การสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมทางออนไลน์ — การวิจัยภาคสนามแบบดิจิทัลเชิงรับ
- ผู้เสนอ
- Christine Hine; Robert Kozinets (digital/online adaptation)
- ปี
- Late 1990s–2000s
- ประเภท
- Qualitative data collection technique
- กลุ่มวิธี
- Data collection
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมทางออนไลน์เป็นเทคนิคการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพที่นักวิจัยเฝ้าดูและบันทึกพฤติกรรมที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในสภาพแวดล้อมดิจิทัล — ฟอรัม แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย กลุ่มแชท ส่วนแสดงความคิดเห็น หรือชุมชนออนไลน์ — โดยไม่ต้องเข้าร่วม โต้ตอบ หรือเปิดเผยตัวตนต่อผู้เข้าร่วม วิธีการนี้เป็นการนำการสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมแบบดั้งเดิมมาปรับใช้ในพื้นที่ที่สื่อสารผ่านอินเทอร์เน็ต ทำให้สามารถศึกษาการสนทนาและการปฏิสัมพันธ์ที่แท้จริงได้ตามที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองนึกภาพนักวิจัยนั่งเงียบๆ อยู่หลังห้อง พร้อมสมุดบันทึกในมือ เฝ้าดูการประชุมโดยไม่เคยพูดอะไรเลย การสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมทางออนไลน์ก็ทำเช่นเดียวกันในพื้นที่ดิจิทัล: นักวิจัยอ่านกระทู้สนทนา ติดตามการอภิปรายในชุมชน หรือเฝ้าดูการแลกเปลี่ยนบนโซเชียลมีเดียโดยไม่โพสต์ กดถูกใจ หรือส่งสัญญาณอื่นใดถึงการมีอยู่ของตนเอง เนื่องจากผู้ใช้ประพฤติตนตามปกติ พฤติกรรมที่บันทึกได้จึงสะท้อนพฤติกรรมตามธรรมชาติ แทนที่จะเป็นการแสดงออกเพื่อนักสัมภาษณ์ ข้อแลกเปลี่ยนคือ นักวิจัยไม่สามารถถามคำถามเพื่อความกระจ่างได้ และต้องตีความความหมายโดยไม่มีการเข้าถึงเจตนาของผู้เข้าร่วมโดยตรง
ประวัติศาสตร์
การสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมมีรากฐานมาจากการศึกษาทางสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ซึ่งนักวิจัยได้เฝ้าดูสภาพแวดล้อมทางสังคมโดยไม่เข้าไปแทรกแซง เมื่อชุมชนอินเทอร์เน็ตเกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 1990 นักวิชาการได้ปรับเทคนิคนี้ให้เข้ากับสาขาวิชาดิจิทัล หนังสือ Virtual Ethnography (2000) ของ Christine Hine เป็นหนึ่งในการรักษาทางระเบียบวิธีที่เป็นระบบครั้งแรกของการสังเกตการณ์เชิงคุณภาพทางออนไลน์ Robert Kozinets ได้ทำให้รูปแบบออนไลน์ที่คล้ายคลึงกันอย่างใกล้ชิดเป็นทางการในชื่อ netnography ในปี 2010 โดยให้แนวทางทางจริยธรรมและขั้นตอนที่ชัดเจน ตั้งแต่นั้นมา วิธีการนี้ได้ถูกนำไปใช้ในสาขาวิชาการสื่อสาร สารสนเทศสุขภาพ การวิจัยผู้บริโภค และสังคมศาสตร์
ควรใช้เมื่อใด
ใช้การสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมทางออนไลน์เมื่อคำถามวิจัยของคุณเกี่ยวข้องกับวิธีการที่ผู้คนพูด คิด หรือประพฤติตนตามธรรมชาติในชุมชนออนไลน์ และเมื่อการตอบสนอง (reactivity) (แนวโน้มที่ผู้เข้าร่วมจะเปลี่ยนพฤติกรรมเมื่อถูกสังเกต) จะทำให้ข้อมูลบิดเบือน วิธีการนี้เหมาะสำหรับการศึกษาเชิงสำรวจและเชิงพรรณนาเกี่ยวกับวัฒนธรรมดิจิทัล การสนทนาออนไลน์ ชุมชนสุขภาพ กลุ่มแฟนคลับ การสนทนาทางการเมือง หรือพฤติกรรมผู้บริโภค มีคุณค่าอย่างยิ่งเมื่อประชากรมีการกระจายตัวทางภูมิศาสตร์ ยากต่อการสรรหาผ่านแบบสำรวจ หรือมีความละเอียดอ่อนเกี่ยวกับการถูกสัมภาษณ์ อย่าใช้เมื่อคุณต้องการชี้แจงความหมายกับผู้เข้าร่วม เมื่อชุมชนเป็นส่วนตัวและไม่สามารถได้รับความยินยอมได้ เมื่อช่วงเวลาสังเกตการณ์สั้นเกินไปที่จะจับรูปแบบที่คงที่ได้ หรือเมื่อบริบทที่สมบูรณ์ต้องการการสนทนากับผู้เข้าร่วม
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- นักวิจัยไม่สามารถถามคำถามติดตามผลได้ โพสต์ที่กำกวมต้องถูกตีความโดยไม่มีการชี้แจง
- ข้อความดิจิทัลขาดสัญญาณเสียงที่ไม่ใช่คำพูด (น้ำเสียง ท่าทาง อารมณ์) ที่ช่วยเสริมการสังเกตการณ์แบบเผชิญหน้า
- ข้อกำหนดในการให้บริการของแพลตฟอร์ม การกลั่นกรองเนื้อหา และการจัดการอัลกอริทึม อาจทำให้สิ่งที่มองเห็นบิดเบือนไป
- สถานะทางจริยธรรมเป็นที่ถกเถียงกันสำหรับแพลตฟอร์มที่กึ่งสาธารณะซึ่งผู้ใช้อาจไม่คาดหวังว่าจะถูกศึกษา
- การสังเกตการณ์จำกัดอยู่เพียงสิ่งที่แสดงออกเป็นข้อความเท่านั้น ทัศนคติที่ไม่ได้แสดงออกและพฤติกรรมนอกโลกออนไลน์ยังคงไม่สามารถเข้าถึงได้
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- จับพฤติกรรมออนไลน์ตามธรรมชาติโดยไม่มีการตอบสนองที่เกิดจากการสัมภาษณ์หรือแบบสำรวจ
- เข้าถึงข้อมูลการสนทนาที่มีอยู่จำนวนมากได้ในต้นทุนต่ำและไม่มีข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์
- มีประสิทธิภาพอย่างยิ่งในการศึกษาประชากรที่มีความอับอาย หายาก หรือกระจายตัวทางภูมิศาสตร์ซึ่งรวมตัวกันทางออนไลน์
- อนุญาตให้สังเกตการณ์แบบระยะยาวของพลวัตชุมชนในช่วงเวลาที่ยาวนาน
- สร้างข้อมูลข้อความที่สมบูรณ์และมีบริบทซึ่งเหมาะสำหรับกรอบการวิเคราะห์ที่หลากหลาย
การประยุกต์ใช้
- การศึกษาพลวัตการสนับสนุนระหว่างเพื่อนในชุมชนสุขภาพจิตออนไลน์โดยไม่รบกวนพื้นที่การบำบัด
- การสังเกตการณ์การสนทนาทางการเมืองในกลุ่มโซเชียลมีเดียฝ่ายต่างๆ เพื่อบันทึกการวางกรอบและการใช้ถ้อยคำ
- การเฝ้าติดตามฟอรัมชุมชนแบรนด์เพื่อทำความเข้าใจความรู้สึกของผู้บริโภคและพฤติกรรมการร้องเรียน
- การติดตามการแพร่กระจายข้อมูลที่ผิดเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ในกลุ่ม Facebook สาธารณะหรือชุมชน Reddit
- การตรวจสอบว่ากลุ่มชายขอบ (เยาวชน LGBTQ+ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง) สร้างอัตลักษณ์และการสนับสนุนซึ่งกันและกันทางออนไลน์อย่างไร
- การบันทึกแนวปฏิบัติของแฟนคลับ การเล่าเรื่องแบบกลุ่ม และวัฒนธรรมการมีส่วนร่วมในฟอรัมแฟนคลับ
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
นักวิจัยระบุสถานที่ออนไลน์หนึ่งแห่งหรือมากกว่านั้น — เช่น subreddit, กลุ่ม Facebook, กระดานสนทนา, แฮชแท็ก Twitter — ที่ปรากฏการณ์ที่สนใจมีการพูดคุยกันอย่างแข็งขัน เกณฑ์การเลือกเว็บไซต์ ได้แก่ ความเกี่ยวข้องกับคำถามวิจัย ปริมาณและความสมบูรณ์ของการสนทนา และเนื้อหานั้นสามารถเข้าถึงได้แบบสาธารณะหรือต้องเป็นสมาชิกจึงจะดูได้
ก่อนเริ่มการเก็บรวบรวมข้อมูล นักวิจัยจะแก้ไขปัญหาการเข้าถึงและประเด็นทางจริยธรรม: แพลตฟอร์มนั้นเป็นสาธารณะหรือส่วนตัวหรือไม่ การได้รับความยินยอมโดยได้รับทราบข้อมูล (informed consent) เป็นสิ่งจำเป็นหรือไม่ หรือได้รับการยกเว้นภายใต้ข้อยกเว้นสำหรับสถานที่สาธารณะ จะจัดการการปกปิดตัวตนของผู้เข้าร่วมอย่างไร และจะจัดการกับการเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดอ่อนอย่างไร และจะใช้บทบาทที่ปกปิดอย่างสมบูรณ์ หรือบทบาทที่เปิดเผยแต่ไม่โต้ตอบ จะมีการปรึกษาแนวทางของคณะกรรมการพิจารณาจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ (institutional review board) และข้อกำหนดในการให้บริการของแพลตฟอร์ม
นักวิจัยจะอ่าน ถ่ายภาพหน้าจอ หรือเก็บถาวรโพสต์ กระทู้ และการโต้ตอบอย่างเป็นระบบในช่วงเวลาสังเกตการณ์ที่กำหนด บันทึกภาคสนาม (field memos) จะจดรายละเอียดบริบท: บรรทัดฐานของแพลตฟอร์ม ผู้มีส่วนร่วมที่ปรากฏบ่อยครั้ง รูปแบบการสนทนา และลำดับเหตุการณ์ของการสนทนา จะมีการบันทึกคำพูดที่ตรงกันทุกประการและสื่อภาพพร้อมข้อมูลเมตา (วันที่ กระทู้ แพลตฟอร์ม)
บันทึกการสังเกตการณ์จะเสริมด้วยบันทึกภาคสนามเชิงวิเคราะห์ที่แยกการบรรยาย (สิ่งที่เห็น) ออกจากการสะท้อนคิด (ความหมายที่อาจเป็นไปได้) บันทึกเหล่านี้จะติดตามรูปแบบที่เกิดขึ้น ความขัดแย้ง และคำถามที่นำทางการสังเกตการณ์ครั้งต่อไป และเป็นวัตถุดิบตั้งต้นสำหรับการวิเคราะห์
ข้อมูลที่รวบรวมได้จะถูกนำไปวิเคราะห์เชิงคุณภาพ — โดยทั่วไปคือการวิเคราะห์แก่นสาระ (thematic analysis) การวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) หรือการวิเคราะห์วาทกรรม (discourse analysis) — เพื่อตอบคำถามวิจัย นักวิจัยจะตีความความหมายจากข้อความและการโต้ตอบที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติโดยไม่แทรกแซงการดำเนินการของตนเองลงในสภาพแวดล้อม
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การละเลยบริบทของแพลตฟอร์ม — การไม่เรียนรู้บรรทัดฐาน ภาษาเฉพาะ และประวัติของชุมชน นำไปสู่การตีความโพสต์ที่ผิดพลาดซึ่งผู้ที่อยู่ภายในเข้าใจได้อย่างสมบูรณ์
- การสุ่มตัวอย่างเฉพาะเสียงที่กระตือรือร้น — ผู้ใช้ส่วนน้อยที่มีเสียงดังครอบงำการสนทนาที่มองเห็นได้ ผู้ที่อ่านเงียบๆ และสมาชิกส่วนใหญ่ที่เงียบจะมองไม่เห็นอย่างเป็นระบบ ทำให้ข้อสรุปเอนเอียง
- การปกปิดตัวตนไม่เพียงพอ — การคัดลอกคำพูดที่ตรงกันทุกประการจากผู้ใช้ที่ใช้นามแฝง สามารถระบุตัวตนบุคคลใหม่ได้ผ่านเครื่องมือค้นหา ให้สรุปเนื้อหาที่ละเอียดอ่อน และแก้ไขรายละเอียดที่ระบุตัวตน
- การปฏิบัติต่อพื้นที่สาธารณะเสมือนว่าได้รับความยินยอมโดยสมบูรณ์ — การเข้าถึงแบบเปิดไม่ได้หมายความว่าได้รับการอนุมัติทางจริยธรรมเสมอไป นักวิจัยควรกำหนดสัดส่วน (ความละเอียดอ่อนของหัวข้อ ความเปราะบางของประชากร) ก่อนดำเนินการโดยไม่ได้รับความยินยอม
- หน้าต่างการสังเกตการณ์สั้นๆ — ภาพรวมเพียงไม่กี่วันอาจพลาดรูปแบบตามฤดูกาล เหตุการณ์การกลั่นกรอง หรือตำแหน่งของชุมชนที่กำลังพัฒนา การสังเกตการณ์อย่างต่อเนื่องเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการอนุมานที่ถูกต้อง
คำถามที่พบบ่อย
การสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมทางออนไลน์มีจริยธรรมหรือไม่หากไม่ได้รับความยินยอมโดยได้รับทราบข้อมูล
ขึ้นอยู่กับแพลตฟอร์มและหัวข้อ IRBs จำนวนมากอนุญาตให้ยกเว้นการขอความยินยอมสำหรับการวิจัยเกี่ยวกับเนื้อหาที่เข้าถึงได้แบบสาธารณะซึ่งผู้ใช้ไม่มีความคาดหวังความเป็นส่วนตัวที่สมเหตุสมผล อย่างไรก็ตาม หากชุมชนมีความละเอียดอ่อน (สุขภาพ เพศ ความบอบช้ำทางจิตใจ) หรือมีลักษณะส่วนตัว (กลุ่มปิดขนาดเล็ก) จำเป็นต้องได้รับความยินยอม หรืออย่างน้อยที่สุดคือการปกปิดตัวตน ควรปรึกษาคณะกรรมการจริยธรรมของสถาบันของคุณและข้อกำหนดในการให้บริการของแพลตฟอร์มก่อนดำเนินการเสมอ
สิ่งนี้แตกต่างจากการดึงข้อมูลเว็บ (web scraping) หรือการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) อย่างไร
การสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมทางออนไลน์เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงตีความ: นักวิจัยจะดื่มด่ำกับชุมชนในช่วงเวลาหนึ่ง พัฒนาความเข้าใจในบริบท เขียนบันทึกภาคสนาม และตีความความหมายในบริบท การดึงข้อมูลเว็บเป็นเทคนิคการสกัดข้อมูล และการวิเคราะห์เนื้อหามักทำงานกับแผนผังการเข้ารหัสที่กำหนดไว้ล่วงหน้าซึ่งนำไปใช้กับข้อความที่สุ่มตัวอย่าง การสังเกตการณ์เน้นการมีส่วนร่วมเชิงตีความของนักวิจัยกับชุมชนที่มีชีวิต การดึงข้อมูลและการวิเคราะห์เนื้อหาเน้นการจับและเข้ารหัสข้อมูลที่เป็นระบบและสามารถทำซ้ำได้
ระยะเวลาสังเกตการณ์ควรนานเท่าใด
ไม่มีกฎตายตัว แต่ไม่กี่วันแทบไม่เคยเพียงพอ นักระเบียบวิธีส่วนใหญ่แนะนำให้ใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนเพื่อจับจังหวะของชุมชน สังเกตการณ์ว่าหัวข้อต่างๆ พัฒนาไปอย่างไร และแยกแยะรูปแบบที่คงที่จากเหตุการณ์ชั่วคราว ระยะเวลาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับคำถามวิจัย ระดับกิจกรรมของชุมชน และว่าคุณต้องการภาพรวม ณ จุดเวลาหนึ่ง (cross-sectional snapshot) หรือบันทึกแบบระยะยาว (longitudinal account)
ฉันจะจัดการกับชื่อผู้ใช้จริงและคำพูดที่ตรงกันทุกประการในการเขียนของฉันได้อย่างไร
การใช้คำพูดที่ตรงกันทุกประการร่วมกับชื่อผู้ใช้สามารถระบุตัวตนผู้เข้าร่วมใหม่ได้ แม้ว่าพวกเขาจะใช้นามแฝงก็ตาม เนื่องจากข้อความสามารถค้นหาได้ แนวปฏิบัติมาตรฐานคือการสรุปคำพูดจากชุมชนที่ละเอียดอ่อน แทนที่ชื่อผู้ใช้ด้วยป้ายกำกับทั่วไป (เช่น ผู้ใช้ A) และลบหรือแก้ไขรายละเอียดที่ระบุตัวตน สำหรับบุคคลสาธารณะที่ชัดเจนหรือแถลงการณ์สาธารณะอย่างเป็นทางการ การอ้างอิงคำพูดที่ตรงกันทุกประการอาจเหมาะสม แต่ควรมีเหตุผลอย่างชัดเจน
ฉันสามารถรวมการสังเกตการณ์แบบไม่เข้าร่วมทางออนไลน์กับการสัมภาษณ์ได้หรือไม่
ได้ ข้อมูลจากการสังเกตการณ์สามารถเสริมด้วยการสัมภาษณ์ติดตามผลกับสมาชิกชุมชนที่ตกลงเข้าร่วม ซึ่งเป็นรูปแบบการออกแบบที่บางครั้งเรียกว่าชาติพันธุ์วรรณนาเสมือน (virtual ethnography) หรือวิธีการแบบผสมดิจิทัล (digital mixed methods) การสังเกตการณ์จะเปิดเผยสิ่งที่ผู้คนพูดตามธรรมชาติ การสัมภาษณ์ช่วยให้คุณเจาะลึกถึงเหตุผล การผสมผสานนี้ช่วยเพิ่มความลึกของการตีความ แต่ก็เพิ่มความซับซ้อนทางจริยธรรมเกี่ยวกับการสรรหาผู้เข้าร่วมจากชุมชนที่ถูกสังเกต
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Kozinets, R. V. (2010). Netnography: Doing Ethnographic Research Online. Sage.
ISBN: 978-1847875228คัดลอกแล้วHine, C. (2000). Virtual Ethnography. Sage.
ISBN: 978-0761958963คัดลอกแล้ว