การจัดการสินค้าคงคลังโดยผู้ขาย
- ผู้เสนอ
- Disney, S. M., & Towill, D. R.
- ปี
- 2006
- ประเภท
- Business and inventory model
- กลุ่มวิธี
- Supply Chain Management
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การจัดการสินค้าคงคลังโดยผู้ขาย (Vendor-Managed Inventory: VMI) เป็นข้อตกลงในห่วงโซ่อุปทานที่ผู้ขาย (vendor) สามารถมองเห็นระดับสินค้าคงคลังของลูกค้า และรับผิดชอบในการเติมสินค้าคงคลังให้ถึงระดับที่ตกลงกันไว้ล่วงหน้า แทนที่ลูกค้าจะทำการสั่งซื้อโดยอาศัยการพยากรณ์ภายใน ผู้ขายจะติดตามการบริโภคจริงและดำเนินการจัดส่งเพื่อเติมสินค้าโดยอัตโนมัติ VMI ช่วยลดภาระด้านการบริหารจัดการ ลดการขาดสต็อก ปรับปรุงกระแสเงินสด (โดยการลดสินค้าคงคลังในห่วงโซ่อุปทาน) และส่งเสริมความร่วมมือระหว่างผู้ขายและลูกค้า
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
โดยทั่วไป ลูกค้า (เช่น ร้านค้าปลีก) จะพยากรณ์ความต้องการ สั่งซื้อ และจัดการสินค้าคงคลัง ผู้ขายจะรอรับคำสั่งซื้อและดำเนินการจัดส่ง วิธีนี้เป็นการตอบสนองและมีแนวโน้มที่จะเกิดข้อผิดพลาด: หากการพยากรณ์ของลูกค้าผิดพลาด ลูกค้าจะประสบปัญหาขาดสต็อกหรือมีสินค้าคงคลังมากเกินไป ในระบบ VMI ผู้ขายจะมองเห็นสินค้าบนชั้นวางของร้านค้า (ผ่านข้อมูล ณ จุดขาย หรือการสแกนอัตโนมัติ) ผู้ขายจะกล่าวว่า 'ผมเห็นว่าคุณขายสินค้า X ไป 100 หน่วยเมื่อวานนี้ จากรูปแบบการบริโภคของคุณ ผมจะจัดส่ง 150 หน่วยในวันพรุ่งนี้เพื่อให้คุณมีสินค้าในระดับเป้าหมาย' ลูกค้าจะได้รับประโยชน์จากการบริการที่ดีขึ้น (ไม่มีการขาดสต็อก) และสินค้าคงคลังที่ลดลง (ผู้ขายเป็นผู้จัดการสินค้าคงคลังสำรอง) ผู้ขายจะได้รับประโยชน์จากการมองเห็นความต้องการที่ดีขึ้นและการวางแผนการผลิตที่ราบรื่นขึ้น ทั้งสองฝ่ายได้รับประโยชน์
ประวัติศาสตร์
VMI เกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 1980–1990 ในภาคการค้าปลีก เนื่องจากเทคโนโลยีบาร์โค้ดและ ณ จุดขาย (point-of-sale) ทำให้สามารถมองเห็นความต้องการแบบเรียลไทม์ Walmart เป็นผู้บุกเบิกแนวทางนี้กับซัพพลายเออร์ ช่วยลดสินค้าคงคลังและปรับปรุงอัตราการมีสินค้าในสต็อกได้อย่างมาก แนวคิดนี้ได้รับการจัดทำเป็นเอกสารวิจัยทางวิชาการ (Disney, Towill, Smaros) ในช่วงทศวรรษ 2000 ปัจจุบัน VMI เป็นแนวปฏิบัติมาตรฐานในหมู่ผู้ค้าปลีกรายใหญ่ แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ และผู้ผลิตสินค้าอุปโภคบริโภคที่เคลื่อนไหวเร็ว รูปแบบที่คล้ายกัน ได้แก่ การวางแผน การพยากรณ์ และการเติมสินค้าแบบร่วมมือ (Collaborative Planning, Forecasting, and Replenishment: CPFR) และโปรแกรมการเติมสินค้าอย่างต่อเนื่อง (Continuous Replenishment Programs: CRP)
ควรใช้เมื่อใด
VMI เหมาะที่สุดสำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีความต้องการที่คาดการณ์ได้ ระยะเวลารอคอยสั้น และการเติมสินค้าเป็นประจำ (เช่น เครื่องดื่ม ขนมขบเคี้ยว เครื่องใช้สำนักงาน ยามาตรฐาน) มีประโยชน์อย่างยิ่งเมื่อผู้ขายมีขนาดใหญ่และลูกค้าให้ความสำคัญกับระดับการให้บริการ มีประสิทธิภาพน้อยลงสำหรับสินค้าที่ผลิตตามสั่งหรือปริมาณน้อย ความต้องการตามฤดูกาลสูง หรือเมื่อลูกค้า (เช่น ผู้ค้าปลีกรายใหญ่) มีอำนาจต่อรองมากกว่าผู้ขาย จำเป็นต้องมีความไว้วางใจและการแบ่งปันข้อมูลที่โปร่งใส
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ต้องอาศัยความไว้วางใจและการแบ่งปันข้อมูลที่โปร่งใส หากลูกค้าไม่แบ่งปันข้อมูล POS การตัดสินใจของผู้ขายจะอาศัยการคาดเดา
- โอนความรับผิดชอบในการจัดการสินค้าคงคลังให้กับผู้ขาย เพิ่มความต้องการเงินทุนหมุนเวียนของผู้ขาย (โดยเฉพาะในช่วงเริ่มต้นของการนำไปใช้)
- อาจส่งผลให้มีสินค้าคงคลังมากเกินไปหากความต้องการมีความผันผวนสูงหรือไม่สามารถคาดการณ์ได้ ผู้ขายจะเพิ่มสต็อกสำรองเพื่อป้องกันการขาดสต็อก
- มีความซับซ้อนในการนำไปใช้ในวงกว้าง: ระบบ IT ต้องเชื่อมต่อกัน ข้อตกลงต้องมีรายละเอียด และต้องมีการจัดการข้อยกเว้น
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ลดสินค้าคงคลังทั่วทั้งห่วงโซ่อุปทานลง 20–50 เปอร์เซ็นต์ พร้อมทั้งปรับปรุงระดับการให้บริการ
- ขจัดภาระด้านการบริหารจัดการของลูกค้า: ไม่ต้องพยากรณ์ ไม่ต้องสั่งซื้อ การเติมสินค้าอัตโนมัติเต็มรูปแบบ
- ปรับปรุงการมองเห็นความต้องการสำหรับผู้ขาย รูปแบบที่อิงจากการบริโภคจริงช่วยให้วางแผนการผลิตได้ดีขึ้นและลดปรากฏการณ์แส้สะบัด (bullwhip effect)
- เสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้ขายและลูกค้าผ่านความร่วมมือและตัวชี้วัดความสำเร็จร่วมกัน
- ลดการขาดสต็อกและสินค้าที่เคลื่อนไหวช้า ปรับปรุงกระแสเงินสดสำหรับทั้งสองฝ่าย
การประยุกต์ใช้
- ผู้จัดจำหน่ายเครื่องดื่มจัดการ VMI สำหรับร้านสะดวกซื้อ 500 แห่ง โดยรักษาระดับสต็อกบนชั้นวางเป้าหมายโดยใช้ข้อมูล POS ร้านค้ามีสินค้าคงคลังเฉลี่ย 2 วัน (เทียบกับ 7 วันก่อนหน้านี้) การขาดสต็อกลดลง 60 เปอร์เซ็นต์ และสินค้าคงคลังรวมในห่วงโซ่อุปทานลดลง 35 เปอร์เซ็นต์
- ผู้ค้าส่งยาจัดหา VMI ให้กับแผนกเภสัชกรรมของโรงพยาบาล เพื่อให้แน่ใจว่ายาที่สำคัญมีสต็อกอยู่เสมอ ขณะเดียวกันก็ลดสินค้าที่หมดอายุ โรงพยาบาลลดภาระงานของเภสัชกรและขจัดคำสั่งซื้อฉุกเฉินจากซัพพลายเออร์
- ผู้จัดจำหน่ายอาหารใช้ VMI กับเครือข่ายร้านขายของชำเพื่อจัดการผลิตภัณฑ์ตามฤดูกาล โดยปรับปริมาณการเติมสินค้าตามโปรโมชั่นและความพร้อมของสินค้าบนชั้นวาง ในช่วงฤดูที่ความต้องการสูงสุด การขาดสต็อกลดลง 80 เปอร์เซ็นต์
- ผู้จัดจำหน่ายอะไหล่จัดหา VMI ให้กับลูกค้าภาคการผลิต โดยรักษาสินค้าคงคลัง ณ สถานที่ของลูกค้า ลูกค้าลดเงินทุนที่จมอยู่ในอะไหล่ลง 40 เปอร์เซ็นต์ พร้อมทั้งปรับปรุงเวลาการทำงานของอุปกรณ์ให้สูงขึ้น
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
จัดทำข้อตกลง VMI: ระดับสินค้าคงคลังเป้าหมายสำหรับแต่ละผลิตภัณฑ์ ความถี่ในการเติมสินค้า ระยะเวลารอคอย เป้าหมายระดับการให้บริการ และตัวชี้วัดประสิทธิภาพ
ตั้งค่าการแบ่งปันข้อมูล: ลูกค้าให้ข้อมูลสินค้าคงคลังและการบริโภคแบบเรียลไทม์ (POS, เซ็นเซอร์อัตโนมัติ) ผู้ขายจะมองเห็นรูปแบบความต้องการ
ผู้ขายพัฒนาการพยากรณ์ความต้องการโดยอาศัยข้อมูลการบริโภคของลูกค้า รูปแบบตามฤดูกาล และโปรโมชั่น สื่อสารความต้องการที่คาดการณ์ไว้กับลูกค้า
ผู้ขายสร้างการจัดส่งเพื่อเติมสินค้าโดยอัตโนมัติเมื่อสินค้าคงคลังลดลงต่ำกว่าจุดที่กำหนด ลูกค้าจะได้รับการจัดส่งและอัปเดตบันทึก
ติดตามประสิทธิภาพ: ระดับสินค้าคงคลัง อัตราการขาดสต็อก ความแม่นยำในการสั่งซื้อ การจัดส่งตรงเวลา ต้นทุน ปรับปรุงข้อตกลงและกระบวนการตามตัวชี้วัด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การนำ VMI ไปใช้โดยไม่มีการกำหนดตัวชี้วัดและธรรมาภิบาลที่ชัดเจน VMI ที่จัดการไม่ดีอาจเพิ่มต้นทุนและลดระดับการให้บริการ
- ผู้ขายสต็อกสินค้ามากเกินไปเพื่อป้องกันการขาดสต็อก ทำให้ประโยชน์จากการลดสินค้าคงคลังสูญเปล่า ต้องมีการปรับระดับสต็อกสำรองอย่างระมัดระวัง
- การใช้ VMI เป็นเครื่องมือลดต้นทุนสำหรับลูกค้าโดยไม่แบ่งปันผลประโยชน์กับผู้ขาย เศรษฐกิจของผู้ขายที่ไม่ดีนำไปสู่การถอนตัวหรือการเสื่อมถอยของการบริการ
คำถามที่พบบ่อย
ใครเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการถือครองสินค้าคงคลังใน VMI?
โดยทั่วไป ผู้ขายจะเป็นผู้รับภาระต้นทุนเงินทุนหมุนเวียนจนกว่าลูกค้าจะบริโภคผลิตภัณฑ์ ลูกค้าจะหลีกเลี่ยงต้นทุนการถือครองสินค้าคงคลัง แต่อาจจ่ายราคาต่อหน่วยที่สูงขึ้นเล็กน้อยเพื่อสะท้อนต้นทุนของผู้ขาย ข้อตกลงจะระบุจุดเปลี่ยน: การโอนกรรมสิทธิ์เกิดขึ้นเมื่อใด? โมเดล VMI บางรูปแบบจะแบ่งปันต้นทุนการถือครองสินค้าคงคลังตามสัดส่วนที่ตกลงกัน
จะเกิดอะไรขึ้นหากความต้องการมีลักษณะตามฤดูกาลสูง?
VMI ทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพกับความต้องการตามฤดูกาล ผู้ขายต้องสร้างสต็อกสำรองจำนวนมากก่อนฤดูที่ความต้องการสูงสุด ซึ่งจะเพิ่มเงินทุนหมุนเวียนของผู้ขาย การรวม VMI กับการพยากรณ์แบบร่วมมือ (การแบ่งปันปฏิทินโปรโมชั่นและสัญญาณความต้องการ) เพื่อปรับปรุงความแม่นยำ บริษัทบางแห่งใช้ VMI แบบผสมผสาน + การจัดการสินค้าคงคลังโดยลูกค้าสำหรับช่วงฤดูที่ความต้องการสูงสุด
VMI สามารถใช้ได้กับกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ซับซ้อนและหลากหลายหรือไม่?
ได้ แต่จะมีความซับซ้อนเพิ่มขึ้น ผู้ขายต้องจัดการผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันซึ่งมีระยะเวลารอคอย อายุการเก็บรักษา และรูปแบบความต้องการที่แตกต่างกัน ใช้การแบ่งระดับชั้น: มุ่งเน้น VMI ไปที่ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูง ปริมาณมาก สำหรับสินค้าเฉพาะกลุ่ม ให้ใช้วิธีการเติมสินค้าแบบดั้งเดิม ระบบการวางแผนขั้นสูงช่วยจัดการความซับซ้อน
จะเกิดอะไรขึ้นหากข้อมูล POS ไม่ถูกต้องหรือล่าช้า?
การตัดสินใจเติมสินค้าของผู้ขายจะอาศัยข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งนำไปสู่การขาดสต็อกหรือสินค้าคงคลังมากเกินไป ลงทุนในคุณภาพข้อมูล: ตรวจสอบให้แน่ใจว่าระบบ POS ถูกต้องและทันเวลา เพิ่มการปรับด้วยตนเองสำหรับข้อผิดพลาดที่ทราบ (เช่น การสูญเสียสินค้าคงคลังจากการโจรกรรม) คุณภาพข้อมูลเป็นรากฐานสู่ความสำเร็จของ VMI
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Disney, S. M., & Towill, D. R. (2006). Vendor-managed inventory: A taxonomy of approaches and implications. International Journal of Production Economics, 106(2), 440-456.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วSmaros, J., Holström, J., Kärkkäinen, M., & Ala-Risku, T. (2003). Collaborative forecasting and planning in grocery supply chains. International Journal of Operations & Production Management, 23(9), 998-1020.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว