İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Eleştirel Tematik Analiz — Güç Odaklı Nitel Sorgulama

Ortaya koyan
Draws on Virginia Braun & Victoria Clarke (thematic analysis, 2006) combined with critical theory traditions (Frankfurt School, feminist and postcolonial theorists)
Yıl
2000s–2010s (consolidation as named variant)
Tür
Qualitative analysis approach
Aile
Qualitative design / analysis

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Eleştirel tematik analiz (ETA), Braun ve Clarke'ın tematik analizi sistematik kodlama prosedürlerini eleştirel teorinin sorgulayıcı duruşuyla birleştiren nitel bir yaklaşımdır.

ETA, verilerdeki örüntüleri yalnızca tanımlamak yerine, bu örüntülerin kimlerin çıkarlarına hizmet ettiğini, hangi güç ilişkilerini yansıttığını ve nelerin eksik veya susturulmuş olduğunu sorar. Katılımcıların anlatılarında veya metinlerde yerleşik ideolojiyi, yapısal eşitsizliği ve hegemonik varsayımları yüzeye çıkarmak için kullanılır.

Yöntemin mantığı

Hemşirelerle hasta bakım uygulamaları hakkında röportaj yaptığınızı hayal edin. Standart tematik analiz, iş yükü, iletişim ve şefkat gibi örüntüleri - temaları - belirleyecektir. Eleştirel tematik analiz daha zor sorular sorar: Bu örüntüler neden var? Hangi sesler baskın ve hangileri eksik? Hemşirelerin söyleyebileceklerini veya yapabileceklerini ne gibi kurumsal veya ideolojik güçler şekillendiriyor? Eleştirel mercek, verileri yalnızca deneyimlere açılan pencereler olarak değil, güç olgusunun - sosyal yapılar, medya, politika ve tarih tarafından şekillendirilmiş - eserleri olarak ele alır. Araştırmacı, tarafsız bir gözlemci değil, açıkça politik bir aktör olarak konumlanır.

Tarih

Eleştirel tematik analiz, nitel araştırmacılar Braun ve Clarke'ın 2006 tarihli temel tematik analiz makalesinin prosedürlerinden yararlanıp bunları Frankfurt Okulu'na (Adorno, Horkheimer) uzanan ve ikinci dalga feminist metodolojiye (Dorothy Smith, Sandra Harding), postkolonyal teoriye ve engellilik çalışmalarına kadar uzanan eleştirel teori gelenekleriyle birleştirdiklerinde ortaya çıktı. 2010'lara gelindiğinde, sağlık, eğitim ve sosyal bilimlerdeki akademisyenler, tanımlayıcı odaklı varyantlardan ayırmak ve özgürleştirici niyetlerini belirtmek için bu birleşimi açıkça eleştirel tematik analiz olarak adlandırmaya başladılar.

Ne zaman kullanılır?

Araştırma sorunuz yalnızca tanımlayıcı değil, aynı zamanda özgürleştirici veya yapısal bir boyuta sahip olduğunda eleştirel tematik analizi kullanın - örneğin, marjinalize edilmiş grupların politika belgelerinde nasıl temsil edildiğini, profesyonel ideolojilerin uygulamayı nasıl kısıtladığını veya sosyal eşitsizliklerin günlük konuşmalarda nasıl yeniden üretildiğini anlamak istediğinizde. Cinsiyet, ırk, engellilik, sınıf ve diğer güç eksenleri üzerine araştırmalar için çok uygundur. Araştırma sorusu gerçekten keşfedici veya tanımlayıcı ve eleştirel bir yönelimi olmayan durumlarda ETA kullanmayın, çünkü teorik olmayan sorulara eleştirel bir mercek dayatmak analizi bozar. En az bir eleştirel çerçevede önemli teorik temellendirme gerektirir; bu temele sahip olmayan araştırmacılar öncelikle standart tematik analiz yapmalı ve sınırlılıklarını açıkça belirtmelidir.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Bulgular açıkça teorik yüklüdür; sonuçlar teorik çerçeveyi paylaşmayan kitleleri ikna etmeyebilir.
  • Araştırmacı, önceden oluşturulmuş bir eleştirel yorumu destekleyen verileri seçmek yerine tüm veri setini gerçek anlamda ele alıyorsa, doğrulama önyargısı riski vardır.
  • En az bir eleştirel geleneğe derinlemesine aşinalık gerektirir, bu da önemli bir metodolojik yatırımdır.
  • Sadece tanımlayıcı, öngörücü veya istatistiksel anlamda genellenebilir araştırma hedefleri için uygun değildir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Analizi tanımlamanın ötesine taşıyarak verileri şekillendiren yapısal ve ideolojik güçleri ortaya çıkarır.
  • Araştırmacının politik ve etik taahhütlerini, bastırılması gereken bir önyargı olarak ele almak yerine analitik çerçevenin bir parçası olarak meşrulaştırır.
  • Esnek: görüşme verileri, odak grupları, politika belgeleri, medya metinleri ve sosyal medyaya uygulanabilir.
  • Sosyal değişim için üretken - bulgular savunuculuk, politika eleştirisi veya özgürleştirici uygulamaları bilgilendirmek üzere konumlandırılır.
  • Geniş bir eleştirel teori yelpazesiyle uyumlu (feminist, postkolonyal, queer, engellilik çalışmaları, Marksist).

