แบบสอบถามความพร้อมในการเปลี่ยนแปลง (Readiness to Change Questionnaire: RCQ)
- ผู้เสนอ
- Rollnick, Heather, Gold, Hall
- ปี
- 1992
- ประเภท
- Self-report
- กลุ่มวิธี
- readiness-and-motivation
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
RCQ เป็นแบบวัดตนเองแบบรายงานตนเอง (self-report instrument) จำนวน 12 ข้อ ออกแบบมาเพื่อประเมินแรงจูงใจในระยะของการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเกี่ยวกับการใช้สารเสพติด โดยเฉพาะอย่างยิ่งการดื่มแอลกอฮอล์ เครื่องมือนี้พัฒนาโดย Rollnick และคณะในปี 1992 โดยนำแบบจำลองทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง (Transtheoretical Model of Change) มาใช้ในการวัดระดับความพร้อมในระยะต่างๆ ได้แก่ ระยะก่อนพิจารณา (precontemplation) ระยะพิจารณา (contemplation) และระยะปฏิบัติการ (action) RCQ เป็นเครื่องมือที่สั้น กระชับ และคุ้มค่าในการระบุบุคคลที่พร้อมจะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม และในการปรับความเข้มข้นและช่วงเวลาของการบำบัดให้เหมาะสม
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
RCQ มีพื้นฐานมาจากแบบจำลองทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง (Transtheoretical Model of Change) ซึ่งตั้งสมมติฐานว่าบุคคลจะก้าวผ่านระยะต่างๆ ของความพร้อมก่อนที่จะสามารถรักษาการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมได้อย่างยั่งยืน ระยะก่อนพิจารณา (Precontemplation) สะท้อนถึงการปฏิเสธหรือการขาดความตระหนักถึงปัญหาและไม่มีเจตนาที่จะเปลี่ยนแปลง ระยะพิจารณา (Contemplation) สะท้อนถึงการรับรู้ถึงปัญหาและความลังเลใจเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลง ระยะปฏิบัติการ (Action) สะท้อนถึงความมุ่งมั่นและการมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม RCQ ตระหนักว่าแรงจูงใจไม่ใช่สิ่งคงที่ บุคคลจะเคลื่อนผ่านระยะเหล่านี้เป็นวงจร และประสิทธิผลของการบำบัดขึ้นอยู่กับการจับคู่ความเข้มข้นและแนวทางของการบำบัดให้เข้ากับระยะความพร้อมปัจจุบันของบุคคล
ประวัติศาสตร์
RCQ ได้รับการพัฒนาโดย Rollnick และคณะที่ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเวลส์ และตีพิมพ์ในวารสาร British Journal of Addiction ในปี 1992 เครื่องมือนี้ได้มาจากแบบจำลองทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง (Transtheoretical Model) ที่พัฒนาโดย Prochaska และ DiClemente เพื่อประเมินความพร้อมในการเลิกบุหรี่และพฤติกรรมสุขภาพอื่นๆ RCQ ได้รับการปรับปรุงโดยเฉพาะสำหรับการใช้แอลกอฮอล์ และต่อมาได้นำไปประยุกต์ใช้กับสารเสพติดและพฤติกรรมอื่นๆ ได้รับการแปลเป็นหลายภาษาและได้รับการตรวจสอบความตรงในประชากรผู้ติดยาเสพติดที่หลากหลาย
ควรใช้เมื่อใด
RCQ เหมาะสมสำหรับการใช้งานในสถานบริการปฐมภูมิ โปรแกรมบำบัดการติดยาเสพติด สถานพยาบาลอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมทางกระบวนการยุติธรรม เพื่อประเมินความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงการใช้สารเสพติด มีประโยชน์อย่างยิ่งในการประเมินเบื้องต้นหรือระหว่างการติดตามผล เพื่อกำหนดช่วงเวลาและความเข้มข้นของการบำบัด RCQ สามารถชี้แนวทางไปสู่การบำบัดแบบสั้นๆ โดยการระบุบุคคลที่มีระยะก่อนพิจารณา (ซึ่งอาจได้รับประโยชน์จากกลยุทธ์การจูงใจก่อนการบำบัดแบบเข้มข้น) และผู้ที่อยู่ในระยะปฏิบัติการ (ซึ่งพร้อมสำหรับการบำบัดแบบมีโครงสร้าง) เครื่องมือนี้ไม่เหมาะสมเท่าใดนักสำหรับการคัดกรองในระดับประชากร ควรใช้ AUDIT, DUDIT หรือ CUDIT-R เพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าว
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- แบบจำลองทฤษฎีการเปลี่ยนแปลงเองก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์ บางบุคคลเปลี่ยนแปลงโดยไม่ผ่านระยะที่แตกต่างกันเป็นลำดับขั้น
- ไม่ได้คำนึงถึงอุปสรรคภายนอก (เช่น การเข้าถึง ข้อจำกัดทางการเงิน) หรือการสนับสนุนทางสังคมที่อาจส่งผลต่อความพร้อม
- การจัดประเภทระยะอาจทำให้ความซับซ้อนของความลังเลใจและแรงจูงใจในการเปลี่ยนแปลงดูง่ายเกินไป
- ออกแบบมาเพื่อการใช้กับแอลกอฮอล์เป็นหลัก การปรับใช้กับสารเสพติดอื่นๆ อาจต้องมีการตรวจสอบความตรงในประชากรเฉพาะ
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- เครื่องมือที่สั้น กระชับ และมีต้นทุนต่ำ สอดคล้องกับแบบจำลองทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง (Transtheoretical Model of Change) ที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับสารเสพติดได้หลากหลาย
- ประเมินความพร้อมและแรงจูงใจโดยตรง ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ที่แข็งแกร่งของการมีส่วนร่วมในการบำบัดและความสำเร็จในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
- ระบุบุคคลที่อยู่ในระยะก่อนพิจารณา (ซึ่งอาจต้องการแนวทางเชิงแรงจูงใจ) เทียบกับระยะปฏิบัติการ (ซึ่งพร้อมสำหรับการบำบัดแบบเข้มข้น)
- มีประโยชน์ในการปรับความเข้มข้นและแนวทางของการบำบัดให้เข้ากับระยะความพร้อม ช่วยเพิ่มการมีส่วนร่วมในการบำบัด
- มีความเที่ยงและความตรงเชิงโครงสร้าง (construct validity) ที่ดีจากการศึกษาด้านความตรงหลายครั้งและในประชากรผู้ใช้สารเสพติด
การประยุกต์ใช้
- การประเมินเมื่อแรกรับการบำบัด เพื่อกำหนดระยะความพร้อมและชี้แนวทางการบำบัดเบื้องต้น (การสร้างความตระหนักรู้เทียบกับการสร้างทักษะ)
- สถานบริการแบบสั้น (เช่น primary care, emergency department) เพื่อระบุว่าบุคคลใดพร้อมสำหรับการส่งต่อไปยังการบำบัดแบบเข้มข้น หรือการเสริมสร้างแรงจูงใจ
- การติดตามความพร้อมระหว่างการบำบัด เพื่อระบุว่าระยะมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ และเพื่อชี้แนวทางการปรับความเข้มข้นของการบำบัดหรือแนวทางทางจิตบำบัด
- การป้องกันการกลับไปเสพซ้ำและการวางแผนการดูแลหลังการบำบัด เพื่อประเมินความพร้อมในการรักษาการเปลี่ยนแปลงและกำหนดช่วงเวลาของการให้การบำบัดเสริม (booster session)
- การศึกษาวิจัยที่ตรวจสอบปัจจัยทำนายการมีส่วนร่วมในการบำบัด การก้าวผ่านระยะ และผลลัพธ์ในประชากรผู้มีปัญหาการใช้สารเสพติด
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
RCQ ประกอบด้วยข้อความสั้นๆ 12 ข้อที่สะท้อนทัศนคติต่อการใช้สารเสพติดและความพร้อมในการเปลี่ยนแปลง ข้อความต่างๆ เกี่ยวข้องกับการตระหนักถึงปัญหา (เช่น 'ฉันไม่ใช่คนประเภทที่จะดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป') เจตนาที่จะเปลี่ยนแปลง (เช่น 'ฉันกำลังพยายามเปลี่ยนแปลง') และความมุ่งมั่นที่จะเปลี่ยนแปลง (เช่น 'ฉันตั้งใจแน่วแน่ที่จะเปลี่ยนแปลง') แต่ละข้อความจะถูกให้คะแนนบนมาตรวัดแบบลิเคิร์ท (Likert scale) 5 ระดับ โดยมีจุดเริ่มต้นจาก 'ไม่เห็นด้วยอย่างยิ่ง' (1) ไปจนถึง 'เห็นด้วยอย่างยิ่ง' (5) แบบวัดนี้ตอบด้วยตนเองและใช้เวลาประมาณ 3–5 นาทีในการทำ ไม่จำเป็นต้องมีการฝึกอบรมใดๆ
สูตร
12 items rated on a 5-point Likert scale (1 = Strongly disagree, 5 = Strongly agree), organized into three 4-item subscales
รายการทั้ง 12 ข้อถูกจัดกลุ่มออกเป็น 3 มาตรวัดย่อย (subscale) มาตรวัดย่อยละ 4 ข้อ ซึ่งสอดคล้องกับระยะของการเปลี่ยนแปลง ได้แก่ ระยะก่อนพิจารณา (Precontemplation) (ข้อ 1, 5, 8, 12) ระยะพิจารณา (Contemplation) (ข้อ 2, 4, 9, 11) และระยะปฏิบัติการ (Action) (ข้อ 3, 6, 7, 10) แต่ละมาตรวัดย่อยจะถูกให้คะแนนโดยการรวมคะแนนของข้อที่เกี่ยวข้อง (ช่วงคะแนน 4–20) โปรไฟล์ความพร้อม (Readiness Profile) คำนวณได้จาก (ระยะพิจารณา + ระยะปฏิบัติการ) − ระยะก่อนพิจารณา คะแนนความพร้อมที่เป็นบวกบ่งชี้ถึงความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงที่สูงขึ้น คะแนนที่เป็นลบบ่งชี้ถึงความพร้อมที่ต่ำลง บุคคลอาจถูกจัดประเภทเป็นหนึ่งในสามระยะหลัก โดยพิจารณาจากมาตรวัดย่อยใดมีคะแนนสูงสุด
สูตร
Calculate subscale scores for Precontemplation (items 1, 5, 8, 12), Contemplation (items 2, 4, 9, 11), and Action (items 3, 6, 7, 10). Each subscale ranges 4–20. Subtract Precontemplation score from sum of Contemplation and Action to yield Readiness Profile.
การตีความขึ้นอยู่กับโปรไฟล์ระยะของแต่ละบุคคล บุคคลที่เด่นในระยะก่อนพิจารณา (คะแนนระยะก่อนพิจารณาสูงสุด) จะไม่พิจารณาการเปลี่ยนแปลง และอาจได้รับประโยชน์จากกลยุทธ์การสร้างความตระหนักรู้หรือการสัมภาษณ์เชิงแรงจูงใจ (motivational interviewing) เพื่อเพิ่มการรับรู้ปัญหา บุคคลที่เด่นในระยะพิจารณาจะรับรู้ถึงปัญหา แต่ยังคงมีความลังเลใจ พวกเขาจะได้รับประโยชน์จากการสำรวจความลังเลใจและการเสริมสร้างความมุ่งมั่นในการเปลี่ยนแปลง บุคคลที่เด่นในระยะปฏิบัติการกำลังดำเนินการเปลี่ยนแปลงอย่างแข็งขัน และจะได้รับประโยชน์จากกลยุทธ์การป้องกันการกลับไปเสพซ้ำ (relapse prevention) และการสร้างทักษะ โปรไฟล์ความพร้อม ((ระยะพิจารณา + ระยะปฏิบัติการ) − ระยะก่อนพิจารณา) ให้ดัชนีต่อเนื่อง ค่าบวกที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงความพร้อมโดยรวมที่มากขึ้น ค่าลบชี้ถึงระยะก่อนพิจารณาและโอกาสน้อยลงที่จะมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในทันที
สูตร
Higher Contemplation + Action scores relative to Precontemplation indicate greater readiness to change. Profile: Precontemplation (low readiness), Contemplation (ambivalent, considering change), or Action (committed, initiating change).
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การมองระยะของ RCQ เป็นลักษณะนิสัยที่คงที่ แทนที่จะเป็นภาวะ (state) ที่เปลี่ยนแปลงได้ซึ่งอาจผันผวนไปตามการบำบัดหรือสถานการณ์ชีวิต
- การใช้ระยะของ RCQ เพื่อปฏิเสธการรักษาแก่บุคคล ('พวกเขาอยู่ในระยะก่อนพิจารณา ดังนั้นพวกเขาจะไม่ได้รับประโยชน์') การบำบัดเชิงแรงจูงใจสามารถเปลี่ยนระยะได้
- การไม่ทบทวน RCQ ระหว่างการรักษา ระยะความพร้อมควรได้รับการประเมินใหม่เพื่อชี้แนวทางการปรับการบำบัดอย่างต่อเนื่อง
- การตีความคะแนนระยะมากเกินไปเสมือนเป็นตัวกำหนดผลลัพธ์การรักษา ความพร้อมเป็นเพียงปัจจัยหนึ่งในหลายปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จ
คำถามที่พบบ่อย
ระยะทั้งสามของ RCQ หมายถึงอะไร?
ระยะก่อนพิจารณา (Precontemplation): บุคคลนั้นไม่รับรู้ถึงปัญหาและไม่มีเจตนาที่จะเปลี่ยนแปลง ระยะพิจารณา (Contemplation): บุคคลนั้นรับรู้ถึงปัญหาและกำลังพิจารณาการเปลี่ยนแปลง แต่ยังคงมีความลังเลใจ ระยะปฏิบัติการ (Action): บุคคลนั้นมุ่งมั่นที่จะเปลี่ยนแปลงและกำลังดำเนินการอย่างแข็งขัน คนส่วนใหญ่จะเคลื่อนผ่านระยะเหล่านี้เป็นวงจร และการบำบัดควรให้สอดคล้องกับระยะปัจจุบันของบุคคล
RCQ สามารถทำนายได้หรือไม่ว่าบุคคลจะคงการเลิกสารได้หลังการบำบัด?
คะแนนความพร้อมของ RCQ สามารถทำนายการมีส่วนร่วมในการบำบัดและการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเบื้องต้นได้ บุคคลในระยะปฏิบัติการมีแนวโน้มที่จะมีส่วนร่วมในการบำบัดมากกว่า อย่างไรก็ตาม ความพร้อมเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทำนายการฟื้นตัวในระยะยาวได้ ทักษะการเผชิญปัญหา การสนับสนุนทางสังคม และการบำบัดอย่างต่อเนื่องก็มีความสำคัญเช่นกัน
ควรยกเว้นบุคคลที่อยู่ในระยะก่อนพิจารณาออกจากการบำบัดหรือไม่?
ไม่ ระยะก่อนพิจารณาบ่งชี้ถึงความจำเป็นในการบำบัดเชิงแรงจูงใจก่อนการบำบัดแบบเข้มข้น ไม่ใช่การยกเว้น การสัมภาษณ์เชิงแรงจูงใจและกลยุทธ์การสร้างความตระหนักรู้สามารถช่วยให้บุคคลเปลี่ยนจากระยะก่อนพิจารณาไปสู่ระยะพิจารณาและระยะปฏิบัติการได้ หลายคนต้องการการทำงานเชิงแรงจูงใจหลายรอบก่อนที่จะมุ่งมั่นที่จะเปลี่ยนแปลง
ควรให้ RCQ ซ้ำบ่อยแค่ไหน?
ให้ RCQ ซ้ำเมื่อแรกรับการบำบัด ในช่วงเหตุการณ์สำคัญของการบำบัด (เช่น การเสร็จสิ้นระยะสร้างแรงจูงใจ การเปลี่ยนผ่านสู่การป้องกันการกลับไปเสพซ้ำ) และระหว่างการติดตามผล ความถี่ขึ้นอยู่กับบริบทของการบำบัด โปรแกรมที่เข้มข้นอาจประเมินซ้ำทุกเดือน ในขณะที่การบำบัดแบบสั้นอาจประเมินซ้ำเพียงครั้งเดียว ความพร้อมมักจะเปลี่ยนแปลงไปตามการทำงานทางจิตบำบัด
มีการใช้ RCQ กับสารเสพติดอื่นที่ไม่ใช่แอลกอฮอล์หรือไม่?
ใช่ แม้ว่าจะได้รับการพัฒนาขึ้นมาเพื่อใช้กับแอลกอฮอล์เป็นหลัก RCQ ได้รับการปรับปรุงและตรวจสอบความตรงสำหรับกัญชา โอปิออยด์ และสารเสพติดอื่นๆ การใช้คำศัพท์อาจมีการปรับเปลี่ยนเพื่ออ้างถึงสารเสพติดเป้าหมาย แต่กรอบแนวคิดของระยะยังคงสามารถนำไปใช้ได้
ความแตกต่างระหว่าง RCQ กับ URICA คืออะไร?
RCQ เป็นแบบวัดสั้นๆ 12 ข้อ สำหรับประเมินความพร้อมในบริบทของการใช้สารเสพติด ส่วน URICA (University of Rhode Island Change Assessment) เป็นแบบวัดระยะของการเปลี่ยนแปลงที่ยาวกว่า (32 ข้อ) ใช้ RCQ สำหรับการประเมินอย่างรวดเร็วในทางคลินิก ใช้ URICA สำหรับการวิจัย หรือเมื่อต้องการการวัดระยะที่ละเอียดมากขึ้น
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Rollnick, S., Heather, N., Gold, R., & Hall, W. (1992). Development of a short 'Readiness to Change' questionnaire for use in brief, opportunistic interventions among excessive drinkers. British Journal of Addiction, 87(5), 743–754.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว