การวิเคราะห์ฮาร์มอนิกของน้ำขึ้นน้ำลง
- ผู้เสนอ
- William Thomson
- ปี
- 1867
- ประเภท
- fourier-analysis
- กลุ่มวิธี
- Tidal Dynamics
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์ฮาร์มอนิกของน้ำขึ้นน้ำลงเป็นวิธีการทางคณิตศาสตร์ที่แยกอนุกรมเวลาของระดับน้ำทะเลหรือกระแสน้ำที่สังเกตได้ออกเป็นผลรวมของส่วนประกอบที่เป็นรูปคลื่นไซน์ (sinusoidal components) ซึ่งมีค่าความถี่ แอมพลิจูด และเฟสที่เฉพาะเจาะจง สอดคล้องกับองค์ประกอบน้ำขึ้นน้ำลงทางดาราศาสตร์ วิธีการวิเคราะห์ฮาร์มอนิกนี้ได้รับการพัฒนาโดย William Thomson (Lord Kelvin) ในปี 1867 ช่วยให้สามารถคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงและทำความเข้าใจพลวัตของน้ำขึ้นน้ำลงในเขตชายฝั่งทะเลได้
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
น้ำขึ้นน้ำลงเป็นผลมาจากการดึงดูดด้วยแรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ที่มีต่อมหาสมุทร แรงโน้มถ่วงนี้มีการเปลี่ยนแปลงเป็นคาบตามการโคจรของโลก ดวงจันทร์ และดวงอาทิตย์ ทำให้เกิดสัญญาณเป็นคาบหลายสัญญาณที่ความถี่ที่ทราบ (เช่น น้ำขึ้นน้ำลงกึ่งวัน이จันทร์ M2 ที่มีคาบ 12.42 ชั่วโมง, น้ำขึ้นน้ำลงรายวันสุริยะ S1 ที่มีคาบ 24 ชั่วโมง) องค์ประกอบเหล่านี้ซ้อนทับและรบกวนกัน ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลที่ซับซ้อน โดยการแยกองค์ประกอบระดับน้ำทะเลที่สังเกตได้ออกเป็นความถี่องค์ประกอบต่างๆ และวัดแอมพลิจูดและเฟสของแต่ละองค์ประกอบ นักสมุทรศาสตร์สามารถสร้างสัญญาณน้ำขึ้นน้ำลงขึ้นใหม่และคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงในอนาคตได้ ข้อคิดสำคัญคือเนื้อหาความถี่ของน้ำขึ้นน้ำลงถูกกำหนดโดยกลศาสตร์ท้องฟ้า ทำให้สามารถคาดการณ์ได้อย่างแม่นยำจากการสังเกตการณ์ในช่วงเวลาสั้นๆ
ประวัติศาสตร์
วิธีการฮาร์มอนิกของ William Thomson (1867) ได้ปฏิวัติการคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงโดยการตระหนักว่าน้ำขึ้นน้ำลงในมหาสมุทรสามารถแยกออกเป็นฟังก์ชันรูปคลื่นไซน์ที่ความถี่ทางดาราศาสตร์ได้ เครื่องวิเคราะห์ฮาร์มอนิกของ Thomson (อุปกรณ์เชิงกล) ช่วยให้สามารถคำนวณการคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงสำหรับท่าเรือหลักๆ ได้ด้วยตนเอง วิธีการนี้ได้รับการกำหนดมาตรฐานโดย Doodson (1921) ผู้สร้างระบบการตั้งชื่อองค์ประกอบน้ำขึ้นน้ำลง คอมพิวเตอร์สมัยใหม่ช่วยให้สามารถวิเคราะห์ฮาร์มอนิกของอนุกรมเวลายาวได้อย่างรวดเร็ว วิธีการนี้ยังคงเป็นมาตรฐานสำหรับการคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงในการปฏิบัติงานทั่วโลก
ควรใช้เมื่อใด
การวิเคราะห์ฮาร์มอนิกของน้ำขึ้นน้ำลงมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับการใช้งานใดๆ ในเขตชายฝั่งที่ต้องการการคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลง (การเดินเรือ, การปฏิบัติการท่าเรือ, พลังงานน้ำขึ้นน้ำลง) หรือความเข้าใจเกี่ยวกับกระแสน้ำขึ้นน้ำลง ควรใช้เมื่อมีอนุกรมเวลาของระดับน้ำทะเลหรือกระแสน้ำ วิธีการนี้มีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อข้อมูลครอบคลุมอย่างน้อยหนึ่งรอบวัฏจักรของวงโคจรดวงจันทร์ (18.6 ปี) เพื่อจับการเปลี่ยนแปลงของแอมพลิจูดน้ำขึ้นน้ำลงได้อย่างเต็มที่ แม้ว่าผลลัพธ์ที่มีประโยชน์ก็สามารถทำได้ด้วยข้อมูลบันทึกที่สั้นกว่า
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- สมมติว่าการตอบสนองของน้ำขึ้นน้ำลงอยู่ในสภาวะคงตัว (steady-state) ไม่สามารถจับการเปลี่ยนแปลงของแอมพลิจูดน้ำขึ้นน้ำลงอันเนื่องมาจากการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลหรือการเปลี่ยนแปลงความลึกของทะเลได้
- สัญญาณที่ไม่ใช่น้ำขึ้นน้ำลง (ลมพายุ, การไหลของน้ำจืด, ผลกระทบจากความดันบรรยากาศ) ทำให้ข้อมูลสังเกตการณ์ปนเปื้อนและต้องถูกกำจัดออกอย่างระมัดระวัง
- อนุกรมเวลาสั้นๆ (น้อยกว่าหนึ่งเดือน) ให้ค่าประมาณแอมพลิจูดที่เอนเอียงสำหรับบางองค์ประกอบ เนื่องจากการสุ่มตัวอย่างซ้ำ (aliasing) กับความแปรปรวนที่ไม่ใช่น้ำขึ้นน้ำลง
- ความแปรปรวนเชิงพื้นที่ขององค์ประกอบน้ำขึ้นน้ำลงต้องการเครือข่ายการสังเกตการณ์ที่หนาแน่นเพื่อทำแผนที่สนามน้ำขึ้นน้ำลงในระดับภูมิภาค
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ให้การคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงที่แม่นยำ ณ ตำแหน่งที่ระบุ โดยอาศัยค่าคงที่ฮาร์มอนิกขององค์ประกอบที่ได้จากข้อมูลการสังเกตการณ์
- โปร่งใสในเชิงกายภาพ: องค์ประกอบสอดคล้องกับกลไกแรงขับเคลื่อนน้ำขึ้นน้ำลงทางดาราศาสตร์ที่ระบุได้
- ต้องการเพียงอนุกรมเวลาสั้นๆ (สัปดาห์ถึงเดือน) เพื่อความแม่นยำที่สมเหตุสมผล การเปลี่ยนแปลงวงโคจรเต็มรูปแบบเป็นทางเลือก
- สามารถใช้ได้กับทั้งอนุกรมเวลาของระดับน้ำทะเลและกระแสน้ำ ช่วยให้สามารถทำแผนที่กระแแสน้ำขึ้นน้ำลงจากการสังเกตการณ์ได้
การประยุกต์ใช้
- การคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงที่ท่าเรือสำหรับการเดินเรือและการจัดการท่าเรือ โดยใช้ข้อมูลองค์ประกอบที่ได้จากบันทึกเครื่องวัดระดับน้ำในท้องถิ่น
- การพยากรณ์ความเร็วและทิศทางของกระแสน้ำขึ้นน้ำลงในช่องเดินเรือและใกล้โครงสร้างนอกชายฝั่งเพื่อการวางแผนการปฏิบัติงาน
- การประเมินศักยภาพทรัพยากรพลังงานน้ำขึ้นน้ำลงโดยการวิเคราะห์แอมพลิจูดองค์ประกอบและคำนวณกำลังของกระแสน้ำขึ้นน้ำลง
- การตรวจจับการเปลี่ยนแปลงระยะยาวในแอมพลิจูดและเวลาของน้ำขึ้นน้ำลง โดยการเปรียบเทียบค่าองค์ประกอบในช่วงหลายทศวรรษ
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
อนุกรมเวลาของระดับน้ำทะเลหรือกระแแสน้ำขึ้นน้ำลงจะถูกวัดโดยใช้เครื่องวัดระดับน้ำ (tide gauges), เซ็นเซอร์วัดความดัน (pressure sensors), หรือเครื่องวัดกระแสน้ำ (current meters) ณ ตำแหน่งที่คงที่ในช่วงเวลาตั้งแต่หลายสัปดาห์ถึงหลายปี
ข้อมูลจะได้รับการควบคุมคุณภาพ ช่องว่างจะถูกประมาณค่า และอนุกรมเวลาจะถูกกำจัดแนวโน้ม (detrended) เพื่อกำจัดสัญญาณที่ไม่ใช่น้ำขึ้นน้ำลง (เช่น คลื่นพายุ (storm surge), การเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลตามฤดูกาล)
องค์ประกอบฮาร์มอนิกของน้ำขึ้นน้ำลงจะถูกสกัดออกมาโดยการปรับฟังก์ชันรูปคลื่นไซน์ที่ความถี่ทางดาราศาสตร์ที่ทราบให้เข้ากับข้อมูลอนุกรมเวลา โดยใช้วิธีการกำลังสองน้อยที่สุด (least-squares methods) เพื่อประมาณค่าแอมพลิจูดและเฟสของแต่ละองค์ประกอบ
องค์ประกอบที่ปรับค่าแล้วจะถูกรวมเข้าด้วยกันเพื่อสร้างสัญญาณน้ำขึ้นน้ำลงขึ้นใหม่ ความถี่ขององค์ประกอบจะสัมพันธ์กับพารามิเตอร์วงโคจรทางดาราศาสตร์ (ระบบโลก-ดวงจันทร์, ระบบโลก-ดวงอาทิตย์) เพื่อทำความเข้าใจแรงขับเคลื่อนน้ำขึ้นน้ำลง
การคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงจะทำโดยการรวมองค์ประกอบที่สร้างขึ้นใหม่ ณ เวลาในอนาคต แอมพลิจูดขององค์ประกอบจะเผยให้เห็นรูปแบบน้ำขึ้นน้ำลงที่เด่นชัด (กึ่งวันเทียบกับรายวัน) ค่าคงที่ฮาร์มอนิกจะถูกเปรียบเทียบในเชิงพื้นที่เพื่อทำความเข้าใจการแพร่กระจายของน้ำขึ้นน้ำลงในเขตชายฝั่ง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การสับสนระหว่างแอมพลิจูดองค์ประกอบกับแอมพลิจูดน้ำขึ้นน้ำลงจริง ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง การคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงเป็นผลมาจากการรบกวนขององค์ประกอบหลายอย่างและเปลี่ยนแปลงไปตามความสัมพันธ์ของเฟส
- การใช้การคาดการณ์ฮาร์มอนิกเกินกว่าช่วงเวลาของข้อมูลที่มีอยู่โดยไม่ยืนยันว่าได้จับการเปลี่ยนแปลงวงโคจรแล้ว การคาดการณ์ระยะยาวโดยไม่มีวัฏจักรวงโคจรเต็มรูปแบบจะมีความแม่นยำน้อยลง
- การละเลยองค์ประกอบน้ำขึ้นน้ำลงในน้ำตื้น (overtides และ compound tides) ซึ่งเป็นผลมาจากการปฏิสัมพันธ์แบบไม่เชิงเส้นขององค์ประกอบหลักในน้ำตื้น
คำถามที่พบบ่อย
องค์ประกอบน้ำขึ้นน้ำลงที่สำคัญที่สุดคืออะไรและเพราะเหตุใด?
องค์ประกอบ M2 (น้ำขึ้นน้ำลงกึ่งวันดวงจันทร์) มักจะมีขนาดใหญ่ที่สุดในหลายๆ แห่ง ซึ่งแสดงถึงวัฏจักรน้ำขึ้นน้ำลงสองครั้งต่อวันอันเนื่องมาจากวงโคจรของดวงจันทร์ คาบ 12.42 ชั่วโมงของมันทำให้เกิดน้ำขึ้นน้ำลงสองครั้งต่อวันตามลักษณะที่สังเกตได้ในพื้นที่ชายฝั่งส่วนใหญ่ S2 (น้ำขึ้นน้ำลงกึ่งวันสุริยะ) มักจะเป็นองค์ประกอบที่ใหญ่เป็นอันดับสอง
ต้องใช้การสังเกตการณ์นานเท่าใดจึงจะสามารถสกัดองค์ประกอบน้ำขึ้นน้ำลงได้อย่างแม่นยำ?
การคาดการณ์น้ำขึ้นน้ำลงที่มีประโยชน์ต้องใช้ข้อมูลอย่างน้อย 29 วันเพื่อแยกองค์ประกอบกึ่งวัน (12.42 ชั่วโมง) และองค์ประกอบสุริยะ (24 ชั่วโมง) เพื่อความแม่นยำที่ดีขึ้น แนะนำให้ใช้ข้อมูล 1 ปี การแก้ไขวัฏจักรวงโคจรเต็มรูปแบบต้องใช้เวลา 18.6 ปี แต่เป็นทางเลือกสำหรับการคาดการณ์ระยะสั้น
Overtides คืออะไรและมีความสำคัญอย่างไร?
Overtides คือองค์ประกอบน้ำขึ้นน้ำลงในน้ำตื้นที่เกิดจากการปฏิสัมพันธ์แบบไม่เชิงเส้นของน้ำขึ้นน้ำลงหลักในน้ำตื้น ตัวอย่างเช่น M4 (ฮาร์มอนิกที่สองของ M2) และ MN4 (การรวมกันของ M2 และ N2) Overtides อาจมีความสำคัญในปากแม่น้ำและมีความสำคัญมากขึ้นเมื่อน้ำตื้นขึ้น
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Godin, G. (1972). The Analysis of Tides. University of Toronto Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วPugh, D. T., & Woodworth, P. L. (2014). Sea-Level Science: Understanding Tides, Surges, Tsunamis and Mean Sea-Level Changes. Cambridge University Press.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว