Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การวิเคราะห์แก่นสาระ

ผู้เสนอ
Virginia Braun and Victoria Clarke
ปี
2006
ประเภท
Method
กลุ่มวิธี
inductive-pattern-recognition

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การวิเคราะห์แก่นสาระ (Thematic Analysis - TA) เป็นระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพสำหรับการระบุ วิเคราะห์ และรายงานรูปแบบ (แก่นสาระ) ในข้อมูลเชิงคุณภาพ ซึ่งพัฒนาขึ้นอย่างเป็นระบบโดย Virginia Braun และ Victoria Clarke (2006) TA มีความยืดหยุ่นและเข้าถึงได้ง่าย สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับกรอบทฤษฎีและประเภทข้อมูลที่หลากหลาย ทำให้เป็นหนึ่งในวิธีการเชิงคุณภาพที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในสาขาจิตวิทยา การวิจัยสุขภาพ และสังคมศาสตร์

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

การวิเคราะห์แก่นสาระทำงานโดยการระบุและจัดระเบียบข้อมูลออกเป็นรูปแบบที่มีความหมายหรือแก่นสาระ ซึ่งเป็นแนวคิด แนวคิด หรือความหมายที่ซ้ำๆ กัน ซึ่งจับประเด็นสำคัญเกี่ยวกับข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับคำถามวิจัย ต่างจากทฤษฎีฐานราก (Grounded Theory) ที่มุ่งสร้างทฤษฎีใหม่ หรือปรากฏการณ์วิทยา (Phenomenology) ที่สำรวจประสบการณ์ตรง TA มีลักษณะเชิงพรรณนาที่เปิดกว้างกว่า คือ ระบุว่ามีอะไรอยู่ในข้อมูลและจัดระเบียบอย่างสอดคล้องกัน ข้อแตกต่างที่สำคัญในการวิเคราะห์แก่นสาระสมัยใหม่คือระหว่างการลงรหัสที่ขับเคลื่อนด้วยทฤษฎี (นิรนัย) ซึ่งคุณลงรหัสข้อมูลตามหมวดหมู่ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า กับการลงรหัสที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (อุปนัย) ซึ่งแก่นสาระจะปรากฏขึ้นจากข้อมูลเอง การวิเคราะห์แก่นสาระแบบสะท้อนคิด (Reflexive TA - Braun & Clarke 2019) ยอมรับอย่างชัดเจนว่านักวิจัยสร้างแก่นสาระขึ้นอย่างแข็งขัน แทนที่จะ 'ค้นพบ' อย่างเป็นกลาง ความโปร่งใสนี้ทำให้แตกต่างจากเวอร์ชันก่อนหน้านี้ที่บ่งบอกว่าแก่นสาระถูกค้นพบ

ประวัติศาสตร์

Braun และ Clarke ได้นำเสนอการวิเคราะห์แก่นสาระอย่างเป็นระบบในปี 2006 ในฐานะทางเลือกที่โปร่งใสและยืดหยุ่นทางทฤษฎีมากกว่าการสรุปข้อมูลเชิงคุณภาพแบบไม่ยึดทฤษฎี ขั้นตอนหกขั้นตอนของพวกเขาได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในสาขาจิตวิทยา การพยาบาล สุขภาพ และสังคมศาสตร์ Boyatzis (1998) และคนอื่นๆ ได้อธิบายแนวทางการวิเคราะห์แก่นสาระมาก่อนหน้านี้ แต่กรอบการทำงานปี 2006 ได้ให้ความชัดเจนที่ไม่เคยมีมาก่อน ในปี 2019 Braun และ Clarke ได้ตีพิมพ์ 'Reflecting on reflexive thematic analysis' โดยปรับเปลี่ยน TA ให้เป็นแบบสะท้อนคิดโดยพื้นฐาน: นักวิจัยสร้างแก่นสาระขึ้นอย่างแข็งขันตามทางเลือกในการวิเคราะห์และตำแหน่งทางทฤษฎีของตน การปรับปรุงนี้ทำให้ชัดเจนว่าการวิเคราะห์แก่นสาระไม่ใช่การค้นพบที่ปราศจากคุณค่า แต่เป็นการตีความทางสังคมศาสตร์

ควรใช้เมื่อใด

ใช้การวิเคราะห์แก่นสาระเมื่อต้องการระบุ อธิบาย และจัดระเบียบรูปแบบความหมายในข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยไม่จำเป็นต้องสร้างทฤษฎีใหม่ (ใช้ทฤษฎีฐานรากสำหรับสิ่งนั้น) หรือสำรวจประสบการณ์ตรง (ใช้ปรากฏการณ์วิทยา) TA เหมาะอย่างยิ่งสำหรับคำถามวิจัยที่ถามว่า 'อุปสรรคต่อ...' หรือ 'มุมมองของผู้เข้าร่วมเกี่ยวกับ...' มันทำงานได้กับกลุ่มตัวอย่างผู้เข้าร่วมที่หลากหลาย ประเภทการสัมภาษณ์ และแม้กระทั่งรูปแบบข้อมูลที่แตกต่างกัน TA เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยประยุกต์ที่มุ่งให้ข้อมูลแก่การปฏิบัติ นโยบาย หรือการปรับปรุงบริการ มีความยืดหยุ่นเพียงพอสำหรับการศึกษาเชิงสำรวจเชิงพรรณนา และมีความซับซ้อนเพียงพอสำหรับการทดสอบทฤษฎีหรือการสร้างสมมติฐาน ขึ้นอยู่กับแนวทางของคุณ

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ความเสี่ยงที่จะผิวเผินหากการวิเคราะห์ยังคงเป็นการพรรณนาโดยไม่มีการตีความที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น อาจสร้างรายการแก่นสาระยาวๆ โดยไม่มีการสังเคราะห์ความหมายหรือการมีส่วนร่วมทางทฤษฎี
  • ความยืดหยุ่นเป็นทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน: การไม่มีขั้นตอนที่เข้มงวดทำให้เกิดความไม่สอดคล้องกัน การดำเนินการที่ไม่ดีทำให้เกิดผลลัพธ์ที่อ่อนแอหรือไม่เฉพาะเจาะจง
  • ไม่สร้างทฤษฎี (ต่างจากทฤษฎีฐานราก) หรือสำรวจโครงสร้างที่จำเป็น (ต่างจากปรากฏการณ์วิทยา) ทฤษฎีที่ได้จากการวิเคราะห์แก่นสาระต้องได้รับการตรวจสอบแยกต่างหาก
  • ความหลากหลายของคำศัพท์และขั้นตอนในวรรณกรรม (TA แบบเก่าเทียบกับแบบใหม่, แนวทางสะท้อนคิดเทียบกับไม่สะท้อนคิด) สร้างความกำกวมเกี่ยวกับเวอร์ชันที่กำลังดำเนินการ

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • ยืดหยุ่นและเข้าถึงได้: สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับกรอบทฤษฎีและกระบวนทัศน์การวิจัยที่หลากหลาย เหมาะสำหรับนักวิจัยทั้งมือใหม่และผู้มีประสบการณ์
  • มีประสิทธิภาพสำหรับชุดข้อมูลขนาดใหญ่หรือการสัมภาษณ์หลายครั้งต่อผู้เข้าร่วมหนึ่งคน สามารถวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพปริมาณมากได้อย่างเป็นระบบ
  • ขั้นตอนหกขั้นตอนที่ชัดเจนให้แนวทางที่มีโครงสร้าง โปร่งใส ซึ่งสร้างเส้นทางการตรวจสอบ (audit trail) เพื่อแสดงความเข้มงวด
  • TA แบบสะท้อนคิด (2019) ยอมรับบทบาทของนักวิจัยในการสร้างแก่นสาระอย่างชัดเจน ลดการอ้างว่าเป็นการค้นพบอย่างเป็นกลางที่ผิดพลาด และส่งเสริมความโปร่งใสของระเบียบวิธี

การประยุกต์ใช้

  • การวิเคราะห์มุมมองของผู้ป่วยหรือผู้ดูแลเกี่ยวกับการจัดการโรค อุปสรรคในการรักษา หรือคุณภาพการบริการ เพื่อเป็นแนวทางในการปรับปรุงแนวทางทางคลินิกและการดูแลที่ยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง
  • การสำรวจประสบการณ์ของพนักงานเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงองค์กร วัฒนธรรมองค์กร หรือความเป็นอยู่ที่ดี เพื่อเป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายทรัพยากรบุคคลและการฝึกอบรมผู้นำ
  • การระบุแก่นสาระในการรายงานข่าวของสื่อหรือการสนทนาในโซเชียลมีเดีย เพื่อทำความเข้าใจการรับรู้ของสาธารณชนและกลยุทธ์การสื่อสาร
  • การตรวจสอบมุมมองของผู้ปกครองและนักเรียนเกี่ยวกับประสบการณ์ในโรงเรียน การเรียนรู้ หรือการกลั่นแกล้ง เพื่อพัฒนากลยุทธ์การแทรกแซงที่อิงหลักฐาน
  • การวิเคราะห์ข้อมูลการสัมภาษณ์จากการประเมินโครงการ เพื่อประเมินความเที่ยงตรงของสิ่งแทรกแซง อุปสรรค และการยอมรับ เพื่อการปรับปรุงโครงการ

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

รวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพผ่านการสัมภาษณ์ กลุ่มสนทนา แบบสำรวจปลายเปิด เอกสาร หรือสื่อ (รูปภาพ วิดีโอ) ทำการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (purposive sample) ที่มีขนาดเพียงพอต่อการตอบคำถามวิจัย (ไม่มีกฎตายตัว โดยทั่วไปคือ 5-50+ คน ขึ้นอยู่กับความลึกและความซับซ้อน) ถอดเทปการสัมภาษณ์ตามคำพูดจริง โดยให้ความสนใจกับน้ำเสียงและการหยุดชั่วคราว หากมีความหมายต่อคำถามวิจัยของคุณ สำหรับ TA แบบนิรนัย ให้กำหนดหมวดหมู่ที่ปฏิบัติการได้ล่วงหน้า สำหรับ TA แบบอุปนัย ให้เข้าถึงข้อมูลอย่างเปิดเผยโดยไม่มีรหัสที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ทำความคุ้นเคยกับข้อมูลโดยการอ่านและอ่านซ้ำบันทึกการสัมภาษณ์หลายๆ ครั้ง เพื่อให้เกิดความคุ้นเคยและระบุความประทับใจแรก

2

ดำเนินการลงรหัสอย่างเป็นระบบในหกขั้นตอน (Braun & Clarke 2006): (1) การทำความคุ้นเคย—อ่านบันทึกการสัมภาษณ์หลายครั้ง จดบันทึกรูปแบบและลักษณะที่น่าสนใจ; (2) การลงรหัสเบื้องต้น—ลงรหัสส่วนที่มีความหมายทีละบรรทัดทั่วทั้งชุดข้อมูล โดยรักษาความสอดคล้องและสร้างรายการรหัสที่ครอบคลุม; (3) การค้นหาแก่นสาระ—จัดระเบียบรหัสออกเป็นแก่นสาระที่เป็นไปได้ (หมวดหมู่ที่มีรูปแบบสอดคล้องกัน) ระบุความสัมพันธ์ระหว่างรหัส; (4) การทบทวนแก่นสาระ—ตรวจสอบแก่นสาระกับข้อมูลที่ถูกลงรหัสและชุดข้อมูลทั้งหมด; กำจัดแก่นสาระที่ไม่มีข้อมูลสนับสนุนเพียงพอ รวมแก่นสาระที่ทับซ้อนกัน หรือแยกแก่นสาระที่ไม่สอดคล้องกัน; (5) การกำหนดและตั้งชื่อแก่นสาระ—พัฒนากรอบการทำงานที่กระชับ ชัดเจน และคำจำกัดความสำหรับแต่ละแก่นสาระ ซึ่งจับสาระสำคัญและขอบเขต; (6) การเขียนรายงาน—ร่างการวิเคราะห์ โดยบูรณาการแก่นสาระพร้อมใบเสนอราคาที่สนับสนุนจากข้อมูล ตลอดกระบวนการ ใช้การเปรียบเทียบอย่างต่อเนื่อง (constant comparison): เปรียบเทียบรหัสใหม่กับรหัสที่มีอยู่เพื่อให้แน่ใจว่ามีความสอดคล้องกัน TA แบบสะท้อนคิดเน้นการบันทึกการตัดสินใจตีความของคุณ และยอมรับว่ามุมมองทางทฤษฎีของคุณมีอิทธิพลต่อการสร้างแก่นสาระอย่างไร

3

นำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบแผนที่แก่นสาระ (thematic map) หรือการบรรยายเชิงเรื่องเล่า (narrative account) ของแก่นสาระและความสัมพันธ์ของแก่นสาระแต่ละอย่างควรตอบคำถามวิจัยของคุณและได้รับการสนับสนุนจากข้อมูลหลายส่วน (ใบเสนอราคาโดยตรง) ให้การวิเคราะห์ว่าแต่ละแก่นสาระมีความหมายอย่างไรเมื่อเทียบกับคำถามวิจัยและกรอบทฤษฎีของคุณ หลีกเลี่ยงเพียงการสรุปหรือการแสดงรายการแก่นสาระ แต่ให้การตีความ การวิเคราะห์แก่นสาระที่ดีจะเผยให้เห็นรูปแบบที่ไม่ชัดเจนจากการอ่านข้อมูลดิบเพียงอย่างเดียว แยกแยะอย่างชัดเจนระหว่างแนวทางที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (อุปนัย) และที่ขับเคลื่อนด้วยทฤษฎี (นิรนัย) ในการนำเสนอของคุณ และยอมรับว่าแก่นสาระถูกสร้างขึ้นผ่านทางเลือกในการวิเคราะห์ ไม่ใช่การค้นพบอย่างเป็นกลาง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การดำเนินการวิเคราะห์แบบไม่ยึดทฤษฎี: การไม่ระบุกรอบทฤษฎีและคำถามวิจัยอย่างชัดเจน แก่นสาระควรอำนวยความสะดวกต่อคำถามวิจัยของคุณ ไม่ใช่ยืนอยู่โดดๆ
  • การแพร่กระจายของแก่นสาระ: การสร้างแก่นสาระมากเกินไปโดยมีการสนับสนุนจากข้อมูลน้อยที่สุด หรือการรวมรหัสกับแก่นสาระ (แก่นสาระต้องใช้รหัสหลายรหัสและข้อมูลสนับสนุน)
  • การพัฒนาแก่นสาระไม่เพียงพอ: การตั้งชื่อแก่นสาระอย่างคลุมเครือ การให้ใบเสนอราคาไม่เพียงพอ หรือการไม่ตีความความหมาย ผู้อ่านควรถามว่าแก่นสาระแต่ละอย่างคืออะไรและเหตุใดจึงมีความสำคัญ
  • การมองข้ามความขัดแย้งของข้อมูล: การเพิกเฉยต่อข้อมูลที่ไม่เข้ากับแก่นสาระที่กำลังก่อตัว หรือการไม่สำรวจความหลากหลาย การวิเคราะห์แก่นสาระที่ดีจะยอมรับความแตกต่างและรูปแบบภายในแก่นสาระ

คำถามที่พบบ่อย

การวิเคราะห์แก่นสาระแบบสะท้อนคิด (Braun & Clarke 2019) แตกต่างจากวิธีการวิเคราะห์แก่นสาระดั้งเดิมอย่างไร

TA ดั้งเดิม (Braun & Clarke 2006) นำเสนอหกขั้นตอนที่เป็นระบบ แต่บ่งบอกว่าแก่นสาระสามารถ 'พบ' หรือ 'ค้นพบ' ได้ในข้อมูลผ่านการลงรหัสอย่างระมัดระวัง TA แบบสะท้อนคิด (2019) ทำให้ชัดเจนว่านักวิจัยสร้างแก่นสาระขึ้นอย่างแข็งขันผ่านทางเลือกในการตีความ: การตัดสินใจว่าอะไรเกี่ยวข้อง รหัสใดที่จะรวมเข้าด้วยกัน และจะตั้งชื่อแก่นสาระอย่างไร TA แบบสะท้อนคิดเปลี่ยนคำศัพท์จากการ 'ลงรหัส' (ซึ่งบ่งบอกถึงการติดป้ายแบบพาสซีฟ) เป็น 'การลงรหัส/การตีความ' (ซึ่งบ่งบอกถึงการสร้างความหมายแบบแอคทีฟ) มันต้องการการยอมรับอย่างชัดเจนถึงตำแหน่งของนักวิจัย กรอบทฤษฎี และอคติส่วนบุคคลมีอิทธิพลต่อการวิเคราะห์อย่างไร ขั้นตอนต่างๆ ยังคงเหมือนเดิม แต่ญาณวิทยา (epistemology) มีความโปร่งใสและซื่อสัตย์ต่อการตีความมากขึ้น

ความแตกต่างระหว่างการวิเคราะห์แก่นสาระแบบอุปนัยและนิรนัยคืออะไร

TA แบบอุปนัยช่วยให้แก่นสาระปรากฏขึ้นจากข้อมูลโดยไม่มีหมวดหมู่ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า: คุณอ่านข้อมูลอย่างเปิดเผยและรหัสจะพัฒนาจากรูปแบบที่สังเกตได้ นี่เป็นการสำรวจและสร้างทฤษฎี TA แบบนิรนัยใช้กรอบการลงรหัสที่กำหนดไว้ล่วงหน้าหรือหมวดหมู่ทางทฤษฎีเพื่อจัดระเบียบข้อมูล: นี่คือการทดสอบสมมติฐานหรือการทดสอบทฤษฎี TA ส่วนใหญ่เป็นแบบอุปนัยหรือส่วนใหญ่เป็นแบบอุปนัยที่มีองค์ประกอบแบบนิรนัยบางส่วน ระบุอย่างชัดเจนว่าคุณใช้วิธีการใด การวิเคราะห์แบบนิรนัยนั้นถูกต้อง แต่มีวัตถุประสงค์การวิจัยที่แตกต่างกัน (การทดสอบเทียบกับการสำรวจ)

ฉันควรมีรหัสหรือแก่นสาระกี่รายการ

ไม่มีจำนวนเป้าหมาย รหัสการวิเคราะห์แก่นสาระแตกต่างกันไปตามปริมาณข้อมูล ความซับซ้อน และจุดเน้นของคำถาม: โดยทั่วไปจะมีรหัสเริ่มต้น 20-60 รหัสจากการสัมภาษณ์ 15-20 ครั้ง ซึ่งจะกลั่นกรองเป็นแก่นสาระ 5-15 รายการในการวิเคราะห์ขั้นสุดท้าย หากคุณมีแก่นสาระมากกว่า 50 รายการ คุณอาจต้องจัดกลุ่มระดับสูงขึ้นหรือกำหนดคำจำกัดความให้ชัดเจนยิ่งขึ้น แก่นสาระควรจะแตกต่างกันแต่มีความสัมพันธ์กัน หากแก่นสาระทั้งหมดรู้สึกเหมือนกันหรือไม่เกี่ยวข้องกัน ให้ตรวจสอบรหัสหรือคำถามของคุณอีกครั้ง คุณภาพสำคัญกว่าปริมาณ: การวิเคราะห์แก่นสาระสี่แก่นที่พัฒนามาอย่างดีนั้นเหนือกว่าการวิเคราะห์แก่นสาระ 20 รายการที่กระจัดกระจายและขาดความสอดคล้องกัน

ฉันจะแน่ใจได้อย่างไรว่าแก่นสาระมีพื้นฐานมาจากข้อมูล ไม่ใช่แค่การตีความของฉัน

แก่นสาระแต่ละอย่างต้องได้รับการสนับสนุนจากข้อมูลหลายส่วน (โดยทั่วไปคือ 4-6+ ใบเสนอราคาต่อแก่นสาระ มากกว่าสำหรับแก่นสาระหลัก) ให้หลักฐานใบเสนอราคาในผลลัพธ์ของคุณ ใช้เมทริกซ์รหัสหรือตารางความถี่ที่แสดงว่าผู้เข้าร่วมคนใดมีส่วนร่วมในแต่ละแก่นสาระ หากแก่นสาระหนึ่งขึ้นอยู่กับข้อมูลจากผู้เข้าร่วมเพียงคนเดียว อาจเป็นลักษณะเฉพาะตัวเกินไป ดำเนินการเปรียบเทียบอย่างต่อเนื่อง ตรวจสอบรหัสใหม่กับรหัสที่มีอยู่ การอภิปรายกับเพื่อนร่วมงาน (peer debriefing): อภิปรายแก่นสาระที่กำลังก่อตัวกับเพื่อนร่วมงานเพื่อทดสอบว่าการตีความของคุณสมเหตุสมผลจากข้อมูลหรือไม่ การตรวจสอบกับสมาชิก (member checking) (หากทำได้) กับผู้เข้าร่วมสามารถยืนยันได้ว่าแก่นสาระสะท้อนประสบการณ์ของพวกเขาหรือไม่ บันทึกการตัดสินใจในการวิเคราะห์ของคุณ (บันทึกช่วยจำ บันทึกการวิเคราะห์) เพื่อแสดงสายตรรกะจากรหัสไปยังแก่นสาระ

ฉันสามารถใช้ TA กับชุดข้อมูลขนาดใหญ่หรือข้อมูลทุติยภูมิได้หรือไม่

ได้ TA สามารถปรับขนาดได้: คุณสามารถนำไปใช้กับ 10 หรือ 100 การสัมภาษณ์ได้ ด้วยชุดข้อมูลขนาดใหญ่ ขั้นตอนการลงรหัสอย่างเป็นระบบจะมีความสำคัญยิ่งขึ้นเพื่อให้แน่ใจว่ามีความสอดคล้องกัน ข้อมูลทุติยภูมิ (เช่น บันทึกการสัมภาษณ์จากการศึกษาครั้งก่อน คำตอบปลายเปิดของแบบสำรวจ อัตชีวประวัติที่ตีพิมพ์ สื่อสังคมออนไลน์) สามารถนำมาวิเคราะห์แก่นสาระได้ หากข้อมูลถูกรวบรวมในหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับคำถามวิจัยของคุณ โปรดทราบว่า TA ข้อมูลทุติยภูมิอาจขาดบริบทหรือความสมบูรณ์ของความสัมพันธ์เมื่อเทียบกับการรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิ

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว
  2. Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว
  3. Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage Publications.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว