Temellendirilmiş Kuram
- Ortaya koyan
- Barney Glaser and Anselm Strauss
- Yıl
- 1967
- Tür
- Method
- Aile
- interpretive-inductive-method
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Temellendirilmiş Kuram (TK), kuramın veri toplama öncesinde dayatılması yerine, yinelemeli analiz yoluyla doğrudan veriden ortaya çıktığı sistematik bir nitel araştırma metodolojisidir.
Barney Glaser ve Anselm Strauss tarafından 1967'de geliştirilen TK, kanıtlara dayanan açıklayıcı çerçeveler oluşturmaya öncelik verir.
Yöntemin mantığı
Temellendirilmiş Kuramın temel ilkesi, anlayışın veriden aşağıdan yukarıya doğru inşa edilmesi gerektiğidir. Araştırmacılar nitel veriler (görüşmeler, gözlemler, belgeler) toplar, ardından teorik açıklamalar oluşturmak için bulguları sistematik olarak kodlar ve kategorize eder. Yeni veriler toplandıkça, bunlar ortaya çıkan kavramlarla karşılaştırılır; bu sürece sürekli karşılaştırma denir. Analizin tamamlandığını gösteren yeni verilerin yeni kategoriler veya ilişkiler ortaya çıkarmadığı durumlarda teorik doygunluğa ulaşılır. TK, açıklanamayan olguları keşfetmek, yeni kuramlar üretmek ve sosyal süreçleri anlamak için güçlüdür.
Tarih
Glaser ve Strauss, 1967'de TK'yı, sistematik tümevarımsal kuram üretimini vurgulayarak, betimsel nitel araştırmaya titiz bir alternatif olarak tanıttılar. 1990'larda yazarlar ayrıldı: Strauss ve Corbin (1998) eksenel kodlama prosedürlerini biçimlendirirken, Glaser daha sezgisel ortaya çıkışı savundu. Charmaz (2006), araştırmacıların kuramı 'keşfetmek' yerine verilerle etkileşim yoluyla aktif olarak inşa ettiğini kabul eden Yapılandırmacı TK'yı geliştirdi. Tüm varyantlar, sürekli karşılaştırma ve teorik doygunluk temel ilkesini korur. TK, sosyal bilimler, sağlık ve örgütsel çalışmalar alanlarında nitel araştırmada temel haline gelmiştir.
Ne zaman kullanılır?
Mevcut kuramların yetersiz veya eksik olduğu karmaşık bir sosyal süreci, örgütsel olguyu veya klinik deneyimi araştırırken Temellendirilmiş Kuram kullanın. TK, konu hakkında az şey bilindiği durumlar, 'nasıl' ve 'neden' sorularına derinlemesine anlayışa ihtiyaç duyulduğu veya yeni çerçeveler oluşturulduğu durumlar için uygundur. Hemşirelik araştırmaları, sosyoloji, psikoloji, örgütsel çalışmalar ve sağlık bilimlerinde yaygındır. Önceden belirlenmiş hipotezleri test ederken veya önceden var olan kuramın iyi kurulmuş ve doğrulanmış olduğu durumlarda uygun değildir.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Titiz ve zaman alıcı olduğu için uzun süreli etkileşim ve büyük veri kümeleri gerektirir.
- Kuram kalitesi, büyük ölçüde araştırmacının kodlama, memo yazma ve teorik düşünme becerisine bağlıdır; tutarsız eğitim, değişken sonuçlara yol açar.
- Glaserci ve Straussçu yaklaşımlar (1990'larda metodolojik ayrılık) belirsizlik yaratır; Charmaz'ın Yapılandırmacı TK'sı (2006), prosedürler hakkında rehberliği daha da karmaşık hale getirir.
- Doygunluğun nesnel olarak işletilmesi zordur; yeterli veri toplandığında karar vermek, yanlılığa eğilimli yargısal kararlar gerektirir.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Mevcut çerçevelerin dayatılmasından kaçınarak, doğrudan kanıtlardan yeni, bağlamsal olarak temellendirilmiş kuramlar üretir.
- Yinelemeli veri toplama ve analiz, ilgililiği en üst düzeye çıkarır: ortaya çıkan kuram sonraki veri toplamayı yönlendirir.
- Sürekli karşılaştırma ve memo yazımı, açık bir denetim izi ile titiz, şeffaf kuram gelişimi sağlar.
- Teorik doygunluk, keyfi örneklem boyutları yerine veri toplamayı durdurmak için ampirik gerekçe sağlar.
Uygulama alanları
- Kronik hastalıkta hasta deneyimlerini ve başa çıkma mekanizmalarını anlamak—TK, hastalık seyirleri ve uyum stratejileri kuramı üretir.
- Sağlık veya kurumsal ortamlarda örgütsel kültürü ve değişim süreçlerini keşfetmek—değişim ve direnç mekanizmalarını belirler.
- Sosyal damgalanma veya ayrımcılık deneyimlerini araştırmak—başa çıkma, kimlik müzakeresi ve sosyal süreçler hakkında nüanslı kuram üretir.
- Hemşirelik veya tıpta klinik karar verme süreçlerini incelemek—klinik yargının altında yatan örtük bilgiyi ve sezgisel yöntemleri ortaya çıkarır.
- Sosyal araştırmalarda aile dinamiklerini veya ilişki süreçlerini incelemek—iletişim, çatışma çözme ve bağlanma hakkında madde kuramları üretir.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Hipotezler yerine açık araştırma sorularıyla başlayın. Kuram ortaya çıktıkça katılımcı alımını uyarlayarak (teorik örneklem seçimi) katılımcıları amaçlı örneklemle işe alın. Mümkün olduğunda verileri kelimesi kelimesine kaydederek görüşmeler, odak grupları veya gözlemler yapın. İlk görüşmeler, sonraki görüşmeler için soru iyileştirmesine yol gösterir. Veriler biriktikçe, bir sonraki veri toplama turlarını yönlendirmek için eş zamanlı olarak analiz yapın—bu yinelemeli döngü teorik doygunluğa ulaşılana kadar devam eder (genellikle karmaşıklık ve örneklem homojenliğine bağlı olarak 12-30+ görüşme). Saha notları bağlamı ve araştırmacı yansımalarını yakalar.
Kodlama üç aşamada gerçekleşir: (1) Açık kodlama—ilk kavramları ve özellikleri belirlemek için satır satır inceleme; (2) Eksenel kodlama—kategorileri alt kategorilerle ilişkilendirme ve koşulları, bağlamı, etkileşimleri ve sonuçları belirleme (Strauss yaklaşımı) veya memo yazımıyla açık kodlamayı sürdürme (Glaser yaklaşımı); (3) Seçici kodlama—tek bir anlatı oluşturmak için kategorileri çekirdek bir kavram etrafında bütünleştirme. Eş zamanlı olarak, ortaya çıkan fikirleri geliştirmek ve ilişkileri keşfetmek için analitik memo'lar yazın. Eksenel kodlama, kategorileri nedensel koşullar, bağlam, aracı koşullar, eylem/etkileşim stratejileri ve sonuçlar halinde yapılandırır. Kategori tanımlarını iyileştirmek için kodları sürekli olarak veri bölümleri arasında karşılaştırın.
Sonuç, tipik olarak nedensel ve bağlamsal ilişkilerle bağlantılı kavramsal kategorilerden oluşan entegre bir set olarak sunulan, veriye dayalı bir kuramdır. Kuramlar, belirli bir popülasyonda belirli bir olguyu açıklayan (madde) veya daha geniş teorik genellemeler (biçimsel) olabilir. Ortaya çıkan kuramı, yeni verileri ona karşı kontrol ederek ve gerektiğinde revize ederek doğrulayın. Teorik çerçeve tutarlı, tutumlu olmalı ve verilerde gözlemlenen değişkenliği açıklamalıdır. Kuramı, kodlanmış verilerden elde edilen destekleyici kanıtlarla birlikte anlatısal veya görsel olarak (örneğin, teorik model/diyagram) sunun.
Sık yapılan hatalar
- Verileri, kategorilerin organik olarak ortaya çıkmasına izin vermek yerine önceden belirlenmiş kategorilere zorlamak—bu, tümevarımsal önermeyi bozar.
- Doygunluğa ulaşmadan önce analizi erken terk etmek, eksik veya yüzeysel kuramlara yol açar.
- TK'yı genel nitel tematik analizle karıştırmak; TK, açık teorik örneklem seçimi ve tek bir teorik çerçeveye entegrasyon gerektirir.
- İlk görüşmelere aşırı güvenmek ve yinelemeli iyileştirme yapmamak; erken varsayımlar, sürekli karşılaştırılıp revize edilmezse sonraki kodlamayı kirletebilir.
Sık sorulan sorular
Glaserci, Straussçu ve Yapılandırmacı Temellendirilmiş Kuram arasındaki fark nedir?
Glaserci TK (Glaser, 1992), araştırmacının nötr bir duruş varsaydığı, yapıya zorlama olmaksızın açık kodlama ve memo yazımı yoluyla kuramın doğal olarak ortaya çıkmasına izin vermeyi vurgular. Straussçu TK (Strauss & Corbin, 1998), nedensel ilişkileri, koşulları ve sonuçları haritalayarak eksenel kodlamayı biçimlendirir; daha prosedürel ve yapılandırılmıştır. Yapılandırmacı TK (Charmaz, 2006), araştırmacıların veriler ve katılımcılarla diyalog yoluyla kuramı birlikte inşa ettiğini açıkça kabul eder; refleksiviteyi ve araştırmacı konumlandırmasını vurgular. Her üçü de sürekli karşılaştırma ve teorik örneklem seçimi kullanır; seçim araştırma hedeflerine ve epistemolojik tercihe bağlıdır.
Temellendirilmiş Kuram için kaç katılımcıya ihtiyacım var?
TK, hedef örneklem boyutuna göre değil, teorik doygunluğa göre yönlendirilir. Homojen, basit olgular 12-15 görüşmede doygunluğa ulaşabilir; karmaşık, heterojen olgular 30+ gerektirebilir. İlk birkaç görüşme birçok kod üretebilir; sonraki görüşmeler doygunluğa ulaşılana kadar daha az yeni kod verir. Kod sıklığını ve yeniliğini izleyerek veri doygunluğunu belgeleyin; üç ardışık görüşme yeni kategori eklemediğinde, doygunluğa yaklaşıldığı muhtemeldir.
Teorik örneklem seçimi nedir ve amaçlı örneklem seçiminden nasıl farklıdır?
Amaçlı örneklem seçimi, dahil etme kriterlerine göre önceden belirlenmiş bir örneği işe alır. TK'ya özgü teorik örneklem seçimi, ardışık ve veriye dayalıdır: erken veriler, boşlukları doldurmak, ortaya çıkan kavramları test etmek veya varyasyonları keşfetmek için sonraki katılımcıların seçimini yönlendirir. Örneğin, ilk görüşmeler başa çıkmada rol farklılıkları olduğunu gösteriyorsa, rolün deneyimleri nasıl etkilediğini keşfetmek için hemşireler, doktorlar ve aile üyeleri gibi teorik olarak örneklem seçimi yaparsınız. Doygunluğa ulaşılana kadar teorik örneklem seçimi devam eder.
Temellendirilmiş Kuram ile hipotez testi arasındaki ilişki nedir?
TK, verilerden tümevarımsal olarak kuram üretir; hipotez testi önceden belirlenmiş tahminleri doğrular. TK, hipotez testi araştırması değildir. Ancak, TK tarafından üretilen kuramlar daha sonra nicel çalışmalarda (örneğin, anket veya RKÇ) test edilebilir. TK, hipotezler olmadan başlar; bulgular, hipotez onayları olarak değil, ortaya çıkan teorik önermeler olarak sunulur.
Temellendirilmiş Kuram araştırmasında titizliği nasıl sağlarım?
Memo yazımı yoluyla sürekli karşılaştırmayı sistematik olarak belgeleyin, kararları ve çelişkileri açıkça not edin. Yeni veriler ortaya çıktıkça önceki kodları yeniden ziyaret ederek ve tanımları iyileştirerek kodlama tutarlılığını koruyun. Varsayımları test etmek için ortaya çıkan temaları bir meslektaşla tartışarak akran denetimi yapın. Mümkünse üye kontrolü yapın (ön bulguları katılımcılarla paylaşma). Denetim izini sağlayın: potansiyel inceleme için ham verileri, kodlama kararlarını, memo'ları ve teorik gelişim sürecini saklayın. Örneklem özelliklerini, örneklem yöntemini, doygunluk göstergelerini ve araştırmacı refleksivitesini (önyargı, önceki deneyimlerin kabulü) raporlayın.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Aldine.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2nd ed.). Sage Publications.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Charmaz, K. (2006). Constructing grounded theory: A practical guide through qualitative analysis. Sage Publications.
Yayın kaynağını açKopyalandı.