การแข่งขันแบบสแตคเคลเบิร์ก
- ผู้เสนอ
- Heinrich von Stackelberg
- ปี
- 1934
- ประเภท
- algorithm
- กลุ่มวิธี
- Game-theoretic
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
แบบจำลองการแข่งขันแบบสแตคเคลเบิร์ก (Stackelberg Competition) เป็นตลาดแบบผู้ขายน้อยราย (oligopolistic markets) ที่มีการตัดสินใจตามลำดับ โดยผู้ผลิตรายหนึ่ง (ผู้นำ) จะกำหนดปริมาณการผลิตก่อน และผู้ผลิตรายอื่น (ผู้ตาม) จะสังเกตการณ์การตัดสินใจนี้และตอบสนอง แบบจำลองนี้ซึ่งริเริ่มโดย Heinrich von Stackelberg ในปี 1934 จับประเด็นข้อได้เปรียบของผู้ริเริ่ม (first-mover advantage) ในการแข่งขันที่กำหนดปริมาณการผลิต ผลลัพธ์ที่ได้คือ ดุลยภาพแบบสแตคเคลเบิร์ก (Stackelberg Equilibrium) ซึ่งหาได้จากการถอยหลังเชิงอนุมาน (backward induction) ทำให้ผู้นำมีกำไรสูงกว่าการแข่งขันแบบพร้อมกัน (Cournot competition)
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองนึกภาพตลาดแบบผู้ขายน้อยรายสองราย (duopoly) โดยบริษัทหนึ่งประกาศปริมาณการผลิตของตนก่อน และยึดมั่นในปริมาณนั้น บริษัทคู่แข่งซึ่งสังเกตเห็นการตัดสินใจนี้ จะเลือกปริมาณการผลิตของตนเองโดยทราบถึงปริมาณที่ผู้นำเลือก ผู้นำจะคาดการณ์การตอบสนองของผู้ตามเมื่อตัดสินใจเลือกปริมาณการผลิตของตนเอง โครงสร้างตามลำดับนี้ทำให้ผู้นำได้เปรียบ: โดยการผลิตมากกว่าในกรณีของการแข่งขันแบบพร้อมกัน (Cournot) ผู้นำจะบังคับให้ผู้ตามผลิตน้อยลง ซึ่งท้ายที่สุดจะทำให้ผู้นำได้รับกำไรที่สูงขึ้น ผู้ตามซึ่งเคลื่อนไหวเป็นลำดับที่สอง จะเสียเปรียบกว่าการแข่งขันแบบพร้อมกัน
ประวัติศาสตร์
Heinrich von Stackelberg ได้นำเสนอแบบจำลองตลาดผู้ขายน้อยรายแบบผู้นำ-ผู้ตามในปี 1934 เพื่อเป็นทางเลือกแทนกรอบการทำงานแบบพร้อมกันของ Cournot งานของเขาแสดงให้เห็นว่าเวลาของการตัดสินใจส่งผลต่อผลลัพธ์ของตลาดและความสามารถในการทำกำไรอย่างไร แบบจำลองสแตคเคลเบิร์กกลายเป็นเสาหลักของการจัดระเบียบอุตสาหกรรม โดยนำไปใช้ในการทำความเข้าใจการเข้าสู่ตลาด การกำหนดเวลาผลิตภัณฑ์ และความแตกต่างของบริษัท งานสมัยใหม่เกี่ยวกับความเป็นผู้นำตลาดและข้อได้เปรียบของผู้ริเริ่มสร้างขึ้นโดยตรงจากกรอบการทำงานของ Stackelberg
ควรใช้เมื่อใด
ประยุกต์ใช้วิเคราะห์แบบสแตคเคลเบิร์กเมื่อบริษัทหนึ่งเคลื่อนไหวก่อนด้วยการผูกมัดที่น่าเชื่อถือ (เช่น การลงทุนในกำลังการผลิต, การกำหนดเวลาเข้าสู่ตลาด) ใช้เมื่อสร้างแบบจำลองอุตสาหกรรมที่ผู้ริเริ่มได้รับความได้เปรียบเชิงกลยุทธ์ หรือเมื่อบริษัทมีข้อมูลที่ไม่เป็นเนื้อเดียวกันเกี่ยวกับอุปสงค์หรือต้นทุน การวิเคราะห์แบบสแตคเคลเบิร์กเหมาะสมเมื่อการเคลื่อนไหวตามลำดับมีความสมจริง (เช่น บริษัทที่จัดตั้งขึ้นแล้วเทียบกับผู้เข้ามาใหม่)
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- สมมติฐานเรื่องความน่าเชื่อถือของการผูกมัด: ผู้นำไม่สามารถปรับเปลี่ยนปริมาณได้; การผ่อนปรนเงื่อนไขนี้จะลดข้อได้เปรียบ
- การตอบสนองของผู้ตามอาจไม่เหมาะสมที่สุดหากปริมาณของผู้นำอยู่นอกช่วงที่เป็นไปได้ของผู้ตาม
- ผู้ตามหลายรายทำให้การวิเคราะห์ซับซ้อนขึ้น; ดุลยภาพอาจไม่ชัดเจนเท่า
- แบบจำลองสถิต: ไม่ได้จับภาพการปรับเปลี่ยนแบบพลวัตหรือการปฏิสัมพันธ์ซ้ำๆ ตลอดเวลา
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ข้อได้เปรียบของผู้ริเริ่ม: ผู้นำได้รับกำไรสูงกว่าการแข่งขันแบบพร้อมกัน
- ความสมบูรณ์แบบของเกมย่อย: ดุลยภาพมีความทนทานต่อการเบี่ยงเบน ณ โหนดการตัดสินใจใดๆ
- ความสมจริงสำหรับตลาดตามลำดับ: จับภาพสถานการณ์จริงที่เวลาของการเข้าสู่ตลาดหรือการผูกมัดมีความสำคัญ
- การวิเคราะห์ที่สามารถจัดการได้: การถอยหลังเชิงอนุมานให้ผลลัพธ์ดุลยภาพในรูปแบบปิด (closed-form) สำหรับโครงสร้างจำนวนมาก
การประยุกต์ใช้
- อุตสาหกรรมยา: การสร้างแบบจำลองพลวัตของเจ้าของสิทธิบัตร (ผู้นำ) และคู่แข่งยาสามัญ (ผู้ตาม) หลังสิทธิบัตรหมดอายุ
- ตลาดเทคโนโลยี: การวิเคราะห์ข้อได้เปรียบของผู้ริเริ่มในตลาดแพลตฟอร์มซอฟต์แวร์หรือตลาดสมาร์ทโฟน
- ตลาดพลังงาน: การสร้างแบบจำลองพฤติกรรมของบริษัทสาธารณูปโภคขนาดใหญ่ที่เป็นผู้มีอำนาจเหนือตลาดเทียบกับผู้เข้ามาใหม่รายย่อยหรือพลังงานหมุนเวียน
- การแข่งขันค้าปลีก: การทำความเข้าใจว่าทางเลือกรูปแบบของผู้ค้าปลีกรายใหญ่ส่งผลต่อคู่แข่งรายย่อยอย่างไร
- การค้าระหว่างประเทศ: การสร้างแบบจำลองการตัดสินใจส่งออกเชิงกลยุทธ์ของผู้ส่งออกชั้นนำและการตอบสนองของผู้ตาม
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
กำหนดฟังก์ชันอุปสงค์ผกผัน P = a - bQ และฟังก์ชันต้นทุนสำหรับทั้งผู้นำและผู้ตาม
หาฟังก์ชันการตอบสนองที่ดีที่สุดของผู้ตาม (follower's best-response function) q_f = BR_f(q_l) ซึ่งแสดงปริมาณที่ผู้ตามทำกำไรสูงสุด โดยพิจารณาจากปริมาณของผู้นำ
แทนที่ฟังก์ชันการตอบสนองที่ดีที่สุดของผู้ตามลงในฟังก์ชันกำไรของผู้นำ และหาค่าสูงสุดของปริมาณการผลิตของผู้นำ
ยืนยันว่าผลลัพธ์ที่ได้เป็นดุลยภาพที่สมบูรณ์แบบของเกมย่อย (subgame perfect): ไม่มีบริษัทใดต้องการเบี่ยงเบนจากกลยุทธ์ดุลยภาพ ณ จุดใดก็ตามในแผนภาพเกม
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การสับสนระหว่างการแข่งขันแบบสแตคเคลเบิร์กกับแบบคูร์โน; โครงสร้างตามลำดับเปลี่ยนแปลงแรงจูงใจและผลลัพธ์อย่างสิ้นเชิง
- การสมมติว่าข้อได้เปรียบของผู้ริเริ่มนำไปสู่กำไรเสมือนการผูกขาด; ผู้ตามยังคงแข่งขัน
- การมองข้ามว่าผู้นำต้องสามารถผูกมัดได้อย่างน่าเชื่อถือ; หากผู้ตามเชื่อว่าผู้นำสามารถปรับเปลี่ยนได้ ข้อได้เปรียบจะลดลง
- การลืมว่าข้อได้เปรียบของผู้นำขึ้นอยู่กับโครงสร้างต้นทุนและอุปสงค์ของผู้ตาม; ต้นทุนของผู้ตามที่สูงจะลดข้อได้เปรียบ
คำถามที่พบบ่อย
อะไรคือที่มาของข้อได้เปรียบของผู้นำในการแข่งขันแบบสแตคเคลเบิร์ก?
ผู้นำสามารถผูกมัดปริมาณการผลิตที่สูง ซึ่งบังคับให้ผู้ตาม (ที่ทำกำไรสูงสุดโดยพิจารณาจากการเลือกของผู้นำ) ผลิตน้อยลง สิ่งนี้จะลดผลผลิตรวมของตลาดและเพิ่มราคา ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อผู้นำ การตอบสนองที่เหมาะสมที่สุดของผู้ตามต่อปริมาณที่สูงของผู้นำคือการผลิตน้อยลง
ผู้ตามสามารถทำกำไรได้สูงกว่าผู้นำหรือไม่?
ไม่ได้ โดยนิยามแล้ว ผู้นำจะเคลื่อนไหวก่อนและเลือกปริมาณที่ทำให้กำไรของตนเองสูงสุด โดยคาดการณ์การตอบสนองของผู้ตาม ผู้ตามซึ่งถูกจำกัดโดยการเลือกของผู้นำ จะได้รับกำไรน้อยกว่าผู้นำในดุลยภาพ
ดุลยภาพแบบสแตคเคลเบิร์กเปรียบเทียบกับดุลยภาพแบบคูร์โนอย่างไร?
ผู้นำผลิตปริมาณมากกว่าในแบบสแตคเคลเบิร์กเมื่อเทียบกับแบบคูร์โน ผู้ตามผลิตน้อยลง และผลผลิตรวมสูงกว่าในแบบสแตคเคลเบิร์กเมื่อเทียบกับแบบคูร์โน ราคาต่ำกว่าในแบบสแตคเคลเบิร์ก แต่กำไรของผู้นำสูงกว่าเนื่องจากข้อได้เปรียบด้านปริมาณ
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
von Stackelberg, H. (1934). Marktform und Gleichgewicht. Julius Springer.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วTirole, J. (1988). The Theory of Industrial Organization. MIT Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว