Biyografik Araştırma — Yaşam Tarihi ve Biyografik Yöntem
- Ortaya koyan
- Wilhelm Dilthey (hermeneutic foundations); Thomas & Znaniecki (sociological application); Norman Denzin (interpretive biography)
- Yıl
- Late 19th–early 20th century (Dilthey ~1883; Thomas & Znaniecki 1918–1920)
- Tür
- Qualitative research method
- Aile
- Narrative Inquiry
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Biyografik araştırma, bireysel yaşamları derinlemesine inceleyen — yaşam-tarihi görüşmeleri, kişisel belgeler, mektuplar ve otobiyografik anlatılar aracılığıyla — kişisel deneyimin sosyal, tarihsel ve kültürel güçlerle nasıl kesiştiğini anlamaya yönelik nitel bir yöntemdir.
Wilhelm Dilthey'nin hermeneutiğine dayanan ve Thomas ile Znaniecki'nin Polonyalı göçmenler üzerine yaptığı çalışma ile sosyolojide öne çıkan bu yöntem, bireysel yaşam öyküsünü daha geniş sosyal yapılar ve süreçler için bir pencere olarak ele alır. Sözlü tarih ve yaşam öyküsü araştırması ile birlikte anlatısal sorgulama alt ailesine aittir.
Yöntemin mantığı
Merkezi planlı bir eğitim sisteminden piyasa odaklı bir eğitim sistemine geçişi bir öğretmen kuşağının nasıl yönettiğini anlamak istediğinizi varsayalım. İstatistikler kaç kişinin kaldığını veya ayrıldığını size söyleyebilir — ancak biyografik araştırma, bireylerle oturup her kariyeri içeriden şekillendiren dönüm noktalarını, kararları ve anlamları izlemenize olanak tanır. Araştırmacı, katılımcının yaşamı hakkında oluşturduğu hikayeyi dinler, sadece ne olduğunu değil, aynı zamanda kişinin olayları nasıl çerçevelediğini, sıraladığını ve anlamlandırdığını da not eder. Bu inşa edilmiş anlatının kendisi hem birey hem de yaşadığı sosyal dünya hakkında kanıt haline gelir.
Tarih
Biyografik araştırmanın entelektüel temelleri, geç 19. yüzyıl Wilhelm Dilthey'nin hermeneutik felsefesinde yatmaktadır; bu felsefe, beşeri bilimlerin nedensel açıklama yerine yaşanmış deneyimin yorumlayıcı anlayışını gerektirdiğini savunmuştur. Yöntem, W.I. Thomas ve Florian Znaniecki'nin 1918-1920 tarihli beş ciltlik dönüm eseri The Polish Peasant in Europe and America'da kişisel mektuplardan ve otobiyografilerden geniş ölçüde yararlanılarak ampirik sosyal bilime girmiştir. 1920'ler-1930'ların Chicago Okulu sosyologları yaşam-tarihi yöntemlerini daha da geliştirmiştir. Norman Denzin, Interpretive Biography (1989) adlı eserinde yorumlayıcı geleneği biçimlendirmiş ve 1970'lerden itibaren Almanya'da geliştirilen Fritz Schütze'nin anlatısal görüşme yaklaşımı, yaşanmış ve anlatılmış dizi arasında sistematik bir ayrım getirmiştir.
Ne zaman kullanılır?
Biyografik araştırma, araştırma sorusu, bireylerin zaman içinde karmaşık sosyal, tarihsel veya kurumsal süreçleri nasıl deneyimlediği, yönettiği veya etrafında anlam inşa ettiği ile ilgili olduğunda uygundur. Özellikle marjinalize edilmiş veya yeterince temsil edilmeyen nüfusları, kuşaksal geçişleri, kimlik oluşumunu, mesleki sosyalleşmeyi ve sosyal değişimin uzun vadeli etkilerini incelemek için değerlidir. Yöntem, kişisel tarihleri üzerine derinlemesine düşünebilen ve düşünebilecek katılımcılar gerektirir ve yoğun görüşme ve yorumlayıcı analiz için önemli araştırmacı zamanı gerektirir. Araştırma amacı nedensel açıklama, istatistiksel genelleme veya büyük örneklemler üzerinde sonuçların ölçülmesi olduğunda uygun değildir.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Bulgular bağlama özgüdür ve istatistiksel olarak genelleştirilemez; örneklem boyutları tipik olarak küçüktür (1-20 katılımcı).
- Veriler geriye dönüktür ve hafıza yeniden yapılandırması, seçici hatırlama ve kendini sunma etkilerine tabidir.
- Son derece zaman yoğun: birkaç yaşam tarihinin bile transkripsiyonu, yeniden yapılandırılması ve yorumlayıcı analizi aylarca sürebilir.
- Araştırmacının biyografik konumu kaçınılmaz olarak yorumlamayı şekillendirir; titiz yansıtıcılık gereklidir ancak yorumlayıcı etkiyi ortadan kaldıramaz.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Kesitsel yöntemlerin yapamayacağı şekillerde, insan deneyiminin zamansal boyutunu — yaşamların zaman içinde nasıl geliştiğini, değiştiğini ve anlamlandırıldığını — yakalar.
- Sosyal teoriyi yaşanmış hesaplara dayandırarak bireysel faillik ile yapısal kısıtlamalar arasındaki ilişkiyi aydınlatır.
- Özellikle marjinalize edilmiş sesleri, gizli tarihleri ve resmi kayıtlardan dışlanmış deneyimleri incelemek için güçlüdür.
- Esnek veri paleti: üçgenleme için görüşmeleri belgeler, fotoğraflar ve arşiv materyalleriyle birleştirir.
- Zengin vaka düzeyindeki derinlik, teori gelişimini ve benzer bağlamlara aktarılabilir kavramsal içgörülerin üretimini destekler.
Uygulama alanları
- İlk nesil göçmenlerin kültürel geçişler ve kuşaksal zaman boyunca kimliklerini nasıl inşa ettiklerini izlemek.
- Öğretmenlerin, hemşirelerin veya sosyal hizmet uzmanlarının kariyer yörüngelerini ve mesleki kimlik oluşumlarını, alanlarındaki yapısal değişiklikler aracılığıyla incelemek.
- Resmi kayıtların eksik veya çarpıtıldığı durumlarda, tarihsel travma, yerinden edilme veya siyasi zulümden kurtulanların deneyimlerini yeniden canlandırmak.
- Bireylerin yaşam seyri boyunca kronik hastalık, engellilik veya yasla nasıl başa çıktıklarını araştırmak.
- Nicel veri kümelerinde yeterince temsil edilmeyen popülasyonlarda eğitimsel veya mesleki yolları incelemek.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Araştırmacı, biyografik odak noktasını — hangi nüfus, yaşam evresi veya sosyal olgunun incelendiğini — tanımlar ve bu odak noktasına uygun bir veri toplama modu seçer (tek yoğun yaşam-tarihi, çoklu karşılaştırmalı vakalar veya arşiv-belgesel çalışma). Örneklem seçimi amaçlıdır: katılımcılar, istatistiksel olarak temsil edici oldukları için değil, yaşam yörüngeleri araştırma sorusuyla bilgi açısından ilgili olduğu için seçilir. Araştırmacının kendi biyografisi ve varsayımlarına yönelik yansıtıcı bir duruş baştan itibaren oluşturulur.
Veriler öncelikle, katılımcıların yaşam öykülerini — veya sınırlı bir yaşam bölümünü — kendi kelimeleriyle ve sıralamalarıyla anlatmaya davet edildikleri, açık uçlu, derinlemesine biyografik anlatı görüşmeleri yoluyla toplanır. Takip görüşmeleri ilk anlatıları netleştirebilir veya derinleştirebilir. Belgesel kaynaklar (mektuplar, günlükler, fotoğraflar, resmi kayıtlar) destekleyici kanıt olarak toplanır. Tüm veriler kelimesi kelimesine yazıya dökülür; alan notları bağlamsal ve sözsüz gözlemleri kaydeder.
Ham anlatı, yaşanan olaylar dizisi (yaşanmış yaşam) ile katılımcı tarafından anlatılan dizinin (anlatısal yapı) ayırt edildiği kronolojik bir yaşam tarihine yeniden yapılandırılır. Fritz Schütze'nin anlatısal görüşme analizi geleneğinde geliştirilmiş bir teknik olan bu ikiye ayırma, araştırmacının ne olduğu ile nasıl hatırlandığı, sıralandığı veya açıklandığı arasındaki tutarsızlıkları incelemesine olanak tanır.
Yeniden yapılandırılan biyografi, teorik çerçeveye bağlı olarak tematik, yapısal veya yorumlayıcı analize tabi tutulur. Tematik analiz, vakalar arasında tekrarlanan anlam örüntülerini tanımlar. Yapısal analiz, anlatının nasıl organize edildiğini — neyin öne çıkarıldığını, susturulduğunu veya kesintiye uğradığını — inceler. Yorumlayıcı (hermeneutik) analiz, bireysel hesabı tarihsel ve sosyal bağlamına oturtur, yaşam öyküsünü yalnızca bireysel değil, sosyal olarak şekillenmiş bir şekilde okur.
Bireysel vakalardan elde edilen bulgular, incelenen sosyal veya tarihsel olgu hakkında aktarılabilir içgörüler üretmek üzere katılımcılar arasında karşılaştırılır veya belgesel kanıtlarla üçgenlenir. Araştırmacı, yorumlayıcı rolü ve konumu üzerine düşünür. Güvenilirliği artırmak için üye kontrolü veya akran değerlendirmesi kullanılabilir. Nihai rapor genellikle vaka düzeyindeki anlatısal portreleri, vakalar arası veya tematik sentez ile birleştirir.
Sık yapılan hatalar
- Anlatıyı şeffaf bir olgusal rapor olarak ele almak — katılımcının anlattığı hikaye, hafıza, dinleyici ve mevcut kimlik tarafından şekillendirilmiş bir yapıdır; tarihsel gerçekler için kazılmak yerine bir anlatı olarak analiz edilmelidir.
- Yaşanmış dizi ile anlatılmış dizi arasındaki ayrımı göz ardı etmek — deneyimlenmiş yaşam ile anlatılmış yaşamı birleştirmek, kronoloji ve nedensellik okumasında yanlışlığa yol açar.
- Yetersiz yansıtıcılık — araştırmacının kendi biyografisinin, sosyal konumunun ve katılımcılarla olan güç ilişkilerinin verilerin toplanmasını ve yorumlanmasını nasıl renklendirdiğini inceleyememek.
- Aşırı bireycilik — yaşam öykülerini, onları şekillendiren sosyal, kültürel ve tarihsel yapılarla bağlantı kurmadan tamamen kişisel olarak raporlamak, yöntemin analitik gücünü zayıflatır.
- Gizlilik ihlalleri — biyografik ayrıntılar doğası gereği tanımlayıcıdır; veri toplama başlamadan önce çalışmaya sağlam anonimleştirme stratejileri tasarlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Biyografik araştırma anlatı analizinden nasıl farklıdır?
Biyografik araştırma, örneklem seçimi, veri toplama ve tüm yaşam veya önemli bir yaşam bölümü boyunca yorumlamayı kapsayan tam bir metodolojidir; tipik olarak yaşam-tarihi görüşmeleri kullanır ve belgesel kaynakları içerebilir. Anlatı analizi öncelikle herhangi bir metne — tek bir görüşme parçası, bir medya hesabı veya bir politika belgesi — uygulanabilen bir analitik tekniktir. Biyografik araştırma neredeyse her zaman analitik bileşeni olarak anlatı analizini içerir, ancak anlatı analizi biyografik veri gerektirmez.
Kaç katılımcıya ihtiyacım var?
Biyografik araştırmada örneklem boyutları tipik olarak çok küçüktür — yoğun yaşam-tarihi çalışmalarında genellikle bir ila beş katılımcı, karşılaştırmalı biyografik çalışmalarda ise nadiren yirmiyi aşar. Yeterlilik kriteri istatistiksel güç değil, bilgi zenginliği ve analitik derinliktir. Katılımcının yörüngesi araştırma sorusu için yeterince bilgi yoğunsa, iyi inşa edilmiş tek bir yaşam tarihi önemli bir çalışmayı destekleyebilir.
Katılımcı sesi ile araştırmacı yorumu arasındaki gerilimle nasıl başa çıkarım?
Bu gerilim biyografik araştırmanın ayrılmaz bir parçasıdır ve ortadan kaldırılmak yerine yönetilmelidir. Yardımcı olan uygulamalar şunlardır: okuyucuların verileri bağımsız olarak değerlendirebilmeleri için önemli anlatı alıntıları sunmak; araştırmacının kendi biyografik konumunu ve bunun yorumlamayı nasıl şekillendirdiğini belgelemek; üye kontrolünü seçici olarak kullanmak (yorumları katılımcılara geri vermek değerlidir ancak meşru analitik hamleleri de kısıtlayabilir); ve yorumlayıcı mantığı sorgulayabilecek akran değerlendiricileriyle çalışmak.
Biyografik araştırma sözlü tarih ile aynı mıdır?
Önemli ölçüde örtüşürler ancak farklı disiplinlere ve vurgulara sahiptirler. Tarih ve arşiv pratiğine dayanan sözlü tarih, öncelikle tarihsel olaylar ve dönemler hakkında birinci şahıs anlatılarını kaydetmeye ve korumaya odaklanır. Sosyoloji ve sosyal bilime dayanan biyografik araştırma, sosyal süreçleri anlamak için bireysel yaşamı analitik bir birim olarak ele alır. Her ikisi de derinlemesine görüşme kullanır; biyografik araştırma anlatı yapısı, kimlik oluşumu ve sosyal-teorik yorumlamaya daha fazla vurgu yapar.
Biyografik verilerin tanımlayıcı doğası göz önüne alındığında etik titizliği nasıl sağlarım?
Etik titizlik şunları gerektirir: verilerin nasıl saklanacağı, kullanılacağı ve raporlanacağını belirten tam bilgilendirilmiş onam almak; veri toplama öncesinde anonimleştirmeyi tasarlamak (birleşik tanımlayıcılar, değiştirilmiş yerler, değiştirilmiş isimler); katılımcılarla yayınlarda nasıl ve ne şekilde kimliklerinin belirleneceği konusunda tartışmak; ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak uzun vadeli veri depolama planlamak. Biyografik ayrıntılar doğası gereği tanımlayıcı olduğundan, standart takma ad kullanımı genellikle yetersizdir ve bağlamsal değişikliklerle birleştirilmelidir.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Denzin, N. K. (1989). Interpretive Biography. Sage Publications.
Yayın kaynağını açKopyalandı.Roberts, B. (2002). Biographical Research. Open University Press.
Yayın kaynağını açKopyalandı.