İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Hermeneutik Analiz — Metinlerin Yorumlayıcı Anlaşılması

Ortaya koyan
Friedrich Schleiermacher; Wilhelm Dilthey; Hans-Georg Gadamer; Paul Ricoeur
Yıl
19th–20th century (Schleiermacher ~1819; Dilthey ~1883; Gadamer 1960; Ricoeur 1969)
Tür
Qualitative interpretive method
Aile
Domain-specific humanities/social science

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Hermeneutik analiz, metinlerin, belgelerin, sözlü söylemin veya insan eylemlerinin anlamını ortaya çıkarmak için kullanılan nitel bir yorumlayıcı yöntemdir. 19. yüzyıl İncil ve hukuk araştırmalarına dayanır ve Schleiermacher, Dilthey, Gadamer ve Ricoeur tarafından sistemleştirilmiştir.

Hermeneutik döngü aracılığıyla işler: bir parçanın anlamı bütün aracılığıyla anlaşılır ve bütünün anlamı, parçalar yorumlandıkça yeniden gözden geçirilir. Amaç ölçmek veya kodlamak değil, yorum nesnesinin derinleşen, diyalojik bir anlayışına ulaşmaktır.

Yöntemin mantığı

Yüzyıllar önce yazılmış yoğun bir felsefi mektubu okuduğunuzu düşünün. Paragrafı bilmeden bir cümleyi anlayamazsınız ve mektubu, yazarını ve tarihsel anı bilmeden paragrafı tam olarak kavrayamazsınız. Parçadan bütüne ve bütünden parçaya doğru gidip geldikçe anlayışınız spiraller halinde derinleşir ve kendini düzeltir. Hermeneutik analiz, bu doğal okuma sürecini titiz bir araştırma yöntemine dönüştürür. Yorumcunun kendi anlama ufku, gördüklerini kaçınılmaz olarak şekillendirir, bu nedenle Gadamer, bu ufku açıkça belirtmek ve yokmuş gibi davranmak yerine metnin ufkuyla birleşmesine izin vermek konusunda ısrar eder.

Tarih

Hermeneutik, resmi bir disiplin olarak erken modern dönemde İncil ve hukuk metinlerinin yorumlanmasına dayanır. Friedrich Schleiermacher (~1819), onu evrensel bir anlama teorisine genelleştirerek, bir yazarın niyetinin dilbilgisel ve psikolojik yorum yoluyla yeniden yapılandırılmasını vurguladı. Wilhelm Dilthey (~1883–1910), hermeneutiği insan bilimlerine genişleterek, nedensel 'açıklamadan' 'anlamayı' (Verstehen) ayırdı ve sosyal bilimleri yaşanmış ifadenin yorumuna dayandırdı. Hans-Georg Gadamer'in Hakikat ve Yöntem (1960) adlı eseri, geleneği radikal bir şekilde yeniden yönlendirdi: sabit bir orijinal anlamı kurtarmak yerine, anlama, metnin ufkunun yorumcunun kendi ufkuyla birleşmesidir, bu da bağlamı ve diyaloğu merkezi hale getirir. Paul Ricoeur (1969–1981), hermeneutiği fenomenoloji ve yapısalcılıkla bütünleştirerek anlatı, eylem ve Marx, Nietzsche ve Freud ile ilişkilendirilen 'şüphe hermeneutiği'ni ele aldı.

Ne zaman kullanılır?

Araştırma sorusu bir metnin, belgenin, anlatının veya söylemsel pratiğin anlamı, yorumu veya önemiyle ilgili olduğunda — ve bu anlamın tartışmalı, katmanlı veya tarihsel olarak konumlandırılmış olduğu durumlarda hermeneutik analizi kullanın. Beşeri bilimler disiplinleri (tarih, felsefe, teoloji, hukuk, edebiyat çalışmaları) ve nitel sosyal bilim araştırmaları (eğitim, sağlık, politika) için çok uygundur. Frekans sayımları yerine derinlik ve yorumlayıcı zenginliğe ihtiyacınız olduğunda içerik analizi yerine bunu seçin; amacınız bir sosyal sürecin esaslı bir teorisini oluşturmak yerine anlamı anlamak olduğunda temellendirilmiş teori yerine bunu seçin. İstatistiksel olarak genellenebilir bulgulara ihtiyacınız olduğunda, araştırma sorusu nedensel çıkarım gerektirdiğinde veya metinsel kanıtlar yinelemeli yorumu sürdüremeyecek kadar zayıf veya bağlam dışı olduğunda kullanmayın.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Bulgular yoruma bağlıdır ve istatistiksel olarak genellenemez; iki yetenekli hermeneutist, aynı metinden savunulabilir ancak farklı sonuçlara ulaşabilir.
  • Araştırmacının metnin tarihsel ve kültürel bağlamı hakkında önemli arka plan bilgisine sahip olmasını gerektirir, bu da onu kaynak yoğun hale getirir.
  • Bir yorumun kalitesini değerlendirme kriterleri (tutarlılık, genişlik, derinlik, akla yatkınlık), istatistiksel anlamlılık eşiklerinden daha tartışmalıdır.
  • Yöntem, temellendirilmiş teorideki doygunluğa benzer bir durdurma kuralı sağlamaz; döngünün yeterince geçilip geçilmediğini bilmek bilimsel bir yargı meselesidir.
  • Rölativizm riski: metnin kanıtlarına açıkça dayanmadan, yorumlar yanlışlanamaz hale gelebilir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Nicel veya kodlama tabanlı yaklaşımların göremediği anlam katmanlarını yakalayan zengin, bağlamsallaştırılmış yorumlar üretir.
  • Yorumcunun rolünü ortadan kaldırılması gereken bir önyargı kaynağı olarak ele almak yerine açıkça kabul eder ve teorize eder.
  • Disiplinler arası uyarlanabilir — tarihsel belgelere, politika metinlerine, mülakat deşifrelerine ve edebi eserlere eşit şekilde uygulanır.
  • Yinelemeli döngü yapısı, kendini düzeltme ve anlayışı derinleştirme için yerleşik bir mekanizma sağlar.
  • Sabit, yüzeysel anlam varsayan yöntemlerden daha iyi bir şekilde tartışmalı, çok anlamlı veya tarihsel olarak uzak metinleri ele alır.

Uygulama alanları

  • Dillerindeki niyetleri ve varsayımları anlamak için tarihsel politika belgelerini veya yasal metinleri yorumlamak.
  • Hastalığın kültürel bağlamlarda nasıl deneyimlendiğini ve iletildiğini anlamak için hasta anlatılarını veya klinik kayıtları analiz etmek.
  • Bilgi ve öğrenenler hakkındaki örtük ideolojik varsayımları ortaya çıkarmak için eğitim müfredatlarını veya pedagojik metinleri okumak.
  • Teoloji, din bilimleri veya karşılaştırmalı din alanında kutsal veya kanonik metinleri yorumlamak.
  • Katılımcıların önemli yaşam olaylarını nasıl anlamlandırdıklarını anlamak için nitel sağlık veya sosyal araştırmalarda mülakat deşifrelerini incelemek.
  • Yönetim ve kamu yönetimi araştırmalarında örgütsel belgelerin, misyon beyanlarının veya politika raporlarının anlamını araştırmak.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Araştırmacı, bir metin, bir dizi tarihsel kayıt, mülakat deşifreleri, politika metinleri veya edebi eserler gibi bir korpusu sınırlar ve yorumlayıcı soruyu ifade eder. Seçim amaçlı olmalıdır: metin, sorulan soruyu destekleyebilmelidir. Bu aşamada araştırmacı ayrıca kendi ön-anlayışını (Vorverstaendnis) belgeler ve metne getirdiği yorumlayıcı ufku kabul eder.

2

Korpus, bütünsel bir ilk izlenim oluşturmak için erken kodlama veya kategorizasyon yapılmadan tamamen okunur. Bu naif okuma, belirgin anlamları, kafa karıştırıcı pasajları, gerilimleri ve sessizlikleri tanımlar. Araştırmacının başlangıç ufkunu açıkça belirtmek ve daha sonraki yorumlayıcı revizyonların izlenebileceği bir temel sağlamak için ilk izlenimlere ilişkin notlar kaydedilir.

3

Araştırmacı, yeni anlayışlar biriktikçe her düzeyde yorumları revize ederek parçalar (kelimeler, cümleler, pasajlar) ve bütün (metnin tamamı ve bağlamı) arasında yinelemeli olarak hareket eder. Bu döngü rastgele değil, disiplinlidir: her yeniden ziyaret, daha zengin, daha tutarlı bir yorum üretmelidir. Döngü, önemli yeni bir anlam ortaya çıkmayana kadar birden çok kez geçilir — bu duruma bazen yorumlayıcı doygunluk denir.

4

Yorum, metni tarihsel, kültürel, biyografik ve metinlerarası bağlamlarına yerleştirerek zenginleştirilir. Dilthey için bu, yazarın niyetini tarihsel yeniden yapılandırma yoluyla kurtarmak anlamına gelir; Gadamer için ise sabit bir orijinal anlamı kurtarmak yerine metnin dünyasının ufukların birleşimi (Horizontverschmelzung) aracılığıyla konuşmasına izin vermek anlamına gelir. Her iki yaklaşım da arka plan literatürü, dönem belgeleri veya mülakat yapılan kişilerin bağlamlarıyla ilgilenmeyi gerektirir.

5

Araştırmacı, metnin ne anlama geldiğine, hangi varsayımları içerdiğine ve incelenen insan durumu hakkında neyi aydınlattığına dair kalın, mantıklı bir açıklama olan sürekli bir yorumlayıcı anlatı ifade eder. Yorum, kanıtlar ve araştırmacının beyan ettiği ufuk göz önüne alındığında en iyi savunulabilir okuma olarak sunulur, tek olası okuma olarak değil. Rakip yorumlar kabul edilir ve ele alınır.

Sık yapılan hatalar

  • Araştırmacının ön-anlayışını göz ardı etmek — kendi ufkunu beyan etmemek, incelenmemiş varsayımların yorumu sessizce şekillendirmesine izin verir; konumlandırma hakkında şeffaflık hermeneutik araştırmada isteğe bağlı değildir.
  • Hermeneutik döngüyü tek bir geçiş olarak ele almak — metni bir kez okuyup sonra yazmak yaygın bir hatadır; gerçek hermeneutik çalışma, yorum geliştikçe metne birden çok yinelemeli dönüş gerektirir.
  • Hermeneutiği tematik kodlamayla karıştırmak — parça-bütün diyalektiği veya bağlamsal ufukla ilgilenmeden temaları çıkarmak, hermeneutik analiz değil, içerik analizi üretir.
  • Yorumlayıcı kesinliği abartmak — tek bir yorumu kesin olarak sunmak, araştırmacının ufkunun rolünü kabul etmeden veya alternatif okumaları ele almadan hermeneutiğin gerektirdiği epistemolojik dürüstlüğü ihlal eder.
  • Tarihsel bağlamı ihmal etmek — özellikle tarihsel veya klasik metinler için, üretim bağlamından kopuk yorum, anakronistik okumalara yol açma riski taşır.

Sık sorulan sorular

Hermeneutik döngü nedir ve neden önemlidir?

Hermeneutik döngü, bir metnin herhangi bir bölümünü anlamanın bütünü anlamayı gerektirdiği ve bütünü anlamanın parçalarını anlamayı gerektirdiği temel içgörüdür. Bu, yorumlamada dairesel — daha doğrusu, spiral — bir hareket yaratır: döngünün her geçişi daha zengin, daha rafine bir anlayış üretir. Önemlidir çünkü dikkatli okumanın aslında neyi içerdiğini tanımlar ve yorumun nasıl ilerlemesi gerektiğini belirtir: yinelemeli olarak ve parça-bütün tutarlılığına sürekli dikkat ederek.

Hermeneutik analiz içerik analizinden nasıl farklıdır?

İçerik analizi, tekrarlanabilir, genellikle nicel sonuçlar üretmek için metinlerin açık özelliklerini sistematik olarak kategorize eder ve sayar. Hermeneutik analiz, araştırmacının ufkunu açıkça içeren yinelemeli bir yorumlayıcı süreç aracılığıyla bir metnin katmanlı, bağlamsal anlamını anlamaya çalışır. İçerik analizi tekrarlanabilirliğe değer verir; hermeneutik analiz derinliğe ve yorumlayıcı zenginliğe değer verir. Farklı türde soruları yanıtlarlar ve birbirinin yerine kullanılamazlar.

Gadamer ve Ricoeur arasında seçim yapmam gerekiyor mu?

Mutlaka değil, ancak yorumlayıcı duruşunuz hakkında net olmalısınız. Gadamer'in yaklaşımı, ufukların birleşmesini ve 'hiçbir yerden bakış'ın imkansızlığını vurgular; anlamı diyalojik bir başarı olarak anlamayı amaçlayan araştırmalar için uygundur. Ricoeur'un yaklaşımı, yapısal bir boyut ve ideolojik veya bilinçdışı katmanlara yüzey anlamının ötesine bakan bir 'şüphe hermeneutiği' ekler; eleştirel veya psikanalitik olarak bilgilendirilmiş okumalar için uygundur. Birçok araştırmacı her ikisinden de yararlanır, ancak gerekçe açık olmalıdır.

Hermeneutik araştırmada titizliği nasıl gösteririm?

Hermeneutik araştırmada titizlik, şeffaflık (araştırmacının ufkunu ve ön-anlayışını beyan etme), sistematiklik (döngünün belgelenmiş revizyonlarla birden çok kez geçildiğini gösterme), metinsel temellendirme (her yorumlayıcı iddianın belirli pasajlara dayandırılması) ve alternatif yorumlarla etkileşim (rakip okumaları kabul etme ve yanıtlama) yoluyla gösterilir. Üye kontrolü, denetim izleri ve akran bilgilendirmesi bunları tamamlayabilir ancak bu temel uygulamaların yerini almaz.

Hermeneutik analiz, yazılı metinler yerine mülakat verileriyle kullanılabilir mi?

Evet. Ricoeur, sözlü söylem de dahil olmak üzere anlamlı eylemin bir metin-analogu olarak ele alınabileceğini ve hermeneutik yoruma tabi tutulabileceğini savundu. Mülakat deşifreleri, odak grup kayıtları ve gözlemsel saha notları, araştırmacının söylemin üretildiği bağlama dikkat etmesi ve ifadeleri konuşma ve durumsal anlamlarından ayırmaması koşuluyla, hermeneutik analizin meşru nesneleridir.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Gadamer, H.-G. (1975). Truth and Method (G. Barden & J. Cumming, Trans.). Seabury Press. (Original work published 1960 as Wahrheit und Methode).

    ISBN: 978-0826400185
    Kopyalandı.
  2. Ricoeur, P. (1981). Hermeneutics and the Human Sciences: Essays on Language, Action and Interpretation (J. B. Thompson, Ed. & Trans.). Cambridge University Press.

    ISBN: 978-0521280167
    Kopyalandı.