Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

ไดอารี่การวิจัย — วิธีการวิจัยด้วยไดอารี่

ผู้เสนอ
Robert G. Burgess (systematic methodological treatment)
ปี
1981 (methodological codification); diary use in research dates to 19th-century anthropology
ประเภท
Qualitative data collection and reflexivity tool
กลุ่มวิธี
Data collection

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

ไดอารี่การวิจัย (research diary) คือบันทึกที่มีการลงวันที่อย่างเป็นระบบ ซึ่งผู้วิจัยจัดทำขึ้นตลอดการศึกษาเพื่อบันทึกการตัดสินใจเชิงระเบียบวิธี ข้อสังเกตที่เกิดขึ้นเอง ข้อสันนิษฐานเชิงวิเคราะห์ และการสะท้อนคิดเกี่ยวกับจุดยืนของผู้วิจัย ต่างจากไดอารี่ของผู้เข้าร่วมวิจัย (participant diary) ไดอารี่นี้เขียนโดยผู้วิจัยเอง และทำหน้าที่เป็นทั้งแหล่งข้อมูล บันทึกเส้นทางการตรวจสอบ (audit trail) และเครื่องมือในการสะท้อนคิด (reflexivity instrument) ไปพร้อมๆ กัน

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ลองนึกภาพไดอารี่การวิจัยว่าเป็นบันทึกเบื้องหลังของการศึกษา — สถานที่ที่ผู้วิจัยจดบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นภาคสนามในวันนี้ เหตุผลที่การตัดสินใจบางอย่างถูกเปลี่ยนแปลง ความหมายที่อาจเกิดขึ้นจากช่วงเวลาสัมภาษณ์ที่น่าประหลาดใจ และสมมติฐานของตนเองอาจมีอิทธิพลต่อการวิเคราะห์อย่างไร เช่นเดียวกับที่นักวิทยาศาสตร์เก็บสมุดบันทึกในห้องปฏิบัติการเพื่อทำให้เหตุผลของตนสามารถสืบค้นและทำซ้ำได้ ผู้วิจัยเชิงคุณภาพก็เก็บไดอารี่การวิจัยเพื่อทำให้ทางเลือกในการตีความปรากฏชัดเจนและสามารถตรวจสอบได้ เมื่อเวลาผ่านไปหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน รูปแบบความคิดของผู้วิจัยเองจะปรากฏขึ้นควบคู่ไปกับรูปแบบในข้อมูล

ประวัติศาสตร์

บันทึกที่คล้ายไดอารี่ถูกเก็บรักษาโดยนักวิจัยภาคสนามมาตั้งแต่ยุคแรกๆ ของมานุษยวิทยาและสังคมวิทยา แต่ Robert G. Burgess ได้ให้คำอธิบายเชิงระเบียบวิธีที่เป็นระบบครั้งแรกในบทความปี 1981 ของเขาในวารสาร Cambridge Journal of Education โดยอธิบายไดอารี่การวิจัยว่าเป็นทั้งแหล่งข้อมูลและเครื่องมือสำหรับการสะท้อนคิด Ken Plummer ในหนังสือ Documents of Life (1983; ฉบับปรับปรุง 2001) ได้จัดวางเอกสารส่วนบุคคลรวมถึงไดอารี่ไว้ในประเพณีการตีความที่กว้างขึ้น การเติบโตของการสะท้อนคิดในฐานะข้อกังวลเชิงระเบียบวิธีในช่วงทศวรรษ 1990 — โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการวิจัยสตรีนิยมและแนวคิดเชิงโครงสร้าง (constructivist research) — ได้ยกระดับไดอารี่การวิจัยให้กลายเป็นคำแนะนำแนวปฏิบัติมาตรฐานในตำราวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ

ควรใช้เมื่อใด

ไดอารี่การวิจัยมีความเหมาะสมในการศึกษาเชิงคุณภาพและแบบผสม (mixed-methods studies) ที่จุดยืนของผู้วิจัย ความโปร่งใสเชิงระเบียบวิธี และการสะท้อนคิดมีความสำคัญ — โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการศึกษาชาติพันธุ์วรรณนา (ethnography) ทฤษฎีฐานราก (grounded theory) ปรากฏการณ์วิทยา (phenomenology) และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (action research) มีคุณค่าอย่างยิ่งในการศึกษาที่ใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน ซึ่งการคิดเชิงวิเคราะห์มีการพัฒนาและจำเป็นต้องสามารถสืบค้นการตัดสินใจได้ อย่าใช้ไดอารี่การวิจัยแทนที่ข้อมูลจากไดอารี่ของผู้เข้าร่วมวิจัย: สิ่งเหล่านี้เป็นเครื่องมือที่แตกต่างกัน การใช้ไดอารี่การวิจัยมีคุณค่าจำกัดในการออกแบบการทดลองที่ควบคุมอย่างเข้มงวด ซึ่งการตีความของผู้วิจัยมีน้อยที่สุด หลีกเลี่ยงหากผู้วิจัยไม่สามารถให้คำมั่นที่จะบันทึกอย่างสม่ำเสมอและทันเวลา — ไดอารี่ที่เบาบางหรือไม่สม่ำเสมอจะให้เส้นทางตรวจสอบที่ผิดพลาดแทนที่จะเป็นการสะท้อนคิดที่แท้จริง

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • คุณภาพขึ้นอยู่กับความมุ่งมั่นของผู้วิจัยในการบันทึกอย่างสม่ำเสมอ ซื่อสัตย์ และสะท้อนคิด — ไดอารี่ที่ไม่สม่ำเสมอหรือผิวเผินให้คุณค่าเชิงระเบียบวิธีน้อยมาก
  • ไดอารี่แสดงถึงมุมมองเพียงมุมมองเดียว (ของผู้วิจัย) และไม่สามารถทดแทนการตรวจสอบโดยสมาชิก (member checking) หรือการอภิปรายโดยเพื่อนร่วมงาน (peer debriefing) ในฐานะกลยุทธ์สร้างความน่าเชื่อถือ
  • การวิเคราะห์บันทึกไดอารี่ควบคู่ไปกับข้อมูลปฐมภูมิเป็นการเพิ่มภาระงานเชิงคุณภาพที่ใช้เวลามากอยู่แล้ว
  • ในการวิจัยแบบทีม การรักษาแนวปฏิบัติในการใช้ไดอารี่ให้สอดคล้องกันในหมู่ผู้วิจัยหลายคนเป็นเรื่องยากในทางปฏิบัติและไม่ค่อยประสบความสำเร็จ

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • สร้างเส้นทางตรวจสอบ (audit trail) ที่ชัดเจนและสามารถลงวันที่ได้ของการตัดสินใจเชิงระเบียบวิธีและการวิเคราะห์ ซึ่งช่วยเสริมความสามารถในการถ่ายทอด (transferability) และความน่าเชื่อถือ (dependability)
  • สนับสนุนการสะท้อนคิดที่แท้จริงโดยการแสดงสมมติฐานและปฏิกิริยาทางอารมณ์ของผู้วิจัยออกมาในรูปแบบที่สามารถทบทวนและวิจารณ์ได้
  • ทำหน้าที่เป็นแหล่งข้อมูลทุติยภูมิที่สามารถยืนยันหรือปรับเปลี่ยนความหมายของผลการวิจัยจากข้อมูลปฐมภูมิ
  • ช่วยให้ผู้วิจัยติดตามการพัฒนาแนวคิดตลอดช่วงเวลาการทำงานภาคสนามที่ยาวนาน ซึ่งความจำเพียงอย่างเดียวอาจไม่น่าเชื่อถือ
  • ต้นทุนต่ำและสามารถทำได้ในแทบทุกบริบทการทำงานภาคสนาม รวมถึงในพื้นที่ห่างไกลและมีทรัพยากรจำกัด

การประยุกต์ใช้

  • การบันทึกการตัดสินใจเชิงวิเคราะห์และการตีความที่เกิดขึ้นใหม่ระหว่างการทำงานภาคสนามชาติพันธุ์วรรณนาที่ยาวนาน
  • การจัดทำเส้นทางตรวจสอบการสะท้อนคิดในการวิจัยสุขภาพ ซึ่งอัตลักษณ์ของผู้วิจัยและภูมิหลังทางคลินิกอาจมีอิทธิพลต่อการตอบสนองของผู้เข้าร่วม
  • การบันทึกการปรับเปลี่ยนเชิงระเบียบวิธีในวงจรการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ซึ่งการออกแบบจะถูกปรับปรุงอย่างซ้ำๆ
  • การสนับสนุนนักศึกษาระดับปริญญาเอกในการติดตามการพัฒนาแนวคิดและข้อเสนอแนะจากอาจารย์ที่ปรึกษาตลอดโครงการหลายปี
  • การมีส่วนร่วมในการศึกษาแบบผสมผสานในฐานะบันทึกเชิงพรรณนาเกี่ยวกับวิธีการบูรณาการสายข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

ก่อนเริ่มการเก็บข้อมูล ผู้วิจัยจะกำหนดโครงสร้างและขอบเขตของไดอารี่: จะบันทึกเฉพาะการตัดสินใจเชิงระเบียบวิธี หรือจะรวมถึงบันทึกเชิงวิเคราะห์และปฏิกิริยาส่วนตัวด้วยหรือไม่? รูปแบบที่สอดคล้องกัน — วันที่ บริบท เนื้อหา การสะท้อนคิด — จะถูกเลือก และกำหนดตารางเวลาในการเขียนบันทึก การวางแผนล่วงหน้านี้จะป้องกันไม่ให้ไดอารี่กลายเป็นสิ่งที่ไม่เป็นระบบและไม่สามารถใช้งานได้ในขั้นตอนการวิเคราะห์

2

ตลอดการทำงานภาคสนาม ผู้วิจัยจะบันทึกข้อมูลตามวันที่เกิดขึ้นจริงหลังจากเหตุการณ์สำคัญแต่ละครั้ง — การสัมภาษณ์ การสังเกต การประชุมทีม หรือการตัดสินใจเชิงวิเคราะห์ที่สำคัญ บันทึกจะอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้น ปัญหาที่ไม่คาดคิดที่เกิดขึ้น การปรับเปลี่ยนเชิงระเบียบวิธีที่ทำขึ้น และการตีความเบื้องต้นที่ผู้วิจัยได้สร้างขึ้น ความกระชับมีความสำคัญน้อยกว่าความถูกต้องและทันเวลา

3

ในบันทึกการสะท้อนคิดโดยเฉพาะ ผู้วิจัยจะตรวจสอบปฏิกิริยาทางอารมณ์ สมมติฐาน และอคติของตนเองขณะมีปฏิสัมพันธ์กับผู้เข้าร่วมและข้อมูล ชั้นของการสะท้อนคิดนี้คือสิ่งที่ทำให้ไดอารี่การวิจัยแตกต่างจากบันทึกภาคสนามธรรมดา มันจะเปิดเผยจุดยืนในการตีความของผู้วิจัยและช่วยให้ผู้อื่นประเมินได้ว่าจุดยืนนั้นอาจมีอิทธิพลต่อผลการวิจัยอย่างไร

4

เป็นระยะๆ — รายสัปดาห์หรือหลังสิ้นสุดแต่ละช่วงการทำงานภาคสนาม — ผู้วิจัยจะอ่านบันทึกที่สะสมไว้เพื่อระบุประเด็นที่เกิดซ้ำ ความขัดแย้ง หรือความเข้าใจที่กำลังพัฒนา การทบทวนแบบวนซ้ำนี้จะเชื่อมโยงเนื้อหาในไดอารี่กับการวิเคราะห์ข้อมูลปฐมภูมิที่กำลังเกิดขึ้น และอาจกระตุ้นให้เกิดการแก้ไขการออกแบบการวิจัยหรือกรอบการวิเคราะห์

5

เมื่อสิ้นสุดการศึกษา ไดอารี่จะถูกปฏิบัติต่อเป็นแหล่งข้อมูลทุติยภูมิและนำไปวิเคราะห์เชิงประเด็น (thematic analysis) หรือเชิงพรรณนา (narrative analysis) ควบคู่ไปกับข้อมูลปฐมภูมิ สามารถยืนยันผลการวิจัย เปิดเผยขั้นตอนการวิเคราะห์โดยปริยาย (tacit analytical moves) ให้เส้นทางตรวจสอบเชิงระเบียบวิธีสำหรับการประเมินความน่าเชื่อถือ และมีส่วนช่วยในส่วนของการสะท้อนคิดของรายงานฉบับสมบูรณ์

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การเขียนบันทึกย้อนหลัง — บันทึกไดอารี่ที่เขียนขึ้นหลายวันหรือหลายสัปดาห์หลังจากเหตุการณ์ ทำให้สูญเสียความฉับไวและความถูกต้องที่ทำให้มีคุณค่าในฐานะเส้นทางตรวจสอบ การบันทึกตามเหตุการณ์จริงเป็นสิ่งจำเป็น
  • การสับสนระหว่างคำอธิบายกับการสะท้อนคิด — ไดอารี่ที่เพียงแค่บันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นโดยไม่ได้ตรวจสอบว่าเหตุใดผู้วิจัยจึงตอบสนองเช่นนั้น จึงไม่สามารถทำหน้าที่สะท้อนคิดได้ บันทึกการสะท้อนคิดควรตั้งคำถามต่อสมมติฐาน ไม่ใช่แค่รายงานการกระทำ
  • การปฏิบัติต่อไดอารี่ราวกับเป็นเรื่องส่วนตัวและไม่ได้ใช้ — บางครั้งผู้วิจัยเก็บไดอารี่ไว้แต่ไม่เคยอ่านทบทวนหรือวิเคราะห์มัน เว้นแต่บันทึกจะถูกนำไปใช้ในการวิเคราะห์และรายงานฉบับสมบูรณ์ ความพยายามนั้นจะสูญเปล่าเป็นส่วนใหญ่
  • การปะปนกันระหว่างไดอารี่ผู้วิจัยและไดอารี่ผู้เข้าร่วมวิจัย — สิ่งเหล่านี้เป็นเครื่องมือที่แยกจากกันซึ่งรวบรวมข้อมูลประเภทต่างกัน การผสมผสานวัตถุประสงค์หรือการปฏิบัติต่อข้อมูลจากไดอารี่ผู้เข้าร่วมวิจัยเสมือนเป็นการสะท้อนคิดของผู้วิจัย จะบ่อนทำลายทั้งสองอย่าง

คำถามที่พบบ่อย

อะไรคือความแตกต่างระหว่างไดอารี่การวิจัยและบันทึกภาคสนาม?

บันทึกภาคสนาม (Field notes) ส่วนใหญ่บันทึกการสังเกตเกี่ยวกับผู้เข้าร่วม สถานที่ และเหตุการณ์ในบริบทการวิจัย — เป็นเรื่องเกี่ยวกับโลกภายนอกที่กำลังศึกษา ไดอารี่การวิจัย (Research diary) ส่วนใหญ่บันทึกการตัดสินใจเชิงระเบียบวิธี ข้อสันนิษฐานเชิงวิเคราะห์ และการตอบสนองเชิงสะท้อนคิดของผู้วิจัย — เป็นเรื่องเกี่ยวกับความคิดและจุดยืนของผู้วิจัยเอง ในทางปฏิบัติ เส้นแบ่งอาจไม่ชัดเจน และผู้วิจัยหลายคนก็ทำทั้งสองอย่าง สิ่งสำคัญคือเนื้อหาที่เป็นการสะท้อนคิดและเป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่งต้องแยกออกจากข้อมูลการสังเกตเชิงพรรณนาอย่างชัดเจน

ไดอารี่การวิจัยนับเป็นข้อมูลที่ฉันต้องรายงานหรือไม่?

อาจจะ แต่ขึ้นอยู่กับบทบาทของคุณต่อไดอารี่ หากไดอารี่ถูกเก็บไว้เพื่อเป็นเส้นทางตรวจสอบเชิงระเบียบวิธีเพียงอย่างเดียว โดยทั่วไปจะปรากฏในส่วนระเบียบวิธีเพื่อเป็นหลักฐานความน่าเชื่อถือและการสะท้อนคิด หากบันทึกไดอารี่ถูกนำมาวิเคราะห์ควบคู่กับข้อมูลการสัมภาษณ์หรือการสังเกต ควรปฏิบัติต่อเป็นแหล่งข้อมูลทุติยภูมิและอธิบายในส่วนการวิเคราะห์ข้อมูล ไม่ว่ากรณีใด การกล่าวถึงไดอารี่ในบทระเบียบวิธีถือเป็นแนวปฏิบัติที่ดี

ฉันควรเขียนไดอารี่การวิจัยบ่อยแค่ไหน?

ไม่มีกฎตายตัว แต่ควรบันทึกให้เร็วที่สุดหลังเหตุการณ์สำคัญ — ควรเป็นภายในวันเดียวกัน ในช่วงที่มีการทำงานภาคสนามอย่างเข้มข้น (การสัมภาษณ์ การสังเกต) อาจหมายถึงการบันทึกทุกวัน ในช่วงวิเคราะห์ที่เงียบกว่า การบันทึกหลังการประชุมวิเคราะห์ครั้งสำคัญแต่ละครั้งก็เพียงพอ ความสม่ำเสมอและทันเวลาสำคัญกว่าความยาว

สามารถเก็บไดอารี่การวิจัยแบบดิจิทัลได้หรือไม่?

ได้ แพลตฟอร์มดิจิทัล — แอปพลิเคชันเฉพาะ ไฟล์ประมวลผลคำที่ปลอดภัย หรือฟังก์ชันบันทึกในซอฟต์แวร์เชิงคุณภาพ (เช่น NVivo, ATLAS.ti) — ถูกใช้อย่างแพร่หลายและมีข้อดี เช่น การค้นหาที่ง่าย การประทับเวลา และการบูรณาการกับข้อมูลอื่น ข้อกำหนดหลักคือบันทึกต้องปลอดภัย (โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอธิบายถึงผู้เข้าร่วม) และรูปแบบดิจิทัลไม่ควรกลายเป็นอุปสรรคต่อการเขียนอย่างทันท่วงทีหลังเหตุการณ์ภาคสนาม

การเก็บไดอารี่การวิจัยเป็นข้อบังคับในการวิจัยเชิงคุณภาพหรือไม่?

ไม่ใช่ข้อกำหนดอย่างเป็นทางการ แต่เป็นที่แนะนำอย่างยิ่งในมาตรฐานเชิงระเบียบวิธีเพื่อความน่าเชื่อถือเชิงคุณภาพ (เกณฑ์ dependability และ confirmability ของ Lincoln และ Guba) วารสารและคณะกรรมการจริยธรรมหลายแห่งคาดหวังหลักฐานการสะท้อนคิดในปัจจุบัน การเก็บรักษาไดอารี่การวิจัยอย่างสม่ำเสมอเป็นวิธีที่ปฏิบัติได้จริงที่สุดวิธีหนึ่งในการจัดเตรียมสิ่งนั้น

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Burgess, R. G. (1981). Keeping a research diary. Cambridge Journal of Education, 11(1), 75–83.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว
  2. Plummer, K. (2001). Documents of Life 2: An Invitation to a Critical Humanism. Sage.

    ISBN: 978-0761961703
    คัดลอกแล้ว