Eksenel Kodlama — Nitel Araştırmada İlişkisel Kategori Geliştirme
- Ortaya koyan
- Anselm Strauss and Juliet Corbin
- Yıl
- 1990
- Tür
- Qualitative research method
- Aile
- Qualitative Coding
Bu metin makine çevirisidir ve henüz incelenmedi. Asıl metni İngilizce oku
Ne işe yarar?
Eksenel kodlama, yerleşik kuram analizinde açık kodlamanın ardından gerçekleştirilen ikinci ana analitik adımdır.
Anselm Strauss ve Juliet Corbin tarafından 1990'da tanıtılan bu yöntem, açık kodlama sırasında üretilen çok sayıda ayrı kodu sistematik olarak yeniden incelemeyi ve yeniden düzenlemeyi içerir; bu süreçte merkezi (eksenel) bir kategori belirlenir ve bu kategoriyi çevreleyen nedensel koşullar, bağlamsal faktörler, aracı koşullar, eylem-etkileşim stratejileri ve sonuçlar haritalanır. Amaç, parçalanmış kod listelerinden, kavramların veride nasıl birbirine bağlandığını yansıtan tutarlı bir ilişkisel yapıya geçmektir.
Yöntemin mantığı
Açık kodlamayı bir saatin en küçük parçalarına — yaylar, dişliler, akrep, yelkovan, vidalar — ayırmak gibi düşünün. Eksenel kodlama, bu parçaların nasıl bir araya geldiğini anlama aşamasıdır: hangi parçalar diğerlerini ne kadar sürüklüyor, mekanizmanın çalışması için hangi koşulların mevcut olması gerekiyor ve çalıştığında veya çalışmadığında ne oluyor? Nitel veri terimleriyle, bir ana olgu (eksen) belirlersiniz ve ardından şu soruları sorarsınız: buna ne sebep oluyor, kimler dahil oluyor, hangi koşullar altında, insanlar nasıl tepki veriyor ve ne gibi sonuçlar doğuruyor? Bu, izole etiketler koleksiyonunu, bağlantılı açıklayıcı bir resme dönüştürür.
Tarih
Eksenel kodlama, Strauss ve Corbin tarafından 1990 tarihli temel eserleri Nitel Araştırma Temelleri'nde (Basics of Qualitative Research) resmi olarak tanıtılmıştır; bu eser, Strauss'un 1960'larda Barney Glaser ile birlikte geliştirdiği yerleşik kuram metodolojisini sistematize etmiştir. Daha ortaya çıkan, daha az yapılandırılmış bir yaklaşımı tercih eden Glaser, daha sonra Strauss-Corbin kodlama paradigmasını aşırı kuralcı olduğu için eleştirmiştir. Kathy Charmaz'ın yapılandırmacı yerleşik kuramı (2006), sabit bir paradigma yapısı olmadan esnek, yinelemeli kodlamayı savunan daha ileri bir eleştiri sunmuştur. Günümüzde eksenel kodlama, yerleşik kuramın Straussian geleneğinde merkezi olmaya devam etmekte ve sağlık bilimleri, eğitim ve sosyal bilimler araştırma yöntemleri derslerinde yaygın olarak öğretilmektedir.
Ne zaman kullanılır?
Eksenel kodlama, araştırmacının zaten önemli miktarda açık kod üretmiş olduğu ve betimlemenin ötesine geçerek açıklamaya hazırlandığı yerleşik kuram çalışmalarının bir parçası olarak uygundur. Sosyal bir sürecin veya olgunun nasıl veya neden geliştiğini soran araştırma soruları için en uygunudur — sadece neye benzediğini değil. Yöntem, zengin, ayrıntılı nitel veriler (tipik olarak 20 veya daha fazla derinlemesine görüşme, saha notları veya belgelerle desteklenmiş) gerektirir ve tek başına bir teknik olarak uygun değildir: analitik olarak önceki bir açık kodlama aşamasına bağımlıdır. Araştırma hedefinin yalnızca betimsel olduğu, veri setinin küçük olduğu veya tematik analiz gibi daha hafif bir yaklaşımın yeterli olacağı durumlarda eksenel kodlama önerilmez.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
- Analitik olarak zorlayıcıdır — eksenel kodlamanın üretken bir şekilde uygulanabilmesi için araştırmacının açık kodlama, not yazma ve teorik duyarlılık konusunda zaten yetkin olmasını gerektirir.
- Strauss-Corbin kodlama paradigması, kategorilerin materyalden tamamen ortaya çıkmasına izin vermek yerine verilere önceden belirlenmiş kavramsal bir yapı dayattığı için eleştirilmiştir (özellikle Charmaz tarafından).
- Küçük veri setleri için uygun değildir; yeterli veri çeşitliliği olmadan ilişkisel harita yetersiz doldurulmuş ve spekülatif olacaktır.
- Çıktı, bitmiş bir kuram değil, ilişkisel bir modeldir — tam bir yerleşik kurama ulaşmak için daha fazla seçici kodlama gereklidir.
- Zaman alıcıdır: savunulabilir bir eksenel kodlama haritası üretmek tipik olarak birden fazla kodlama, not yazma ve veri geri dönüş döngüsü gerektirir.
Kaynak metnin koşulları, bağımsız bilimsel inceleme veya analiz motoru doğrulaması yerine geçmez.
Güçlü yönleri
- Nitel analizi, kategoriler arasındaki nedensel, bağlamsal ve sonuçsal ilişkileri ortaya çıkararak basit betimlemenin ötesine taşır.
- Kategori ilişkilerinin arkasındaki mantığı denetlenebilir kılan sistematik ve şeffaf bir analitik çerçeve (kodlama paradigması) sağlar.
- Sonraki seçici kodlama aşamasında resmi bir yerleşik kurama dönüştürülebilecek ilişkisel bir yapı üretir.
- Birden fazla koşulun sonuçları şekillendirmek için etkileşimde bulunduğu karmaşık sosyal süreçleri anlamak için çok uygundur.
- Analizi boyunca ampirik olarak temellendirilmiş tutarak, ortaya çıkan kategoriler ve ham veriler arasında sürekli karşılaştırmayı teşvik eder.
Uygulama alanları
- Hemşirelerin yoğun bakım ortamlarında ahlaki sıkıntıyı nasıl yönettiklerine dair yerleşik bir kuram geliştirmek — nedensel koşulları, başa çıkma stratejilerini ve sonuçları haritalamak.
- Girişimcilerin iş başarısızlığını nasıl anlamlandırdıklarını analiz etmek — bağlamsal faktörleri, aracı koşulları ve sosyal desteğin rolünü belirlemek.
- Öğrenci kopukluğunun çevrimiçi öğrenme ortamlarındaki ilişkisel bir modelini oluşturmak, öğretim koşullarını davranışsal tepkilere bağlamak.
- Topluluk üyelerinin çevresel yerinden edilmeye nasıl uyum sağladıklarını araştırmak — görüşme verileri boyunca koşulları, stratejileri ve uzun vadeli sonuçları izlemek.
- Sağlık ekiplerinin profesyonel sınırlar arasında bakımı nasıl koordine ettiklerini incelemek — işbirlikçi stratejilerin başarılı olduğu veya başarısız olduğu koşulları belirlemek.
- Tanısal belirsizlik yaşayan hastaların deneyimlerini incelemek, semptom başlangıcından yorumlayıcı stratejilere ve sağlık arayışındaki davranışlara kadar olan nedensel zinciri haritalamak.
Nasıl çalışır?
Nasıl çalışır?
Açık kodlama aşamasında üretilen tüm açık kodları ve ilk notları gözden geçirerek başlayın. Sık görünen, güçlü kavramsal ağırlığı olan veya diğer kodların kümelendiği dönüm noktaları gibi görünen kodları arayın. Birbirine yakın ilişkili açık kodları, veriden bir kelimeyi yeniden ifade etmek yerine analitik anlamını yakalayan açıklayıcı bir etiket vererek daha geniş kavramsal kategorilere ayırın.
Merkezi kategoriyi — en sık görünen, diğer kategorilere en çok bağlı olan ve verideki değişimi en iyi açıklayan kavramı — seçin. Bu, eksenel kodlamanın 'ekseni'dir. Bu merkezi kategori etrafında ek alt kategoriler düzenlenir; her biri incelenen olgunun farklı bir boyutunu veya özelliğini temsil eder.
Her kategori-alt kategori eşleşmesi için ilişkinin doğasını açıklayın: alt kategori, merkezi olguya yol açan nedensel bir koşul mu, olgunun nasıl geliştiğini şekillendiren bağlamsal bir faktör mü, tepkiyi düzenleyen aracı bir koşul mu, yoksa olgunun bir sonucu mu? Bu ilişkileri önermesel biçimde ('X, Y bağlamında ortaya çıktığında, aktörler Z stratejisiyle yanıt verir ve bu da W sonucuna yol açar') yazmak, ortaya çıkan teoriyi test edilebilir ve şeffaf hale getirir.
Strauss ve Corbin tarafından önerilen kodlama paradigmasını — ilişkisel haritayı altı alana (nedensel koşullar, olgunun kendisi, bağlam, aracı koşullar, eylem-etkileşim stratejileri ve sonuçlar) organize eden yapılandırılmış bir analitik çerçeve — uygulayın. Her veri seti altı alanı da eşit şekilde doldurmayacaktır, ancak her birini sistematik olarak incelemek, hiçbir önemli ilişkisel boyutun gözden kaçırılmamasını sağlar.
Önerilen kategori ilişkilerinin belirli kanıtlara dayandığını doğrulamak için ham verilere — transkriptler, saha notları veya belgeler — geri dönün. Negatif vakalar (ortaya çıkan ilişkisel haritaya uymayan örnekler) özellikle önemlidir: kategorilerin koşullu sınırlarını ortaya çıkarabilir veya merkezi kategorinin kendisini iyileştirmeyi tetikleyebilir. Bu aşamadaki not yazımı, her ilişkinin arkasındaki mantığı yakalar.
Sık yapılan hatalar
- Açık kodlama tamamlanmadan eksenel kodlama uygulamak — analizin çok erken aşamasında merkezi bir kategori etrafında erken kapanma, veriyi önceden belirlenmiş kutulara zorlar ve çürütücü kanıtları bastırır.
- Kodlama paradigmasını katı bir kontrol listesi olarak ele almak — her veri seti altı paradigma öğesinin tamamını eşit şekilde sergilemeyecektir; veriyi warranted olmayan kutulara zorlamak geçerliliği zayıflatır.
- Negatif veya aykırı vakaları göz ardı etmek — ortaya çıkan ilişkisel haritaya uymayan örnekler analitik olarak değerlidir; onları kategori sınırlarını iyileştirmek için kullanmak yerine bir kenara koymak yaygın ve maliyetli bir hatadır.
- Eksenel kodlamayı tematik analizle karıştırmak — eksenel kodlama, yalnızca tekrarlayan temaları belirlemek için değil, sosyal süreçlerin ilişkisel modellerini oluşturmak için özel olarak tasarlanmıştır; ilişki mantığı olmadan etiketi kullanmak yöntemi yanlış temsil eder.
- Ham verilerle bağlantıyı kaybetmek — analiz daha soyut hale geldikçe, araştırmacılar bazen ilişki iddialarını doğrulamak için transkriptlere dönmeyi bırakırlar; önerilen her ilişki belirli veri kesitlerinden izlenebilir olmalıdır.
Sık sorulan sorular
Eksenel kodlama tematik analiz ile aynı mıdır?
Hayır. Tematik analiz, bir veri setindeki tekrarlayan örüntüleri (temaları) belirler ve öncelikle betimleyicidir. Buna karşılık eksenel kodlama, açıkça ilişkisel bir işlemdir: merkezi bir olgunun nasıl ve neden meydana geldiğini nedensel koşulları, bağlamsal faktörleri, aracı koşulları, stratejileri ve sonuçları haritalayarak açıklamaya çalışır. Eksenel kodlama, yerleşik kuram geleneğine aittir ve tematik analizden analitik olarak daha zorlayıcıdır.
Eksenel kodlamayı yerleşik kuramın geri kalanı olmadan kullanabilir miyim?
Eksenel kodlama, yerleşik kuram analizinin açık kodlamayı takip eden ikinci aşaması olarak tasarlanmıştır. Bu ilk aşamada üretilen açık kodlara ve notlara dayanır. 'Eksenel kodlama' terimini bağımsız bir ilişkisel analiz için kullanmak teknik olarak etiketin yanlış kullanımıdır. Yerleşik kuram çerçevesi dışında nitel kategoriler arasındaki ilişkileri haritalamak istiyorsanız, çerçeve analizi veya sistem haritalaması gibi yaklaşımlar daha uygun olabilir.
Strauss-Corbin ve Charmaz kodlama yaklaşımları arasındaki fark nedir?
Strauss ve Corbin, tanımlanmış alanlara (nedensel koşullar, olgu, bağlam, aracı koşullar, stratejiler, sonuçlar) sahip yapılandırılmış bir kodlama paradigmasını savunurlar. Charmaz'ın yapılandırmacı yerleşik kuramı, bu paradigmayı aşırı kuralcı olduğu gerekçesiyle reddeder ve kavramsal kategorilerin daha serbestçe ortaya çıkmasına izin veren açık uçlu, yinelemeli kodlamayı tercih eder. Strauss-Corbin, sistematik yapıyı değerleyen araştırmacılar için uygundur; Charmaz ise yorumlayıcı esnekliği önceliklendiren ve veriye kategori dayatma konusunda endişeli olanlar için uygundur.
Eksenel kodlamanın ne zaman bittiğini nasıl anlarım?
Eksenel kodlama, verideki her ana kategorinin merkezi bir kategoriyle ilişkilendirildiği, kategoriler arasındaki ilişkilerin belirli veri kesitleriyle desteklendiği, negatif vakaların incelenip ya uyum sağlandığı ya da açıklandığı ve ilişkisel haritanın tekrarlanan veri dönüşlerinde kararlı hale geldiği zaman yeterince tamamlanmış demektir. Bir sonraki adım, kategorileri çekirdek bir kategori etrafında resmi bir yerleşik kuram ifadesine entegre eden seçici kodlamadır.
Hangi yazılımlar eksenel kodlamayı destekleyebilir?
ATLAS.ti, NVivo ve MAXQDA, eksenel kodlama iş akışlarını destekler: araştırmacıların hiyerarşik kod aileleri oluşturmalarına, kodları ilişki bağlayıcılarıyla birbirine bağlamalarına ve kategori haritalarını görselleştirmelerine olanak tanır. Yazılımların hiçbiri analitik işi yapmaz — kategorilere ilişkisel roller atamak ve bunları veri kesitlerine karşı doğrulamak araştırmacının entelektüel görevidir. Yazılımlar, büyük kod kümelerini ve notları yönetmenin idari yükünü azaltır.
İlgili yöntemler
Kaynaklar
Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques. Sage.
ISBN: 978-0803932456Kopyalandı.Charmaz, K. (2006). Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis. Sage.
Yayın kaynağını açKopyalandı.