Elektropalatografi
- Ortaya koyan
- William John Hardcastle
- Yıl
- 1974
- Tür
- Empirical process pipeline
- Aile
- Experimental Articulatory Phonetics
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Elektropalatografi (EPG), bir dizi sensörle donatılmış özel olarak tasarlanmış yapay bir damak kullanarak konuşma sırasında dil-damak temasını ölçmek için kullanılan araçsal bir yöntemdir. 1970'lerde William John Hardcastle tarafından geliştirilen EPG, artikülasyonun ayrıntılı gerçek zamanlı görselleştirmesini sağlar ve fonetik araştırmalar, konuşma patolojisi değerlendirmesi ve biyolojik geri bildirim eğitiminde uygulamalara sahiptir.
Yöntem, diller arasındaki artikülatör desenlerin hassas bir şekilde belgelenmesini sağlar ve özellikle damaksal temas gerektiren ünsüzlerin analizinde değerlidir.
Yöntemin mantığı
Bir konuşmacının damağına uyan, düzinelerce minik elektronik sensörle donatılmış özel bir diş plağı hayal edin. Dil damağa dokunduğunda sensörler ateşlenir ve bir bilgisayar damağın hangi kısımlarına ve hangi sırayla temas edildiğini görüntüler. Bu, artikülasyonun gerçek zamanlı dinamik bir resmini oluşturur. [t] gibi bir ses için kısa, keskin bir temas görürsünüz; [∫] gibi daha uzun bir damak sürtünmeli sesi için sürekli bir temas görürsünüz. Konuşmacılar, diller ve klinik vakalar arasındaki desenleri karşılaştırarak, artikülatör farklılıkları nesnel olarak karakterize edebilirsiniz.
Tarih
William John Hardcastle, 1970'lerde artikülasyonu nesnel olarak incelemek için bir teknik olarak elektropalatografiyi geliştirdi. Yöntem, 1980'ler-1990'larda sensör teknolojisi ve yazılımdaki iyileştirmelerle önem kazandı. Hardcastle ve Edinburgh Üniversitesi'ndeki meslektaşları, fonetik ve klinik ortamlarda EPG uygulamaları üzerine önemli çalışmalar ürettiler. Modern EPG sistemleri ticari olarak mevcuttur, ancak pahalıdır; teknik, ultrason ve MRI gibi daha yeni görüntüleme teknolojilerine rağmen artikülatör fonetikte altın standart olmaya devam etmektedir.
Ne zaman kullanılır?
Özellikle dil-damak temasının kritik olduğu koronal ünsüzler (alveolarlar, damaksallar) için fonetik analiz için ayrıntılı artikülatör verileri elde etmek üzere elektropalatografiyi kullanın. Tehlike altındaki dillerde artikülasyonu belgelemek, lehçe varyasyonunu incelemek, konuşma bozukluklarını değerlendirmek ve konuşma terapisi için gerçek zamanlı görsel geri bildirim sağlamak için değerlidir. Yöntem özel ekipman ve eğitim gerektirir ancak artikülatör yürütme hakkında nesnel, tekrarlanabilir veriler sağlar.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Erişilebilirliği sınırlayan pahalı özel yapım bir damak ve özel kayıt ve analiz yazılımı gerektirir.
- İnvaziv; deneklerin takılmış ve yerleştirilmiş bir damağı olmalıdır, bu da rahatsızlığa neden olabilir veya doğal konuşma modellerini değiştirebilir.
- Yalnızca temas verileri sağlar; dil yüksekliğini, dil şeklini veya damak teması içermeyen hareketleri (örneğin, damaksal olmayan ünsüzlerin ünlü artikülasyonu) doğrudan ölçmez.
- Yapay damağın ve ilgili propriyoseptif geri bildirimin varlığı nedeniyle sonuçlar doğal artikülatör desenleri temsil etmeyebilir.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Milisaniye düzeyinde zamansal çözünürlükle dil-damak temasının doğrudan, gerçek zamanlı görselleştirmesini sağlar.
- Artikülasyonun konuşmacılar, diller ve lehçeler arasında ortak bir ölçekte nesnel karşılaştırılmasını sağlar.
- Duruşmalar için hassas kapanış konumu veya sürtünmeli kanal yapılandırması gibi artikülatör ayrıntılarını yakalar.
- Dizartri, apraksi ve diğer konuşma bozukluklarının klinik değerlendirmesi ve biyolojik geri bildirim tabanlı terapi için kullanışlıdır.
Uygulama alanları
- Vokalin, ünsüzün ve yerin fonetik varyasyonunu belgelemek için diller arası anketlerde damak ve alveol ünsüzlerinin artikülasyonunu analiz etmek.
- Cerrahi sonuçları değerlendirmek için yarık damaklı konuşmacılarda ameliyat öncesi ve sonrası dil-damak temas desenlerini değerlendirmek.
- Dizartri veya aksan modifikasyonu olan bireylere görsel biyolojik geri bildirim sağlayarak artikülasyonun gerçek zamanlı düzeltilmesine izin vermek.
- Ünsüz artikülasyonun farklı ünlü bağlamlarında nasıl değiştiğini belgeleyerek koartikülasyon etkilerini araştırmak.
- Bireysel artikülatör imzaları ve kendine özgü özellikleri belgeleyerek adli konuşmacı tanımlamasını desteklemek.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Konuya, damak anatomisine uyarlanmış özel bir elektropalatograf takın, bir ölçü alın ve elektrotlarla yapay bir damak oluşturun.
Kayıtlardan önce elektrot taban çizgilerini belirlemek ve sensör işlevini doğrulamak için damağı kalibre edin.
Konuşmayı kaydedin ve dil-temas desenlerini dijitalleştirin, temas süresi, konumu (ön/arka) ve elektrot bölgeleri boyunca aktivasyon sırası gibi metrikleri çıkarın.
Artikülasyonun uzamsal ve zamansal desenlerini gösteren görsel temsiller (genellikle kareler veya animasyonlar olarak gösterilen elektropalatogramlar) oluşturun.
Artikülatör stratejileri karakterize etmek ve fonetik veya patolojik farklılıkları belirlemek için sesler, konuşmacılar, diller ve klinik durumlar arasındaki desenleri karşılaştırın.
Sık yapılan hatalar
- EPG verilerinin artikülasyonu tam olarak yakaladığını varsaymak. EPG teması gösterir ancak dilin şeklini veya kas çabasını göstermez. Daha eksiksiz bir resim için EPG'yi ultrason veya MRI ile birleştirin.
- Dil temas desenlerindeki küçük farklılıkları dilbilimsel olarak anlamlı olarak aşırı yorumlamak. Farklılıkların algısal veya akustik fonetik ayrımlarla ilişkili olduğunu her zaman doğrulayın.
- Bireysel varyasyonu ihmal etmek. Anatomik farklılıklar (damak yüksekliği, dil boyutu) aynı fonetik kategori için bile EPG desenlerinde varyasyona neden olur. Konuşmacı içi tutarlılığı karşılaştırın.
- Konuşma hızı, kayıt (örneğin, hızlı vs. dikkatli konuşma) ve EPG desenlerini etkileyen çevre bağlamı hesaba katmamak. Koşulları standartlaştırın ve bağlamlar arasında test yapın.
Sık sorulan sorular
EPG damağını takmak doğal konuşmayı değiştirir mi?
Evet, tipik olarak bir dereceye kadar. Yapay damak ağız için yabancıdır ve propriyoseptif geri bildirim değişir. Ancak, konuşmacılar hızla adapte olurlar (pratikten sonraki dakikalar ila bir saat içinde) ve dikkatli deneysel tasarım etkileri en aza indirebilir. Her zaman pratik denemeleri yapın, adaptasyon süresine izin verin ve mümkünse kontrol olarak damağı çıkarılmış bir koşulu dahil edin.
Bir EPG damak tipik olarak kaç sensöre sahiptir?
Standart EPG damakları, damak boyunca sıralar halinde düzenlenmiş 62 ila 96 elektroda sahiptir. Kesin yapılandırma, denek anatomisine ve araştırma sorusuna bağlıdır. Daha fazla sensör daha fazla uzamsal çözünürlük sağlar ancak ekipman maliyetini ve veri karmaşıklığını artırır.
EPG tüm ünsüzleri incelemek için kullanılabilir mi?
EPG, dil-damak teması içeren ünsüzler (patlayıcılar, sürtünmeliler, afrikatalar ve nazallar) için en güçlüdür. Dudakları kullanan dudaksal [p, b, m] veya dişleri kullanan dişler arası [θ, ð] gibi damak teması olmadan yapılan sesler için daha az bilgi sağlar. Daha eksiksiz bir resim için EPG'yi diğer yöntemlerle (ultrason, akustik analiz) birleştirin.
EPG, artikülasyonu incelemek için ultrason ve MRI ile nasıl karşılaştırılır?
EPG doğrudan teması ölçer ancak dil şeklini ölçmez; ultrason ve MRI dil şeklini gösterir ancak teması basıncı veya zamanlamayı zorunlu olarak göstermez. Her üç yöntem de tamamlayıcıdır. Ultrason daha ucuz ve daha taşınabilirdir; MRI en net doku görüntülerini sunar ancak daha yavaş ve daha pahalıdır. EPG, temas zamanlaması ve uzamsal hassasiyet için rakipsiz kalır.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Hardcastle, W. J. (1989). Electropalatography and its clinical applications. In W. J. Hardcastle & A. Marchal (Eds.), Speech Production and Speech Modelling. Dordrecht: Kluwer.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Articulate Instruments Ltd. (2012). Electropalatography (EPG): Technical and clinical documentation. Edinburgh: Articulate Instruments.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Katz, W. F., & Bharadwaj, S. V. (2000). Acoustic and electropalatographic (EPG) analysis of connected speech. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 43(2), 429-441.
Yayın kaynağını açKopyalandı.