Jeostrofik Hız
- Ortaya koyan
- Harald Sverdrup
- Yıl
- 1942
- Tür
- theoretical-method
- Aile
- Dynamical Oceanography
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Jeostrofik hız, termal rüzgar denkleminden türetilen, basınç gradyan kuvveti ile Coriolis kuvveti arasındaki denge tarafından yönlendirilen akıntıdır.
Ekvator ve kıyı sınırlarından uzak okyanusun çoğu yerinde, jeostrofik denge, gerçek akışa mükemmel bir yaklaşımdır. Harald Sverdrup ve meslektaşları tarafından 1940'larda geliştirilen, hidrografik verilerden jeostrofik hız hesaplaması, doğrudan akıntı ölçümleri olmaksızın okyanus akıntılarının tahmin edilmesini sağlar.
Yöntemin mantığı
Büyük ölçekli okyanus akıntılarının çoğu, bir havzanın bir tarafında su birikmesi (bir deniz yüzeyi yüksekliği gradyanı veya yatay yoğunluk gradyanı oluşturarak) sonucunda oluşur. Bu basınç gradyanı, suyu birikimden uzaklaştırma eğilimindedir. Ancak, Dünya'nın dönüşü (Coriolis etkisi) bu suyu saptırır, Kuzey Yarımküre'de sağa, Güney Yarımküre'de sola döndürür. Basınç gradyanı ve Coriolis kuvvetleri dengelendiğinde, su, basınç gradyanı konturları boyunca akar, onları kesmez. Bu dengeli durum jeostrofik dengedir. Oşinograflar, CTD profillerinden basınç (veya eşdeğer olarak yoğunluk) alanını ölçerek, akım ölçerleri konuşlandırmadan akış alanını çıkarabilir ve okyanus dolaşımının yüksek uzamsal çözünürlüğünü sağlayabilirler.
Tarih
Termal rüzgar denklemi, 1940'larda Harald Sverdrup tarafından okyanus dinamiğinde temel bir ilişki olarak türetilmiştir. Jeostrofik denge (daha önce Buys-Ballot tarafından keşfedilen ve Bjerknes tarafından geliştirilen) kavramlarını hidrostatik ile birleştirmiştir. 1970'lerde yüksek hassasiyetli CTD cihazlarının ortaya çıkışı, termal rüzgar denkleminin okyanus akıntılarını tahmin etmek için rutin olarak uygulanmasını sağlamıştır. Modern oşinografi, küresel akıntı haritalaması için uydu altimetrisi (deniz yüzeyi yüksekliğini ve dolayısıyla basınç gradyanını sağlar) ile birleştirilmiş jeostrofik hesaplamalara hala güvenmektedir.
Ne zaman kullanılır?
Jeostrofik hız hesaplaması, yoğunluk alanlarından büyük ölçekli okyanus akıntılarını hesaplamak için uygundur. Yoğun hidrografik gözlemler mevcut olduğunda ve tam akıntı alanı (sadece akıntı kesmesi değil) bilgisi gerektiğinde kullanın. Özellikle arşivlenmiş CTD verilerini kullanarak geçmiş analizler için değerlidir. Yöntem, ekvatora yakın (Coriolis kuvvetinin sıfır olduğu yerlerde) ve kıyı sınır katmanlarında (jeostrofik olmayan süreçlerin baskın olduğu yerlerde) en az doğrudur.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Ekvatora yakın, sığ sularda ve enerjik sınır katmanlarında başarısız olan jeostrofik denge varsayımını gerektirir.
- Mutlak akıntıları hesaplamak için bir referans seviyesi hızına ihtiyaç duyar; bu kısıtlama olmadan, yalnızca bağıl hız (kesme) belirlenir.
- Uzamsal çözünürlük istasyon yoğunluğu ile sınırlıdır; seyrek gözlemler kaba hız tahminlerine yol açar.
- Akıntıların zamansal değişkenliği, zaman serisi verileri olmadan çözülemez; hidrografik araştırmanın yapıldığı zamana ait anlık görüntü sağlar.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Uzmanlaşmış akım ölçerlere ihtiyaç duymadan, kolayca ölçülebilen hidrografik özelliklerden okyanus akıntılarının tahmin edilmesini sağlar.
- CTD kesit verilerinden yüksek çözünürlükte uzamsal olarak sürekli akım alanları sağlar.
- Teorik olarak şeffaf: sonuçlar basınç gradyanları ve Coriolis dengesi açısından doğrudan yorumlanabilir.
- Geçmiş hidrografik verilere uygulanabilir, geçmiş okyanus koşullarının yeniden analizini sağlar.
Uygulama alanları
- Araştırma gemilerinden alınan CTD kesit verilerini kullanarak büyük ölçekli okyanus dolaşım modellerini haritalamak, Gulf Stream yapısını ve girdap özelliklerini ortaya çıkarmak.
- Okyanus dolaşımının ısıyı kutuplara nasıl yeniden dağıttığını nicelendirmek için okyanus kesitleri boyunca ısı ve tuz taşınımını hesaplamak.
- Modellenen jeostrofik akıntıları hidrografik araştırmalardan elde edilen gözlemlerle karşılaştırarak okyanus dolaşım modellerini doğrulamak.
- Uydu altimetrisini yerinde hidrografik verilerle birleştirerek Güney Afrika açıklarındaki Agulhas Akıntısı taşınımını tahmin etmek.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Sıcaklık ve tuzluluğun hidrografik profilleri, CTD cihazları kullanılarak veya klimatolojik veri tabanlarından uzamsal bir ızgara üzerinde toplanır.
Yoğunluk, UNESCO hal denklemi kullanılarak sıcaklık ve tuzluluktan hesaplanır; dinamik yükseklik (entegre basınç alanı), bir referans basınç seviyesine göre hesaplanır.
Yatay basınç gradyanları, bitişik profiller arasındaki sonlu farklar ile hesaplanır; jeostrofik hız, yatay hız kesmesini yatay yoğunluk gradyanlarıyla ilişkilendiren termal rüzgar denkleminden hesaplanır.
Termal rüzgar denklemi, mutlak hızı (bir referans seviyesinde başlangıç hızı kısıtlaması sağlanırsa) veya bağıl hızı (yalnızca kesme hesaplanırsa) hesaplamak için dikey kesmeyi entegre eder.
Hız alanları, okyanus akıntılarının haritaları olarak görselleştirilir; kesitler boyunca taşınım (hacim akısı) hesaplanır; girdapları ve dolaşım özelliklerini belirlemek için vortisite ve bağıl vortisite hesaplanır.
Sık yapılan hatalar
- Jeostrofik hızı toplam hızla karıştırmak; jeostrofik olmayan bileşenler (Ekman akıntıları, atalet salınımları, yerçekimi dalgaları) yakalanamaz.
- Jeostrofik yaklaşımın bozulduğu sığ sularda veya kıyı bölgelerinde jeostrofik hızları kullanmak; hatalar %100'ü aşabilir.
- Referans seviyesi hızını ihmal etmek; referans seviyesi seçimi mutlak hız tahminlerini önemli ölçüde etkiler ve bağımsız akım ölçümleri veya model kısıtlamaları ile desteklenmelidir.
Sık sorulan sorular
Jeostrofik hız ekvatora yakın neden çalışmaz?
Coriolis parametresi f = 2Ω sin(enlem) ekvatorda sıfır olur. Coriolis kuvveti olmadan, basınç gradyanları sapma ile dengelenmez; su düşük basınca doğru hızlanır. Ekvator akıntıları, f'nin meridyen gradyanını hesaba katan değiştirilmiş dinamikler (ekvatoral beta-düzlem yaklaşımı) gerektirir.
Referans seviyesi hızı nasıl belirlenir?
Yaygın yaklaşımlar arasında, demirli cihazlardan alınan dip akıntı ölçümlerini kullanmak, büyük derinliklerde (akıntıların zayıf olduğu yerlerde) sıfır hız atamak veya diğer kısıtlamalara (ısı veya kütle taşınımı) en iyi uyan referans hızlarını bulmak için ters modelleme kullanmak yer alır. Uydu altimetrisi artık bir kısıtlama görevi gören yüzey jeostrofik hızını sağlamaktadır.
Jeostrofik hız uydu altimetrisinden hesaplanabilir mi?
Evet. Uydu altimetreleri tarafından ölçülen deniz yüzeyi yüksekliği, okyanusun basınç alanını temsil eder. Deniz yüzeyi yüksekliğinin yatay gradyanları, jeostrofik hızla doğrudan orantılıdır. Uydu jeostrofik akıntıları, yalnızca yüzey akıntılarını yakalamalarına rağmen, eşi benzeri görülmemiş uzamsal ve zamansal çözünürlük sağlar.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Sverdrup, H. U., Johnson, M. W., & Fleming, R. H. (1942). The Oceans: Their Physics, Chemistry, and General Biology. Prentice-Hall.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Vallis, G. K. (2006). Atmospheric and Oceanic Fluid Dynamics: Fundamentals and Large-scale Circulation. Cambridge University Press.
DOI kaynağını açKopyalandı.