Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง — การสัมภาษณ์เชิงคุณภาพแบบมีแนวทาง

ผู้เสนอ
Robert K. Merton and Patricia Kendall (focused interview, 1946); further systematised by Steinar Kvale
ปี
1946 (Merton & Kendall); codified as a standard method through the 1980s–1990s
ประเภท
Qualitative research method
กลุ่มวิธี
Interview Methods

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างเป็นวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพที่ผู้วิจัยเตรียมชุดคำถามหลักหรือประเด็นหัวข้อไว้ล่วงหน้า แต่ยังคงมีความยืดหยุ่นในการซักถาม ขยายความ และปรับลำดับคำถามตามการสนทนาที่ดำเนินไป แตกต่างจากการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง — ซึ่งกำหนดคำถามและลำดับไว้อย่างตายตัว — หรือการสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง — ซึ่งเปิดกว้างอย่างสมบูรณ์ — รูปแบบกึ่งโครงสร้างจะสร้างความสมดุลระหว่างความสามารถในการเปรียบเทียบข้อมูลระหว่างผู้เข้าร่วมวิจัยกับความยืดหยุ่นที่จำเป็นในการจับความลึกและรายละเอียดของมุมมองส่วนบุคคล ถือเป็นรูปแบบการสัมภาษณ์ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการวิจัยสังคมศาสตร์ สาธารณสุข และการศึกษา

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ลองนึกถึงการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างว่าเป็นการสนทนาที่มีแนวทาง โดยมีแผนที่เตรียมไว้แต่ไม่มีเส้นทางที่ตายตัว ผู้วิจัยจะมาพร้อมกับคู่มือหัวข้อที่ระบุประเด็นหลักที่จะครอบคลุม — ตัวอย่างเช่น ประสบการณ์ของพยาบาลในการสื่อสารระหว่างการส่งเวร — แต่การแลกเปลี่ยนที่แท้จริงจะดำเนินไปตามตรรกะของผู้เข้าร่วมวิจัย วนกลับไปยังหัวข้อก่อนหน้า ติดตามประเด็นที่คาดไม่ถึงแต่เผยให้เห็น และซักถามด้วยคำถามต่อเนื่อง ('คุณช่วยเล่าเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องนั้นได้ไหม?', 'คุณหมายความว่าอย่างไรเกี่ยวกับ...?') ความยืดหยุ่นนี้ช่วยให้ผู้วิจัยสามารถรักษาความสอดคล้องเพียงพอที่จะเปรียบเทียบข้อมูลระหว่างผู้เข้าร่วมวิจัยหลายคน ในขณะเดียวกันก็เปิดรับข้อมูลเชิงลึกที่แบบสอบถามที่เข้มงวดอาจมองข้ามไปโดยสิ้นเชิง

ประวัติศาสตร์

การสัมภาษณ์แบบเจาะจง (focused interview) ได้รับการนำเสนอครั้งแรกโดย Robert K. Merton และ Patricia Kendall ในบทความปี 1946 ของพวกเขาในวารสาร American Journal of Sociology ซึ่งพัฒนาขึ้นในตอนแรกเพื่อศึกษาการตอบสนองของผู้ชมต่อสื่อในช่วงสงคราม วิธีการนี้ได้รับการทำให้เป็นรูปแบบเทคนิคเชิงคุณภาพที่แตกต่างกันผ่านผลงานของ Hy Ruckdeschel และคนอื่นๆ ในช่วงทศวรรษ 1970 และได้รับการรวบรวมอย่างมีอิทธิพลที่สุดโดย Steinar Kvale ซึ่งหนังสือ InterViews ปี 1996 ของเขาได้สร้างรากฐานทางญาณวิทยาและเทคนิคที่ยังคงสอนกันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน ภายในทศวรรษ 1990 การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างได้กลายเป็นเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลหลักในการวิจัยเชิงคุณภาพด้านสุขภาพ การศึกษา และสังคมศาสตร์

ควรใช้เมื่อใด

การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างมีความเหมาะสมเมื่อคำถามวิจัยต้องการข้อมูลเชิงลึกจากบุคคลแรกเกี่ยวกับประสบการณ์ มุมมอง ความหมาย หรือกระบวนการที่ไม่สามารถเก็บรวบรวมได้อย่างเพียงพอด้วยแบบสำรวจหรือการสังเกตเพียงอย่างเดียว วิธีนี้จะได้ผลดีที่สุดเมื่อผู้วิจัยต้องการเปรียบเทียบคำตอบระหว่างผู้เข้าร่วมวิจัย ในขณะเดียวกันก็เปิดรับความลึกที่ไม่คาดคิด วิธีนี้เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยเชิงสำรวจและเชิงอธิบายในสาขาสังคมศาสตร์ สาธารณสุข การศึกษา และการศึกษาองค์กร ไม่เหมาะสมเมื่อต้องการความชุกในระดับประชากรหรือการอนุมานเชิงสาเหตุ (ใช้แบบสำรวจหรือการทดลอง) เมื่อปรากฏการณ์นั้นเข้าใจได้ดีที่สุดจากการสังเกตพฤติกรรมในสถานที่จริง (ใชชาติพันธุ์วรรณนาหรือการสังเกต) หรือเมื่อผู้วิจัยไม่สามารถเข้าถึงผู้เข้าร่วมวิจัยที่ยินดีพูดคุยอย่างเปิดอกในการตั้งค่าแบบตัวต่อตัว

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ผลการวิจัยไม่มีความเป็นตัวแทนทางสถิติ; ผลลัพธ์ไม่สามารถสรุปอ้างอิงไปยังประชากรได้หากไม่มีหลักฐานเพิ่มเติม
  • คุณภาพของข้อมูลขึ้นอยู่กับทักษะของผู้วิจัยอย่างมาก — ผู้วิจัยที่ไม่มีประสบการณ์อาจชี้นำผู้เข้าร่วมวิจัย ล้มเหลวในการซักถามอย่างเพียงพอ หรือพลาดสัญญาณที่สำคัญ
  • การถอดความและการวิเคราะห์ต้องใช้เวลามาก; งานศึกษาที่มีการสัมภาษณ์ 20 ครั้งอาจสร้างข้อความหลายร้อยหน้าสำหรับการเข้ารหัส
  • อคติจากการตอบสนองทางสังคม (social desirability bias) และอคติจากการระลึก (recall bias) อาจบิดเบือนคำบอกเล่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับประสบการณ์ที่ละเอียดอ่อนหรือในอดีต
  • การเข้าร่วมต้องการความเต็มใจที่จะพูดคุยอย่างยาวนานและเจาะลึก ซึ่งอาจกีดกันบางกลุ่มหรือวัฒนธรรมที่การเปิดเผยโดยตรงไม่เป็นที่นิยม

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • สร้างความสมดุลระหว่างความสอดคล้องระหว่างผู้เข้าร่วมวิจัยกับความยืดหยุ่นในการติดตามประเด็นที่ไม่คาดคิดแต่มีความสำคัญต่อการวิเคราะห์
  • สร้างข้อมูลเชิงลึก บริบท และข้อมูลจากบุคคลแรกที่เผยให้เห็นความหมายและกระบวนการ แทนที่จะเป็นเพียงความถี่
  • คู่มือหัวข้อทำให้วิธีการมีความโปร่งใสและสามารถทำซ้ำได้โดยไม่สูญเสียความลึกของการสนทนา
  • ปรับเปลี่ยนได้ตามประเพณีทางญาณวิทยาที่หลากหลาย — ตั้งแต่การสร้างสรรค์นิยม (constructivism) ไปจนถึงสัจนิยมเชิงวิพากษ์ (critical realism) — และแนวทางการวิเคราะห์
  • ช่วยให้สามารถชี้แจงและซักถามได้แบบเรียลไทม์ ลดความเข้าใจผิดเมื่อเทียบกับแบบสอบถามที่เป็นลายลักษณ์อักษร
  • มีประสิทธิภาพค่อนข้างสูงในการบรรลุความอิ่มตัว: การสัมภาษณ์ที่เน้นประเด็น 10–30 ครั้งมักจะเพียงพอ

การประยุกต์ใช้

  • การสำรวจประสบการณ์ของผู้ป่วยในการวินิจฉัย การตัดสินใจรักษา หรือการจัดการโรคเรื้อรังในการวิจัยด้านสุขภาพ
  • การตรวจสอบมุมมองของครู นักเรียน หรือผู้ปกครองเกี่ยวกับนโยบายการศึกษา แนวปฏิบัติในห้องเรียน หรือการเปลี่ยนผ่านโรงเรียน
  • การทำความเข้าใจว่าพนักงานมีประสบการณ์เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงองค์กร ความเป็นผู้นำ หรือวัฒนธรรมในที่ทำงานอย่างไรในการวิจัยด้านการจัดการ
  • การตรวจสอบว่าสมาชิกในชุมชนรับรู้ถึงความเสี่ยง การพลัดถิ่น หรือการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมอย่างไรในการศึกษานโยบายสังคมและภูมิศาสตร์
  • การรวบรวมความรู้จากผู้เชี่ยวชาญและการให้เหตุผลระดับมืออาชีพที่ซ่อนเร้นในการประเมินนโยบายและการประเมินโครงการ
  • การบันทึกประสบการณ์ของผู้อพยพหรือกลุ่มชนกลุ่มน้อยเกี่ยวกับอัตลักษณ์ การเลือกปฏิบัติ หรือการบูรณาการในสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

ผู้วิจัยจะพัฒนาคู่มือหัวข้อ — โดยทั่วไปคือ 6–12 คำถามปลายเปิดหรือประเด็นหัวข้อ — ที่อิงตามคำถามวิจัยของงานศึกษาและวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง คู่มือจะได้รับการทดลองใช้กับผู้เข้าร่วมวิจัยหนึ่งหรือสองคนนอกกลุ่มตัวอย่างเป้าหมาย และปรับปรุงเพื่อความชัดเจน ความลื่นไหล และความครอบคลุม จะเตรียมคำถามซักถามและคำถามต่อเนื่องสำหรับคำถามหลักแต่ละข้อ เพื่อให้ผู้วิจัยสามารถขยายคำตอบให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นโดยไม่ชี้นำผู้เข้าร่วมวิจัย

2

ผู้เข้าร่วมวิจัยจะถูกคัดเลือกโดยเจตนา (purposively) แทนที่จะเป็นการสุ่ม: เป้าหมายคือการรวมผู้ที่มีประสบการณ์ตรงและเกี่ยวข้องกับปรากฏการณ์ที่กำลังศึกษา ขนาดตัวอย่างทั่วไปมีตั้งแต่ 10 ถึง 30 คน โดยการสรรหาจะดำเนินต่อไปจนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัวของประเด็น (thematic saturation) — จุดที่การสัมภาษณ์เพิ่มเติมไม่ให้ประเด็นใหม่ที่สำคัญ จะได้รับความยินยอมโดยได้รับข้อมูล (informed consent) ก่อนการสัมภาษณ์แต่ละครั้ง และจะมีการจัดตั้งกระบวนการรักษาความลับ

3

การสัมภาษณ์แต่ละครั้งจะดำเนินการเป็นรายบุคคล ทั้งแบบเผชิญหน้าหรือผ่านการโทรด้วยเสียง/วิดีโอ และบันทึกเสียงโดยได้รับความยินยอม ผู้วิจัยจะเริ่มต้นด้วยการสร้างความสัมพันธ์อันดีก่อนที่จะเข้าสู่คำถามหลัก ดำเนินการตามนำของผู้เข้าร่วมวิจัยในการเรียงลำดับคำถาม โดยตรวจสอบให้แน่ใจว่าได้ครอบคลุมหัวข้อทั้งหมดในคู่มือ และใช้การฟังอย่างตั้งใจ การเงียบ และการซักถามที่เป็นกลางเพื่อดึงข้อมูลที่ละเอียดและชัดเจนออกมา ระยะเวลาโดยทั่วไปคือ 45–90 นาที

4

บันทึกเสียงจะถูกถอดความตามตัวอักษร รวมถึงการหยุดชั่วคราวที่สำคัญ เสียงหัวเราะ และการพูดเหลื่อมกันหากเกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์ จะมีการตรวจสอบความถูกต้องของบทถอดความกับบันทึกเสียง และหากเกี่ยวข้อง จะส่งคืนให้ผู้เข้าร่วมวิจัยเพื่อตรวจสอบโดยสมาชิก (member checking) บันทึกภาคสนาม (field notes) ที่ทำทันทีหลังการสัมภาษณ์แต่ละครั้งจะบันทึกความประทับใจของผู้วิจัยและรายละเอียดบริบทใดๆ ที่ไม่ได้บันทึกไว้ในเสียง

5

บทถอดความจะถูกนำไปวิเคราะห์เชิงคุณภาพอย่างเป็นระบบ — โดยทั่วไปคือการวิเคราะห์ประเด็น (thematic analysis), การเข้ารหัสทฤษฎีฐานราก (grounded theory coding), หรือการวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (interpretive phenomenological analysis) ขึ้นอยู่กับจุดยืนทางญาณวิทยา (epistemological stance) ของงานศึกษา ผู้วิจัยจะอ่านบทถอดความแต่ละฉบับอย่างละเอียด ใช้รหัส (codes) กับส่วนที่มีความหมาย เปรียบเทียบรหัสระหว่างบทถอดความ และจัดระเบียบรหัสออกเป็นประเด็นหรือหมวดหมู่ที่กว้างขึ้นซึ่งตอบคำถามวิจัย

6

ประเด็นที่เกิดขึ้น (emergent themes) จะถูกตีความสัมพันธ์กับคำถามวิจัยดั้งเดิมและวรรณกรรมที่มีอยู่ ผู้วิจัยจะตรวจสอบการตีความกับส่วนของข้อมูลดิบ (การวิเคราะห์กรณีที่ขัดแย้งกัน — negative-case analysis) อภิปรายคำอธิบายทางเลือก และจัดวางผลการวิจัยในบริบททางทฤษฎีหรือทางปฏิบัติที่กว้างขึ้น ความน่าเชื่อถือ (trustworthiness) จะได้รับการจัดการผ่านกลยุทธ์ต่างๆ เช่น การบันทึกสะท้อนคิด (reflexive journalling), เส้นทางการตรวจสอบ (audit trails), และการอภิปรายกับเพื่อนร่วมงาน (peer debriefing)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • คำถามชี้นำ — การตั้งคำถามในลักษณะที่บ่งบอกถึงคำตอบที่คาดหวัง ('คุณไม่คิดว่า...?' — ทำให้เกิดข้อมูลที่สะท้อนสมมติฐานของผู้วิจัย แทนที่จะเป็นมุมมองที่แท้จริงของผู้เข้าร่วมวิจัย; ควรใช้ถ้อยคำที่เป็นกลางและปลายเปิด
  • การซักถามไม่เพียงพอ — การยอมรับคำตอบสั้นๆ หรือคลุมเครือโดยไม่ถามว่า 'คุณช่วยยกตัวอย่างได้ไหม?' หรือ 'สิ่งนั้นมีความหมายต่อคุณอย่างไร?' ทำให้เกิดข้อมูลระดับผิวเผินซึ่งไม่เพียงพอสำหรับการวิเคราะห์ที่เข้มงวด
  • การละเลยความอิ่มตัว — การสรรหาผู้เข้าร่วมวิจัยตามจำนวนที่กำหนดโดยไม่คำนึงว่ามีประเด็นใหม่ๆ เกิดขึ้นหรือไม่ อาจทำให้การสุ่มตัวอย่างน้อยเกินไป (พลาดความหลากหลายที่สำคัญ) หรือมากเกินไป (สิ้นเปลืองทรัพยากรหลังจากถึงจุดอิ่มตัว)
  • การผสมผสานคู่มือหัวข้อกับแบบสอบถาม — การอ่านคำถามตามลำดับที่เข้มงวดและปฏิเสธที่จะติดตามตรรกะของผู้เข้าร่วมวิจัยจะทำลายวัตถุประสงค์ของรูปแบบกึ่งโครงสร้าง
  • การละเลยการสะท้อนคิด — การไม่บันทึกและตรวจสอบว่าอัตลักษณ์ สมมติฐาน และความสัมพันธ์ของผู้วิจัยกับหัวข้ออาจมีอิทธิพลต่อข้อมูลและการตีความอย่างไร

คำถามที่พบบ่อย

การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างแตกต่างจากการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างอย่างไร?

การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างจะกำหนดคำถามทั้งหมด ถ้อยคำ และลำดับไว้ล่วงหน้า และดำเนินการเหมือนกันกับผู้เข้าร่วมวิจัยทุกคน — โดยพื้นฐานแล้วคือแบบสำรวจที่พูดได้ การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างจะจัดเตรียมคู่มือหัวข้อของประเด็นสำคัญ แต่จะอนุญาตให้ผู้วิจัยซักถาม เรียงลำดับใหม่ และปรับเปลี่ยนตามสิ่งที่ผู้เข้าร่วมวิจัยกล่าว ผลลัพธ์คือข้อมูลที่ลึกซึ้งและมีบริบทมากขึ้น โดยแลกมาด้วยความสามารถในการเปรียบเทียบที่เข้มงวด

ฉันต้องการผู้เข้าร่วมวิจัยกี่คน?

หลักการทั่วไปที่ใช้กันทั่วไปคือผู้เข้าร่วมวิจัย 10–30 คนสำหรับงานวิจัยเชิงคุณภาพแบบสแตนด์อโลน แต่เกณฑ์ที่แท้จริงคือความอิ่มตัวของประเด็น (thematic saturation) — จุดที่การสัมภาษณ์เพิ่มเติมไม่ได้เพิ่มประเด็นใหม่หรือความหลากหลายที่มีความหมาย งานวิจัยที่เน้นประเด็นอย่างดีบางงานถึงจุดอิ่มตัวที่การสัมภาษณ์ 12 ครั้ง ในขณะที่งานวิจัยที่มีประชากรหลากหลายอาจต้องการมากกว่านั้น ควรวางแผนที่จะวิเคราะห์เป็นระยะๆ และติดตามความอิ่มตัว แทนที่จะกำหนดจำนวนไว้ล่วงหน้า

สามารถทำการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างทางออนไลน์ได้หรือไม่?

ได้ การประชุมทางวิดีโอ (Zoom, Teams, ฯลฯ) ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเทียบเท่ากับการสัมภาษณ์แบบเผชิญหน้าสำหรับวัตถุประสงค์การวิจัยส่วนใหญ่ และช่วยขยายขอบเขตทางภูมิศาสตร์ได้อย่างมาก การสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์ก็ถูกนำมาใช้เช่นกันเมื่อไม่สามารถใช้วิดีโอได้ ข้อควรพิจารณาเชิงปฏิบัติหลักคือการสร้างสภาพแวดล้อมที่เงียบสงบและเป็นส่วนตัวสำหรับทั้งสองฝ่าย การได้รับความยินยอมที่ชัดเจนสำหรับการบันทึก และการยอมรับว่าสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูดบางอย่างจะสูญหายไปในรูปแบบเสียงเท่านั้น

ฉันควรใช้วิธีการวิเคราะห์ใดกับข้อมูลการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง?

ไม่มีการวิเคราะห์ที่จำเป็นเพียงวิธีเดียว ตัวเลือกที่พบบ่อยที่สุดคือการวิเคราะห์ประเด็น (thematic analysis - Braun & Clarke), ทฤษฎีฐานราก (grounded theory - Charmaz หรือ Strauss & Corbin), การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (interpretive phenomenological analysis - Smith, Flowers & Larkin) และการวิเคราะห์กรอบงาน (framework analysis - Ritchie & Spencer) การเลือกควรขับเคลื่อนโดยคำถามวิจัยและจุดยืนทางญาณวิทยา ไม่ใช่โดยความสะดวก การวิเคราะห์ประเด็นเป็นวิธีที่ยืดหยุ่นที่สุดและใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุด; IPA เหมาะที่สุดเมื่อประสบการณ์ชีวิตเป็นจุดสนใจ; GT เมื่อเป้าหมายคือการสร้างทฤษฎี

ฉันจะแสดงความน่าเชื่อถือของผลการวิจัยของฉันได้อย่างไร?

เกณฑ์ของ Lincoln และ Guba เป็นมาตรฐาน: ความน่าเชื่อถือ (credibility - การตรวจสอบโดยสมาชิก, การมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่อง, การอภิปรายกับเพื่อนร่วมงาน), ความสามารถในการถ่ายทอด (transferability - คำอธิบายที่ละเอียดถี่ถ้วนช่วยให้ผู้อ่านประเมินความเหมาะสมได้), ความแน่นอน (dependability - เส้นทางการตรวจสอบการตัดสินใจเชิงวิเคราะห์), และความเป็นกลาง (confirmability - การบันทึกสะท้อนคิดที่บันทึกตำแหน่งของผู้วิจัย) การวิเคราะห์กรณีที่ขัดแย้งกัน (negative-case analysis) — การค้นหาข้อมูลที่ท้าทายการตีความที่เกิดขึ้นอย่างแข็งขัน — ก็มีความสำคัญเช่นกัน

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Kvale, S., & Brinkmann, S. (2009). InterViews: Learning the Craft of Qualitative Research Interviewing (2nd ed.). Sage.

    ISBN: 978-0761925422
    คัดลอกแล้ว
  2. Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research and Evaluation Methods (3rd ed.). Sage.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว