Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

ปรากฏการณ์วิทยา — การวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยา

ผู้เสนอ
Edmund Husserl (transcendental); Martin Heidegger (hermeneutic)
ปี
Early 20th century (Husserl ~1900–1913; Heidegger ~1927)
ประเภท
Qualitative research approach

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

ปรากฏการณ์วิทยาเป็นแนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพที่ศึกษาว่าผู้เข้าร่วมประสบการณ์และตีความประสบการณ์เฉพาะหนึ่งๆ อย่างไร โดยมีรากฐานมาจากปรัชญาของ Edmund Husserl และได้รับการขยายความโดย Martin Heidegger มีเป้าหมายเพื่อเปิดเผยโครงสร้างที่จำเป็นของประสบการณ์ที่ถูกดำเนินชีวิต มากกว่าที่จะวัดผลหรือทำนายผลลัพธ์ รูปแบบที่นิยมใช้กันมากที่สุดสองรูปแบบคือ ปรากฏการณ์วิทยาเชิงอุดมคติ (transcendental phenomenology) ของ Husserl ซึ่งแสวงหาแก่นแท้สากล และปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (hermeneutic phenomenology) ของ Heidegger ซึ่งเน้นการตีความภายในบริบท

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ลองนึกภาพว่าคุณต้องการทำความเข้าใจว่าการเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยรุ่นแรกนั้นรู้สึกอย่างไรอย่างแท้จริง ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยจากการสำรวจ แต่เป็นเนื้อหาของประสบการณ์นั้นเอง ปรากฏการณ์วิทยาขอให้ผู้เข้าร่วมอธิบายประสบการณ์ที่ถูกดำเนินชีวิตของตนเองอย่างละเอียด จากนั้นจึงทำงานอย่างเป็นระบบผ่านคำอธิบายเหล่านั้นเพื่อเปิดเผยคุณสมบัติหลักที่ทำให้ประสบการณ์นั้นเป็นเช่นนั้น นักวิจัยจะพักสมมติฐานของตนเองไว้ชั่วคราว ซึ่งเรียกว่า epoché เพื่อให้มุมมองของผู้เข้าร่วมปรากฏชัดเจนที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

ประวัติศาสตร์

ปรากฏการณ์วิทยาในฐานะปรัชญา ก่อตั้งโดย Edmund Husserl ในช่วงต้นศตวรรษที่ยี่สิบ ผลงานในปี 1913 ของเขา Ideas: General Introduction to Pure Phenomenology ได้วางรากฐานวิธีการ epoché และ eidetic reduction Martin Heidegger ได้ขยายแนวทางใน Being and Time (1927) ไปสู่ทิศทางเชิงตีความและเชิงอรรถวิทยา Hans-Georg Gadamer ได้พัฒนาสายตีความเพิ่มเติม ในการวิจัยทางสังคม Amedeo Giorgi ได้ปรับปรากฏการณ์วิทยาของ Husserl ให้เป็นวิธีการเชิงประจักษ์ในช่วงทศวรรษที่ 1970 และ Clark Moustakas ได้จัดระบบวิธีการวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยาเชิงอุดมคติในคู่มือที่ได้รับการอ้างอิงอย่างกว้างขวางในปี 1994

ควรใช้เมื่อใด

ปรากฏการณ์วิทยาเหมาะสมเมื่อคำถามการวิจัยถามว่าผู้คนมีประสบการณ์หรือสร้างความหมายให้กับปรากฏการณ์หนึ่งๆ อย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อปรากฏการณ์นั้นซับซ้อน เป็นอัตวิสัย หรือยังไม่เป็นที่เข้าใจดีนัก เหมาะสำหรับวัตถุประสงค์ในการสำรวจและพรรณนาในสาขาวิชาต่างๆ เช่น วิทยาศาสตร์สุขภาพ การศึกษา จิตวิทยา และสังคมศาสตร์ วิธีการนี้ต้องการข้อมูลที่เป็นข้อความจากการสัมภาษณ์เชิงลึกหรือการสนทนากลุ่มกับผู้เข้าร่วมที่มีประสบการณ์ตรงกับปรากฏการณ์นั้น การมีผู้เข้าร่วมอย่างน้อยประมาณ 5 คนก็สามารถดำเนินการได้ โดยทั่วไปมี 5–25 คน หากกลุ่มตัวอย่างน้อยกว่า 10 คน การวิเคราะห์อาจไม่บรรลุถึงความอิ่มตัวเชิงแนวคิดที่จำเป็นในการระบุโครงสร้างที่จำเป็น และการออกแบบการศึกษาแบบกรณีศึกษาอาจเหมาะสมกว่า

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ผลการวิจัยอธิบายประสบการณ์เฉพาะในบริบทและไม่สามารถสรุปเป็นนัยทั่วไปทางสถิติไปยังประชากรได้
  • ต้องการกลุ่มตัวอย่างขั้นต่ำที่ใช้งานได้ (โดยทั่วไปอย่างน้อย 5 คน โดยเฉพาะ 10 คนขึ้นไป) เพื่อให้เห็นโครงสร้างที่จำเป็น
  • ขึ้นอยู่กับทักษะของนักวิจัยในการพักสมมติฐานและการดำเนินการสัมภาษณ์ปลายเปิดที่ละเอียดอ่อนอย่างมาก
  • การวิเคราะห์ใช้เวลานาน การศึกษาเดียวอาจมีถอดความหลายร้อยหน้า

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • เปิดเผยเนื้อหาประสบการณ์จากมุมมองบุคคลที่หนึ่งอย่างลึกซึ้ง ซึ่งแบบสำรวจไม่สามารถจับได้
  • ยืดหยุ่นได้หลายสาขาวิชา — ใช้กันอย่างแพร่หลายในวิทยาศาสตร์สุขภาพ การศึกษา จิตวิทยา และการวิจัยทางสังคม
  • ระเบียบวิธีของการพัก (bracketing) ทำให้นักวิจัยมีอิทธิพลที่ชัดเจนและจัดการได้ แทนที่จะซ่อนเร้น
  • เหมาะสมกับคำถามเชิงสำรวจเกี่ยวกับปรากฏการณ์ที่เป็นอัตวิสัยหรือไม่เป็นที่เข้าใจดีนัก

การประยุกต์ใช้

  • การสำรวจประสบการณ์ที่ถูกดำเนินชีวิตของผู้ป่วยในการจัดการโรคเรื้อรังหรือการเข้าถึงระบบการรักษาพยาบาล
  • การทำความเข้าใจว่านักศึกษาประสบกับการเปลี่ยนแปลงอย่างไร — การเข้ามหาวิทยาลัย การไปศึกษาต่อต่างประเทศ หรือการเรียนสาขาวิชาใหม่
  • การตรวจสอบความหมายที่ครู นักสังคมสงเคราะห์ หรือที่ปรึกษา ยึดถือในการปฏิบัติงานวิชาชีพของตน
  • การตรวจสอบความโศกเศร้า การบาดเจ็บ การฟื้นตัว หรือเหตุการณ์ในชีวิตส่วนตัวที่ลึกซึ้งอื่นๆ ซึ่งความหมายเชิงอัตวิสัยเป็นจุดสนใจของการวิจัย

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

ก่อนที่จะรวบรวมข้อมูล นักวิจัยจะระบุและพัก (วงเล็บ) สมมติฐาน ทฤษฎี และความคาดหวังของตนเองเกี่ยวกับปรากฏการณ์นั้นไว้ ซึ่ง Husserl เรียกว่า epoché การพักนี้จะถูกบันทึกและรักษาไว้ตลอดการศึกษาเพื่อป้องกันไม่ให้ความคิดเห็นล่วงหน้าของนักวิจัยบิดเบือนคำบอกเล่าของผู้เข้าร่วม

2

รวบรวมคำอธิบายประสบการณ์ที่ถูกดำเนินชีวิตจากมุมมองบุคคลที่หนึ่งอย่างละเอียด โดยทั่วไปผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกรายบุคคลหรือการสนทนากลุ่มกับผู้เข้าร่วม 5–25 คน ที่มีประสบการณ์ตรงกับปรากฏการณ์ที่กำลังศึกษา คำถามปลายเปิดเชิญชวนให้ผู้เข้าร่วมอธิบายประสบการณ์ของตนเองด้วยคำพูดของตนเอง แทนที่จะเป็นการยืนยันสมมติฐานของนักวิจัย

3

ถอดความการสัมภาษณ์อย่างละเอียดและนำไปวิเคราะห์สองส่วนที่ส่งเสริมกัน: การวิเคราะห์เชิงพรรณนา (ระบุข้อความสำคัญและหน่วยความหมายตามที่ปรากฏในข้อมูล) และการวิเคราะห์เชิงตีความ (จัดกลุ่มหน่วยความหมายเป็นธีมที่จับแก่นแท้ของประสบการณ์) ในแนวทางของ Husserl จะเน้นที่การพรรณนาเป็นหลัก ในแนวทางของ Heidegger นักวิจัยจะตีความความหมายของข้อความในบริบทที่กว้างขึ้นอย่างแข็งขัน

4

ธีมที่ระบุจะถูกรวมเข้าด้วยกันเป็นคำอธิบายแบบผสมผสาน ซึ่งเป็นเรื่องราวที่หนาแน่นและสอดคล้องกันของโครงสร้างที่จำเป็นของประสบการณ์ที่ผู้เข้าร่วมแบ่งปัน การสังเคราะห์นี้แสดงถึงผลการศึกษาเชิงปรากฏการณ์วิทยาหลัก: ภาพของประสบการณ์นั้นเป็นอย่างไรในรูปแบบพื้นฐานที่สุด

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การไม่พักสมมติฐาน — เมื่อความคาดหวังล่วงหน้าของนักวิจัยกำหนดวิธีการถามคำถามหรือการตีความข้อมูล โครงสร้างที่จำเป็นของประสบการณ์ของผู้เข้าร่วมจะถูกบดบังแทนที่จะถูกเปิดเผย
  • ผู้เข้าร่วมจำนวนน้อยเกินไป — ด้วยผู้เข้าร่วมไม่ถึงห้าคน ขอบเขตของหน่วยความหมายจะแคบเกินไปที่จะระบุโครงสร้างที่จำเป็นร่วมกันได้ ควรพิจารณาการออกแบบการศึกษาแบบกรณีศึกษาแทน
  • การรวบรวมคำอธิบายผิวเผิน — คำถามใช่/ไม่ใช่ หรือคำถามปิด ทำให้ได้ข้อมูลที่ตื้นเขิน คำถามปลายเปิด ('คุณช่วยอธิบายครั้งหนึ่งที่... ได้ไหม?') เป็นสิ่งจำเป็น
  • การผสมผสานสองรูปแบบหลัก — ปรากฏการณ์วิทยาเชิงอุดมคติแสวงหาแก่นแท้สากลด้วยการตีความของนักวิจัยน้อยที่สุด ในขณะที่ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความให้ความสำคัญกับบทบาทการตีความของนักวิจัย การออกแบบการศึกษาควรมุ่งมั่นในแนวทางใดแนวทางหนึ่งและนำไปใช้อย่างสม่ำเสมอ

คำถามที่พบบ่อย

ปรากฏการณ์วิทยาแตกต่างจากทฤษฎีฐานราก (grounded theory) อย่างไร

ทั้งสองเป็นแนวทางเชิงคุณภาพ แต่มีเป้าหมายที่แตกต่างกัน ปรากฏการณ์วิทยา aiming to describe the essential structure of a lived experience — what the experience is like at its core. Grounded theory aims to build a substantive theory that explains a social process. ปรากฏการณ์วิทยาเน้นที่ความหมายและแก่นแท้ ทฤษฎีฐานรากเน้นที่กระบวนการและการสร้างทฤษฎี การรวบรวมข้อมูลคล้ายกัน (การสัมภาษณ์เชิงลึก) แต่ตรรกะการวิเคราะห์แตกต่างกัน

ฉันต้องการผู้เข้าร่วมกี่คน

ไม่มีกฎสากล แต่ 5–25 คนเป็นช่วงที่อ้างอิงกันทั่วไปในวรรณกรรม เกณฑ์สำคัญไม่ใช่จำนวน แต่เป็นความอิ่มตัวเชิงแนวคิด — จุดที่การสัมภาษณ์ใหม่ๆ ไม่ได้เปิดเผยธีมใหม่ๆ ที่จำเป็น ด้วยผู้เข้าร่วมไม่ถึงห้าคน เป็นเรื่องยากที่จะแยกแยะรายละเอียดเฉพาะตัวออกจากโครงสร้างที่จำเป็นร่วมกันของประสบการณ์

Epoché คืออะไร และฉันต้องทำหรือไม่

Epoché (หรือที่เรียกว่า bracketing) คือการระบุและพักสมมติฐาน ทฤษฎี และความรู้ล่วงหน้าของคุณเกี่ยวกับปรากฏการณ์นั้น เพื่อไม่ให้ข้อมูลของคุณเอนเอียง ในแนวทางของ Husserl ถือเป็นข้อกำหนดหลัก ในปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ ขอบเขตการตีความของนักวิจัยจะได้รับการยอมรับและมีส่วนร่วมแทนที่จะถูกระงับ ไม่ว่าจะกรณีใดก็ตาม คาดหวังความโปร่งใสเกี่ยวกับตำแหน่งของนักวิจัย

ฉันสามารถใช้ซอฟต์แวร์อย่าง NVivo สำหรับการวิเคราะห์เชิงปรากฏการณ์วิทยาได้หรือไม่

ซอฟต์แวร์จัดการข้อมูลเชิงคุณภาพ เช่น NVivo หรือ ATLAS.ti สามารถช่วยในการจัดระเบียบถอดความและการเข้ารหัสได้ แต่ซอฟต์แวร์ไม่ได้ทำงานทางปัญญาของการวิเคราะห์เชิงปรากฏการณ์วิทยา การระบุหน่วยความหมาย การจัดกลุ่มเป็นธีม และการสังเคราะห์โครงสร้างที่จำเป็น จะต้องทำโดยนักวิจัย ซอฟต์แวร์จัดการการจัดเก็บและการเรียกคืน การตีความเป็นของผู้ทำการวิเคราะห์

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Moustakas, C. (1994). Phenomenological Research Methods. Sage.

    ISBN: 978-0803957466
    คัดลอกแล้ว