Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

แบบวัดคุณภาพชีวิตในโรคลมชัก 89 ข้อ (Quality of Life in Epilepsy-89: QOLIE-89)

ผู้เสนอ
Orrin Devinsky, NYU
ปี
1995
ประเภท
Self-report questionnaire
กลุ่มวิธี
disease-specific quality of life

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

QOLIE-89 เป็นเครื่องมือประเมินคุณภาพชีวิตที่ครอบคลุมและจำเพาะเจาะจงกับโรค พัฒนาขึ้นสำหรับผู้ป่วยโรคลมชักโดยเฉพาะ นำเสนอโดย Devinsky และคณะในปี 1995 เครื่องมือนี้สามารถบันทึกผลในวงกว้างของโรคลมชักต่อการทำงานทางกายภาพ อารมณ์ สังคม และการรู้คิด ด้วยจำนวน 89 ข้อ แบ่งออกเป็น 17 โดเมนที่แตกต่างกัน ทำให้ QOLIE-89 ยังคงเป็นหนึ่งในการประเมินคุณภาพชีวิตสำหรับโรคลมชักที่ละเอียดที่สุด และถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในการทดลองทางคลินิก การวิจัยบริการสุขภาพ และการติดตามผลลัพธ์

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ผลของโรคลมชักต่อคุณภาพชีวิตนั้นกว้างขวางกว่าแค่การควบคุมอาการชัก ผู้ป่วยโรคลมชักมักประสบกับการตีตรา อุปสรรคในการทำงาน ข้อจำกัดในการขับขี่ ผลข้างเคียงจากยา และความกังวลเกี่ยวกับการเสียชีวิตกะทันหัน การวัดคุณภาพชีวิตแบบทั่วไปมักจะมองข้ามภาระจำเพาะเหล่านี้ของโรคลมชัก QOLIE-89 สามารถบันทึกทุกโดเมนที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิตอยู่กับโรคลมชัก ได้แก่ ความกังวลเรื่องอาการชัก ผลของยา การเปลี่ยนแปลงทางการรู้คิด ข้อจำกัดทางสังคม การทำหน้าที่ตามบทบาท และสุขภาวะทางอารมณ์ โครงสร้าง 17 โดเมนนี้ตระหนักว่าความถี่และความรุนแรงของอาการชักเพียงอย่างเดียวไม่ได้เป็นตัวกำหนดคุณภาพชีวิต แต่การรับรู้ของผู้ป่วยในหลาย ๆ ด้านของชีวิตต่างหากที่มีความสำคัญสูงสุด

ประวัติศาสตร์

QOLIE-89 ได้รับการพัฒนาโดย Orrin Devinsky ที่ New York University โดยร่วมมือกับ Barbara Vickrey และคณะที่ UCLA ในปี 1995 และตีพิมพ์ในวารสาร Epilepsia ได้รับการออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อแก้ไขข้อจำกัดของเครื่องมือวัดคุณภาพชีวิตทั่วไปในการบันทึกภาระเฉพาะตัวของโรคลมชักที่มีต่อชีวิตของผู้ป่วย เครื่องมือนี้ผ่านการทดสอบเชิงจิตมาตรวิทยาอย่างเข้มงวดในกลุ่มผู้ป่วยโรคลมชักขนาดใหญ่ และได้รับการแปลและตรวจสอบความตรงในกว่า 30 ภาษา ต่อมาได้มีการพัฒนาฉบับย่อ 31 ข้อ (QOLIE-31) เพื่อใช้เมื่อต้องลดเวลาในการตอบ QOLIE-89 ฉบับดั้งเดิมยังคงเป็นมาตรฐานทองคำสำหรับการประเมินคุณภาพชีวิตที่ละเอียดจำเพาะกับโรคลมชัก และได้รับการแนะนำโดยสมาคมวิชาชีพโรคลมชักทั่วโลก

ควรใช้เมื่อใด

QOLIE-89 เป็นเครื่องมือที่นิยมใช้สำหรับการประเมินคุณภาพชีวิตที่ครอบคลุมในการทดลองทางคลินิกเกี่ยวกับโรคลมชัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อประเมินยาต้านโรคลมชักใหม่ ๆ หรือการผ่าตัดรักษาที่ผลข้างเคียงและการรับรู้ของผู้ป่วยมีความสำคัญ มีคุณค่าในการศึกษาติดตามกลุ่มผู้ป่วยในระยะยาวเพื่อติดตามแนวโน้มคุณภาพชีวิตตลอดหลายปี การปฏิบัติทางคลินิกตามปกติสำหรับการติดตามผลลัพธ์ที่ผู้ป่วยรายงานอย่างละเอียด การวิจัยบริการสุขภาพเพื่อประเมินการฟื้นฟูสมรรถภาพ การสนับสนุนการจ้างงาน หรือการแทรกแซงทางจิตสังคม และการศึกษาประสิทธิผลเชิงเปรียบเทียบ ไม่เหมาะสมนักเมื่อต้องการเพียงการคัดกรองสั้น ๆ (QOLIE-31 ที่สั้นกว่าอาจเหมาะสมกว่า) หรือเมื่อต้องการการประเมินต่อเนื่องอย่างรวดเร็ว (ภาระของ 89 ข้ออาจมากเกินไป)

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • 89 ข้อต้องใช้เวลาในการตอบมาก (20-25 นาที) ซึ่งอาจนำไปสู่ความเหนื่อยล้าของผู้ตอบในบางสถานการณ์
  • ต้องตีความคะแนน 17 โดเมนแยกกัน แทนที่จะเป็นตัวชี้วัดสรุปเพียงค่าเดียว ซึ่งอาจไม่สะดวกนักในการปฏิบัติงานทางคลินิกตามปกติ
  • บางโดเมน (เช่น ความกังวลในการขับขี่) อาจมีความเกี่ยวข้องน้อยลงสำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถขับรถได้ตั้งแต่แรก
  • ความแตกต่างทางคลินิกที่มีความสำคัญน้อยที่สุด (MCID) แตกต่างกันไปตามโดเมนและประชากร ไม่ใช่ทุกโดเมนที่มีเกณฑ์ที่กำหนดไว้อย่างดี

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • 17 โดเมนช่วยให้เข้าใจอย่างละเอียดว่าด้านใดของชีวิตที่ได้รับผลมากที่สุดจากโรคลมชัก ทำให้สามารถวางแผนการแทรกแซงที่ตรงจุดได้
  • ครอบคลุมความกังวลเฉพาะของโรคลมชัก (ความกังวลเรื่องอาการชัก, การขับขี่, ผลข้างเคียงจากยา, การตีตรา) ซึ่งมักถูกมองข้ามโดยเครื่องมือวัดคุณภาพชีวิตทั่วไป
  • ได้รับการตรวจสอบความตรงอย่างดีในกลุ่มประชากรโรคลมชักที่หลากหลาย (อาการชักเฉพาะที่และทั่วตัว, อาการชักที่ควบคุมได้และควบคุมไม่ได้, ช่วงอายุต่าง ๆ)
  • มีคุณสมบัติเชิงจิตมาตรวิทยาที่ดีเยี่ยม พร้อมด้วยความสอดคล้องภายใน ความเที่ยงแบบทดสอบซ้ำ และความไวต่อการเปลี่ยนแปลงทางคลินิกที่ได้รับการบันทึกไว้
  • ได้รับการแปลและใช้งานอย่างแพร่หลายในระดับสากล อำนวยความสะดวกในการทดลองหลายศูนย์และการวิจัยข้ามวัฒนธรรม

การประยุกต์ใช้

  • การทดลองทางคลินิกของยาต้านโรคลมชักใหม่ ๆ หรือการผ่าตัดรักษาโรคลมชัก เพื่อวัดประโยชน์ที่ผู้ป่วยรับรู้โดยไม่ขึ้นกับการลดลงของอาการชักเพียงอย่างเดียว
  • การศึกษาผลลัพธ์ระยะยาวที่ตรวจสอบว่าคุณภาพชีวิตเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรหลังการผ่าตัดโรคลมชัก การเริ่มใช้ยา หรือการแทรกแซงวิถีชีวิตในช่วงหลายเดือนถึงหลายปี
  • การประเมินบริการสุขภาพที่ประเมินผลของโปรแกรมการศึกษาทางจิตวิทยา การฟื้นฟูอาชีพ หรือการสนับสนุนจากเพื่อนร่วมกลุ่มต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคลมชัก
  • การวิจัยประสิทธิผลเชิงเปรียบเทียบเพื่อพิจารณาว่าแนวทางการรักษาใด (ยาตัวเดียวเทียบกับยาหลายตัว, การแพทย์เทียบกับการผ่าตัด) ที่ช่วยให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นในกลุ่มผู้ป่วยโรคลมชัก
  • การติดตามทางคลินิกตามปกติในศูนย์โรคลมชักเฉพาะทาง เพื่อติดตามความก้าวหน้าของผู้ป่วยแต่ละราย และระบุความกังวลด้านคุณภาพชีวิตที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ (เช่น ผลข้างเคียงจากยา, การตีตรา)

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

QOLIE-89 เป็นแบบสอบถามที่ผู้ป่วยตอบด้วยตนเอง ประกอบด้วย 89 ข้อ ซึ่งนำเสนอด้วยมาตรวัดแบบลิเคิร์ท (โดยทั่วไปคือ 1-5 หรือมาตรวัดที่คล้ายกัน) ใช้เวลาในการตอบประมาณ 20-25 นาที ผู้ป่วยสามารถตอบได้โดยไม่มีข้อจำกัดด้านเวลา และไม่จำเป็นต้องมีการฝึกอบรมทางคลินิก เหมาะสำหรับผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไปที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคลมชัก ข้อคำถามใช้ภาษาที่เข้าใจง่ายสำหรับผู้ป่วย ครอบคลุมประสบการณ์ในชีวิตประจำวัน สามารถทำได้ทั้งบนกระดาษหรือทางอิเล็กทรอนิกส์

2

ข้อคำถามถูกรวมเป็น 17 โดเมน ได้แก่ ความกังวลเรื่องอาการชัก (Seizure Worry), คุณภาพชีวิตโดยรวม (Overall Quality of Life), สุขภาวะทางอารมณ์ (Emotional Well-Being), พลังงาน/ความเหนื่อยล้า (Energy/Fatigue), การทำงานของการรู้คิด (Cognitive Function), ผลของยา (Medication Effects), การทำงานทางสังคม (Social Function), ความกังวลในการขับขี่ (Driving Concern), สมรรถนะการทำงาน/การเรียน (Work/School Performance), การตีตรา (Stigma), การรับรู้สุขภาพโดยรวม (Overall Health Perception), การทำงานทางเพศ (Sexual Functioning), ความเจ็บปวด/ความไม่สบาย (Pain/Discomfort), ความกังวลทางการเงิน (Financial Concern), การสนับสนุนทางสังคม (Social Support) และอีกสองโดเมนที่เกี่ยวข้องกับความกังวลเฉพาะอื่น ๆ แต่ละโดเมนจะให้คะแนนในช่วง 0-100 อย่างอิสระ (หลังจากมีการกลับคะแนนในกรณีที่เหมาะสม) ไม่มีการคำนวณคะแนนรวมแบบองค์รวมเพียงค่าเดียว แต่จะตีความแต่ละโดเมนทั้ง 17 โดเมนแยกกัน คะแนนที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

3

คะแนนทั้ง 17 โดเมนมีช่วงตั้งแต่ 0-100 โดยค่าที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในด้านนั้น ๆ ไม่มีเกณฑ์การตัดคะแนนทางคลินิกที่เป็นสากลที่กำหนดไว้ การตีความมักจะเป็นไปในเชิงเปรียบเทียบ การเปลี่ยนแปลงภายในผู้ป่วยเมื่อเวลาผ่านไปเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญ การลดลง 10-15 จุดในโดเมนความกังวลเรื่องอาการชัก (Seizure Worry) หรือสุขภาวะทางอารมณ์ (Emotional Well-Being) อาจบ่งชี้ถึงการเสื่อมถอยที่มีนัยสำคัญที่ต้องได้รับการดูแลทางคลินิก การเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม (การรักษาเทียบกับกลุ่มควบคุม) ใช้ขนาดผล (effect sizes) ข้อมูลอ้างอิงจากกลุ่มผู้ป่วยโรคลมชักสามารถช่วยในการตีความได้ เช่น คะแนนเฉลี่ยของความกังวลเรื่องอาการชัก (Seizure Worry) ที่ 70+ บ่งชี้ถึงความกังวลอย่างมีนัยสำคัญแม้จะควบคุมอาการชักได้แล้วก็ตาม

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ห้ามรวมคะแนนทั้ง 17 โดเมนเข้าเป็นคะแนนรวมเพียงค่าเดียว แต่ละโดเมนมีความหมายและการตีความทางคลินิกที่เป็นอิสระ
  • ห้ามใช้ QOLIE-89 เป็นตัววัดการควบคุมอาการชักหรือกิจกรรมของโรค แต่จะวัดเฉพาะคุณภาพชีวิตที่รับรู้เท่านั้น ไม่ใช่วัดความถี่ของอาการชัก
  • หลีกเลี่ยงการใช้ในช่วงที่มีภาวะสับสนหลังอาการชักเฉียบพลัน หรือในผู้ป่วยที่มีความบกพร่องรุนแรง การกำหนดเวลาควรให้แน่ใจว่าผู้ป่วยมีการรับรู้และความเข้าใจที่ชัดเจน
  • ห้ามเปรียบเทียบคะแนนระหว่างภาษาโดยไม่ตรวจสอบความสมมูลเชิงจิตมาตรวิทยา การแปลอาจมีคุณสมบัติเชิงจิตมาตรวิทยาที่แตกต่างกัน

คำถามที่พบบ่อย

ฉันควรใช้ QOLIE-89 หรือ QOLIE-31 ที่สั้นกว่า?

QOLIE-89 ให้คะแนน 17 โดเมนและการประเมินที่ละเอียด ในขณะที่ QOLIE-31 (ชุดย่อยที่ได้มา) สั้นกว่า (ประมาณ 10 นาที) และเหมาะสำหรับคลินิกทั่วไป ใช้ QOLIE-89 ในการทดลองวิจัย หรือเมื่อต้องการประเมินคุณภาพชีวิตที่ครอบคลุม ใช้ QOLIE-31 สำหรับการคัดกรองอย่างรวดเร็ว หรือเมื่อต้องการลดภาระของผู้ตอบให้เหลือน้อยที่สุด ทั้งสองมีความสัมพันธ์กันเป็นอย่างดี การเลือกขึ้นอยู่กับบริบทและเวลาที่มีอยู่

คะแนน 50 ในโดเมนความกังวลเรื่องอาการชัก (Seizure Worry) ถือว่าดีหรือน่ากังวล?

คะแนน 50 (จากมาตรวัด 0-100) บ่งชี้ถึงความกังวลระดับปานกลางเกี่ยวกับอาการชัก คะแนนที่สูงขึ้น (70+) บ่งชี้ว่าสามารถจัดการความกังวลได้ดีแม้จะใช้ชีวิตอยู่กับโรคลมชัก คะแนนที่ต่ำลง (0-30) บ่งชี้ถึงความกังวลอย่างมากที่อาจต้องได้รับการแทรกแซงทางพฤติกรรมและการรู้คิด หรือการให้ความมั่นใจ บริบทมีความสำคัญ ผู้ป่วยที่มีอาการชักที่ไม่สามารถควบคุมได้ทุกวันและได้คะแนน 50 ในโดเมนความกังวล อาจจำเป็นต้องปรับการรักษาอาการชักให้เหมาะสม ในขณะที่ผู้ป่วยที่ไม่มีอาการชักแต่ได้คะแนน 40 บ่งชี้ถึงความวิตกกังวลที่ยังคงมีอยู่แม้จะควบคุมอาการได้แล้ว ซึ่งอาจได้รับประโยชน์จากการสนับสนุนทางจิตวิทยา

สามารถใช้ QOLIE-89 ในโรคลมชักในเด็กได้หรือไม่?

QOLIE-89 ฉบับมาตรฐานได้รับการตรวจสอบความตรงสำหรับผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป สำหรับเด็กและวัยรุ่น มี QOLIE-AD (สำหรับวัยรุ่น) ซึ่งแนะนำให้ใช้ ศูนย์ผู้ใหญ่บางแห่งได้ใช้ QOLIE-89 ที่ปรับเปลี่ยนในวัยรุ่นตอนปลาย (16 ปีขึ้นไป) โดยให้ความสำคัญกับการทำความเข้าใจข้อคำถามอย่างรอบคอบ แต่ฉบับเฉพาะสำหรับเด็กจะดีกว่าในด้านความเหมาะสมตามพัฒนาการและคุณสมบัติเชิงจิตมาตรวิทยาที่ได้รับการตรวจสอบความตรง

ฉันจะตีความการลดลงอย่างมากของคะแนนผลของยา (Medication Effects) ระหว่างการวัดสองครั้งได้อย่างไร?

การลดลงอย่างมีนัยสำคัญในโดเมนผลของยา (Medication Effects) (เช่น จาก 60 เหลือ 35) อาจบ่งชี้ถึงการเกิดผลข้างเคียงที่ทนไม่ได้ การเพิ่มขนาดยา หรือการเพิ่มยาที่มีผลข้างเคียงมากขึ้น นี่เป็นสัญญาณที่ต้องทบทวนแผนการใช้ยากับผู้ป่วยและหารือเกี่ยวกับความทนทาน เมื่อรวมกับการควบคุมอาการชักที่คงที่ อาจจำเป็นต้องปรับยา ในทางกลับกัน การดีขึ้นในโดเมนนี้หลังจากการเปลี่ยนยาบ่งชี้ว่าการเปลี่ยนยานั้นได้รับการยอมรับเป็นอย่างดีจากมุมมองด้านคุณภาพชีวิต

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Devinsky, O., Vickrey, B. G., Cramer, J., Edwards, B., Perrine, K., Hamberger, M. J., & Towle, V. L. (1995). Development of the Quality of Life in Epilepsy Inventory. Epilepsia, 36(11), 1089-1104.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว