Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การประเมินการทรงตัวและการเดินของทิเนตตี

ผู้เสนอ
Mary E. Tinetti
ปี
1986
ประเภท
Performance-based assessment
กลุ่มวิธี
balance-and-gait-performance

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การประเมินการทรงตัวและการเดินของทิเนตตี (หรือที่เรียกว่า การประเมินสมรรถภาพการเคลื่อนไหวเชิงสมรรถนะ หรือ POMA) เป็นเครื่องมือประเมินตามสมรรถนะที่พัฒนาขึ้นโดย Mary E. Tinetti ในปี 1986 เพื่อประเมินความผิดปกติของการทรงตัวและการเดินในผู้สูงอายุ ชุดการประเมินนี้เป็นการสังเกตการณ์โดยตรงเกี่ยวกับท่าทางการทรงตัวและการเดิน ควบคู่ไปกับเกณฑ์การให้คะแนนที่เป็นระบบ เพื่อระบุบุคคลที่มีความเสี่ยงสูงต่อการหกล้มและการเสื่อมถอยของสมรรถภาพ เป็นเครื่องมือที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในคลินิกผู้สูงอายุ สถานบำบัดฟื้นฟู และโปรแกรมป้องกันการหกล้ม ในฐานะการประเมินความบกพร่องทางการเคลื่อนไหวที่ปฏิบัติได้จริงและมีความไวสูง

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

การทรงตัวและการเดินเป็นพื้นฐานสำคัญของการเคลื่อนไหว ความเป็นอิสระ และการป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ การประเมินของทิเนตตีมีพื้นฐานมาจากการสังเกตทางคลินิกที่ว่าความผิดปกติของการควบคุมการทรงตัว กลไกการเดิน และความมั่นคงของท่าทาง สามารถระบุและวัดปริมาณได้อย่างน่าเชื่อถือผ่านการสังเกตที่เป็นระบบ ซึ่งให้หลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับความเสี่ยงต่อการหกล้มและความพิการ แตกต่างจากการวัดในห้องปฏิบัติการ การประเมินของทิเนตตีดำเนินการในสภาพแวดล้อมทางคลินิกมาตรฐานโดยใช้อุปกรณ์น้อยที่สุด ทำให้มีความสะดวกและเป็นไปได้ ชุดการประเมินนี้ครอบคลุมมิติที่หลากหลายของการเคลื่อนไหว ได้แก่ การทรงตัวขณะอยู่กับที่ การทรงตัวขณะเคลื่อนไหว และการเดิน ทำให้สามารถระบุข้อบกพร่องเฉพาะที่นำไปสู่การแทรกแซงที่ตรงเป้าหมายได้

ประวัติศาสตร์

การประเมินการทรงตัวและการเดินของทิเนตตีได้รับการพัฒนาขึ้นในปี 1986 โดย Mary E. Tinetti นักวิทยาศาสตร์ด้านผู้สูงอายุจาก Yale School of Medicine และตีพิมพ์ในวารสาร Journal of the American Geriatrics Society ได้รับการสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองต่ออุบัติการณ์การหกล้มที่สูงในผู้สูงอายุและความต้องการการประเมินที่ปฏิบัติได้จริง สั้น และเป็นรูปธรรมเพื่อระบุบุคคลที่มีความเสี่ยง ชุดการประเมินนี้ได้สังเคราะห์การสังเกตทางคลินิกเกี่ยวกับการทรงตัวและการเดินเข้ากับการให้คะแนนที่เป็นระบบ ทำให้แพทย์ในหลากหลายสาขาสามารถเข้าถึงได้ เอกสารต้นฉบับได้รับการอ้างอิงหลายพันครั้ง และการประเมินของทิเนตตีก็ยังคงเป็นหนึ่งในเครื่องมือประเมินความเสี่ยงต่อการหกล้มที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ได้รับการตรวจสอบอย่างกว้างขวางในกลุ่มประชากรต่างๆ ในสถานพยาบาลต่างๆ รวมถึงชุมชน การดูแลเฉียบพลัน และการดูแลระยะยาว มีการพัฒนาการปรับเปลี่ยนและการขยายผล (เช่น Tinetti ฉบับขยาย) เพื่อรองรับประชากรเฉพาะและคำถามทางคลินิก

ควรใช้เมื่อใด

การประเมินของทิเนตตีใช้ในคลินิกผู้สูงอายุ สำนักงานปฐมภูมิ ศูนย์บำบัดฟื้นฟู และคลินิกป้องกันการหกล้ม ดำเนินการกับผู้สูงอายุอายุ 65 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติการหกล้ม รายงานว่าการทรงตัวไม่มั่นคงหรือการเดินไม่สม่ำเสมอ หรือมีข้อกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยในการเคลื่อนไหว ใช้การประเมินของทิเนตตีเมื่อ (1) คัดกรองความเสี่ยงต่อการหกล้มและความผิดปกติของการเดิน/การทรงตัว (2) ระบุข้อบกพร่องเฉพาะด้านการทรงตัวหรือการเดินเพื่อกำหนดเป้าหมายการบำบัดทางกายภาพ (3) คาดการณ์ความเปราะบางต่อการหกล้มและแจ้งกลยุทธ์การป้องกันการหกล้ม (4) กำหนดค่าพื้นฐานก่อนการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพหรือการออกกำลังกาย (5) ติดตามการตอบสนองต่อการบำบัดทางกายภาพหรือการฝึกออกกำลังกาย (6) บันทึกหลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับความบกพร่องของการทรงตัวและการเดินเพื่อเป็นแนวทางในการตัดสินใจทางคลินิกและการจัดสรรทรัพยากร

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • จำกัดเฉพาะการทรงตัวและการเดินที่สังเกตได้: ไม่ได้ประเมินการทำงานของระบบเวสติบูลาร์ การมองเห็น การรับรู้ตำแหน่งของร่างกาย หรือระบบประสาทสัมผัสอื่นๆ ที่ส่งผลต่อความเสี่ยงต่อการหกล้ม บุคคลที่มีการทรงตัวที่สังเกตได้ดีอาจยังคงหกล้มเนื่องจากความบกพร่องทางประสาทสัมผัส
  • การจำแนกสาเหตุพื้นฐานที่จำกัด: ระบุข้อบกพร่องในการทรงตัวและการเดิน แต่ไม่ได้ระบุสาเหตุ (เช่น ระบบประสาท ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก เกี่ยวกับยา ฯลฯ) อาจจำเป็นต้องมีการประเมินเพิ่มเติมเพื่อวางแผนการรักษา
  • ผลกระทบจากเพดานที่เป็นไปได้: บุคคลที่แข็งแรงมากอาจได้คะแนน 28/28 ทำให้ไม่สามารถแยกแยะระหว่างผู้สูงอายุที่มีสมรรถภาพสูงสุดได้
  • ต้องการสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและการตัดสินของผู้ประเมิน: การทดสอบตามสมรรถนะต้องการพื้นที่ปลอดภัยและผู้สังเกตการณ์ที่ผ่านการฝึกอบรม การตีความเชิงอัตวิสัยของบางรายการ (เช่น 'การเคลื่อนไหวที่ไม่มั่นคง') อาจแตกต่างกันไปในแต่ละผู้ประเมิน
  • ไม่สามารถวัดความเชื่อมั่นในตนเองหรือความกลัวการหกล้มได้: บุคคลที่มีการทรงตัวดีอาจจำกัดกิจกรรมเนื่องจากความกลัวการหกล้ม การประเมินของทิเนตตีวัดความสามารถ ไม่ใช่ความมั่นใจหรือพฤติกรรมจริง

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • การประเมินการทรงตัวขณะอยู่กับที่และขณะเคลื่อนไหว รวมถึงการเดินอย่างครอบคลุม: ประเมินมิติที่หลากหลายของการควบคุมท่าทางและการเดินในชุดการประเมินเดียว ให้มุมมองที่หลากหลายเกี่ยวกับสมรรถภาพการเคลื่อนไหว
  • อิงตามสมรรถนะและเป็นรูปธรรม: ใช้การสังเกตโดยตรงและเกณฑ์การให้คะแนนที่เป็นมาตรฐาน แทนที่จะเป็นการรายงานตามความรู้สึกส่วนตัว ช่วยลดอคติและให้ข้อมูลที่สามารถทำซ้ำได้
  • ความสามารถในการคาดการณ์ความเสี่ยงต่อการหกล้มที่แข็งแกร่ง: ได้รับการตรวจสอบอย่างกว้างขวางว่าเป็นตัวทำนายการหกล้ม กระดูกหัก และการเข้ารักษาในโรงพยาบาลที่เกี่ยวข้องกับการหกล้ม เป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นเครื่องมือประเมินความเสี่ยงต่อการหกล้มที่เป็นมาตรฐานทองคำ
  • ปฏิบัติได้จริงและสะดวก: ใช้อุปกรณ์น้อยที่สุด (เก้าอี้ ทางเดิน 12 ฟุต) ใช้เวลาดำเนินการสั้น (10-15 นาที) และไม่ต้องมีการฝึกอบรมพิเศษนอกเหนือจากการคุ้นเคยกับระเบียบวิธี
  • ความไวต่อการเปลี่ยนแปลง: แสดงให้เห็นถึงการตอบสนองต่อการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพและโปรแกรมป้องกันการหกล้ม ทำให้เหมาะสำหรับการวัดผลลัพธ์ในการทดลองทางคลินิกและโครงการปรับปรุงคุณภาพ

การประยุกต์ใช้

  • การคัดกรองความเสี่ยงต่อการหกล้มในปฐมภูมิ: การประเมินที่เป็นรูปธรรมและรวดเร็วในคลินิกผู้ป่วยนอกเพื่อระบุผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงสูงและจัดลำดับความสำคัญสำหรับโปรแกรมป้องกันการหกล้ม
  • การวัดผลลัพธ์การบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพ: การประเมินค่าพื้นฐานและค่าสุดท้ายในการบำบัดทางกายภาพเพื่อบันทึกการปรับปรุงที่เป็นรูปธรรมในการทรงตัวและการเดินอันเป็นผลมาจากการบำบัดฟื้นฟู
  • การประเมินในโรงพยาบาลเฉียบพลัน: การประเมินสมรรถภาพการเคลื่อนไหวและความเสี่ยงต่อการหกล้มในผู้ป่วยสูงอายุที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล เพื่อเป็นแนวทางในการป้องกันความปลอดภัย การวางแผนจำหน่าย และการตัดสินใจหลังการดูแลเฉียบพลัน
  • การประเมินผลการแทรกแซงการออกกำลังกาย: การวัดผลลัพธ์ในการทดลองทางคลินิกของโปรแกรมการออกกำลังกาย (การฝึกทรงตัว การฝึกความแข็งแรง ไทเก๊ก) เพื่อบันทึกประสิทธิภาพในการปรับปรุงการทรงตัวและการเดิน
  • การกำหนดเป้าหมายโปรแกรมป้องกันการหกล้ม: การระบุข้อบกพร่องเฉพาะด้านการทรงตัวหรือการเดินเพื่อปรับการบำบัดทางกายภาพและการแทรกแซงด้านสิ่งแวดล้อม (เช่น การฟื้นฟูระบบเวสติบูลาร์สำหรับข้อบกพร่องด้านการทรงตัว การฝึกเดินสำหรับความผิดปกติในการเดิน การปรับปรุงบ้านสำหรับทั้งสองอย่าง)

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

การประเมินของทิเนตตีประกอบด้วยสองส่วน ได้แก่ (1) ส่วนการทรงตัว (9 รายการ) ประเมินขณะนั่งและยืน และ (2) ส่วนการเดิน (7 รายการ) ประเมินขณะเดิน รายการเกี่ยวกับการทรงตัวประเมิน: การทรงตัวขณะนั่ง การลุกยืน การทรงตัวขณะยืนโดยหลับตา การทรงตัวขณะยืนโดยหมุนลำตัว การทรงตัวขณะยื่นแขนไปข้างหน้า และการหยิบสิ่งของจากพื้น รายการเกี่ยวกับการเดินประเมิน: การเริ่มเดิน ความสูงของก้าว ความยาวของก้าว ความสมมาตรของก้าว ความต่อเนื่องของก้าว การเบี่ยงเบนของเส้นทาง และการแกว่งของลำตัว แต่ละรายการจะถูกสังเกตและให้คะแนน 0, 1 หรือ 2 ตามเกณฑ์สมรรถนะที่เฉพาะเจาะจง การประเมินทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 10-15 นาที และต้องมีทางเดินที่ชัดเจนยาวอย่างน้อย 12 ฟุต ผู้ประเมินที่ผ่านการฝึกอบรมจะสังเกตและบันทึกสมรรถนะของแต่ละรายการตามคำอธิบายที่กำหนดไว้ล่วงหน้า (เช่น รายการส่วนการทรงตัว 'การลุกยืน': 0 = ไม่สามารถทำได้หากไม่ได้รับความช่วยเหลือ, 1 = สามารถทำได้แต่ใช้แขนช่วยหรือแสดงการเคลื่อนไหวที่ไม่มั่นคง, 2 = สามารถทำได้โดยไม่ต้องใช้แขนช่วยและมั่นคง)

2

การประเมินของทิเนตตีให้คะแนนแยกกันสำหรับส่วนการทรงตัวและการเดิน ส่วนการทรงตัว (9 รายการ) ให้คะแนนย่อยตั้งแต่ 0-16 โดยคะแนนที่สูงขึ้นแสดงถึงการทรงตัวที่ดีขึ้น ส่วนการเดิน (7 รายการ) ให้คะแนนย่อยตั้งแต่ 0-12 โดยคะแนนที่สูงขึ้นแสดงถึงการเดินที่ดีขึ้น คะแนนรวมของทิเนตตี (การทรงตัว + การเดิน) อยู่ในช่วง 0 ถึง 28 การให้คะแนนขึ้นอยู่กับการสังเกตโดยตรง แต่ละรายการจะได้รับ 0, 1 หรือ 2 คะแนนตามระดับสมรรถนะ โดยมีเกณฑ์ตัดคะแนนที่กำหนดไว้สำหรับแต่ละรายการ รายการจะถูกรวมกันภายในแต่ละส่วนเพื่อสร้างคะแนนย่อย จากนั้นจึงรวมคะแนนข้ามส่วนเพื่อสร้างคะแนนรวม

3

คะแนนรวมของทิเนตตีถูกแบ่งออกเป็นหมวดหมู่ความเสี่ยงต่อการหกล้ม: คะแนน 24-28 บ่งชี้ความเสี่ยงต่อการหกล้มต่ำและการเคลื่อนไหวที่ดี คะแนน 19-23 บ่งชี้ความเสี่ยงต่อการหกล้มปานกลางและจำเป็นต้องได้รับการแทรกแซง คะแนน <19 บ่งชี้ความเสี่ยงต่อการหกล้มสูงและความเปราะบางที่เพิ่มขึ้นอย่างมากต่อการหกล้ม ซึ่งต้องใช้กลยุทธ์การป้องกันการหกล้มอย่างเข้มข้น การบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพ และการปรับสภาพแวดล้อม คะแนนย่อยของการทรงตัวและการเดินสามารถตีความแยกกันเพื่อระบุข้อบกพร่องเฉพาะ: คะแนนการทรงตัวต่ำแต่การเดินดีบ่งชี้ถึงความบกพร่องในการควบคุมท่าทาง ในขณะที่คะแนนการเดินต่ำแต่การทรงตัวดีบ่งชี้ถึงความผิดปกติในการเดินหรือปัญหาการควบคุมการเคลื่อนไหว คะแนนที่ต่ำกว่า 19 คาดการณ์ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของการหกล้ม กระดูกหัก และความพิการในอนาคต การประเมินมีความไวต่อการเปลี่ยนแปลงเมื่อเวลาผ่านไป และแสดงให้เห็นถึงการตอบสนองต่อการบำบัดฟื้นฟูและโปรแกรมป้องกันการหกล้ม

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การหยุดการประเมินก่อนกำหนดเนื่องจากข้อกังวลด้านความปลอดภัย: การประเมินที่ระมัดระวังเกินไปอาจทำให้คะแนนต่ำลงอย่างไม่ถูกต้อง (เช่น ไม่อนุญาตให้ทรงตัวขณะยืนหลับตาเนื่องจากความเสี่ยงที่รับรู้แต่ไม่จริง) ต้องปฏิบัติตามระเบียบวิธีที่เป็นมาตรฐาน
  • การตีความคะแนน 19 ผิดพลาดว่าเป็นเกณฑ์ตัดที่แน่นอน: คะแนน 19 เป็นเกณฑ์ทางสถิติ แต่ไม่ใช่ขอบเขตทางคลินิกที่แน่นอน คะแนน 18 เทียบกับ 20 ไม่ได้แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพในความเสี่ยงต่อการหกล้ม
  • การพึ่งพาการประเมินของทิเนตตีมากเกินไปโดยไม่พิจารณาบริบท: คะแนนทิเนตตีต่ำบ่งชี้ถึงความบกพร่องทางการเคลื่อนไหว แต่ไม่ได้อธิบายว่าข้อจำกัดนั้นเกิดจากอาการป่วยเฉียบพลัน ผลของยา การเสื่อมสภาพ หรือโรคทางระบบประสาทเรื้อรังหรือไม่ บริบทเป็นสิ่งสำคัญ
  • การสันนิษฐานว่าการประเมินของทิเนตตีปกติจะยกเว้นความเสี่ยงต่อการหกล้ม: บุคคลอาจทำคะแนนได้ดีในการทดสอบอย่างเป็นทางการ แต่มีความเสี่ยงต่อการหกล้มในการปฏิบัติงานเนื่องจากอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม ความบกพร่องทางสติปัญญา หรือความกลัว การประเมินของทิเนตตีเป็นส่วนประกอบหนึ่งของการประเมินความเสี่ยงต่อการหกล้มที่ครอบคลุม

คำถามที่พบบ่อย

คะแนนทิเนตตี 19 หมายถึงอะไรโดยเฉพาะ และต้องมีการแทรกแซงใดบ้าง

คะแนน 19 อยู่ที่ขอบเขตของความเสี่ยงต่อการหกล้มปานกลางถึงสูง และจำเป็นต้องได้รับการแทรกแซง คะแนนนี้บ่งชี้ถึงความบกพร่องในการทรงตัวหรือการเดินที่เพิ่มความเปราะบางต่อการหกล้ม การแทรกแซงที่บ่งชี้ ได้แก่ การบำบัดทางกายภาพที่จัดการกับข้อบกพร่องที่ระบุ (เช่น การฝึกทรงตัวสำหรับคะแนนย่อยการทรงตัวต่ำ) การออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงและความยืดหยุ่น การฝึกเดิน การประเมินความปลอดภัยภายในบ้าน การทบทวนยา (เพื่อระบุยาที่ส่งผลต่อการทรงตัว) และการพิจารณาอุปกรณ์ช่วย เช่น ไม้เท้าหรือวอล์กเกอร์

สามารถทำการประเมินทิเนตตีกับบุคคลที่ต้องใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน เช่น ไม้เท้าหรือวอล์กเกอร์ได้หรือไม่

ได้ การประเมินทิเนตตีสามารถทำได้โดยใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน อันที่จริง หากบุคคลนั้นใช้อุปกรณ์เป็นประจำ การประเมินด้วยอุปกรณ์นั้นจะเหมาะสมและให้ข้อมูลที่ถูกต้องตามความเป็นจริงเกี่ยวกับสมรรถภาพการเคลื่อนไหวตามปกติของพวกเขา ผู้ประเมินควรถ่ายทอดอุปกรณ์ที่ใช้ในการบันทึกคะแนน หากบุคคลนั้นได้รับการประเมินโดยไม่ใช้อุปกรณ์ตามปกติ (เช่น เพื่อกำหนดค่าพื้นฐานโดยไม่มีอุปกรณ์ช่วย) ควรบันทึกไว้อย่างชัดเจนเช่นกัน

ควรปรับเปลี่ยนการประเมินทิเนตตีสำหรับบุคคลที่ไม่สามารถยืนได้ หรือผู้ที่มีข้อจำกัดในการเคลื่อนไหวอย่างรุนแรงอย่างไร

สำหรับบุคคลที่ไม่สามารถยืนได้อย่างปลอดภัย จะไม่สามารถทำการประเมินส่วนการเดินได้ ในกรณีดังกล่าว สามารถประเมินเฉพาะส่วนการทรงตัวได้โดยมีการปรับเปลี่ยน (เช่น การยืนโดยใช้แขนพยุงจากเคาน์เตอร์หรือราวคู่ขนาน) หรืออาจทำการประเมินรายการการทรงตัวขณะนั่ง คะแนนทิเนตตีที่ปรับเปลี่ยนหรือบางส่วนควรติดป้ายกำกับอย่างชัดเจนเพื่อแยกความแตกต่างจากชุดการประเมินเต็ม สำหรับบุคคลที่มีข้อจำกัดมาก อาจพิจารณาใช้ Short Physical Performance Battery หรือ Edmonton Frail Scale แทน

การประเมินทิเนตตีสามารถนำไปใช้กับบุคคลที่อายุน้อยกว่า (ต่ำกว่า 65 ปี) ที่มีความบกพร่องทางการเคลื่อนไหวหรือภาวะทางระบบประสาทได้หรือไม่

การประเมินทิเนตตีได้รับการพัฒนาและตรวจสอบในผู้สูงอายุ แต่สามารถนำไปใช้กับประชากรที่อายุน้อยกว่าที่มีความบกพร่องด้านการทรงตัวหรือการเดินได้ เกณฑ์มาตรฐานที่เผยแพร่ (เช่น คะแนน 19 สำหรับความเสี่ยงต่อการหกล้ม) อาจไม่สามารถนำไปใช้กับประชากรที่อายุน้อยกว่าได้โดยตรง และควรค้นหาเกณฑ์เฉพาะสำหรับโรค สำหรับบุคคลที่อายุน้อยกว่าที่มีภาวะเฉพาะ (เช่น โรคพาร์กินสัน โรคหลอดเลือดสมอง โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง) อาจเหมาะสมกว่าที่จะใช้การประเมินเวอร์ชันที่ปรับเปลี่ยนหรือเฉพาะสำหรับโรค

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Tinetti, M. E. (1986). Performance-oriented assessment of mobility problems in elderly patients. J Am Geriatr Soc, 34(2), 119-126.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว
  2. Tinetti, M. E., & Ginter, S. F. (1988). Identifying mobility dysfunctions in elderly patients. Standard neuromuscular tests. J Am Geriatr Soc, 36(1), 55-60.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว
  3. Tinetti, M. E., Mendes de Leon, C. F., Doucette, J. T., & Baker, D. I. (1994). Fear of falling and fall-related efficacy in relationship to functioning among community-living elders. J Gerontol, 49(3), M140-M147.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว