Frontal Değerlendirme Bataryası
- Ortaya koyan
- Bruno Dubois
- Yıl
- 2000
- Tür
- Clinician-administered neuropsychological battery for frontal lobe function
- Aile
- executive function and frontal lobe assessment
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Frontal Değerlendirme Bataryası (FAB), frontal lob fonksiyonunu ve yürütücü yetenekleri yatak başında değerlendirmek üzere tasarlanmış kısa, klinisyen tarafından uygulanan bir nöropsikolojik bataryadır. 2000 yılında Paris'teki Salpêtrière Hastanesi'nde Dubois ve meslektaşları tarafından geliştirilen FAB, kavramsallaştırma, zihinsel esneklik, motor planlama, engelleme kontrolü ve sözel akıcılığı ölçen altı alt testten oluşur.
FAB, özellikle frontotemporal demans, bilişsel gerileme gösteren Parkinson hastalığı ve prefrontal fonksiyonları etkileyen diğer durumlar için hassastır.
Yöntemin mantığı
FAB, prefrontal korteks tarafından aracılık edilen temel yürütücü fonksiyonları örnekler: kavramsal kategoriler arasında geçiş yapma ve bunları oluşturma yeteneği (kavramsallaştırma, zihinsel esneklik), karmaşık motor dizileri planlama ve yürütme (motor kontrol) ve baskın tepkileri engelleme (engelleme kontrolü). Bu farklı bileşenleri kısa bir bataryada birleştirerek FAB, frontal patolojinin karakteristik özelliği olan 'yürütücü sendromu'nu verimli bir şekilde tarar. 0-18 arasındaki toplam puan hızlı bir özet sunar; bireysel alt test örüntüleri frontal disfonksiyonun spesifik doğasını ortaya çıkarır.
Tarih
FAB, Bruno Dubois ve meslektaşları tarafından Paris'teki Hôpital de la Salpêtrière'de geliştirilmiş ve 2000 yılında Neurology dergisinde yayınlanmıştır. Çeşitli klinik popülasyonlarda frontal lob disfonksiyonunu taramak için kısa, yatak başında bir araca duyulan ihtiyaçtan doğmuştur. Orijinal geçerlilik çalışması Alzheimer hastalığı, frontotemporal demans, Parkinson hastalığı ve sağlıklı kontrolleri içeren hastaları kapsamıştır. FAB o zamandan beri uluslararası alanda kapsamlı bir şekilde doğrulanmış ve artık frontotemporal demansın tanı kriterlerinde önerilmektedir. Çok sayıda çevirisi mevcuttur ve normatif veriler birden fazla ülkeyi kapsamaktadır.
Ne zaman kullanılır?
FAB, nörodejeneratif hastalık (özellikle frontotemporal demans veya Parkinson hastalığı), prefrontal bölgeleri etkileyen inme, travmatik beyin hasarı veya frontal lob disfonksiyonunu düşündüren davranışsal veya kişilik değişiklikleri şüphesi olan hastalarda yürütücü fonksiyon ve frontal patoloji taraması için yatak başında endikedir. FAB tanı koydurucu DEĞİLDİR ve görüntüleme, klinik değerlendirme ve diğer nöropsikolojik testlerle entegre edilmelidir. FAB, kısa süresi ve minimum ekipman ihtiyacı nedeniyle yoğun klinik ortamlarda özellikle kullanışlıdır.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Hafif frontal bozulmaya sınırlı hassasiyet — ince yürütücü disfonksiyonu tespit etmeyebilir; orta ila şiddetli frontal patolojiye daha hassastır.
- Dil ve sözel yeteneğe bağımlılık — birkaç alt test sözel yanıt gerektirir; afazi veya dil güçlüğü yorumlamayı karıştırabilir.
- Frontal patolojiye özgü değil — bozulmuş FAB, subkortikal hasardan (örneğin, Parkinson hastalığında striatum), yaygın patolojiden veya dikkat/motivasyon sorunlarından kaynaklanabilir.
- Yaş ve eğitim etkileri — yaş ve eğitimle orta düzeyde korelasyon gösterir; normlara başvurulmalıdır.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Yatak başında pratiklik — sadece 10 dakika ve minimum malzeme gerektirir; karmaşık ekipman yok.
- Çok boyutlu değerlendirme — sadece tek bir yürütücü süreci değil, farklı frontal fonksiyonları (planlama, esneklik, engelleme, kavramsallaştırma) örnekler.
- Frontotemporal demansa yüksek hassasiyet — FAB performansı, frontotemporal demansı Alzheimer hastalığından küresel bilişsel tarama araçlarından daha iyi ayırt eder.
- Uluslararası geçerlilik — 20'den fazla dile çevrilmiş ve farklı popülasyonlarda yayınlanmış normlara sahiptir.
Uygulama alanları
- Frontotemporal demans taraması: Bir nörolog, ilerleyici apati ve davranış değişiklikleri gösteren 58 yaşındaki bir hastayı değerlendirir. MMSE 27'dir (nispeten normal), ancak FAB toplamı 9'dur ve kavramsallaştırma (0/3) ve motor programlamada (1/3) belirgin bozulma, ancak engelleme kontrolünde bozulma yoktur. FAB örüntüsü frontotemporal patoloji ile tutarlıdır; nörogörüntüleme frontal atrofi doğrular.
- Parkinson hastalığı bilişsel gerileme değerlendirmesi: Bir hareket bozuklukları uzmanı, Parkinson hastalığı olan 70 yaşındaki bir hastanın yürütücü fonksiyonunu izlemek için FAB'ı kullanır. Başlangıç FAB 14'tür; bir yıl sonra FAB 10'a düşmüştür, özellikle zihinsel esneklik ve motor programlama alt testlerinde yavaşlama ile birlikte, bu da Parkinson hastalığı bilişsel gerilemesi ile tutarlıdır.
- İnme yürütücü disfonksiyon değerlendirmesi: Prefrontal bölgeleri etkileyen sağ orta serebral arter inmesinden sonra, bir rehabilitasyon ekibi yürütücü defisitleri değerlendirmek için FAB'ı uygular. FAB 8'dir, özellikle motor programlama ve parazite duyarlılıkta bozulma ile birlikte, bu da bilişsel rehabilitasyon odağını yönlendirir.
- Travmatik beyin hasarı takibi: Bir nöropsikolog, orta derecede TBI'li bir hastada yürütücü iyileşmeyi izlemek için seri FAB testleri kullanır. FAB, yaralanmadan 4 hafta sonra 7'den 12 haftada 12'ye yükselerek yürütücü fonksiyonda iyileşmeyi belgelemekte ve rehabilitasyon planlamasını bilgilendirmektedir.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
FAB, her biri 1-2 dakika süren ve toplam uygulama süresi yaklaşık 10 dakika olan 6 alt testten oluşur. Alt testler şunları değerlendirir: (1) Kavramsallaştırma (nesneler arasındaki benzerlikler, 0-3 puan); (2) Zihinsel Esneklik (kategorik geçişler, 0-3 puan); (3) Motor Programlama (yumruk-avuç-kenar dizisi, 0-3 puan); (4) Parazite Duyarlılık (Luria'nın çelişkili talimatları, 0-3 puan); (5) Engelleme Kontrolü (yap/yapma görevi, 0-3 puan); ve (6) Çevresel Otonomi (hastanın önüne konulan nesneleri alma eğilimini engelleme yeteneği, 0-3 puan). Tüm maddeler bir klinisyen tarafından uygulanır ve puanlanır.
Her FAB alt testi performansa dayalı kriterlere göre 0-3 ölçeğinde puanlanır. Toplam FAB puanı, alt test puanlarının toplanmasıyla elde edilir ve 0 ila 18 arasında bir aralık sunar. Daha yüksek puanlar daha iyi frontal fonksiyonu gösterir. Yorumlama genellikle frontal disfonksiyonu gösteren bir kesme noktası olarak <12 kullanılır, ancak kesme noktaları popülasyona ve klinik bağlama göre değişir.
Toplam FAB puanı 16-18 normal frontal fonksiyonu gösterir. 12-15 arasındaki puanlar hafif frontal bozulmayı düşündürür. 8-11 arasındaki puanlar orta derecede frontal disfonksiyonu gösterir. 8'in altındaki puanlar şiddetli frontal bozulmayı düşündürür. Ancak, yorumlama alt test puanlarının örüntüsüne odaklanmalıdır; alt testler arasındaki farklı bozulmalar, frontal patolojinin spesifik türünü (örneğin, yürütücü kontrol vs. motor planlama vs. kavramsal akıl yürütme) ayırt edebilir.
Sık yapılan hatalar
- FAB toplam puanını bireysel alt testleri incelemeden kullanmak — FAB örüntüsü (örneğin, sağlam kavramsallaştırma ile belirgin motor planlama bozukluğu) frontal patoloji türlerini ayırt edebilir; sadece toplam puan bu bilgiyi kaçırır.
- Şiddetli demans veya deliryumda düşük FAB'ı aşırı yorumlamak — FAB, frontal patolojiye özgü olmayan herhangi bir küresel bilişsel bozukluğa neden olan durumda düşük olabilir.
- Şiddetli afazi veya apraksisi olan hastalarda FAB uygulamak — dil ve motor gereksinimler yorumlamayı karıştırır; alternatif değerlendirmeleri düşünün.
- Motivasyon ve yorgunluğu göz önünde bulundurmadan seri ziyaretlerde FAB puanlarını karşılaştırmak — FAB performansı düşük çaba, yorgunluk veya depresyona karşı hassastır; her zaman işbirliğini değerlendirin.
Sık sorulan sorular
Hastanın paresis nedeniyle motor alt testleri (motor programlama, engelleme kontrolü) yapamaması durumunda ne yapmalıyım?
Motor kısıtlamalar motor alt testlerin yorumlanmasını karıştırır. Motor defisiti belgeleyin ve yalnızca motor olmayan FAB maddelerini (kavramsallaştırma, esneklik, çevresel otonomi) yorumlayın. Tam bir değerlendirme gerekiyorsa, motor performansa daha az bağımlı alternatif yürütücü ölçümleri (örneğin, Wisconsin Kart Sıralama Testi, Kategori akıcılığı) düşünün.
FAB, Alzheimer hastalığında bilişsel gerilemeyi tespit etmek için kullanışlı mıdır?
FAB, frontal patolojiye kıyasla Alzheimer patolojisine daha az hassastır. Alzheimer hastalığı tipik olarak frontal fonksiyonu erken dönemde nispeten korur (hafıza ve temporal disfonksiyon baskındır), bu nedenle FAB genel bilişsel bozukluğa rağmen nispeten normal olabilir. FAB, frontotemporal demans taraması için daha uygundur. Alzheimer değerlendirmesi için MMSE veya ADAS-Cog kullanın.
Dengesiz bir FAB örüntüsü ne anlama gelir?
Dengesiz bir örüntü (örneğin, normal kavramsallaştırma ancak çok düşük motor programlama), spesifik motor planlama bölgelerini etkileyen lokalize frontal patolojiyi düşündürür. Buna karşılık, tekdüze düşük bir FAB, daha küresel yürütücü disfonksiyonu veya yaygın beyin patolojisini düşündürür. Bireysel alt test örüntüleri lokalizasyon ipuçları sağlayabilir.
FAB, videokonferans yoluyla uzaktan uygulanabilir mi?
Uzaktan uygulama mümkündür ancak güvenilirliği azaltır, özellikle hassas gözlem gerektiren motor ve parazite duyarlı maddeler için. Videokonferans uygulaması gerekiyorsa, yüksek video kalitesi, net ses sağlayın ve sınırlamayı belgeleyin. Yüz yüze uygulama tercih edilir.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Dubois, B., Slachevsky, A., Litvan, I., & Pillon, B. (2000). The FAB: A Frontal Assessment Battery at bedside. Neurology, 55(11), 1621-1626.
DOI kaynağını açKopyalandı.Slachevsky, A., Litvan, I., Marsiske, M., & Dubois, B. (2004). The FAB: A Frontal Assessment Battery at bedside for dementia and neurological conditions. In Dementia (pp. 123-146). Springer Publishing.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Cummings, J. L., & Mega, M. (1994). Neuropsychiatry and behavioral neuroscience. Oxford University Press.
Yayın kaynağını açKopyalandı.