Semiotics in Film Studies
- ผู้เสนอ
- Roland Barthes, Christian Metz
- ปี
- 1968
- ประเภท
- Systematic method for analyzing how meaning is produced through cinematic signs and codes
- กลุ่มวิธี
- Sign and code analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
Semiotics in Film Studies คือระเบียบวิธีที่เป็นระบบสำหรับการวิเคราะห์ว่าภาพยนตร์สร้างความหมายผ่านสัญลักษณ์ รหัส และระบบเชิงสัญลักษณ์ได้อย่างไร โดยพัฒนามาจากอรรถศาสตร์ภาษาศาสตร์และปรับใช้กับภาพยนตร์โดยนักวิชาการ เช่น Roland Barthes, Christian Metz และ Umberto Eco ระเบียบวิธีนี้ตรวจสอบว่าองค์ประกอบทางภาพ เสียง และการเล่าเรื่องทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์อย่างไร ซึ่งประกอบด้วยสัญญะ (signifier - รูปแบบที่สัญลักษณ์ปรากฏ) และนัยยะ (signified - แนวคิดที่สัญลักษณ์นั้นสื่อถึง) เพื่อสร้างความหมาย ระเบียบวิธีนี้เผยให้เห็นว่าภาพยนตร์ไม่ใช่การสื่อสารที่โปร่งใส แต่เป็นระบบรหัสที่ซับซ้อน ซึ่งความเข้าใจต้องอาศัยการเรียนรู้ขนบธรรมเนียมของสัญลักษณ์เฉพาะของภาพยนตร์
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ประเด็นหลักคือไม่มีสิ่งใดในภาพยนตร์ที่มีความหมายโดยธรรมชาติ องค์ประกอบทุกอย่าง—สี มุมกล้อง เสียง เครื่องแต่งกาย ท่าทาง—เป็นสัญลักษณ์ที่สื่อสารได้ผ่านขนบธรรมเนียมและความรู้ทางวัฒนธรรมเท่านั้น ประตูสีแดงไม่ได้หมายถึง 'อันตราย' โดยอัตโนมัติ แต่หมายถึงอันตรายก็ต่อเมื่อผู้ชมได้เรียนรู้ความเชื่อมโยงนั้นแล้ว ผู้ชมภาพยนตร์ซึมซับรหัสภาพยนตร์จนเชี่ยวชาญจนความหมายรู้สึกโปร่งใส ราวกับว่าเราเพียงแค่มองเห็นความเป็นจริง อรรถศาสตร์ทำให้รหัสปรากฏให้เห็นโดยปฏิบัติต่อภาพยนตร์เสมือนภาษาที่มีไวยากรณ์ คำศัพท์ และกฎเกณฑ์ที่สามารถถอดรหัสและวิเคราะห์ได้ ด้วยการระบุสัญลักษณ์ ความสัมพันธ์กับสิ่งที่สัญลักษณ์นั้นสื่อถึง และขนบธรรมเนียมที่ควบคุมการใช้งาน เราจึงเข้าใจว่าภาพยนตร์หล่อหลอมการรับรู้ได้อย่างไร
ประวัติศาสตร์
อรรถศาสตร์มีต้นกำเนิดในภาษาศาสตร์ (Saussure, Peirce) และถูกนำมาปรับใช้กับภาพยนตร์ตั้งแต่ทศวรรษ 1960 'Film Language' (1974) ของ Christian Metz ได้วางรากฐานอรรถศาสตร์เป็นกรอบการวิเคราะห์ภาพยนตร์ โดยโต้แย้งว่าภาพยนตร์เป็นภาษาที่มีรหัสที่ต้องเรียนรู้ งานของ Roland Barthes เกี่ยวกับการถ่ายภาพและตำนาน (1977) ได้ชี้แจงว่าสัญลักษณ์ภาพปรากฏเป็นธรรมชาติได้อย่างไรเมื่อเป็นขนบธรรมเนียมทางวัฒนธรรม เผยให้เห็นว่าอุดมการณ์ทำงานผ่านระบบสัญลักษณ์อย่างไร ทฤษฎีอรรถศาสตร์ของ Umberto Eco (1976) ได้ขยายกรอบการทำงานให้เกินกว่าความสัมพันธ์ระหว่างสัญลักษณ์กับสิ่งที่สื่อถึงอย่างง่ายๆ เพื่อวิเคราะห์ว่าบริบท ความรู้ของผู้รับ และรหัสทางวัฒนธรรมหล่อหลอมการตีความได้อย่างไร อรรถศาสตร์ภาพยนตร์กลายเป็นรากฐานของการศึกษาภาพยนตร์เชิงวิชาการ แต่ก็เผชิญกับการวิพากษ์วิจารณ์ว่าให้ความสำคัญกับการวิเคราะห์รหัสรูปแบบมากกว่าการสร้างความหมาย ซึ่งกระตุ้นให้เกิดการบูรณาการกับการศึกษาการรับชม
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ระเบียบวิธีนี้เมื่อวิเคราะห์ว่าภาพยนตร์สื่อความหมายนอกเหนือจากบทสนทนาอย่างไร เปรียบเทียบว่าภาพยนตร์ต่างกันใช้สัญลักษณ์เดียวกันแตกต่างกันอย่างไร ตรวจสอบความเฉพาะเจาะจงทางวัฒนธรรมของภาษาภาพยนตร์ หรือศึกษาว่าขนบธรรมเนียมภาพยนตร์เปลี่ยนแปลงไปตามประวัติศาสตร์อย่างไร มีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับการระบุการทำงานทางอุดมการณ์ที่ฝังอยู่ในตัวเลือกรูปแบบที่ดูเหมือนเป็นกลาง การทำความเข้าใจภาพยนตร์นานาชาติหรือภาพยนตร์ทดลองที่ความชัดเจนของเรื่องราวไม่ได้ถูกตั้งสมมติฐาน หรือการสอนทักษะการดูภาพยนตร์ ระเบียบวิธีนี้ตั้งสมมติฐานว่าภาพยนตร์เป็นภาษาที่มีรหัสที่เรียนรู้ได้ และการวิเคราะห์ที่เป็นระบบสามารถจับคู่ได้ว่าสัญลักษณ์สร้างความหมายได้อย่างไร
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- อรรถศาสตร์เพียงอย่างเดียวไม่ได้อธิบายว่าผู้ชมตีความสัญลักษณ์อย่างไรจริง ๆ—ต้องอาศัยการศึกษาชาติพันธุ์วรรณนาหรือการรับชมเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของการตีความ
- การเน้นย้ำรหัสมากเกินไปอาจละเลยบริบททางประวัติศาสตร์และวัตถุของการผลิตภาพยนตร์
- ศัพท์เฉพาะทางอรรถศาสตร์ที่ซับซ้อนอาจทำให้การวิเคราะห์คลุมเครือมากกว่าที่จะทำให้ชัดเจน หากไม่ใช้อย่างระมัดระวัง
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ทำให้ขนบธรรมเนียม 'ธรรมชาติ' ที่ผู้ชมซึมซับปรากฏให้เห็น เผยให้เห็นว่าภาพยนตร์ถูกสร้างขึ้นมากกว่าที่จะโปร่งใส
- จัดเตรียมคำศัพท์สำหรับการวิเคราะห์องค์ประกอบภาพยนตร์ที่ไม่ใช่การเล่าเรื่องอย่างแม่นยำ (สี เสียง องค์ประกอบ จังหวะการตัดต่อ)
- อธิบายว่าความหมายแตกต่างกันไปตามบริบทและวัฒนธรรมอย่างไร—เหตุใดภาพเดียวกันจึงอาจมีความหมายแตกต่างกันในประเพณีภาพยนตร์ที่แตกต่างกัน
- ช่วยให้สามารถเปรียบเทียบได้ว่าภาพยนตร์ต่างกันใช้สัญลักษณ์เพื่อผลลัพธ์ที่เหมือนกันหรือแตกต่างกันอย่างไร
การประยุกต์ใช้
- การวิเคราะห์ว่าสัญลักษณ์เฉพาะ (อาวุธ ยานพาหนะ เสื้อผ้า) ทำงานแตกต่างกันอย่างไรในประเพณีภาพยนตร์ฮอลลีวูด ยุโรป และเอเชีย
- การตรวจสอบรหัสสีในภาพยนตร์—เหตุใดภาพยนตร์บางเรื่องจึงใช้โทนสีที่ซีดจางหรือเฉพาะเจาะจงเพื่อสื่อถึงแนวภาพยนตร์ อารมณ์ หรือสถานะของตัวละคร
- การศึกษาจังหวะการตัดต่อ (การตัดเร็ว การถ่ายยาว) ทำหน้าที่เป็นรหัสที่สื่อถึงความเร่งรีบ การครุ่นคิด หรือแนวภาพยนตร์
- การวิเคราะห์เสียงในฐานะรหัสที่แยกจากองค์ประกอบภาพ: ดนตรีประกอบภาพยนตร์ เสียงในเรื่อง และความเงียบ สื่อความหมายได้อย่างไร
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
เลือกข้อความหรือฉากภาพยนตร์เพื่อวิเคราะห์ และกำหนดว่าคุณกำลังตรวจสอบช็อต ลำดับ หรือภาพยนตร์ทั้งเรื่อง
สร้างคำอธิบายโดยละเอียดขององค์ประกอบภาพ เสียง บทสนทนา รูปแบบการตัดต่อ และ mise-en-scène (ฉาก เครื่องแต่งกาย แสง นักแสดง) จัดทำรายการส่วนประกอบที่จะวิเคราะห์เป็นสัญลักษณ์
ระบุสัญลักษณ์ในหลายระดับ: (1) สัญลักษณ์แบบเหมือนจริง (iconic signs)—ความคล้ายคลึงกับสิ่งที่สัญลักษณ์นั้นแทน (ตัวละครสวมเสื้อกาวน์ดูเหมือนหมอ); (2) สัญลักษณ์แบบดัชนี (indexical signs)—การเชื่อมโยงทางกายภาพ (ควันเป็นดัชนีของไฟ รอยเท้าเป็นดัชนีของผู้เดิน); (3) สัญลักษณ์แบบนามธรรม (symbolic signs)—ความเชื่อมโยงตามขนบธรรมเนียม (ชุดแต่งงานเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์ผ่านข้อตกลงทางวัฒนธรรม)
วิเคราะห์ว่าสัญลักษณ์แต่ละตัวรวมกันเป็นรหัสได้อย่างไร—ระบบของสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้องกัน (รหัสภาพของภาพยนตร์แนวคาวบอย รหัสแนวภาพยนตร์สยองขวัญ) วิเคราะห์ว่ารหัสมีปฏิสัมพันธ์กันอย่างไร: ฉากนั้นกระตุ้นรหัสหลายอย่างพร้อมกันหรือไม่? รหัสเสริมหรือขัดแย้งกันเองอย่างไร?
อธิบายว่าการรวมกันของสัญลักษณ์และรหัสสร้างความหมายอะไร ข้อสมมติฐานทางอุดมการณ์หรือวัฒนธรรมใดที่อยู่เบื้องหลังขนบธรรมเนียมของสัญลักษณ์ และระบบสัญลักษณ์ทางเลือกใดที่อาจสื่อสารแตกต่างออกไป
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การปฏิบัติต่อสัญลักษณ์ทั้งหมดอย่างเท่าเทียมกัน—ในทางปฏิบัติ เรื่องราวมักจะครอบงำรหัสภาพในการรับรู้ของผู้ชม
- การตั้งสมมติฐานว่าความหมายของสัญลักษณ์คงที่ แทนที่จะยอมรับว่าระบบสัญลักษณ์เปลี่ยนแปลงไปตามประวัติศาสตร์และแตกต่างกันไปในแต่ละวัฒนธรรม
- การใช้อรรถศาสตร์เพื่อบังคับใช้ความหมายที่กำหนดไว้ล่วงหน้า แทนที่จะปล่อยให้การวิเคราะห์เกิดขึ้นจากการสังเกตที่เป็นระบบ
คำถามที่พบบ่อย
อะไรคือความแตกต่างระหว่างสัญลักษณ์แบบเหมือนจริง สัญลักษณ์แบบดัชนี และสัญลักษณ์แบบนามธรรม?
สัญลักษณ์แบบเหมือนจริง (iconic sign) มีความคล้ายคลึงกับสิ่งที่มันแทน (ภาพวาดดอกไม้ดูเหมือนดอกไม้) สัญลักษณ์แบบดัชนี (indexical sign) มีความเชื่อมโยงทางกายภาพหรือสาเหตุ (ควันเป็นดัชนีของไฟ แผลเป็นเป็นดัชนีของการบาดเจ็บ) สัญลักษณ์แบบนามธรรม (symbolic sign) เป็นไปตามอำเภอใจ—ความหมายขึ้นอยู่กับขนบธรรมเนียม (แหวนแต่งงานเป็นสัญลักษณ์ของการแต่งงานก็ต่อเมื่อวัฒนธรรมตกลงกัน) ภาพยนตร์ใช้ทั้งสามแบบ: ภาพถ่ายนักแสดง (เหมือนจริงและดัชนี—บันทึกภาพพวกเขาทางกายภาพ) ยืนอยู่หน้าบ้าน (เหมือนจริง) สวมมงกุฎ (เหมือนจริงและนามธรรม—ดูเหมือนมงกุฎและเป็นสัญลักษณ์ของราชวงศ์ตามขนบธรรมเนียม)
รหัสภาพยนตร์แตกต่างจากรหัสวรรณกรรมอย่างไร?
ภาพยนตร์สื่อสารผ่านรหัสภาพ เสียง และการเล่าเรื่องพร้อมกันและทันที วรรณกรรมสื่อสารตามลำดับผ่านภาษา ภาพยนตร์สื่อถึงตัวละครผ่านเสียง รูปลักษณ์ เครื่องแต่งกาย ใบหน้าของนักแสดง การเคลื่อนไหว และฉาก ทั้งหมดในคราวเดียว นวนิยายต้องบรรยายองค์ประกอบเหล่านี้ตามลำดับ ภาพยนตร์ที่สื่อสารพร้อมกันทำให้การวิเคราะห์ซับซ้อนยิ่งขึ้น—รหัสหลายอย่างทำงานขนานกัน บางครั้งเสริมและบางครั้งขัดแย้งกัน
รหัสภาพยนตร์เป็นสากล หรือแตกต่างกันไปตามวัฒนธรรม?
รหัสขึ้นอยู่กับวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมฮอลลีวูด (ภาพโคลสอัพใบหน้าเพื่อแสดงอารมณ์ จังหวะการตัดต่อเฉพาะ ไอคอนของแนวภาพยนตร์) เป็นสิ่งที่เรียนรู้ได้ ไม่ใช่โดยธรรมชาติ ผู้ชมที่ไม่คุ้นเคยกับประเพณีฮอลลีวูดอาจตีความช็อตเดียวกันแตกต่างกัน ภาพยนตร์นานาชาติมักสอนรหัสที่ขัดแย้งกับขนบธรรมเนียมฮอลลีวูด (การถ่ายยาวแทนการตัดเร็ว แรงจูงใจของตัวละครที่ไม่ชัดเจน ตอนจบที่คลุมเครือ) การทำความเข้าใจระบบรหัสของภาพยนตร์ต้องอาศัยความรู้เกี่ยวกับประเพณีของภาพยนตร์นั้น
สัญลักษณ์หนึ่งสามารถมีความหมายหลายอย่างพร้อมกันได้หรือไม่?
ได้ โพลีซีมี (polysemy)—คุณสมบัติของสัญลักษณ์ที่มีความหมายที่เป็นไปได้หลายอย่าง—เป็นเรื่องปกติในภาพยนตร์ วัตถุสีแดงอาจเป็นดัชนีของเลือด เป็นสัญลักษณ์ของอันตรายหรือความหลงใหล และเชื่อมโยงกับรหัสแนวภาพยนตร์ (สีแดงในภาพยนตร์ระทึกขวัญบ่งบอกถึงความรุนแรง สีแดงในภาพยนตร์โรแมนติกบ่งบอกถึงความหลงใหล) บริบท สัญลักษณ์แวดล้อม และความรู้ของผู้ชมเป็นตัวกำหนดว่าความหมายใดจะปรากฏขึ้น ความหลากหลายนี้เป็นหัวใจสำคัญของวิธีการที่ภาพยนตร์บรรลุความซับซ้อน และวิธีการที่สามารถตีความแตกต่างกันได้
การวิเคราะห์สัญลักษณ์จะทำลายความเพลิดเพลินในการชมภาพยนตร์หรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป ผู้ชมบางคนพบว่าการทำความเข้าใจรหัสภาพยนตร์ช่วยเพิ่มความชื่นชม—การสังเกตว่าผู้กำกับใช้สัญลักษณ์เพื่อสื่อความหมายหรือบิดเบือนความคาดหวังได้อย่างไร กลายเป็นรูปแบบหนึ่งของความสุข ผู้ชมคนอื่นชอบการดื่มด่ำมากกว่าการวิเคราะห์ อรรถศาสตร์เป็นเครื่องมือที่มีให้เมื่อต้องการ ไม่ใช่ภาคบังคับ การเลือกระหว่างการวิเคราะห์หรือการดื่มด่ำเป็นอิสระ
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Barthes, R. (1977). Image-music-text (S. Heath, Trans.). Hill and Wang.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วMetz, C. (1974). Film Language: A Semiotics of the Cinema (D. J. Umiker-Sebeok, Trans.). Oxford University Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วStam, R. (2000). Film Theory: An Introduction. Blackwell Publishers.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วEco, U. (1976). A Theory of Semiotics. Indiana University Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว