การวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยา
- ผู้เสนอ
- Edmund Husserl (descriptive) and Martin Heidegger (interpretive)
- ปี
- 1900s (Husserl); 1920s (Heidegger)
- ประเภท
- Method
- กลุ่มวิธี
- existential-interpretive-inquiry
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยา (Phenomenological research) เป็นระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่มุ่งเน้นทำความเข้าใจประสบการณ์ชีวิตของปรากฏการณ์ตามที่บุคคลได้ประสบพบเจอมา มีรากฐานมาจากปรัชญาของ Edmund Husserl (ปรากฏการณ์วิทยาเชิงพรรณนา) และ Martin Heidegger (ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ) แนวทางนี้พยายามที่จะเปิดเผยโครงสร้างและคุณค่าที่สำคัญของประสบการณ์ของมนุษย์
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ปรากฏการณ์วิทยาตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่าความเป็นจริงถูกสร้างขึ้นทางสังคม และการทำความเข้าใจประสบการณ์ของมนุษย์จำเป็นต้องเข้าสู่โลกแห่งอัตวิสัยของผู้เข้าร่วมวิจัย แตกต่างจากแนวทางปฏิฐานนิยมที่แสวงหาข้อเท็จจริงเชิงวัตถุวิสัย ปรากฏการณ์วิทยาให้ความสำคัญกับเรื่องเล่าจากมุมมองบุคคลที่หนึ่งว่าการประสบกับปรากฏการณ์บางอย่างเป็นอย่างไร เช่น การใช้ชีวิตอยู่กับความเจ็บปวดเรื้อรัง การเป็นพ่อแม่ หรือการประสบกับความโศกเศร้า ปรากฏการณ์วิทยาเชิงพรรณนามุ่งจับภาพประสบการณ์ชีวิตด้วยการตีความให้น้อยที่สุด (การระงับสมมติฐานเดิม) ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความยอมรับว่านักวิจัยไม่สามารถเป็นกลางได้อย่างสมบูรณ์ และสร้างความหมายอย่างแข็งขันผ่านการสนทนากับข้อมูล ทั้งสองแนวทางนี้เหมาะสมสำหรับการสำรวจปรากฏการณ์ที่เป็นอัตวิสัยโดยเนื้อแท้ หรือยังไม่เป็นที่เข้าใจดีนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสาขาสุขภาพ จิตวิทยา และสังคมวิทยา
ประวัติศาสตร์
Edmund Husserl พัฒนาปรากฏการณ์วิทยาในช่วงต้นทศวรรษ 1900 ในฐานะแนวทางปรัชญาในการศึกษาจิตสำนึกและแก่นสาร (ปรากฏการณ์วิทยาในฐานะปรัชญาของจิต) วิธีการระงับสมมติฐาน (epoché) ของเขา—การระงับการตัดสินเกี่ยวกับความเป็นจริงภายนอกเพื่อมุ่งเน้นที่โครงสร้างของประสบการณ์—กลายเป็นรากฐาน Martin Heidegger ได้ปรับเปลี่ยนแนวทางนี้ โดยโต้แย้งว่าการตีความเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และการดำรงอยู่เองก็แยกออกจากการตีความไม่ได้ (ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ) ในช่วงทศวรรษ 1980–1990 ปรากฏการณ์วิทยาถูกนำมาปรับใช้กับการวิจัยทางสังคมศาสตร์เชิงประจักษ์โดยนักวิชาการเช่น Max van Manen (1990) ปัจจุบัน การวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยาครอบคลุมสาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพ จิตวิทยา สังคมวิทยา และการศึกษา โดยมีแนวทางตั้งแต่การระงับสมมติฐานแบบ Husserl อย่างเคร่งครัดไปจนถึงวิธีการตีความเชิงตีความที่เปิดกว้าง
ควรใช้เมื่อใด
ใช้การวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยาเมื่อต้องการทำความเข้าใจว่าผู้คนประสบกับปรากฏการณ์เฉพาะอย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่งประสบการณ์ที่เป็นอัตวิสัย อารมณ์ หรือเชิงอัตถิภาวนิยม เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการสำรวจประสบการณ์ที่ซับซ้อน ยังไม่เป็นที่เข้าใจดีนัก หรือที่การวัดเชิงปริมาณไม่เพียงพอ การประยุกต์ใช้ทั่วไปได้แก่ ประสบการณ์ของผู้ป่วยจากความเจ็บป่วย ประสบการณ์ทางวิชาชีพ (เช่น การสอน การพยาบาล) ปรากฏการณ์เชิงอัตถิภาวนิยม (ความโศกเศร้า อัตลักษณ์ ความเป็นส่วนหนึ่ง) หรือการเปลี่ยนแปลง (การเป็นพ่อแม่ การเกษียณอายุ) ปรากฏการณ์วิทยาไม่เหมาะสำหรับการวิจัยที่มุ่งเน้นการสรุปเชิงสถิติ หรือเมื่อปรากฏการณ์ได้รับการอธิบายอย่างดีแล้วด้วยทฤษฎีที่มีอยู่
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ขนาดกลุ่มตัวอย่างที่เล็กและการมุ่งเน้นที่การสร้างความหมายจำกัดความสามารถในการสรุปเชิงสถิติ; ผลการวิจัยสามารถถ่ายทอดได้มากกว่าการสรุปผล
- ใช้เวลามากและต้องอาศัยผู้สัมภาษณ์และนักวิเคราะห์ที่มีทักษะ; การสะท้อนตนเองของนักวิจัยและทักษะการตีความมีความสำคัญ ทำให้คุณภาพผันแปรได้
- การระงับสมมติฐานเป็นสิ่งที่พึงปรารถนาในทางทฤษฎี แต่ทำได้ยากในทางปฏิบัติ; นักวิจัยย่อมนำสมมติฐานและการตีความเดิมมาใช้โดยหลีกเลี่ยงไม่ได้
- ความแตกต่างทางปรัชญาระหว่างประเพณีเชิงพรรณนา (Husserl) และเชิงตีความ (Heidegger) สร้างความกำกวมทางระเบียบวิธีและขั้นตอนที่ไม่เป็นมาตรฐาน
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- จับภาพความเข้าใจที่ลึกซึ้งและละเอียดอ่อนของประสบการณ์ของมนุษย์ที่เป็นอัตวิสัย ซึ่งยากต่อการวัดเชิงปริมาณหรือการทำให้เป็นมาตรฐาน
- กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กที่เน้นเฉพาะเจาะจงช่วยให้สามารถสำรวจเชิงลึกและวิเคราะห์ความหมายของชีวิตได้อย่างละเอียด
- วิธีการที่ยืดหยุ่นสามารถปรับใช้กับปรากฏการณ์ต่าง ๆ ในหลากหลายสาขาวิชา (สุขภาพ จิตวิทยา สังคมวิทยา การศึกษา)
- ผลการวิจัยมักจะน่าสนใจและให้ความเป็นมนุษย์ ซึ่งมีอิทธิพลต่อนโยบายและการปฏิบัติ (เช่น การปรับปรุงการดูแลที่เน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง)
การประยุกต์ใช้
- ทำความเข้าใจประสบการณ์ของผู้ป่วยในระหว่างการดูแลระยะสุดท้ายของชีวิต หรือการใช้ชีวิตอยู่กับความเจ็บป่วยเรื้อรัง เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการปฏิบัติทางคลินิกที่เห็นอกเห็นใจและการวางแผนการดูแลล่วงหน้า
- สำรวจประสบการณ์ของพยาบาลและแพทย์เกี่ยวกับความทุกข์ทางศีลธรรมหรือภาวะหมดไฟ ระบุแรงกดดันเชิงระบบ และเป็นข้อมูลสำหรับการริเริ่มการสนับสนุนองค์กร
- ตรวจสอบประสบการณ์ชีวิตของการเป็นพ่อแม่ ความโศกเศร้า หรือการเปลี่ยนแปลงอัตลักษณ์ เพื่อสนับสนุนการให้คำปรึกษาและโครงการชุมชน
- ตรวจสอบประสบการณ์ของนักเรียนในการเปลี่ยนผ่านทางการศึกษา (เช่น ปีแรกในมหาวิทยาลัย โรงเรียนวิชาชีพ) เพื่อเป็นแนวทางในการจัดหลักสูตรและบริการสนับสนุน
- ศึกษาประสบการณ์ของภาวะที่ถูกตีตรา หรืออัตลักษณ์ของชนกลุ่มน้อย เพื่อสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและนโยบาย
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กที่เลือกแบบเจาะจง (โดยทั่วไป 5–15 คน) ที่มีประสบการณ์ชีวิตโดยตรงกับปรากฏการณ์ที่สนใจ ทำการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบปลายเปิด หรือการสนทนากลุ่ม โดยสนับสนุนให้ผู้เข้าร่วมบรรยายประสบการณ์ของตนเองด้วยรายละเอียดที่สมบูรณ์ ถามคำถามปลายเปิด เช่น 'ช่วยเล่าประสบการณ์ของคุณเกี่ยวกับ...' หรือ 'รู้สึกอย่างไรเมื่อ...?' ลดคำถามชี้นำ บันทึกการสัมภาษณ์และถอดความตามตัวอักษร โดยคงไว้ซึ่งการหยุดชั่วคราว น้ำเสียง และความลังเล บันทึกภาคสนามจะบันทึกบริบท ภาษากาย และข้อสังเกตของนักวิจัย นักปรากฏการณ์วิทยาบางคนใช้บันทึกส่วนตัวหรือเรื่องเล่าที่เป็นลายลักษณ์อักษรจากผู้เข้าร่วมแทนการสัมภาษณ์ รวบรวมข้อมูลให้เพียงพอเพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างถ่องแท้ถึงความหมายของปรากฏการณ์
การลงรหัสในปรากฏการณ์วิทยาเป็นแบบวนซ้ำและปลายเปิด เริ่มต้นด้วยการอ่านบทถอดความหลายครั้งเพื่อทำความเข้าใจเรื่องเล่าของผู้เข้าร่วม (ระงับสมมติฐานเดิมเมื่อเป็นไปได้ แม้ว่าปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความจะยอมรับว่าสิ่งนี้ไม่สมบูรณ์แบบ) ระบุข้อความสำคัญหรือ 'หน่วยความหมาย'—วลีหรือข้อความที่เผยให้เห็นแง่มุมของประสบการณ์ชีวิต จัดกลุ่มหน่วยความหมายเป็นประเด็นหลักหรือแก่นสาร—รูปแบบที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของปรากฏการณ์ ในปรากฏการณ์วิทยาเชิงพรรณนา ให้บรรยายสิ่งที่สังเกตได้โดยมีการตีความน้อยที่สุด ในปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (การวิเคราะห์เชิงตีความ) ให้ตีความความหมายอย่างชัดเจน โดยพิจารณาบริบทและมุมมองของนักวิจัย บางแนวทางใช้การวิเคราะห์เชิงประเด็นอย่างเป็นระบบ; แนวทางอื่น ๆ อนุญาตให้ประเด็นหลักเกิดขึ้นผ่านการอ่านซ้ำและการสะท้อนอย่างต่อเนื่อง บันทึกว่าประเด็นหลักมีความสัมพันธ์กับโครงสร้างโดยรวมของประสบการณ์อย่างไร
สังเคราะห์ประเด็นหลักให้เป็นคำอธิบายที่ครอบคลุมและสอดคล้องกันของประสบการณ์ชีวิต—คำอธิบายเชิงปรากฏการณ์วิทยาหรือแก่นสาร คำอธิบายนี้ก้าวข้ามความแตกต่างส่วนบุคคลเพื่อแสดงสิ่งที่สากลหรือคงที่เกี่ยวกับประสบการณ์ นำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบเรื่องเล่าที่รวมประเด็นหลักเข้ากับคำพูดสนับสนุนจากบทถอดความ การตีความควรให้ความกระจ่างแก่ปรากฏการณ์ในลักษณะที่สอดคล้องกับทั้งผู้ที่เคยประสบและผู้ที่ต้องการทำความเข้าใจ นักปรากฏการณ์วิทยาบางคนนำเสนอผลการวิจัยโดยใช้ภาษาที่สมบูรณ์และกระตุ้นอารมณ์ซึ่งเชิญชวนผู้อ่านเข้าสู่ประสบการณ์ ตีความความหมายภายในบริบทของโลกชีวิต (ความเป็นจริงที่บุคคลตั้งอยู่ ความสัมพันธ์ ช่วงเวลาทางประวัติศาสตร์)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การสับสนปรากฏการณ์วิทยากับการวิจัยเชิงเรื่องเล่า หรือการวิเคราะห์เชิงประเด็นเชิงคุณภาพทั่วไป; ปรากฏการณ์วิทยามุ่งเน้นเฉพาะการเปิดเผยโครงสร้างที่สำคัญของประสบการณ์ ไม่ใช่แค่การบรรยายหรือจัดหมวดหมู่เรื่องเล่า
- การระงับสมมติฐานหรือการสะท้อนตนเองที่ไม่เพียงพอ: การไม่ยอมรับและละทิ้งสมมติฐานของนักวิจัย ทำให้การตีความเอนเอียงไปสู่ความหมายที่คิดไว้ล่วงหน้า
- การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปรากฏการณ์วิทยาด้วยแนวทางการวิเคราะห์เชิงประเด็นที่ไม่มีทฤษฎีรองรับ ทำให้พลาดความลึกซึ้งทางปรัชญาและความเข้มงวดเชิงตีความที่ระเบียบวิธีตั้งใจไว้
- การกล่าวอ้างเกินจริงถึงความสามารถในการสรุปผล; ผลการวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยาบรรยายประสบการณ์ชีวิตของกลุ่มเฉพาะในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่ความจริงสากลที่ใช้ได้กับทุกบริบท
คำถามที่พบบ่อย
การระงับสมมติฐาน (epoché) คืออะไร และฉันสามารถทำได้จริงหรือไม่?
การระงับสมมติฐาน ซึ่งเป็นแนวคิดหลักของ Husserl หมายถึงการระงับการตัดสินเกี่ยวกับความเป็นจริงภายนอกของปรากฏการณ์ และการละทิ้งสมมติฐานเดิมเพื่อมุ่งเน้นไปที่ว่าปรากฏการณ์ปรากฏต่อจิตสำนึกอย่างไร ในทางปฏิบัติ การระงับสมมติฐานอย่างสมบูรณ์เป็นไปไม่ได้; นักวิจัยย่อมนำความรู้ ค่านิยม และประสบการณ์เดิมมาใช้โดยหลีกเลี่ยงไม่ได้ ปรากฏการณ์วิทยาสมัยใหม่ยอมรับสิ่งนี้: ปรากฏการณ์วิทยาเชิงพรรณนามุ่งเป้าไปที่การตีความให้น้อยที่สุด; ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความยอมรับบทบาทของนักวิจัยในการสร้างความหมายอย่างเปิดเผย เป้าหมายไม่ใช่การระงับสมมติฐานที่สมบูรณ์แบบ แต่เป็นการตระหนักรู้ถึงสมมติฐานของคุณและการพยายามอย่างจงใจที่จะ 'มองเห็น' ปรากฏการณ์ในมุมมองใหม่
ฉันจะแยกแยะปรากฏการณ์วิทยาจากการวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (IPA) ได้อย่างไร?
ปรากฏการณ์วิทยา (เชิงพรรณนาหรือเชิงตีความ) เป็นปรัชญาและประเพณีการวิจัยที่พยายามทำความเข้าใจโครงสร้างและแก่นสารของประสบการณ์ชีวิต IPA ซึ่งพัฒนาโดย Jonathan Smith (1999) เป็นระเบียบวิธีประยุกต์เฉพาะที่รวมปรากฏการณ์วิทยากับการตีความและ การวิเคราะห์เฉพาะบุคคล ซึ่งใช้เป็นหลักในทางจิตวิทยา โดยทั่วไป IPA จะใช้กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กกว่า (3–10 คน) การวิเคราะห์กรณีศึกษาอย่างละเอียดก่อนที่จะสรุปประเด็นหลักข้ามกรณี และการยอมรับการตีความของนักวิจัยอย่างชัดเจน ปรากฏการณ์วิทยามาตรฐานอาจใช้กลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่กว่าเล็กน้อยและเน้นแก่นสารสากลควบคู่ไปกับความแตกต่างส่วนบุคคล IPA มีพื้นฐานมาจากปรากฏการณ์วิทยา แต่เป็นวิธีการที่แตกต่างกัน
ฉันต้องสัมภาษณ์กี่ครั้งและควรใช้เวลานานเท่าใด?
กลุ่มตัวอย่างเชิงปรากฏการณ์วิทยาโดยทั่วไปมีขนาดเล็ก (ผู้เข้าร่วม 5–15 คน) และการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นไปอย่างเข้มข้น: ผู้เข้าร่วมน้อย แต่การสัมภาษณ์เชิงลึกที่สมบูรณ์ (45 นาทีถึง 2+ ชั่วโมง) ขนาดกลุ่มตัวอย่างขึ้นอยู่กับความอิ่มตัวของข้อมูล (เมื่อการสัมภาษณ์ไม่ให้ข้อมูลเชิงลึกใหม่ ๆ อีกต่อไป) และข้อจำกัดในทางปฏิบัติ กลุ่มเล็ก ๆ ที่เป็นเนื้อเดียวกันอาจอิ่มตัวอย่างรวดเร็ว (สัมภาษณ์ 5–8 ครั้ง); ปรากฏการณ์ที่หลากหลายมากขึ้นหรือประสบการณ์ชีวิตที่ซับซ้อนอาจต้องใช้ 12–20 ครั้ง เน้นที่ความลึก ไม่ใช่ความกว้าง; การสัมภาษณ์ที่ยอดเยี่ยมและมีรายละเอียดหนึ่งครั้งอาจให้ข้อมูลเชิงลึกเชิงปรากฏการณ์วิทยามากกว่าการสัมภาษณ์ห้าครั้งที่เร่งรีบ
ความแตกต่างระหว่างการวิเคราะห์เชิงปรากฏการณ์วิทยาและการวิเคราะห์เชิงเรื่องเล่าคืออะไร?
ปรากฏการณ์วิทยามุ่งเปิดเผยโครงสร้างและคุณค่าที่สำคัญของประสบการณ์ชีวิตในหมู่บุคคล—แก่นร่วมของ 'การเป็นเช่นไร' ในการประสบกับบางสิ่ง การวิเคราะห์เชิงเรื่องเล่าจะตรวจสอบว่าบุคคลสร้างความหมายผ่านการเล่าเรื่องอย่างไร; จุดเน้นอยู่ที่โครงเรื่อง โครงสร้าง และวิธีที่ผู้คนทำความเข้าใจชีวิตของตนเองผ่านเรื่องเล่า ปรากฏการณ์วิทยาอาจใช้ข้อมูลเชิงเรื่องเล่า (เรื่องราวที่ผู้เข้าร่วมเล่า) แต่การวิเคราะห์จะก้าวข้ามเรื่องเล่าไปเพื่อเปิดเผยแก่นสารและโครงสร้างพื้นฐาน การวิเคราะห์เชิงเรื่องเล่าอาจเผยให้เห็นการสร้างความหมายของแต่ละบุคคล แต่ไม่จำเป็นต้องแสวงหาโครงสร้างเชิงอัตถิภาวนิยมสากล
ฉันจะมั่นใจในความน่าเชื่อถือของการวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยาได้อย่างไร?
บันทึกการสะท้อนตนเองตลอดกระบวนการ: เก็บสมุดบันทึกการวิจัยที่สะท้อนถึงอคติ สมมติฐาน และวิธีที่มุมมองของคุณกำหนดการตีความ ใช้คำบรรยายที่สมบูรณ์และละเอียดเพื่อให้ผู้อ่านสามารถประเมินความเกี่ยวข้องของผลการวิจัยกับบริบทของตนเอง (ความสามารถในการถ่ายทอดมากกว่าการสรุปผล) ทำการตรวจสอบกับผู้เข้าร่วมเมื่อทำได้ โดยแบ่งปันผลการวิจัยเบื้องต้นกับผู้เข้าร่วมเพื่อยืนยันความถูกต้องของการตีความ การอภิปรายกับเพื่อนร่วมงานช่วยทดสอบการตีความและระบุจุดบอด นำเสนอผลการวิจัยพร้อมคำพูดสนับสนุนจำนวนมาก เพื่อให้ผู้อ่านสามารถประเมินการตีความข้อมูลดิบของนักวิเคราะห์ ระบุแนวทางปรากฏการณ์วิทยาที่เลือกอย่างชัดเจน (เชิงพรรณนาเทียบกับเชิงตีความ) และวิธีที่แนวทางนั้นกำหนดการวิเคราะห์
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Husserl, E. (1931). Cartesian meditations: An introduction to phenomenology (D. Cairns, Trans.). Martinus Nijhoff.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วHeidegger, M. (1962). Being and time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วvan Manen, M. (1990). Researching lived experience: Human science for an action sensitive pedagogy. The State University of New York Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว