarak değerli olsa da, yansıtıcı titizlikle ele alınmazsa öznel önyargı getirebilir.
  • Birçok nitel yöntemden daha fazla felsefi okuryazarlık gerektirir; hermeneutik felsefeye aşina olmayan araştırmacılar etiketi derinlik olmadan uygulayabilir.
  • Her aşamada zaman yoğun — toplama, sürekli yansıtıcı okuma, yinelemeli yazma — büyük veri kümeleri veya sıkı zaman çizelgeleri için pratik olmaktan çıkarır.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Anketlerin veya tamamen betimleyici fenomenolojinin ulaşamayacağı yaşanmış deneyimin bağlamsal, yorumlayıcı derinliğini ortaya çıkarır.
  • Araştırmacının anlayışını, daha zengin, felsefi olarak temellendirilmiş yorumlamayı sağlayan metodolojik bir kaynak olarak ele alır.
  • Çoklu veri kaynaklarını — mülakatlar, alan notları, anlatılar, eserler — barındırır, bu da onu çeşitli araştırma bağlamları için esnek hale getirir.
  • Uygulayıcılarla yankılanabilecek ve mesleki uygulamayı doğrudan bilgilendirebilecek çağrıştırıcı, okunabilir hesaplar üretir.
  • Felsefi olarak tutarlıdır: yöntem, insan olmanın temel modu olarak anlayışın Heideggerci ontolojisiyle içsel olarak tutarlıdır.

Uygulama alanları

  • Hemşirelerin veya doktorların uygulamada klinik belirsizlik, ahlaki sıkıntı veya yaşam sonu kararlarıyla yüzleşmelerinin ne anlama geldiğini araştırmak.
  • Eğitimsel geçişlerde kimlik, aidiyet veya akademik mücadele ile uğraşan öğrencilerin yaşanmış deneyimlerini keşfetmek.
  • Ebeveynlerin bir çocuğun kronik veya nadir görülen bir hastalığının teşhisi ve günlük yönetimini nasıl deneyimlediklerini anlamak.
  • Öğretmenler, sosyal hizmet uzmanları veya papazlar arasında mesleki çağrı, meslek veya tükenmişlik anlamını incelemek.
  • Göçmenlerin veya mültecilerin yeni bir ülkede yer, ev ve kültürel aidiyet deneyimlerini incelemek.
  • Yaşlı yetişkinler arasında yaşlanmanın, bedensel gerilemenin veya kaybın varoluşsal anlamını keşfetmek.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Araştırmacı, gerçek varoluşsal öneme sahip bir olgu belirler ve test edilecek bir hipotez yerine tipik olarak 'X'in yaşanmış deneyimi nedir?' şeklinde bir yönelim sorusu formüle eder. Araştırmacının kendi ön anlayışı, disipliner geçmişi ve olguyla ilişkisi, çalışma boyunca görünür kalan ve önyargı olarak değil, anlayışın gelişeceği yorumlayıcı ufuk olarak hizmet eden yansıtıcı bir beyanda açıkça belirtilir.

2

Çalışılan olguyu doğrudan yaşamış 6-20 katılımcıdan zengin, birinci şahıs deneyimsel hesaplar toplanır. Birincil veriler, açık deneyimsel sorularla ('X hissettiğiniz belirli bir anı tarif edebilir misiniz?') yönlendirilen derinlemesine konuşma mülakatlarından gelir. Hermeneutik fenomenoloji ayrıca, yorumlama için mevcut olan deneyimsel materyal havuzunu derinleştiren alan gözlemleri, yazılı anlatılar, günlükler, fotoğraflar veya edebi metinler gibi ek kaynakları da memnuniyetle karşılar.

3

Araştırmacı, parçalar ve bütün arasındaki sürekli ileri geri hareket — hermeneutik çember — içinde transkriptleri ve metinleri tekrar tekrar okur. Bu yansıtıcı okuma, deneyimsel temaları izole eder: olguyu karakterize eden tekrarlayan anlamlar, gerilimler veya dönüm noktaları. Betimsel kodlamanın aksine, bu aşama metinle sürekli bir etkileşim içerir, anlamın sabit bir prosedürel algoritmadan ziyade yinelemeli etkileşim yoluyla ortaya çıkmasına izin verir.

4

Belirlenen temalar, ontolojik önemlerini ortaya çıkarmak için daha derin yorumlayıcı analize tabi tutulur — insan varoluşunun koşulları (zamansallık, bedensellik, ilişkisellik, mekansallık) hakkında ne ortaya koydukları. Araştırmacı, yorumu zenginleştirmek için ilgili felsefi, edebi ve ampirik kaynakları verilerle konuşmaya getirir. Yorumların makuliyetini garanti etmek için üye kontrolü, akran değerlendirmesi veya denetim izleri kullanılabilir, ancak amaç tekrardan ziyade yankı ve içgörüdür.

5

Bulgular, deneyimin yorumlanmış anlamını hem bilimsel hem de çağrıştırıcı bir şekilde yeniden sunan, özenle hazırlanmış, okunabilir bir hesap olan fenomenolojik bir metin olarak ifade edilir. Van Manen, yazmanın nihai bir raporlama adımı değil, devam eden metodolojik bir eylem olduğunu vurgular: her revizyon araştırmacının anlayışını derinleştirir. Metin, okuyucuların yorumun yankısını ve makuliyetini kendileri için değerlendirebilmeleri için kalın betimlemeler, anekdotlar ve açıklayıcı alıntılar içerebilir.

Sık yapılan hatalar

  • Hermeneutik fenomenolojiyi betimleyici (Husserlci) fenomenoloji ile aynı kabul etmek — iki geleneğin farklı epistemolojik taahhütleri vardır; Heideggerci yorumlama yaparken epoché'yi bir uygulama olarak iddia etmek bir kategori hatasıdır.
  • Hermeneutik çemberi ihmal etmek — transkriptleri doğrusal olarak okumak ve onları tematik olarak kodlamak, parçadan bütüne yinelemeli hareketi olmadan yöntemi standart tematik analize indirger.
  • Yetersiz yansıtıcılık — araştırmacının ufkı yorumlayıcı ortam olduğundan, o ufkun okumaları nasıl şekillendirdiğini belgelememek ve sorgulamamak analizin güvenilirliğini zedeler.
  • İnce mülakat verileri kullanmak — kapalı veya yönlendirici sorular, hermeneutik derinliği sürdüremeyecek kadar sığ hesaplar üretir; açık deneyimsel sorular ve takip soruları ('O an hakkında daha fazla şey söyler misiniz?') esastır.
  • Çağrıştırıcı yazıyı titizlikle karıştırmak — fenomenolojik metinler canlı ve yankı uyandıran olmalı, ancak aynı zamanda verilerle ve ilgili literatürle sürekli, belgelenmiş etkileşime dayanmalıdır.

Sık sorulan sorular

Hermeneutik fenomenoloji, betimleyici (Husserlci) fenomenolojiden nasıl farklıdır?

Husserl'i takip eden betimleyici fenomenoloji, deneyimin özsel yapısını mümkün olduğunca saf bir şekilde tanımlamak için epoché aracılığıyla araştırmacının ön varsayımlarını paranteze almayı amaçlar. Heidegger'i takip eden hermeneutik fenomenoloji, anlayışın asla varsayımsız olmadığını — her zaman kültürel ve tarihsel bir ufuk içinde işlediğini savunur. Araştırmacı, bu ufku askıya almak yerine, onu açıkça kabul eder ve yorumlayıcı ortam olarak kullanır. Amaç evrensel özeden bağlamsal olarak konumlanmış anlama kayar ve yöntem hermeneutik çemberi bir sorun değil, bir özellik olarak kucaklar.

Kaç katılımcıya ihtiyacım var?

Literatürde tipik aralık altı ila yirmi katılımcıdır, ancak ölçüt sabit bir sayı değildir. Olgu yeterli zenginlik ve derinlikle keşfedilene kadar örneklemeye devam edilir — bazen deneyimsel doygunluk olarak tanımlanan bir nitelik. Hermeneutik fenomenoloji genişlikten ziyade derinliği değer verdiği için, ince veriye sahip daha büyük bir örneklem yerine gerçekten zengin, ayrıntılı hesaplara sahip daha küçük bir örneklem tercih edilir.

Hermeneutik fenomenolojik analiz için tematik analiz yazılımı kullanabilir miyim?

NVivo veya ATLAS.ti gibi yazılımlar transkript segmentlerini organize etmeye ve geri getirmeye yardımcı olabilir, ancak entelektüel çalışma — yinelemeli okuma, metinle etkileşim, parçalar ve bütün arasındaki ileri geri hareket — otomatikleştirilemez. Yazılım verileri yönetir; hermeneutik yorum tamamen araştırmacıya aittir. Yazılım tarafından üretilen kodlara aşırı güvenmek, yöntemi standart tematik analize indirgeme ve hermeneutik fenomenolojiyi ayıran felsefi derinliği kaybetme riski taşır.

Hermeneutik fenomenoloji, Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (IPA) ile aynı mıdır?

Hayır, bir aile benzerliği paylaşsalar da. Jonathan Smith ve meslektaşları tarafından geliştirilen IPA, hem fenomenoloji hem de hermeneutikten yararlanır ancak idiografik bir taahhüt ekler — vaka karşılaştırmasından önce ayrıntılı vaka bazlı analiz — ve analitik prosedüründe daha açık bir şekilde yapılandırılmıştır. Van Manen geleneğindeki hermeneutik fenomenoloji, yazılı metnin şiirsel, yansıtıcı kalitesini vurgular ve daha az prosedürel olarak kuralcıdır. Her ikisi de yorumlayıcıdır, ancak kökenleri, prosedürleri ve nihai hesabın biçimi açısından farklılık gösterirler.

Hermeneutik fenomenolojik bir çalışmada titizliği nasıl gösterebilirim?

Bu gelenekteki titizlik, epistemolojisine uygun standartlarla değerlendirilir: güvenilirlik (yorumlar katılımcılar ve deneyime aşina okuyucular tarafından tanınabilir mi?), yankı (metin olguya zorlayıcı bir şekilde hitap ediyor mu?) ve şeffaflık (araştırmacının yorumlayıcı ufku ve analitik süreci tam olarak belgelenmiş mi?). Pratik stratejiler arasında ayrıntılı bir yansıtıcılık beyanı, analitik kararların denetim izi, katılımcılarla üye kontrolü ve meslektaşlar tarafından yorumların akran incelemesi yer alır.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. van Manen, M. (1990). Researching Lived Experience: Human Science for an Action Sensitive Pedagogy. State University of New York Press.

    ISBN: 978-0791404645
    Kopyalandı.
  2. Heidegger, M. (1962). Being and Time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row. (Original work published 1927).

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.