การวิเคราะห์ใจความแบบสะท้อนคิด — Braun & Clarke
- ผู้เสนอ
- Virginia Braun & Victoria Clarke
- ปี
- 2006 (seminal paper); explicitly named 'reflexive' from ~2019
- ประเภท
- Qualitative research method
- กลุ่มวิธี
- Thematic Analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์ใจความแบบสะท้อนคิด (Reflexive Thematic Analysis หรือ RTA) เป็นระเบียบวิธีเชิงคุณภาพที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในการระบุ วิเคราะห์ และตีความรูปแบบของความหมายร่วมกัน ซึ่งเรียกว่าใจความ (themes) ที่ปรากฏในชุดข้อมูล พัฒนาโดย Virginia Braun และ Victoria Clarke ระเบียบวิธีนี้มีความยืดหยุ่นทางทฤษฎี สามารถใช้ได้กับแนวคิดทางญาณวิทยาที่หลากหลาย และเน้นบทบาทเชิงตีความที่กระตือรือร้นของนักวิจัย แทนที่จะมองว่าใจความเป็นเพียงคุณสมบัติที่ปรากฏขึ้นเองจากข้อมูล ซึ่งแตกต่างจากแนวทางการใช้ ‘สมุดรหัส’ (codebook) แบบเก่า โดยถือว่าอัตวิสัยของนักวิเคราะห์เป็นทรัพยากรมากกว่าเป็นแหล่งของอคติที่ต้องถูกกำจัด
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองนึกภาพ RTA ว่าเป็นกระบวนการที่มีระเบียบวินัยในการอ่าน อ่านซ้ำ และสร้างความหมายจากข้อมูลเชิงคุณภาพ แตกต่างจากการนับความถี่ของคำง่ายๆ นักวิจัยสร้างใจความขึ้นมาอย่างกระตือรือร้น ซึ่งเป็นการอ้างอิงเชิงตีความเกี่ยวกับสิ่งที่ข้อมูลเปิดเผยเกี่ยวกับคำถามวิจัย คำว่า ‘สะท้อนคิด’ (reflexive) ในชื่อบ่งบอกว่านักวิเคราะห์ต้องสะท้อนคิดอย่างต่อเนื่องว่ามุมมอง สมมติฐาน และการตัดสินใจของตนเองมีอิทธิพลต่อการวิเคราะห์อย่างไร นี่ไม่ใช่จุดอ่อนที่ต้องปกปิด แต่เป็นพันธกิจทางระเบียบวิธีที่ชัดเจน การศึกษา RTA ที่ดีไม่ได้แสร้งทำเป็นว่านักวิเคราะห์ไม่มีตัวตน แต่แสดงให้เห็นว่าความคิดของนักวิเคราะห์พัฒนาไปอย่างไรตลอดหกขั้นตอนที่ทำซ้ำๆ กัน
ประวัติศาสตร์
Virginia Braun และ Victoria Clarke ได้ตีพิมพ์บทความพื้นฐานเกี่ยวกับการวิเคราะห์ใจความในวารสาร Qualitative Research in Psychology ในปี 2006 ซึ่งเป็นคู่มือระเบียบวิธีแบบทีละขั้นตอนฉบับแรกที่ทำให้แนวทางนี้เข้าถึงได้ในสาขาวิชาต่างๆ บทความนี้กลายเป็นหนึ่งในบทความที่ถูกอ้างอิงมากที่สุดในการวิจัยเชิงคุณภาพ ตลอดทศวรรษต่อมา ผู้เขียนสังเกตเห็นการนำระเบียบวิธีของพวกเขาไปใช้ในทางที่ผิดอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสับสนกับแนวทางแบบสมุดรหัส และสมมติฐานที่ผิดพลาดว่าใจความ ‘เกิดขึ้น’ จากข้อมูล เพื่อตอบสนองต่อเรื่องนี้ ตั้งแต่ประมาณปี 2019 พวกเขาได้แยกแยะ ‘การวิเคราะห์ใจความแบบสะท้อนคิด’ ออกมาอย่างชัดเจนในฐานะแนวทางที่มีชื่อและมีพื้นฐานทางทฤษฎี โดยเน้นย้ำถึงบทบาทเชิงตีความของนักวิเคราะห์และการสะท้อนคิดอย่างต่อเนื่องว่าเป็นองค์ประกอบสำคัญของระเบียบวิธี ไม่ใช่ส่วนเสริมที่เป็นทางเลือก
ควรใช้เมื่อใด
RTA เหมาะสมเมื่อคำถามวิจัยถามถึงรูปแบบของความหมายที่มีอยู่ในข้อมูลเชิงคุณภาพ — สิ่งที่ผู้คนคิด รู้สึก ทำ หรือประสบเกี่ยวกับหัวข้อหนึ่งๆ เหมาะสมกับสาขาวิชาต่างๆ (สุขภาพ การศึกษา จิตวิทยา สังคมศาสตร์) และแนวคิดทางญาณวิทยา (สัจนิยม การสร้างสรรค์นิยม วิจารณ์) เหมาะสำหรับวัตถุประสงค์ในการสำรวจ พรรณนา และตีความ ต้องใช้ข้อมูลที่เป็นข้อความจากการสัมภาษณ์ กลุ่มสนทนา การตอบแบบสำรวจปลายเปิด หรือเอกสาร RTA ไม่เหมาะสมเมื่อเป้าหมายคือการสร้างทฤษฎีฐานราก (ใช้ทฤษฎีฐานราก) เพื่ออธิบายประสบการณ์ของบุคคลคนเดียวอย่างลึกซึ้ง (ใช้กรณีศึกษาหรือ IPA) หรือเพื่อทดสอบสมมติฐาน (ใช้วิธีเชิงปริมาณ)
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ผลการวิจัยมีความเฉพาะเจาะจงกับบริบทและไม่สามารถสรุปผลทางสถิติได้; ความสามารถในการถ่ายทอดขึ้นอยู่กับการพรรณนาที่ละเอียดถี่ถ้วนมากกว่าตรรกะการสุ่มตัวอย่าง
- คุณภาพของการวิเคราะห์ขึ้นอยู่กับทักษะของนักวิเคราะห์อย่างมากในการสร้างใจความเชิงตีความ — ไม่ใช่เพียงแค่เชิงพรรณนา
- หากไม่มีการสะท้อนคิดอย่างแท้จริง ใจความอาจสะท้อนถึงอคติของนักวิจัยโดยไม่ตั้งใจ แทนที่จะเป็นรูปแบบในเรื่องเล่าของผู้เข้าร่วม
- ระเบียบวิธีนี้ไม่ได้สร้างทฤษฎีที่เป็นทางการหรืออธิบายกลไกเชิงสาเหตุ; สำหรับการสร้างทฤษฎี ทฤษฎีฐานรากจะเหมาะสมกว่า
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- มีความยืดหยุ่นทางทฤษฎีและญาณวิทยา — สามารถประยุกต์ใช้ได้ตั้งแต่กรอบแนวคิดแบบสัจนิยมไปจนถึงการสร้างสรรค์นิยมและวิพากษ์วิจารณ์
- ไม่จำเป็นต้องมีกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ ข้อมูลที่เข้มข้นและลึกซึ้งจากผู้เข้าร่วมจำนวนน้อยมีคุณค่ามากกว่าความกว้าง
- มีความโปร่งใสเกี่ยวกับบทบาทของนักวิเคราะห์ — การสะท้อนคิดเป็นจุดแข็งทางระเบียบวิธี ไม่ใช่ปัจจัยรบกวนที่ต้องลดทอน
- เป็นจุดเริ่มต้นที่เข้าถึงได้สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ; หกขั้นตอนให้โครงสร้างขั้นตอนที่ชัดเจนโดยไม่มีกฎเกณฑ์ที่เข้มงวด
- เหมาะอย่างยิ่งสำหรับบริบทการวิจัยประยุกต์ที่เป้าหมายคือการทำความเข้าใจมุมมองของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเกี่ยวกับปัญหาในโลกแห่งความเป็นจริง
การประยุกต์ใช้
- การวิเคราะห์ข้อมูลการสัมภาษณ์ผู้ป่วยเพื่อทำความเข้าใจประสบการณ์การใช้ชีวิตกับภาวะเรื้อรังหรือการใช้บริการด้านสุขภาพ
- การตรวจสอบการตอบแบบสำรวจปลายเปิดเพื่อรวบรวมการรับรู้ของพนักงานหรือนักเรียนเกี่ยวกับโครงการของสถาบัน
- การสำรวจข้อมูลกลุ่มสนทนาเกี่ยวกับทัศนคติของสาธารณชนต่อแนวนโยบายทางสังคม เทคโนโลยี หรือพฤติกรรมสุขภาพ
- การตรวจสอบบันทึกการถอดความการสัมภาษณ์เกี่ยวกับอัตลักษณ์ทางวิชาชีพ ความเครียดจากการทำงาน หรือวัฒนธรรมในที่ทำงาน
- การตีความโพสต์ในโซเชียลมีเดีย บทความข่าว หรือเอกสารนโยบาย เพื่อทำความเข้าใจว่าปรากฏการณ์หนึ่งๆ ถูกสร้างขึ้นในวาทกรรมสาธารณะอย่างไร
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
นักวิเคราะห์จะดื่มด่ำกับชุดข้อมูลโดยการอ่านและอ่านซ้ำบันทึกการถอดความหรือเอกสารทั้งหมด ฟังเสียงหากมี และจดบันทึกเบื้องต้น ขั้นตอนนี้ไม่ใช่การกระทำแบบเฉื่อยชา นักวิจัยเริ่มสังเกตเห็นรูปแบบ ปริศนา และแนวคิดเกี่ยวกับสิ่งที่ข้อมูลอาจหมายถึงเมื่อเทียบกับคำถามวิจัย การมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นตั้งแต่การสัมผัสข้อมูลครั้งแรกเป็นสิ่งจำเป็น
นักวิเคราะห์จะทำงานอย่างเป็นระบบผ่านชุดข้อมูลทั้งหมด สร้างรหัส (codes) ซึ่งเป็นป้ายกำกับที่กระชับที่จับประเด็นที่น่าสนใจเชิงวิเคราะห์เกี่ยวกับส่วนหนึ่งของข้อมูล รหัสจะถูกกำหนดให้กับข้อมูลที่เกี่ยวข้องทุกส่วน ใน RTA การเข้ารหัสเป็นการกระทำที่สร้างสรรค์และเชิงตีความ: นักวิเคราะห์ตัดสินใจว่าอะไรน่าสังเกตและเพราะเหตุใด ทำให้เกิดชุดรหัสที่หลากหลายซึ่งสะท้อนคำถามวิจัย แทนที่จะเป็นเพียงการจัดหมวดหมู่ทุกสิ่งที่พูด
รหัสจะถูกจัดเรียง จัดกลุ่ม และจัดระเบียบใหม่เพื่อระบุใจความที่เป็นไปได้ ใจความไม่ใช่เพียงหัวข้อที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง แต่เป็นการอ้างอิงเชิงตีความที่สอดคล้องกันเกี่ยวกับรูปแบบของความหมายร่วมกันในชุดข้อมูล ในขั้นตอนนี้ นักวิเคราะห์จะทำงานกับส่วนของข้อมูลที่เข้ารหัสทั้งหมด และเริ่มสร้างแผนที่ใจความที่เป็นไปได้ด้วยภาพ ซึ่งมักใช้แผนที่ใจความ (thematic maps) หรือแผนภาพความสัมพันธ์ (affinity diagrams) โดยสังเกตว่ารหัสต่างๆ เกี่ยวข้องหรือแตกต่างกันอย่างไร
นักวิเคราะห์จะทดสอบใจความที่เป็นไปได้กับชุดข้อมูลทั้งหมดสองรอบ ประการแรก ส่วนของข้อมูลที่เข้ารหัสภายในใจความที่เป็นไปได้แต่ละอันจะถูกตรวจสอบเพื่อให้แน่ใจว่ามีความสอดคล้องกัน ประการที่สอง แต่ละใจความจะถูกอ่านโดยสัมพันธ์กับชุดข้อมูลทั้งหมดเพื่อให้แน่ใจว่าชุดใจความครอบคลุมข้อมูลได้อย่างเพียงพอ ใจความอาจถูกรวมเข้าด้วยกัน แยกออก ทิ้งไป หรือเปลี่ยนชื่อ บันทึกสะท้อนคิด (reflexive memos) จะบันทึกเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจเหล่านี้
แต่ละใจความที่คงไว้จะได้รับชื่อที่ชัดเจนและคำจำกัดความโดยละเอียดที่ครอบคลุมขอบเขตและจุดเน้น — ว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับอะไรและไม่เกี่ยวกับอะไร นักวิเคราะห์ระบุส่วนของข้อมูลที่เป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดสำหรับแต่ละใจความ งานกำหนดใจความเป็นงานเชิงวิเคราะห์ ไม่ใช่เชิงพรรณนา: แต่ละใจความควรมีการอ้างอิงเชิงตีความ ไม่ใช่เพียงแค่สรุปสิ่งที่ผู้เข้าร่วมกล่าวถึงในหัวข้อหนึ่งๆ
รายงานฉบับสุดท้ายจะร้อยเรียงเรื่องเล่าเชิงวิเคราะห์เข้ากับส่วนของข้อมูลที่เลือกสรรมาเพื่อบอกเล่าเรื่องราวเชิงตีความที่น่าสนใจเกี่ยวกับชุดข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับคำถามวิจัย การเขียนรายงานไม่ใช่การนำเสนอใจความตามลำดับ แต่เป็นการโต้แย้งเพื่อสนับสนุนการตีความ แสดงให้เห็นว่าหลักฐานสนับสนุนการตีความนั้นอย่างไร และวางตำแหน่งผลการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง ตำแหน่งสะท้อนคิดของนักวิจัยมักจะถูกกล่าวถึงในส่วนระเบียบวิธีวิจัยหรือในข้อความสะท้อนคิด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การมองว่าใจความเกิดขึ้นจากข้อมูล แทนที่จะถูกสร้างขึ้นโดยนักวิเคราะห์ — สิ่งนี้บิดเบือนพื้นฐานทางญาณวิทยาของ RTA และนำไปสู่ใจความเชิงพรรณนาที่ขาดทฤษฎีรองรับ
- การสับสนระหว่างใจความกับหัวข้อ — ใจความต้องมีการอ้างอิงเชิงตีความเกี่ยวกับรูปแบบของความหมายร่วมกัน ไม่ใช่เพียงแค่ติดป้ายกำกับสิ่งที่ผู้เข้าร่วมพูดถึง
- การให้ความสำคัญกับปริมาณข้อมูลมากกว่าคุณภาพ — การนับจำนวนผู้เข้าร่วมที่กล่าวถึงบางสิ่งไม่ใช่พื้นฐานสำหรับใจความ; ความเกี่ยวข้องเชิงตีความกับคำถามวิจัยต่างหากที่เป็นสิ่งสำคัญ
- การละเลยการสะท้อนคิดอย่างแท้จริง — การเพียงแค่ระบุภูมิหลังของตนเองในส่วนระเบียบวิธีวิจัยไม่เพียงพอ; นักวิเคราะห์ควรบันทึกตลอดการวิเคราะห์ว่ามุมมองของตนเองมีอิทธิพลต่อการเข้ารหัสและการพัฒนาใจความอย่างไร
- การใช้ตรรกะของ Codebook TA (รหัสที่กำหนดไว้ล่วงหน้าและคงที่ซึ่งตกลงกันโดยผู้เข้ารหัสหลายคน) และเรียกมันว่า Reflexive TA — แนวทางทั้งสองมีสมมติฐานทางญาณวิทยาที่แตกต่างกันและไม่ควรนำมาปะปนกัน
คำถามที่พบบ่อย
การวิเคราะห์ใจความแบบสะท้อนคิดแตกต่างจากการวิเคราะห์ใจความแบบสมุดรหัสอย่างไร?
Reflexive TA ถือว่าการเข้ารหัสเป็นการกระทำเชิงตีความที่ดำเนินการโดยนักวิเคราะห์คนเดียว (หรือทีมเล็กๆ ที่ทำงานร่วมกัน) โดยมีการสร้างใจความใหม่จากชุดข้อมูลแต่ละชุด Codebook TA กำหนดพจนานุกรมรหัสร่วมกันไว้ล่วงหน้า มักใช้การตรวจสอบความน่าเชื่อถือระหว่างผู้ให้คะแนน และมุ่งหวังความสามารถในการทำซ้ำได้ระหว่างนักวิเคราะห์ แนวทางทั้งสองตั้งอยู่บนสมมติฐานทางญาณวิทยาที่แตกต่างกัน: Reflexive TA โดยทั่วไปเป็นแบบการสร้างสรรค์นิยมและเน้นอัตวิสัยของนักวิเคราะห์; Codebook TA มีแนวโน้มไปสู่แนวคิดแบบ (หลัง) ปฏิฐานนิยมที่เน้นผลการวิจัยที่เป็นอิสระจากนักวิจัย
ฉันต้องมีผู้เข้าร่วมหรือรายการข้อมูลจำนวนเท่าใด?
ไม่มีจำนวนขั้นต่ำที่แน่นอนในการทำ Reflexive TA Braun และ Clarke แย้งว่าขนาดตัวอย่างควรกำหนดโดยคำถามวิจัย ความสมบูรณ์ของข้อมูล และความลึกของการวิเคราะห์ที่ต้องการ — ไม่ใช่ด้วยจำนวนสากล ตัวอย่างขนาดเล็ก 6–15 การสัมภาษณ์เชิงลึกเป็นเรื่องปกติในการศึกษาที่เข้มข้นและเน้นประสบการณ์; ชุดข้อมูลแบบสำรวจปลายเปิดขนาดใหญ่อาจมีคำตอบหลายร้อยรายการ คำถามนำทางคือชุดข้อมูลให้ความกว้างและความลึกเพียงพอที่จะตอบคำถามวิจัยหรือไม่
ฉันจำเป็นต้องใช้ซอฟต์แวร์เช่น NVivo หรือ ATLAS.ti หรือไม่?
ซอฟต์แวร์เป็นทางเลือก NVivo, ATLAS.ti หรือ Dedoose สามารถช่วยในการจัดระเบียบ ค้นหา และเรียกข้อมูลที่เข้ารหัสได้ แต่ไม่ได้ทำงานเชิงตีความ แก่นแท้ทางปัญญาของ RTA — การตัดสินใจว่าอะไรมีความหมาย การสร้างรหัส การสร้างใจความ และการเขียนบันทึกสะท้อนคิด — ไม่สามารถมอบหมายให้ซอฟต์แวร์ทำได้ นักวิจัยหลายคนทำ RTA ด้วยเอกสารประมวลผลคำ สเปรดชีต หรือบันทึกการถอดความที่พิมพ์ออกมาและปากกาสี
อะไรคือคุณสมบัติของใจความที่ดีในการทำ Reflexive TA?
ใจความที่ดีจะมีการอ้างอิงเชิงตีความที่ชัดเจนเกี่ยวกับรูปแบบของความหมายร่วมกันในชุดข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับคำถามวิจัย ไม่ใช่เพียงแค่ป้ายกำกับสำหรับหัวข้อที่ผู้คนพูดคุยกัน ควรมีความสอดคล้องกันภายใน (ส่วนของข้อมูลภายในใจความนั้นควรอยู่ด้วยกัน) แตกต่างจากใจความอื่น และมีความสำคัญเชิงวิเคราะห์ — กล่าวคือบอกเล่าสิ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับข้อมูลนอกเหนือจากการสรุป
Reflexive TA แตกต่างจากทฤษฎีฐานรากอย่างไร?
ทั้งสองเป็นแนวทางเชิงคุณภาพที่ใช้การเข้ารหัสแบบวนซ้ำ แต่มีความแตกต่างกันในเป้าหมายและขั้นตอน Reflexive TA มีเป้าหมายเพื่อระบุรูปแบบของความหมายในชุดข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับคำถามวิจัย; ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อสร้างทฤษฎีที่เป็นรูปธรรม ทฤษฎีฐานรากมีเป้าหมายเพื่อสร้างทฤษฎีที่เป็นทางการที่มีพื้นฐานมาจากข้อมูลผ่านการสุ่มตัวอย่างเชิงทฤษฎี การเปรียบเทียบอย่างต่อเนื่อง และความอิ่มตัวเชิงทฤษฎี ทฤษฎีฐานรากมักจะเกี่ยวข้องกับการเก็บรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์พร้อมกัน ในขณะที่ RTA มักจะวิเคราะห์ชุดข้อมูลที่สมบูรณ์
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วBraun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว