Granüler Hesaplama (Bilgi Granülasyonu)
- Ortaya koyan
- Lotfi A. Zadeh (information granulation); developed by Pedrycz, Skowron, Yao
- Yıl
- 1997
- Tür
- Framework for multi-granularity information processing
- Aile
- Granular computing
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Granüler hesaplama, bireysel veri noktaları düzeyinde değil, 'granüller' – yani ayırt edilemezlik, benzerlik veya işlevsellik tarafından bir araya getirilen nesne kümeleri – içinde bilgiyi işleyen bir problem çözme paradigmasıdır. 1997'de Lotfi Zadeh tarafından bulanık bilgi granülasyonu olarak ifade edilen ve geniş bir çerçeveye geliştirilen bu yaklaşım, bulanık kümeler, kaba kümeler ve aralık yöntemleri üzerinde birleştirici bir şemsiye sağlayarak analizin sorunun gerektirdiği ayrıntı düzeyine hareket etmesine olanak tanır.
Yöntemin mantığı
İnsanlar nadiren her ham ayrıntı üzerinde akıl yürütür; dünyayı anlamlı gruplara – 'genç yetişkinler', 'yoğun saat', 'yüksek riskli hastalar' – ayırır ve bu gruplar üzerinde akıl yürütürüz. Granüler hesaplama bu gruplamayı biçimselleştirir: granüller (görev için ayırt edilemez veya benzer oldukları için tek bir birim olarak ele alınan öğelerin kümeleri) oluşturur, ardından bireysel öğeler yerine granüller üzerinde akıl yürütme, öğrenme veya karar verme işlemleri gerçekleştirir. Kritik olarak, granülarite ayarlanabilir – hızlı, soyut bir görünüm için kaba, kesinlik için rafine edilebilir – böylece karmaşıklığı ve belirsizliği birlikte kontrol ederek, soruna uyan ayrıntı düzeyinde hesaplama yaparsınız.
Tarih
Bulanık mantığın kurucusu Lotfi Zadeh, 1997'de bulanık bilgi granülasyonunu insan akıl yürütmesinin merkezinde yer aldığını ifade etmiş ve önceki granülarite kavramına dayanmıştır. 'Granüler hesaplama' terimi aynı dönemde (T. Y. Lin ve diğerleri) popülerleşmiş ve alan Witold Pedrycz, Andrzej Skowron, Yiyu Yao ve meslektaşlarının çalışmalarıyla pekişmiştir – Granüler Hesaplama El Kitabı (2008) önemli bir referanstır. Kaba küme teorisi, bulanık küme teorisi, aralık analizi ve üç-yollu kararları birleştiren bir şemsiye görevi görür ve yumuşak hesaplama ile bilgi keşfi alanlarında aktifliğini sürdürmektedir.
Ne zaman kullanılır?
Bir sorunun ayarlanabilir soyutlama düzeylerinde akıl yürütmeden fayda gördüğü, verilerin belirsiz veya kesin olmadığı ya da nokta tahminlerinden daha yararlı yorumlanabilir, granül düzeyinde kuralların olduğu durumlarda, örneğin kural tabanlı sınıflandırma, özellik/nitelik indirgeme, belirsizlik altında karar verme, bilgi keşfi ve bulanık veya kaba kural sistemlerinin tasarımı gibi alanlarda, granüler hesaplamayı bir organize çerçeve olarak kullanın. Özellikle bulanık, kaba ve aralık yaklaşımlarını tek bir felsefe altında birleştirmek veya anlamlı granüllere özetleyerek büyük verilerdeki karmaşıklığı kontrol etmek istediğinizde uygundur. Tek bir algoritmadan ziyade bir paradigmadır, bu nedenle değeri göreve uygun bir granülasyon seçimine bağlıdır; kötü seçilmiş bir granülasyon önemli yapıyı gizleyebilir ve tamamen sayısal tahmin için doğrudan istatistiksel/YZ modelleri daha basit olabilir.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Tek bir algoritma değil, bir paradigmadır – sonuçlar seçilen granülasyona büyük ölçüde bağlıdır.
- Kötü bir granülasyon, önemli ince taneli yapıyı gizleyebilir.
- Doğru granülarite düzeyini seçmek, kendi başına önemsiz olmayan bir modelleme problemidir.
- Tamamen sayısal tahmin için, doğrudan istatistiksel/YZ modelleri daha basit ve güçlü olabilir.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Bulanık kümeleri, kaba kümeleri ve aralık yöntemlerini tek bir prensipli çerçevede birleştirir.
- Ayarlanabilir granülarite, soyutlama, kesinlik, karmaşıklık ve yorumlanabilirlik arasında denge sağlar.
- İnsan tarafından okunabilir, granül düzeyinde kurallar ve özetler üretir.
- Bulanık/kaba granüller aracılığıyla belirsizliği ve kesinliği doğal olarak ele alır.
Uygulama alanları
- Kural tabanlı sınıflandırma ve yorumlanabilir karar sistemleri.
- Büyük veri kümelerinde nitelik/özellik indirgeme ve veri özetleme.
- Üç-yollu (kabul et/reddet/ertelemeye) kararlar aracılığıyla belirsizlik altında karar verme.
- Bulanık ve kaba kural tabanlı kontrolörler ve modeller tasarlama.
- Granül düzeyindeki örüntülerin yorumlanmayı kolaylaştırdığı bilgi keşfi.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
İlk olarak, nesneler evrenini granüllerden oluşan bir bölümlemeye veya kümeye ayırın. Granüller, verinin doğasına ve seçilen ilişkiye bağlı olarak keskin (denklik sınıfları), bulanık (üyelik dereceli kümeler), kaba (alt/üst yaklaşımlar) veya aralık/komşuluk tabanlı olabilir.
Formül
U \to \{G_1, G_2, \ldots, G_k\}\ \text{(partition/cover into granules)}Her granül, tipik olarak ayırt edilemezlik, benzerlik veya bir prototipe yakınlık gibi bir ilişki ile tanımlanır, böylece bir granül içindeki nesneler o anki amaç için değiştirilebilir kabul edilir. Granüler hesaplamanın kaba kümeler (ayırt edilemezlik), bulanık kümeler (dereceli üyelik) ve kümeleme (yakınlık) ile bağlantısı buradadır.
Formül
G_i = \{x \in U \mid x \sim_{R} c_i\}\ \text{(indistinguishability / similarity)}Asıl görevi – sınıflandırma, kural türetme, karar verme, özetleme – ham nesneler yerine granüller üzerinde çalıştırarak gerçekleştirin. Daha az sayıda, anlamsal olarak anlamlı birimle çalışmak, hesaplama ve bilişsel yükü azaltır ve yorumlanabilir, granül düzeyinde kurallar üretir.
Formül
\text{reason/learn over } \{G_i\}\ \text{instead of individual } xGranülarite düzeyleri arasında hareket edin: daha kaba granüller soyutlama ve gürültüye karşı dayanıklılık sağlarken, daha ince granüller kesinlik sağlar. Çoklu granülarite akıl yürütmesi (kabul et/reddet/ertelemeye yönelik Yao'nun üç-yollu kararları dahil), doğruluk, maliyet ve yorumlanabilirlik arasında denge kurmak için düzeyleri seçer veya birleştirir.
Formül
\text{zoom across granularities to balance abstraction vs precision}Sık yapılan hatalar
- Görev için anlamlı bir ilişki yerine kolaylık nedeniyle granül seçimi.
- Sorunun çok düzeyli akıl yürütme gerektirdiği durumlarda tek bir granülarite sabitlemek.
- Granüler hesaplamayı tek bir yöntem olarak ele almak yerine somut bir granülasyon tekniği seçmek.
- Analizin bulmayı amaçladığı ayrımları ortadan kaldıran aşırı kabalaştırma.
Sık sorulan sorular
Granüler hesaplama belirli bir algoritma mıdır?
Hayır – bu, bireysel noktalar yerine granüller (anlamlı gruplar) düzeyinde bilgi işlemek için bir paradigma veya çerçevedir. Somut uygulamalar granülleri oluşturmak için bulanık kümeler, kaba kümeler, aralıklar veya kümeleme kullanır. Değeri, tek bir sabit prosedürden değil, göreve uygun bir granülasyon seçilmesinden gelir.
Kaba kümeler ve bulanık kümelerle nasıl ilişkilidir?
Her ikisi de granülasyon örnekleridir: kaba kümeler ayırt edilemezlikten (alt/üst yaklaşımlara sahip denklik sınıfları) granüller oluşturur ve bulanık kümeler üyelik aracılığıyla dereceli granüller oluşturur. Granüler hesaplama, bunları – aralık ve komşuluk granülleriyle birlikte – granüllerle hesaplama felsefesi altında birleştiren şemsiyedir.
Üç-yollu kararlar nelerdir?
Yiyu Yao tarafından geliştirilen granüler hesaplama karar stratejisi; kabul et/reddet zorlaması yerine, mevcut granülaritede kanıt yetersiz olduğunda üçüncü bir 'ertelemeye' (sınır) seçeneği ekler. Ardından ertelenen durumlar için granülariteyi rafine edebilirsiniz – maliyet ile doğruluk arasında prensipli bir şekilde denge kurarak.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Zadeh, L. A. (1997). Toward a theory of fuzzy information granulation and its centrality in human reasoning and fuzzy logic. Fuzzy Sets and Systems, 90(2), 111–127.
DOI kaynağını açKopyalandı.Pedrycz, W., Skowron, A., & Kreinovich, V. (Eds.). (2008). Handbook of Granular Computing. Wiley.
ISBN: 978-0-470-03554-2Kopyalandı.