Uygulama alanları

  • Ruh sağlığı politika belgelerinin hizmet kullanıcılarının kimliklerini nasıl inşa ettiğini ve düzenlediğini analiz etme.
  • Odak grup tartışmalarında hemşirelerin veya sosyal hizmet uzmanlarının ırk, cinsiyet veya engellilik hakkında nasıl konuştuklarını inceleme.
  • Haber transkriptlerini ideolojik çerçeveler için kodlayarak sığınmacıların veya göçmenlerin medya temsillerini eleştirme.
  • Üniversite öğrencilerinin çalışma sınıfı kökenlerinden gelenlerin yüksek öğrenimde aidiyet ve dışlanmayı nasıl tanımladıklarını araştırma.
  • Kurumsal belgelerin belirli liderlik kimliklerini normalleştirirken diğerlerini nasıl marjinalleştirdiğini inceleme.
  • Çevrimiçi toplulukların beden imajı ve sağlık etrafındaki hegemonik söylemleri nasıl yeniden ürettiğini veya direndiğini keşfetme.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Araştırmacı, analiz başlamadan önce teorik ve politik duruşunu açıkça belirtir - eleştirel teori, feminist teori, postkolonyal teori veya benzeri çerçevelerden yararlanır. Bu yansıtıcı konumlandırma ifadesi, veriye hangi soruların sorulacağını yönlendirir ve analizin eleştirel olmayan tanımlamaya saplanmasını önler. Araştırmacının sosyal konumu ve varsayımları, bir kenara itilmek yerine belgelenir.

2

Tüm veriler (görüşme transkriptleri, saha notları, belgeler veya medya metinleri) tam olarak okunur ve yeniden okunarak kapsayıcı bir aşinalık oluşturulur. Bu aşamada araştırmacı sadece ne söylendiğini değil, aynı zamanda neyin belirgin bir şekilde eksik olduğunu, nelerin varsayılan kabul edildiğini ve hangi seslerin veya bakış açılarının marjinalleştirilmiş göründüğünü not eder. Bu eleştirel gözlemleri yakalamak için ilk analitik notlar yazılır.

3

Sistematik satır satır veya segment segment kodlama, anlamlı veri birimlerine etiketler atar. ETA'da kodlar çift dikkatle üretilir: tanımlayıcı kodlar veride neyin bulunduğunu yakalarken, eleştirel kodlar ideolojik varsayımları, güç dinamiklerini, çelişkileri ve normalleştirme veya direniş örneklerini işaretler. Her iki kod türü de sonraki tematik gelişime katkıda bulunur.

4

Kodlar, eleştirel araştırma sorusunu yanıtlayan aday temalara ayrılır ve kümelenir. ETA'daki temalar yalnızca tanımlayıcı özetler değil, gücün verilerde nasıl işlediğine dair analitik argümanlardır. Her tema, incelenen olguyu şekillendiren sosyal veya yapısal güçler hakkında, sadece tekrarlayan bir konunun etiketi olmaktan öte bir önerme olarak durabilmelidir.

5

Taslak temalar tam veri seti ve teorik çerçeveye karşı test edilir. Araştırmacı şu soruları sorar: Bu tema baskın anlatıları zorluyor mu yoksa yeniden mi üretiyor? Karşı örnekler hesaba katılıyor mu? Temanın merkezine kimlerin çıkarları yerleştiriliyor? Eleştirel yorumların titizliğini ve güvenilirliğini güçlendirmek için akran denetimi, üye kontrolü veya denetim izleri kullanılabilir.

6

Bulgular, veri kesitlerinin eleştirel temaları örneklendirdiği analitik anlatılar olarak yazılır. Yazım, bireysel anlatıları daha geniş yapısal veya ideolojik koşullara açıkça bağlar, katılımcıların sözlerinin mikro düzeyinden sosyal gücün makro düzeyine doğru hareket eder. Politika, uygulama veya sosyal değişim için çıkarımlar tipik olarak ön plana çıkarılır.

Sık yapılan hatalar

  • 'Eleştirel'i bir uygulama yerine bir etiket olarak ele alma: her analitik adımda sistematik olarak eleştirel sorular sormadan ETA iddiasında bulunmak, politik bir giriş bölümüyle standart tematik analizden başka bir şey üretmez.
  • Katılımcı seslerini susturma: yapısal eleştiriyi, katılımcıların ifade ettiği gerçek karmaşıklığı ve failliği silerek veya pasif mağduriyete indirgeyerek aşırı derecede ön plana çıkarma.
  • Yansıtıcılık adımını atlama: araştırmacının konumlanışını belgelememek, analizin ideolojik olarak yönlendirildiği ancak kabul edilmediği anlamına gelir, bu da hem güvenilirliği hem de şeffaflığı zedeler.
  • Konu hassasiyetini eleştirel yönelimle karıştırma: marjinalize edilmiş bir grup üzerine araştırma yapmak otomatik olarak eleştirel tematik analiz oluşturmaz - eleştirel mercek kodlama ve temalandırma sürecinin kendisinde işler hale getirilmelidir.
  • Verilerle yetersiz etkileşim: verileri önceden oluşturulmuş bir teorik mercekten, çürütücü kanıtları veya beklenmedik karmaşıklığı göz ardı edecek kadar sıkı bir şekilde okuma.

Sık sorulan sorular

Eleştirel tematik analiz standart tematik analizden nasıl farklıdır?

Standart tematik analiz (Braun & Clarke) epistemolojik olarak esnektir ve yalnızca tanımlayıcı amaçlar için kullanılabilir. Eleştirel tematik analiz, aynı kodlama ve temalandırma prosedürlerini uygular ancak her aşamada açıkça güç, ideoloji ve sosyal yapı hakkında sorular sorar. Fark, kodlamanın mekaniğinde değil, işi yönlendiren analitik sorularda ve yorumu yönlendiren teorik çerçevede yatmaktadır.

Hangi eleştirel teori kullanılmalıdır?

Tek bir zorunlu teori yoktur. Feminist teori, postkolonyal teori, eleştirel ırk teorisi, engellilik çalışmaları, Foucauldian söylem analizi ve Marksist siyasi ekonomi, tematik analizle birleştirilmiştir. Seçim, araştırma sorusu ve incelenen güç ilişkilerinin doğası tarafından yönlendirilmelidir. Önemli olan, teorik çerçevenin yalnızca literatür taramasında alıntılanmak yerine, analitik süreç boyunca tutarlı bir şekilde uygulanmasıdır.

ETA üye kontrolü veya katılımcı doğrulaması gerektirir mi?

Üye kontrolü tanımlayıcı doğruluğu teyit etmek için faydalıdır ancak eleştirel analizde sınırlılıkları vardır. Temalar, katılımcıların kendilerinin ifade ettiklerinin ötesine geçen yapısal eleştirilerse - örneğin, katılımcıların varsayılan kabul ettiği ideolojik bir varsayımı belirlemek - temaları doğrulama için katılımcılara geri döndürmek uygun veya üretken olmayabilir. Karar, rutin bir kalite kontrolü olarak uygulanmak yerine çalışmanın epistemolojik taahhütleri tarafından yönlendirilmelidir.

ETA, görüşme verileri yerine belgesel veya medya verileriyle kullanılabilir mi?

Evet. Eleştirel tematik analiz görüşme verileriyle sınırlı değildir. Politika belgeleri, medya metinleri, kurumsal raporlar ve sosyal medya içeriği ETA'ya uygundur ve genellikle özellikle güçlü bir araç haline gelir, çünkü belgeler yalnızca kendi bildirimlerinden daha kolay yüzeye çıkarılabilen örtük ideolojik varsayımlar taşır.

Kendi önyargımı eleştirel bir araştırmacı olarak nasıl ele almalıyım?

ETA'da araştırmacının politik ve teorik taahhütleri, ortadan kaldırılması gereken bir önyargı olarak değil, kabul edilmesi ve yönetilmesi gereken yansıtıcı bir kaynak olarak ele alınır. Başlangıçta ayrıntılı bir yansıtıcılık ifadesi yazın, çalışma boyunca analitik notlar tutun, yorumlarınızı sorgulayabilecek meslektaşlardan akran denetimi isteyin ve yazımda çürütücü kanıtların nasıl göz ardı edilmek yerine ele alındığını gösterin.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.

    DOI kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Rice, C., & Mündel, I. (2018). Story-making as methodology: Disrupting dominant stories through multimedia knowledge translation. Canadian Review of Sociology, 55(2), 211–231. [Critical thematic analysis applied in disability and feminist contexts; see also Rice, C. et al. for critical qualitative praxis.]

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.