İçeriğe atla
Arama sonuçlarına dön

Klasik Yerleşik Kuram (Classic Grounded Theory) — Klasik (Glaserci) Yerleşik Kuram

Ortaya koyan
Barney G. Glaser and Anselm L. Strauss
Yıl
1967
Tür
Qualitative research method
Aile
Grounded Theory

Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku

Yazı boyutu

Ne işe yarar?

Klasik Yerleşik Kuram (CGT), ampirik verilerden kuramsal bir kuram üretmeye yönelik sistematik bir nitel metodolojidir.

Barney Glaser ve Anselm Strauss tarafından 1967'de geliştirilen bu yöntem, bir çekirdek kategoriyi ve sosyal veya psikolojik bir süreci açıklayan kavramsal bir çerçeveyi ortaya çıkarmak için veri toplama, sürekli karşılaştırma ve not tutma döngülerini kullanır. Daha sonraki varyantlarının aksine, Glaserci CGT, kuramın önceden belirlenmiş çerçevelere zorlanmadan verilerden ortaya çıkması gerektiği ilkesini savunur.

Yöntemin mantığı

Hemşirelerin beklenmedik hasta krizlerini nasıl yönettiklerini anlamak için bir hastane koğuşuna girdiğinizi hayal edin — önceden belirlenmiş bir kuram olmadan. Hemşirelerle görüşmeler yaparsınız, devir teslimleri gözlemlersiniz ve olay raporlarını okursunuz. Her veri parçası diğerleriyle karşılaştırılır: 'Bu şuna benzer; şu şu yönden buna farklıdır.' Yavaş yavaş, onlarca ayrı gözlemi birbirine bağlayan ve açıklayan bir çekirdek örüntü ortaya çıkar — belki de 'koruyucu uyanıklık'. Ardından, bu örüntüyü zorlayacak veya iyileştirecek durumları kasıtlı olarak ararsınız. Klasik Yerleşik Kuram, bu disiplinli keşfi biçimlendirir: araştırmacı, verilerde gizli olarak zaten var olan bir kuramı ortaya çıkaran bir dedektiftir.

Tarih

Klasik Yerleşik Kuram, 1967 tarihli dönüm eseri The Discovery of Grounded Theory'de sosyologlar Barney G. Glaser ve Anselm L. Strauss tarafından tanıtıldı; bu eser, 20. yüzyıl ortası sosyal bilimlerdeki hipotetik-dedüktif akıl yürütmenin hakimiyetine bir tepki olarak kısmen yazıldı. Glaser, metodolojiyi — ve felsefi ayırt ediciliğini — Teorik Duyarlılık (1978) adlı eserinde ayrıntılı olarak açıkladı. Kamuoyuna yansıyan metodolojik bir anlaşmazlığın ardından Strauss ve Corbin, Basics of Qualitative Research (1990) adlı eserlerinde daha yapılandırılmış, doğrulama odaklı bir varyant tanıttılar. Glaser daha sonra orijinal yaklaşımını ayırt etmek için 'klasik' olarak etiketledi ve Yerleşik Kuram Enstitüsü aracılığıyla geliştirmeye devam etti. Bugün CGT, hemşirelik, yönetim ve sosyal bilimlerde etkili olmaya devam etmektedir.

Ne zaman kullanılır?

Klasik Yerleşik Kuram, sosyal, psikolojik veya örgütsel bir süreci yeterince açıklayan çok az veya hiç ön kuram olmadığında ve araştırma hedefi mevcut bir kuramı test etmek yerine yeni bir kuramsal kuram üretmek olduğunda en uygunudur. Fenomenin süreçsel olduğu — zaman içinde değişimi, aşamaları veya sosyal etkileşimi içeren — ve zengin nitel verilerin döngüsel olarak toplandığı durumlarda uygundur. Tek bir deneyimi tanımlamak (fenomenoloji kullanın), kalın kültürel betimlemeler üretmek (etnografi kullanın) veya doğrulanmış bir kuramın mevcut olduğu ve hipotez testinin amaçlandığı durumlarda uygun değildir. Araştırmacılar ayrıca, tek bir veri toplama aşaması yerine verilerle uzun, doğrusal olmayan bir etkileşime hazır olmalıdır.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Bulgular biçimsel (evrensel olarak genelleştirilebilir) yerine kuramsaldır (alana özgü), bu nedenle kuram çalışılan bağlama uygulanır ve diğer ortamlara aktarılmadan önce doğrulanmalıdır.
  • Süreç zaman ve emek yoğundur: döngüsel örnekleme, tam transkripsiyon, satır satır kodlama ve kapsamlı not yazma genellikle aylar veya yıllar gerektirir.
  • Geliştirmesi deneyim gerektiren ve prosedürel olarak garanti edilemeyen, kavramsal olarak anlamlı verileri tanıma yeteneği olan yüksek kuramsal duyarlılık gerektirir.
  • Klasik GT'nin ortaya çıkma ve ön literatürden kaçınma konusundaki ısrarı, çalışma öncesi literatür taraması gerektiren akademik bağlamlarda pratik olmayabilir.

Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.

Güçlü yönleri

  • Mevcut çerçeveler yerine ampirik verilerden doğrudan özgün, kuramsal kuram üretir.
  • Kuramsal örnekleme ve sürekli karşılaştırma, kavramsal olarak yoğun ve iyi temellendirilmiş kategoriler üretir.
  • Metodoloji, ortaya çıkan kuramın hizmetinde herhangi bir veri kaynağını — görüşmeler, gözlemler, belgeler veya karışık — kullanacak kadar esnektir.
  • Not yazma disiplini, analistin kavramsal gelişiminin şeffaf, denetlenebilir bir kaydını oluşturur.
  • Bulgular, çekirdek kategorinin katılımcıların kendi ana endişelerinden türetilmesi nedeniyle katılımcılar için oldukça ilgili olma eğilimindedir.

Uygulama alanları

  • Aktif kanser tedavisinden hayatta kalma sürecine geçiş sırasında hastaların belirsizliği nasıl yönettiğine dair bir kuram geliştirmek.
  • Yeni çalışanların yüksek riskli örgütsel ortamlarda profesyonel meşruiyet kazanmalarını sağlayan sosyal süreci açıklamak.
  • Kök nedenli topluluk liderlerinin motivasyonu nasıl sürdürdükleri ve zamanla tükenmişliği nasıl yönettiklerine dair kuramsal bir kuram üretmek.
  • Nitel araştırmacıların kariyerleri boyunca kuramsal duyarlılığı nasıl geliştirdiklerini anlamak.
  • Bir üyenin kronik bir engellilik kazandığı durumlarda ailelerin bakım emeği bölünmesini nasıl müzakere ettiğine dair bir kuram oluşturmak.

Nasıl çalışır?

Nasıl çalışır?

1

Toplanan her veri parçası — görüşme transkriptleri, saha notları, belgeler — satır satır veya olay olay ayrılır ve kavramsal kodlar atanır. Bu kodlar önceki literatürden alınmaz, doğrudan verilerden araştırmacının kuramsal duyarlılığı kullanılarak türetilir. Başlangıçtan itibaren sürekli karşılaştırma uygulanır: her yeni olay, ortaya çıkan kavramları keskinleştirmek ve pekiştirmek için daha önce kodlanmış her olayla karşılaştırılır. Analistin her kod hakkındaki gelişen fikirlerini yakalamak için sürekli olarak notlar yazılır.

2

Amaçlı veya rastgele örnekleme aksine, kuramsal örnekleme ortaya çıkan kuramın kendisi tarafından yönlendirilir. İlk açık kodlama, yeni ortaya çıkan kavramları ortaya çıkardıktan sonra, araştırmacı bu kavramları geliştirecek, doygunluğa ulaştıracak veya sorgulayacak ek veriler — yeni katılımcılar, yeni yerler, yeni belgeler — arar. Kuramsal doygunluğa ulaşılana kadar örnekleme devam eder: yeni veriler çekirdek kategoriler için yeni kavramsal özellikler veya boyutlar üretmez.

3

Verilerin çoğunu açıklayan ve diğer kategorilerin etrafında kümelendiği merkezi kavram olan bir çekirdek kategori belirlendikten sonra, araştırmacı daha fazla kodlamayı yalnızca çekirdek kategoriyle ilgili değişkenlerle sınırlar. Analist, çekirdek kategori ile çevresindeki kuramsal kategoriler arasındaki ilişkileri belirten kuramsal kodu yazar. Açık kodlama sırasında yazılan tüm notlar, kuramsal yapıyı oluşturmak üzere gözden geçirilir ve sıralanır.

4

Birikmiş notlar — önceki tüm aşamalarda yazılmış olanlar — kuramsal kodlara göre fiziksel veya dijital olarak sıralanır. Sıralama, ortaya çıkan kuramın kavramsal mimarisini ortaya çıkarır: hangi kategorilerin çekirdeğin alt süreçleri olduğu, hangilerinin koşullar veya sonuçlar olduğu ve parçaların nasıl bir araya geldiği. Bu aşama, analistin kategorilerden kurama geçiş yaptığı birincil entelektüel eylemdir.

5

Sıralanmış notlar, biçimsel bir kuramsal anlatı olarak yazılır. Klasik GT'de çıktı, çalışılan sürecin belirli alanını açıklayan, verilere dayalı kavramsal hipotezler kümesi olan kuramsal bir kuramdır. Kuram, uyumu (verilere uyuyor mu?), işlerliği (alan içinde açıklıyor ve tahmin ediyor mu?), ilgililiği (katılımcıların gerçek bir kaygısını ele alıyor mu?) ve değiştirilebilirliği (yeni veriler geldikçe revize edilebilir mi?) açısından değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar

  • Verileri zorlama — çekirdek kategori ortaya çıkmadan önce önceden var olan kuramsal çerçeveleri veya tercih edilen kavramları verilere uygulama, bu da ortaya çıkma ilkesini ihlal eder ve gerçek yerleşik kuram yerine kavramsal bir betimleme üretir.
  • Erken kapanış — verilerin toplanması lojistik olarak zorlaştığı için doygunluğa ulaşılmadan önce kuramsal örneklemeyi durdurma, bu da yetersiz gelişmiş kategoriler ve boşlukları olan bir kuramla sonuçlanır.
  • Not yazmayı ihmal etme — kodlama boyunca sürekli, kuramsal notlar olmadan, analist kavramsal bağlantıyı kaybeder ve sıralama ve yazma aşamaları için gereken akıl yürütmeyi yeniden oluşturamaz.
  • Klasik GT'yi Strausçu veya yapılandırmacı varyantlarla karıştırma — Strauss ve Corbin (1990), Glaser'ın açıkça reddettiği eksenel kodlamayı ve doğrulama mantığını tanıttı; bu protokolü 'klasik GT' etiketi altında uygulamak metodolojik olarak tutarsız bir çalışma üretir.
  • Betimlemeyi kuramla karıştırma — görüşme içeriğinin kategorize edilmiş bir özeti yerleşik kuram değildir; tamamlanmış bir klasik GT çalışması, değiştirilebilir kuramsal önermeler biçiminde bir çekirdek kategoriyi, özelliklerini ve kavramsal ilişkilerini ifade etmelidir.

Sık sorulan sorular

Klasik yerleşik kuram ile Strausçu yerleşik kuram arasındaki fark nedir?

Klasik (Glaserci) GT, kuramın sürekli karşılaştırma ve kuramsal örnekleme yoluyla verilerden ortaya çıkması gerektiğine inanır; araştırmacı ön literatürden ve önceden belirlenmiş çerçevelerden kaçınmalıdır. Strausçu GT (Strauss & Corbin, 1990), eksenel kodlamayı — koşulları, eylemleri ve sonuçları belirlemeye yönelik yapılandırılmış bir prosedür — tanıttı ve yöntemi sistematik doğrulamaya doğru kaydırdı. Glaser, eksenel kodlamanın verileri önceden belirlenmiş bir çerçeveye zorladığını ve ortaya çıkmayı bozduğunu savundu. İki varyant veri toplama tekniklerini paylaşır ancak analitik mantık ve epistemolojik varsayımlarda temelden farklıdır.

Kaç katılımcıya ihtiyacım var?

Klasik GT sabit bir örneklem boyutu öngörmez. Örnekleme kuramsaldır — ortaya çıkan kuramın kavramsal ihtiyaçları tarafından yönlendirilir — ve doygunluğa ulaşılana kadar devam eder: yeni veriler çekirdek kategorilerin yeni özelliklerini veya boyutlarını üretmez. Çalışmalar tipik olarak 20-50 katılımcı içerir, ancak sayı, kategorilerin tam olarak gelişmiş ve doygunluğa ulaşmış olması kriterinden ikincildir.

Başlamadan önce literatürü okumaktan kaçınmalı mıyım?

Glaser, önceden var olan kuramın verileri zorlamaması için biçimsel bir literatür taramasını ertelemeyi tavsiye eder. Uygulamada, bir alana tam bir bilgisizlik imkansızdır ve istenmeyebilir. Temel ilke, literatürün hangi kategorilerin önemli olduğunu belirlememesi gerektiğidir — veriler belirlemelidir. Birçok araştırmacı çalışma öncesinde geniş çapta okur ancak çekirdek kategori ortaya çıktıktan sonra doğrudan ilgili kuramın odaklanmış bir taramasını erteleyerek, ardından literatürü ortaya çıkan kuramla karşılaştırmak için ek veri olarak kullanır.

Çekirdek kategori nedir ve nasıl belirlenir?

Çekirdek kategori, verilerdeki çoğu değişimi açıklayan, sıkça tekrarlanan, diğer kategorilerle bağlantı kuran ve katılımcıların en çok endişe duyduğu şeylerle ilgili merkezi kavramdır. Glaser, ana endişeyi veya temel sosyal süreci açıklaması gerektiğini öne sürdü. Belirlenmesi tipik olarak seçici kodlama sırasında, açık kodlama ve not yazma zengin bir kavramsal manzara oluşturduktan sonra gerçekleşir. Bir kavramın çekirdek kategori olduğuna dair göstergeler arasında yüksek sıklığı, diğer kategoriler üzerindeki kuramsal erişimi ve onu kaldırmanın kuramın açıklayıcı yapısını çökertmesi hissi yer alır.

Klasik GT karma yöntemlerle birleştirilebilir mi?

Prensipte, CGT, incelenen süreci aydınlatan herhangi bir veriyi, nicel sayımlar veya anket sonuçları gibi ek veri olarak kullanılanları içerebilir. Ancak, birincil analitik mantık nitel ve kavramsal kalır. Karma yöntemleri bütünleştirmek araştırma tasarımını önemli ölçüde değiştirir ve yakınsak veya keşifsel sıralı karma yöntemler gibi daha geniş bir çerçeve içinde açık bir gerekçelendirme gerektirebilir. Saf CGT çalışmaları tipik olarak tamamen niteldir.

İlgili yöntemler

Kaynaklar

  1. Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research. Aldine.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.
  2. Glaser, B. G. (1978). Theoretical Sensitivity: Advances in the Methodology of Grounded Theory. Sociology Press.

    Yayın kaynağını aç
    Kopyalandı.