Karşılaştırmalı Söylem Analizi
- Ortaya koyan
- Norman Fairclough; Ruth Wodak; Teun A. van Dijk
- Yıl
- 1980s–1990s (established as comparative practice through the 1990s)
- Tür
- Qualitative comparative research approach
- Aile
- Qualitative design / analysis
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Karşılaştırmalı söylem analizi, en az iki farklı bağlam, grup, zaman dilimi veya kurumdan alınan metinleri veya konuşma eylemlerini sistematik olarak karşılaştırarak dilin anlamı, kimliği ve gücü nasıl inşa ettiğini inceler.
Analitik kategorileri vakalar boyunca sabit tutarak, söylemsel örüntülerin nasıl farklılaştığını veya yakınlaştığını ortaya çıkarır ve tek bağlamlı söylem analizinin üretemeyeceği içgörüler sağlar.
Yöntemin mantığı
İklim değişikliğinin İngiliz geniş tirajlı gazetelerde Amerikan magazin gazetelerine kıyasla nasıl farklı çerçevelendiğini anlamak istediğinizi varsayalım. Tek bağlamlı bir söylem analizi bir gazeteciliğin dilini tanımlarken; karşılaştırmalı söylem analizi her iki veri kümesini de aynı analitik mercekten okur — sözcüksel seçimleri, metaforları, fail atfetmesini ve retorik stratejileri inceleyerek — ardından benzerlikleri ve farklılıkları açıkça haritalandırır. Karşılaştırmanın kendisi, anlamın evrensel olmadığını, bağlam, ideoloji ve kurumsal ortam tarafından şekillendirildiğini gösteren birincil açıklayıcı araç haline gelir.
Tarih
Söylem analizi, 1970'lerde Michel Foucault, Emile Benveniste ve daha sonra 1989 tarihli Language and Power adlı kitabıyla Eleştirel Söylem Analizi'ni sistematik bir yöntem olarak kuran Norman Fairclough gibi bilim insanları aracılığıyla dilbilim ve sosyolojiden doğmuştur. Teun van Dijk ve Ruth Wodak 1990'lar boyunca etkili çerçeveler geliştirdiler. Karşılaştırmalı uygulamalar, özellikle 1990'ların sonlarından itibaren Avrupa siyasi söylem çalışmaları ve uluslararası medya araştırmalarında, bu araçları ulusal medya sistemleri, siyasi bağlamlar ve kurumsal ortamlarda uygulayan bilim insanlarından doğal olarak büyüdü.
Ne zaman kullanılır?
Araştırma sorunuz, aynı konunun, olayın veya sosyal olgunun bağlamlar — uluslar, kurumlar, tarihsel dönemler veya sosyal gruplar gibi — arasında söylemsel olarak nasıl farklı inşa edildiğini sorduğunda karşılaştırmalı söylem analizini kullanın. Siyasi söylem, medya temsili, politika belgeleri, kurumsal metinler ve dilin kendisinin birincil çalışma nesnesi olduğu herhangi bir veri kümesi için uygundur. Yalnızca bir bağlamsal kaynağınız olduğunda (standart söylem analizi kullanın), ilginiz yalnızca nicel sıklık sayımlarında olduğunda (derlem dilbilimi veya içerik analizi kullanın) veya veri kümeleri tür veya konu açısından o kadar farklı olduğunda ki ortak analitik kategoriler anlamlı bir şekilde uygulanamadığında uygun değildir.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Karşılaştırılabilirlik elde etmek zordur: veri kümeleri konu ve tür açısından gerçekten paralel olmalıdır, bu da kapsamlı veri kümesi oluşturma çabası gerektirebilir.
- Bulgular bağlama bağlı ve yorumlayıcıdır; daha geniş bir popülasyona istatistiksel olarak genellenemezler.
- Analitik çerçeve seçimi (CDA, DHA, vb.) araştırmacının gördüklerini önemli ölçüde şekillendirir; çerçeve açıkça gerekçelendirilmelidir.
- Büyük çoklu veri kümesi çalışmaları, titizlikle kodlamak ve yorumlamak için son derece zaman alıcıdır.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Dili bağlamdan bağımsız olarak ele almak yerine, söylemin bağlam, ideoloji ve kurum tarafından nasıl şekillendirildiğini ortaya koyar.
- Karşılaştırmalı yapı, farklılıkları ve benzerlikleri belirli bağlamsal koşullara dayandırarak yorumlayıcı iddiaları güçlendirir.
- Birden fazla söylem analizi çerçevesiyle (CDA, DHA, sosyo-bilişsel) uyumludur, araştırmacıya teorik esneklik sağlar.
- Geniş bir metin türü yelpazesi için uygundur — siyasi konuşmalar, haber medyası, röportajlar, politika belgeleri, sosyal medya.
- Diyakronik (zaman dilimleri boyunca) veya senkronik (eş zamanlı bağlamlar boyunca) olarak uygulanabilir.
Uygulama alanları
- Farklı ülkelerdeki ulusal gazetelerin göç, iklim değişikliği veya halk sağlığı krizlerini nasıl çerçevelediğini karşılaştırmak.
- Farklı ideolojik geleneklerdeki siyasi partilerin seçim beyannamelerinde 'ulusal kimlik' kavramını nasıl inşa ettiğini analiz etmek.
- Aynı politikanın (örneğin, kemer sıkma, pandemi karantinası) ülkeler arasındaki hükümet belgelerinde nasıl farklı gerekçelendirildiğini incelemek.
- Profesyonel kimliğin sektörler veya kültürler arasındaki iş ilanlarında veya kurumsal metinlerde nasıl inşa edildiğini incelemek.
- Farklı ulusal sistemlerdeki eğitim müfredatlarının öğrencileri, öğretmenleri ve bilgiyi söylemsel olarak nasıl konumlandırdığını araştırmak.
- Belirli bir yayındaki sosyal bir grubun medya temsillerinin zaman dilimleri boyunca nasıl değiştiğini izlemek.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Araştırmacı, farklı bağlamlardan (örneğin, ülkeler, tarihsel dönemler, sosyal gruplar, kurumlar) alınan ancak konu veya tür açısından karşılaştırılabilir olan en az iki paralel veri kümesi — metin veya söylem olayları dizisi — oluşturur. Örnekleme kriterleri açık olmalı ve bulgulardaki farklılıkların örnekleme artefaktlarından ziyade gerçek bağlamsal değişimi yansıtmasını sağlamak için tüm veri kümeleri boyunca tutarlı bir şekilde uygulanmalıdır.
Analiz başlamadan önce, araştırmacı, tür gelenekleri, argüman şemaları, retorik aygıtlar, zamir kullanımı, ön-varsayımlar, geçişlilik örüntüleri veya değerlendirici dil gibi, tekdüze olarak uygulanacak söylem birimlerini ve analitik kategorileri belirtir. Bu birimleri önceden tanımlamak, bağlamlar arası karşılaştırılabilirliği baltalayacak sonradan kategori kaydırmayı önler.
Her bir veri kümesi, önceden tanımlanmış analitik kategoriler kullanılarak bağımsız olarak analiz edilir. Araştırmacı, diğer vakalardan sonuçları ithal etmeden, her bağlamdaki tekrarlayan söylemsel örüntüleri, özne konumlarını ve ideolojik çerçeveleri belirler. Bu adım, seçilen çerçevenin tüm veri kümeleri boyunca tutarlı bir şekilde uygulandığı varsayıldığında, Eleştirel Söylem Analizi (Fairclough), sosyo-bilişsel yaklaşımlar (van Dijk) veya Söylem-Tarihsel Yaklaşım (Wodak) araçlarından yararlanabilir.
Bireysel analizler tamamlandığında, araştırmacı bulguları veri kümeleri arasında sistematik olarak karşılaştırır. Bağlamlar boyunca görünen örüntüler paylaşılan söylemsel geleneklere işaret eder; farklılıklar bağlamın, güç ilişkilerinin veya kültürel normların anlamı nasıl farklı şekillendirdiğini vurgular. Bu karşılaştırmalı hamle metodolojik çekirdektir: farklılıklar, her veri kümesinin belirli bağlamsal ve kurumsal koşullarıyla ilişkili olarak yorumlanmalıdır.
Araştırmacı, bağlamlar arası karşılaştırmaları tutarlı bir yorumlayıcı hesaba entegre eder ve seçilen bağlamlar boyunca söylemin nasıl ve neden farklılaştığı veya yakınlaştığına dair araştırma sorusunu ele alır. Sonuçlar, yalnızca yüzey özelliklerinin tanımları değil, belirlenen söylemsel mekanizmalar açısından çerçevelenir ve başlangıçta benimsenen teorik çerçeveye dayanır.
Sık yapılan hatalar
- Analiz ortasında analitik kategorileri kaydırmak — farklı veri kümelerine farklı kodlama kriterleri uygulamak karşılaştırmayı geçersiz kılar; kategoriler, veri kümesi düzeyindeki analiz başlamadan önce tanımlanmalı ve sabitlenmelidir.
- Örnekleri seçerek almak — her veri kümesinden yalnızca en dramatik veya çarpıcı örnekleri sistematik örnekleme yapmadan seçmek karşılaştırmayı bozar; açık kriterlerle temsili veya amaçlı örnekleme kullanın.
- Tanımlamayı açıklamayla karıştırmak — söylemin bağlamlar arasında farklılaştığını belirlemek bir bulgudur, ancak analiz, yorumları bağlamsal, kurumsal veya ideolojik koşullara dayandırarak nedenini de açıklamalıdır.
- Veri kümelerini homojen olarak ele almak — tek bir veri kümesindeki metinler (örneğin, 'İngiliz basını') önemli ölçüde farklılık gösterir; her veri kümesi içindeki içsel değişimi kabul etmek aşırı genelleştirmeyi önler.
- Çevirinin rolünü küçümsemek — diller arasında metinleri karşılaştırırken, çeviri seçimleri kendiliğinden yorumlayıcı kararlar getirir; bu kararlar açıkça belirtilmeli ve tutarlı bir şekilde ele alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
Karşılaştırmalı söylem analizi ile Eleştirel Söylem Analizi (CDA) aynı mıdır?
Tam olarak değil. CDA, güç, ideoloji ve sosyal eleştiriyi ön plana çıkaran teorik bir çerçeve ve analitik araçlar setidir. Karşılaştırmalı söylem analizi, bağlamlar arası karşılaştırma için en az iki bağlamda analiz yapıldığını belirten bir araştırma tasarımı stratejisidir. CDA, karşılaştırmalı bir söylem analizi tasarımında kullanılabilecek birkaç çerçeveden biridir, ancak sosyo-bilişsel, konuşma analitik veya diğer söylem çerçevelerini de karşılaştırmalı olarak uygulayabilirsiniz.
Kaç bağlam veya veri kümesine ihtiyacım var?
Karşılaştırmanın anlamlı olması için en az iki gereklidir. Yayınlanan çalışmaların çoğu iki ila dört bağlamı karşılaştırır. Daha fazla bağlam eklemek karşılaştırmanın zenginliğini artırır ancak analitik iş yükünü de önemli ölçüde artırır. Seçilen bağlamlar teorik olarak motive edilmeli — yalnızca verilerin uygun olması nedeniyle değil, araştırmanın sorusuyla ilgili değişimi aydınlatması beklendiği için seçilmelidir.
Karşılaştırmamın geçerli olmasını nasıl sağlarım?
Karşılaştırmalı söylem analizinde geçerlilik üç uygulamaya dayanır: (1) her veri kümesi için aynı analitik kategorileri ve kodlama prosedürlerini kullanmak, (2) her veri kümesi için örnekleme gerekçesini şeffaf bir şekilde belgelemek ve (3) farklılıkların yorumlarını varsayım yerine bağlamsal kanıtlara dayandırmak. Araştırmacının refleksivitesi — kendi konumunuzun bağlamlar boyunca okumaları nasıl şekillendirebileceğini açıkça kabul etmek — de beklenir.
Karşılaştırmalı söylem analizi için yazılım kullanabilir miyim?
Evet, bir dereceye kadar. Derlem dilbilimi araçları (AntConc, Sketch Engine), veri kümeleri arasında anahtar kelime sıklıklarını ve dizilimlerini belirleyerek karşılaştırmaya nicel bir katman sağlayabilir. Nitel veri yönetimi yazılımları (NVivo, ATLAS.ti), büyük veri kümeleri arasında kodları yönetmeye yardımcı olabilir. Ancak, yorumlayıcı çalışma — söylemsel örüntülerin bağlamda ne anlama geldiğini ve neden farklılaştığını değerlendirmek — araştırmacının sorumluluğunda kalır.
Karşılaştırmalı söylem analizi ile karşılaştırmalı içerik analizi arasındaki fark nedir?
İçerik analizi (nitel içerik analizi dahil), açık içeriğe — ne söylendiğine — odaklanır ve tipik olarak sistematik sıklık tabanlı kodlama içerir. Söylem analizi, örtük anlamı — bir şeyin nasıl söylendiğini, hangi ideolojik varsayımların gömülü olduğunu ve dilin hangi sosyal etkileri ürettiğini inceler. Karşılaştırmalı söylem analizi, dili yalnızca bir bilgi taşıyıcısı olarak değil, bir sosyal pratik olarak ele alır.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Fairclough, N. (1995). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language. Longman.
ISBN: 978-0582219526Kopyalandı.Wodak, R., & Meyer, M. (Eds.). (2009). Methods of Critical Discourse Analysis (2nd ed.). Sage.
ISBN: 978-1847870216Kopyalandı.