ชุดทดสอบสมรรถภาพทางกายแบบสั้น (Short Physical Performance Battery: SPPB)
- ผู้เสนอ
- Jack M. Guralnik
- ปี
- 1994
- ประเภท
- Performance-based assessment
- กลุ่มวิธี
- lower-extremity-function
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
Short Physical Performance Battery (SPPB) เป็นการประเมินตามสมรรถภาพที่พัฒนาขึ้นโดย Guralnik และคณะในปี 1994 ที่สถาบันแห่งชาติว่าด้วยผู้สูงอายุ (National Institute on Aging) เพื่อวัดสมรรถภาพทางกายของรยางค์ล่างและสมรรถภาพการเคลื่อนไหวในผู้สูงอายุ มีการใช้อย่างแพร่หลายในการปฏิบัติทางคลินิกและการวิจัยทางระบาดวิทยาเพื่อคาดการณ์ความพิการ การเข้ารับการดูแลในสถานดูแลระยะยาว และอัตราการเสียชีวิตในผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
SPPB มีพื้นฐานมาจากหลักการที่ว่าสมรรถภาพของรยางค์ล่าง—ความสามารถในการทรงตัว เดินอย่างมีประสิทธิภาพ และลุกจากท่านั่ง—เป็นส่วนสำคัญของภาวะสูงอายุอย่างมีสุขภาพดี สมรรถภาพทางกายไม่ใช่เพียงผลลัพธ์ของการสูงอายุเท่านั้น แต่เป็นตัวบ่งชี้สุขภาพโดยรวมที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ และเป็นตัวทำนายความพิการและอัตราการเสียชีวิตในอนาคตได้อย่างแม่นยำ ชุดการทดสอบนี้ครอบคลุมสามส่วนสำคัญของสมรรถภาพรยางค์ล่าง โดยให้การประเมินที่เป็นรูปธรรม รวดเร็ว และสามารถทำซ้ำได้ ซึ่งต้องการอุปกรณ์และการฝึกอบรมเพียงเล็กน้อย
ประวัติศาสตร์
SPPB ได้รับการพัฒนาขึ้นในปี 1994 โดย Jack M. Guralnik และคณะ จากโครงการระบาดวิทยา ประชากรศาสตร์ และชีวมาตรของสถาบันแห่งชาติว่าด้วยผู้สูงอายุ (National Institute on Aging) โดยอิงจากกลุ่มประชากรที่ศึกษาในผู้สูงอายุ (Established Populations for Epidemiologic Studies of the Elderly - EPESE) และปรับปรุงโดยใช้ข้อมูลจากการศึกษาภาวะสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด (Cardiovascular Health Study) การตีพิมพ์ผลงานชิ้นสำคัญในวารสาร Journal of Gerontology ได้กำหนดโครงสร้างของชุดการทดสอบและตรวจสอบความสามารถในการทำนายความพิการและอัตราการเสียชีวิต ตั้งแต่นั้นมา ได้กลายเป็นมาตรฐานอ้างอิงของการประเมินตามสมรรถภาพในสาขาผู้สูงอายุ ถูกนำไปใช้ในการทดลองทางคลินิกที่สำคัญ รวมถึงการศึกษา LIFE (Lifestyle Interventions and Independence for Elders) และได้รับการแปลเป็นภาษาต่างๆ มากมายพร้อมการตรวจสอบความตรงข้ามวัฒนธรรมในประชากรยุโรป เอเชีย และละตินอเมริกา
ควรใช้เมื่อใด
SPPB ใช้ในการดูแลผู้ป่วยปฐมภูมิ คลินิกผู้สูงอายุ สถานบำบัดฟื้นฟู และการศึกษาเชิงระบาดวิทยาขนาดใหญ่ เหมาะสำหรับผู้สูงอายุที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป แม้ว่าจะสามารถใช้กับบุคคลที่อายุน้อยกว่าซึ่งมีความบกพร่องทางการเคลื่อนไหวได้ก็ตาม ใช้ SPPB เมื่อ (1) คัดกรองความบกพร่องทางสมรรถภาพและความเสี่ยงต่อการหกล้มในผู้สูงอายุ (2) คาดการณ์ความเสี่ยงต่อความพิการหรือการเข้ารับการดูแลในอนาคต (3) ติดตามการเปลี่ยนแปลงของสมรรถภาพทางกายเมื่อเวลาผ่านไปหรือการตอบสนองต่อการบำบัดฟื้นฟู (4) ประเมินสมรรถภาพพื้นฐานก่อนการศึกษาการแทรกแซง หรือ (5) ระบุบุคคลที่มีความเสี่ยงสูงที่อาจได้รับประโยชน์จากกลยุทธ์การป้องกัน ไม่เหมาะสำหรับบุคคลที่มีอาการป่วยเฉียบพลัน การผ่าตัดล่าสุด หรือผู้ที่ไม่สามารถเดินได้
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- การมุ่งเน้นที่สมรรถภาพรยางค์ล่างที่แคบ: ไม่ได้ประเมินความแข็งแรงของรยางค์บน การทรงตัวในสถานการณ์ที่เคลื่อนไหว การทำงานของสมอง หรืออุปสรรคที่ไม่เกี่ยวกับกล้ามเนื้อต่อการเคลื่อนไหว
- ความไวจำกัดที่ระดับสมรรถภาพสูง: อาจเกิดผลเพดาน (ceiling effects) ในผู้สูงอายุที่มีสมรรถภาพสูงมาก ทำให้ลดความสามารถในการแยกแยะระหว่างบุคคลที่แข็งแรงที่สุด
- ต้องมีผู้ประเมินกำกับการทดสอบ: การทดสอบตามสมรรถภาพต้องการบุคลากรที่ผ่านการฝึกอบรมและสภาพแวดล้อมการทดสอบที่เหมาะสม จำกัดความเป็นไปได้ในบางคลินิกปฐมภูมิ
- ขาดบริบทเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมในกิจกรรม: SPPB วัดความสามารถ (สิ่งที่บุคคลสามารถทำได้) แทนที่จะวัดการมีส่วนร่วมในกิจกรรมประจำวันหรือบทบาทในชีวิตจริง
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- เป็นวัตถุวิสัยและอิงตามสมรรถภาพ: ใช้การวัดเวลาแทนการรายงานตนเองที่ขึ้นอยู่กับความรู้สึกส่วนตัว ลดอคติในการรายงานและวัดความสามารถในการทำงานที่แท้จริง
- การประเมินสมรรถภาพรยางค์ล่างที่ครอบคลุม: ประเมินสามส่วนสำคัญ (การทรงตัว การเดิน และความแข็งแรงของรยางค์ล่าง) ในชุดเดียว ให้มุมมองหลายมิติของการเคลื่อนไหว
- ความสามารถในการทำนายที่แข็งแกร่ง: ได้รับการตรวจสอบอย่างกว้างขวางว่าเป็นตัวทำนายความพิการ การเข้ารับการดูแล และอัตราการเสียชีวิตในงานวิจัยเชิงสังเกตแบบไปข้างหน้า (prospective)และการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมจำนวนมาก
- ความเป็นไปได้และประสิทธิภาพ: ทำได้รวดเร็ว (5-10 นาที) ความต้องการอุปกรณ์น้อย และต้นทุนต่ำ ทำให้สามารถนำไปใช้ได้ในสถานพยาบาลและการวิจัยที่หลากหลาย
- ความเที่ยงและความไวต่อการเปลี่ยนแปลงที่ยอดเยี่ยม: ผลการทดสอบคงที่เมื่อเวลาผ่านไปและความไวต่อการเปลี่ยนแปลงจากการตอบสนองต่อการบำบัดฟื้นฟูหรือการเสื่อมถอย
การประยุกต์ใช้
- การคัดกรองทางคลินิกในการดูแลผู้สูงอายุเบื้องต้นและคลินิกผู้ป่วยนอก: การระบุผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงต่อความพิการ การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล หรือการสูญเสียความเป็นอิสระในอนาคตได้อย่างรวดเร็ว
- การวัดผลลัพธ์การฟื้นฟู: การติดตามการเปลี่ยนแปลงของสมรรถภาพรยางค์ล่างและการเคลื่อนไหวในการตอบสนองต่อกายภาพบำบัด โปรแกรมการออกกำลังกาย หรือการผ่าตัด เช่น การเปลี่ยนข้อสะโพกหรือข้อเข่า
- การวิจัยเชิงระบาดวิทยาและการแทรกแซง: การประเมินพื้นฐานและผลลัพธ์ในการทดลองทางคลินิกที่ประเมินการออกกำลังกาย การใช้ยา หรือการรักษาแบบผสมผสานเพื่อป้องกันความพิการทางการเคลื่อนไหว
- การคาดการณ์การรับเข้าสถานดูแลผู้สูงอายุหรือสถานดูแลระยะยาว: ข้อมูลเชิงประจักษ์เพื่อประกอบการหารือกับผู้ป่วยและครอบครัวเกี่ยวกับความต้องการการดูแลในอนาคตและการจัดสรรทรัพยากร
- การแบ่งกลุ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม: การนำส่วนประกอบการทรงตัวและการเดินเข้ากับเครื่องมือประเมินความเสี่ยงต่อการหกล้มอื่นๆ เพื่อชี้นำกลยุทธ์การป้องกันที่ตรงเป้าหมายในประชากรที่มีความเสี่ยง
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
SPPB ประกอบด้วยการทดสอบสมรรถภาพสามส่วน: (1) การทดสอบการทรงตัว (การทรงตัวขณะยืนในสามท่าที่ยากขึ้นเรื่อยๆ: ยืนชิดกัน ยืนเท้าเหลื่อม (semi-tandem) และยืนเท้าต่อเท้า (tandem) โดยแต่ละท่าค้างไว้สูงสุด 10 วินาที) (2) การทดสอบความเร็วในการเดิน (ผู้เข้าร่วมเดินเป็นระยะทาง 8 ฟุตด้วยความเร็วปกติ บันทึกเวลาเป็นวินาที) และ (3) การทดสอบการลุกจากเก้าอี้ (ผู้เข้าร่วมลุกจากเก้าอี้มาตรฐานโดยไม่ใช้แขน และบันทึกเวลาที่ใช้ในการทำ 5 ครั้งให้เสร็จสิ้นเป็นวินาที) ชุดการทดสอบทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 5-10 นาทีในการทำ ไม่ต้องใช้อุปกรณ์พิเศษนอกเหนือจากเก้าอี้มาตรฐานและทางเดินยาว 8 ฟุต ผู้ประเมินที่ผ่านการฝึกอบรมจะสังเกตและจับเวลาแต่ละส่วน และให้คะแนนตามเกณฑ์สมรรถภาพที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
การทดสอบแต่ละส่วนจากสามส่วนให้คะแนน 0-4 ตามระดับสมรรถภาพ: 0 หมายถึงไม่สามารถทำได้หรือมีความบกพร่องรุนแรง, 1 หมายถึงสมรรถภาพต่ำ, 2 หมายถึงสมรรถภาพต่ำกว่าค่าเฉลี่ย, 3 หมายถึงสมรรถภาพเฉลี่ย และ 4 หมายถึงสมรรถภาพดีเยี่ยม เกณฑ์การตัดคะแนนเฉพาะจะแตกต่างกันไปตามการทดสอบ: สำหรับความเร็วในการเดิน คะแนนต่ำสุด (0) จะกำหนดหากผู้เข้าร่วมไม่สามารถเดิน 8 ฟุตได้หรือใช้เวลา >5.7 วินาที; สำหรับการลุกจากเก้าอี้ คะแนน 0 จะกำหนดหากใช้เวลา >60 วินาทีหรือไม่สามารถทำได้ คะแนนย่อยทั้งสามจะถูกรวมกันเพื่อสร้างคะแนน SPPB รวมตั้งแต่ 0 ถึง 12 โดยคะแนนที่สูงขึ้นสะท้อนถึงสมรรถภาพของรยางค์ล่างที่ดีขึ้น
คะแนน SPPB รวมจะถูกแบ่งออกเป็นกลุ่มความเสี่ยงสำหรับความพิการและอัตราการเสียชีวิต: คะแนน 10-12 บ่งชี้ความเสี่ยงต่ำต่อความพิการทางการเคลื่อนไหวและสมรรถภาพทางกายที่ดี; คะแนน 7-9 บ่งชี้ความเสี่ยงปานกลางและสมรรถภาพระดับกลาง; คะแนน ≤6 บ่งชี้ความเสี่ยงสูงต่อความพิการทางการเคลื่อนไหวและสมรรถภาพทางกายที่ต่ำ คะแนนต่ำกว่า 7 บ่งชี้ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นต่อความพิการ การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และอัตราการเสียชีวิตภายใน 3-4 ปี ชุดการทดสอบมีความไวต่อการเปลี่ยนแปลงเมื่อเวลาผ่านไป และมักใช้เพื่อติดตามการตอบสนองต่อการรักษา เกณฑ์การตัดคะแนนทางคลินิกใช้ได้กับประชากรที่หลากหลาย แม้ว่าเกณฑ์ปกติของสมรรถภาพจะแตกต่างกันไปตามอายุและเพศ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การตีความข้อกังวลด้านความปลอดภัยผิดพลาด: การหยุดการทดสอบก่อนกำหนดเนื่องจากอันตรายที่รับรู้ว่ามี แต่ไม่ได้เกิดขึ้นจริง (เช่น ระมัดระวังเกินไปกับการทดสอบการทรงตัว) ทำให้คะแนนลดลงอย่างไม่ถูกต้อง
- การสร้างมาตรฐานที่ไม่สอดคล้องกัน: ความล้มเหลวในการปฏิบัติตามขั้นตอนการดำเนินการที่แน่นอน (เช่น ความสูงเก้าอี้ที่แตกต่างกัน คำแนะนำความเร็วที่แตกต่างกัน หรือการทดลองฝึกทำก่อน (practice trials) ไม่เพียงพอ) ทำให้ความตรงและความสามารถในการเปรียบเทียบของคะแนนลดลง
- การพึ่งพาเกณฑ์การตัดคะแนนเดียวมากเกินไป: การใช้เกณฑ์ความเสี่ยงเดียวกันกับผู้สูงอายุทุกคนโดยไม่คำนึงถึงเกณฑ์ปกติตามอายุหรือตามโรค; คะแนน 7 อาจมีความหมายทางคลินิกที่แตกต่างกันสำหรับผู้ที่มีอายุ 75 ปี เทียบกับผู้ที่มีอายุ 85 ปี
- การละเลยปัจจัยรบกวน: การอธิบายสมรรถภาพที่ต่ำว่าเกิดจากอายุหรือสมรรถภาพเพียงอย่างเดียว โดยไม่คำนึงถึงอาการป่วยเฉียบพลัน ความเจ็บปวด ผลของยา หรือความบกพร่องทางการมองเห็น/การได้ยินที่อาจส่งผลต่อสมรรถภาพชั่วคราว
คำถามที่พบบ่อย
ความแตกต่างระหว่างคะแนน SPPB 6 กับ 7 คืออะไร และเหตุใดเกณฑ์นี้จึงมีความสำคัญทางคลินิก?
คะแนน 6 เทียบกับ 7 เป็นเส้นแบ่งระหว่างกลุ่มความเสี่ยงสูงและปานกลาง คะแนน ≤6 บ่งชี้ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นอย่างมากต่อความพิการ การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และอัตราการเสียชีวิตภายใน 3-4 ปี ในขณะที่คะแนน 7-9 บ่งชี้ความเสี่ยงระดับกลาง เกณฑ์ 7 ได้รับการพัฒนาขึ้นจากข้อมูลกลุ่มประชากรเชิงสังเกตแบบไปข้างหน้า (prospective) และใช้กันอย่างแพร่หลายเพื่อระบุบุคคลที่มีความเสี่ยงสูงเพื่อการแทรกแซงอย่างเข้มข้น
สามารถทำ SPPB กับบุคคลที่ใช้อุปกรณ์ช่วย เช่น ไม้เท้า หรือไม้ค้ำยัน ได้หรือไม่?
ระเบียบวิธี SPPB กำหนดให้ประเมินโดยไม่ใช้อุปกรณ์ช่วยเพื่อรักษามาตรฐานและความสามารถในการเปรียบเทียบ อย่างไรก็ตาม หากบุคคลต้องการอุปกรณ์เพื่อความปลอดภัย การประเมินโดยใช้อุปกรณ์สามารถบันทึกแยกต่างหาก โดยระบุอุปกรณ์ที่ใช้ สมรรถภาพโดยไม่ใช้อุปกรณ์อาจไม่ปลอดภัยและไม่ควรกระทำฝืน; ในกรณีดังกล่าว จะกำหนดคะแนน 0 สำหรับส่วนประกอบนั้น
ควรทำ SPPB ซ้ำบ่อยเพียงใดในสถานพยาบาล?
ไม่มีแนวทางที่เป็นสากล; ระยะเวลาขึ้นอยู่กับบริบททางคลินิก ในผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชนที่มีอาการคงที่ การประเมินประจำปีถือว่าสมเหตุสมผลสำหรับการติดตาม ในสถานบำบัดฟื้นฟูหรือผู้ที่อยู่ระหว่างการรักษา การประเมิน ณ จุดเริ่มต้น, 6-8 สัปดาห์ (เพื่อตรวจจับการเปลี่ยนแปลงเบื้องต้น) และที่ 12 สัปดาห์หรือเมื่อจำหน่าย ถือเป็นเรื่องปกติ การทดสอบที่บ่อยขึ้น (รายสัปดาห์หรือรายปักษ์) อาจใช้ในโปรแกรมการฟื้นฟูที่เข้มข้น
SPPB สามารถนำไปใช้กับบุคคลที่อายุน้อยกว่าหรือผู้ที่มีภาวะเฉพาะ เช่น โรคพาร์กินสัน หรือโรคหลอดเลือดสมอง ได้หรือไม่?
SPPB ได้รับการพัฒนาขึ้นสำหรับและมักใช้กับผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน (65+) สามารถใช้กับประชากรที่อายุน้อยกว่าซึ่งมีความบกพร่องทางการเคลื่อนไหวหรือภาวะทางระบบประสาทได้ แต่เกณฑ์ปกติ (norms) ที่เผยแพร่แล้วอาจไม่สามารถนำมาใช้ได้ มีเกณฑ์การตัดคะแนนเฉพาะโรคหรือการปรับเปลี่ยนสำหรับประชากรที่มีโรคพาร์กินสัน โรคหลอดเลือดสมอง หรือภาวะอื่นๆ; ขอแนะนำให้ปรึกษาเอกสารเฉพาะโรคเมื่อประเมินประชากรที่ไม่ใช่ผู้สูงอายุ
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Guralnik, J. M., Simonsick, E. M., Ferrucci, L., et al. (1994). A short physical performance battery assessing lower extremity function: association with self-reported disability and prediction of mortality and nursing home admission. J Gerontol, 49(2), M85-M94.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วGuralnik, J. M., Ferrucci, L., Pieper, C. F., et al. (2000). Lower extremity function and subsequent disability: consistency across studies, predictive models, and value of gait speed alone compared with the short physical performance battery. J Gerontol A Biol Sci Med Sci, 55(4), M221-M231.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วPahor, M., Guralnik, J. M., Ambrosius, W. T., et al. (2006). Effect of structured physical activity on prevention of major mobility disability in older adults: the LIFE study randomized clinical trial. JAMA, 311(23), 2387-2396.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว