Ekman Taşıması
- Ortaya koyan
- Vagn Walfrid Ekman
- Yıl
- 1905
- Tür
- theoretical-method
- Aile
- Dynamical Oceanography
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Ekman taşıması, rüzgar geriliminin Coriolis kuvveti ile dengelendiği yüzey sınır tabakasında rüzgar gerilimi tarafından yönlendirilen net su hacmi akışıdır.
Vagn Walfrid Ekman tarafından 1905 yılında, rüzgar geriliminin su kolonunda spiral bir desende iletildiği prensibinden türetilen Ekman taşıması, kıyı akıntısı ve önemli oşinografik taşımalardan sorumludur. Teori, yüzey rüzgar modellerini doğrudan okyanus dolaşımına bağlar.
Yöntemin mantığı
Yüzeydeki rüzgar okyanus yüzeyinin üzerinden eser, suyu sürükler ve yüzey suyunu rüzgar yönünde hızlandıran bir gerilim uygular. Ancak, Dünya'nın dönüşü (Coriolis kuvveti) bu suyu hemen saptırmaya başlar. Yüzey tabakası hızlandıkça ve döndükçe, alttaki tabakayı da sürükler, bu da döner. Bu, derinlikle birlikte hız yönünde bir spiral oluşturarak yüzey sınır tabakasında dikey olarak devam eder. Anahtar içgörü, suyun entegre taşınmasının (tüm derinlikler üzerinden toplanan) rüzgar yönüne dik olmasıdır, bu da yarım küreye bağlı belirli bir yöndedir. Kıyı akıntısı, rüzgarla yönlendirilen Ekman taşımasının yüzey suyunu kıyıdan uzaklaştırmasıyla meydana gelir ve bu da soğuk derin suyun yükselmesine izin verir.
Tarih
Vagn Walfrid Ekman'ın 1905 tarihli teorisi, Fridtjof Nansen tarafından gözlemlenen rüzgar yönü ile buz sürüklenme yönü arasındaki bariz tutarsızlığı açıklamıştır. Ekman, rüzgarla yönlendirilen akıntıların derinlikle spiral çizdiğini ve net taşınmanın rüzgara dik olduğunu göstermiştir. Bu temel teori, rüzgarla yönlendirilen dolaşımı Coriolis dinamikleriyle birleştirmiştir. Sverdrup ve diğerlerinin sonraki gelişmeleri, büyük ölçekli okyanus dolaşımını yönlendiren bir mekanizma olarak Ekman pompalama (Ekman taşımasının ıraksaması/yakınsaması tarafından yönlendirilen Ekman tabakasının tabanındaki dikey hız) dahil etmiştir. Modern oşinografi, kıyı akıntısını açıklamak ve tahmin etmek için Ekman teorisini rüzgar verileriyle birleştirir.
Ne zaman kullanılır?
Ekman taşıması hesaplaması, kıyı akıntısını ve rüzgarla yönlendirilen okyanus dolaşımını anlamak için esastır. Rüzgar zorlamasının yüzey akıntılarının baskın sürücüsü olduğu ve doğrudan akıntı ölçümlerinin mevcut olmadığı durumlarda kullanın. Kıyı akıntısı olaylarını ve bunların su özellikleri ve verimlilik üzerindeki etkilerini tahmin etmek için özellikle değerlidir. Ekman teorisi, güçlü tabakalı sularda veya topografik yönlendirmenin hakim olduğu kıyı bölgelerinde daha az doğrudur.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Homojen, tabakalanmamış suyu varsayar; iç Ekman spirallerinin oluştuğu güçlü tabakalı koşullarda başarısız olur
- Sürtünmeyi ve dip sınır etkilerini ihmal eder; sonsuz okyanus derinliğini varsayar
- Yalnızca rüzgarla yönlendirilen taşımayı sağlar; termohalin veya basınçla yönlendirilen bileşenleri içermez
- Ekman tabakasının derinlik ölçeği, tabakalaşma ve türbülansla değişen varsayılan karıştırma katsayısına bağlıdır
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Rüzgar ve okyanus taşıması arasında basit, fiziksel olarak şeffaf bir ilişki sağlar
- Meteoroloji ağlarından veya uydulardan elde edilen hazır rüzgar verileri kullanılarak geniş ölçüde uygulanabilir
- Rüzgar tahminleri verildiğinde akıntı yoğunluğunu ve konumunu tahmin etmeyi sağlar
- Dünya çapında kıyı bölgelerindeki akıntı gözlemlerine karşı iyi doğrulanmıştır
Uygulama alanları
- Üretken balıkçılıkları destekleyen Kaliforniya ve Peru açıklarındaki kıyı akıntılarının tahmini, besin açısından zengin suyu yüzeye getirerek
- Dünyanın en verimli deniz bölgelerinden biri olan Benguela Akıntısı'ndaki (Güney Afrika) akıntı kaynaklı birincil üretkenliğin ölçülmesi
- Hint Okyanusu'nun muson bölgelerindeki akıntı yoğunluğunun ve deniz yüzeyi sıcaklığının mevsimsel döngülerinin açıklanması
- Oligotrofik açık okyanusta rüzgar kaynaklı Ekman pompalama tarafından yönlendirilen yüzey sularına dikey besin tedarikinin tahmin edilmesi
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Rüzgar hızı ve yönü meteoroloji istasyonlarından, uydulardan veya yeniden analiz modellerinden ölçülür; yüzey akıntıları veya rüzgar gerilimi akıntı ölçer veya uydu saçılma ölçerleri kullanılarak gözlemlenir.
Rüzgar verileri tutarlı bir grid ve zaman frekansına enterpole edilir; rüzgar gerilimi, sürüklenme katsayısı formülleri kullanılarak rüzgar hızından hesaplanır; Coriolis parametresi her enlem için hesaplanır.
Ekman taşıması rüzgar yönüne dik olarak hesaplanır; taşıma büyüklüğü rüzgar gerilimi büyüklüğüne ve enleme bağlıdır (ekvator yakınında zayıf, kutuplarda güçlü); yön Coriolis sapmasına uyar (Kuzey Yarımküre'de rüzgardan 90 derece sağa).
Derinlik entegre momentum dengesi, Coriolis kuvveti ve dikey karıştırmayı hesaba katarak çözülür; Ekman hız profili derinlikle üstel bozunmadan türetilir; toplam Ekman taşıması dikey olarak entegre edilir.
Akıntı/düşüş büyüklüğü, Ekman taşıması yakınsama/ıraksamadan tahmin edilir; mevsimsel döngüler belirlenir; uzamsal desenler akıntı sıcak noktalarını ve bunların biyolojik verimlilik sonuçlarını ortaya koyar.
Sık yapılan hatalar
- Ekman taşıması yönünü karıştırmak; rüzgara paralel değil, diktir. Kuzey Yarımküre'de taşıma rüzgardan 90 derece saat yönündedir.
- Coriolis parametresinin zayıf olduğu ekvator yakınında Ekman teorisini kullanmak; ekvator bölgeleri için değiştirilmiş formülasyon gereklidir
- Ekman taşımasının anında meydana geldiğini varsaymak; gerçekte, dönme süresi yaklaşık 1-2 atalet periyodudur
Sık sorulan sorular
Ekman taşıması neden rüzgara paralel değil, diktir?
Rüzgar yüzey suyunu rüzgar yönünde hızlandırır, ancak Coriolis kuvveti bu akışı hemen saptırır. Denge durumunda, rüzgarla yönlendirilen su yığınının basınç gradyanı Coriolis kuvvetini dengeler ve net taşıma rüzgara dik olur. Bu, dönen bir çerçevede kuvvet dengesinin bir sonucudur.
Ekman derinliği nedir?
Ekman derinliği (veya Ekman tabakası kalınlığı), rüzgarla yönlendirilen akıntıların derinlikle azaldığı ölçek olup, tipik olarak rüzgar hızına ve su tabakalaşmasına bağlı olarak 20-100 m'dir. Bu tabakanın altında, rüzgar zorlaması üstel olarak azalır. Ekman derinliği, iyi tanımlanmamış varsayılan dikey girdap viskozitesine bağlıdır.
Kıyı akıntısı Ekman taşımasından nasıl sonuçlanır?
Kıyıya paralel rüzgar, Ekman taşımasını kıyıdan uzağa (Kuzey Yarımküre'de rüzgar kutba doğru eserken) yönlendirir. Bu kıyıdan uzak taşıma, yüzey suyunu uzaklaştırır ve yerine yükselmesi için derinlikten su gelmesine neden olur. Akıntı hızı, Ekman taşımasının ıraksaması ve kıyıdan uzak hız ile belirlenir.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Ekman, V. W. (1905). On the influence of the Earth's rotation on ocean currents. Arkiv for Matematik, Astronomi och Fysik, 2(11), 1-52.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Cushman-Roisin, B., & Beckers, J.-M. (2011). Introduction to Geophysical Fluid Dynamics: Physical and Numerical Aspects. Academic Press.
DOI kaynağını açKopyalandı.