การแบ่งความถี่แบบออร์โธโกนอล (Orthogonal Frequency Division Multiplexing - OFDM)
- ผู้เสนอ
- Weinstein and Ebert
- ปี
- 1971
- ประเภท
- multicarrier modulation scheme
- กลุ่มวิธี
- Signal processing
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
OFDM เป็นเทคนิคการมอดูเลตแบบหลายพาหะ (multicarrier modulation) ที่แบ่งช่องสัญญาณบรอดแบนด์ออกเป็นพาหะย่อย (subcarriers) แบบออร์โธโกนอลจำนวนมาก ซึ่งถูกนำเสนอโดย Weinstein และ Ebert ในปี 1971 โดยใช้ประโยชน์จากความเป็นคู่กันระหว่างโดเมนเวลาและโดเมนความถี่เพื่อใช้สเปกตรัมอย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะเดียวกันก็ลดการแทรกสอดระหว่างสัญลักษณ์ (intersymbol interference) ในช่องสัญญาณแบบเลือกความถี่ (frequency-selective channels) ปัจจุบัน OFDM เป็นมาตรฐานสำหรับระบบไร้สายความเร็วสูง รวมถึง WiFi, เครือข่ายเซลลูลาร์ LTE และการกระจายเสียงดิจิทัล
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
แทนที่จะส่งข้อมูลทั้งหมดบนพาหะเดียว (ซึ่งจะประสบปัญหาในช่องสัญญาณแบบเฟดดิ้ง) OFDM จะแบ่งสัญญาณออกเป็นพาหะขนานจำนวนมากที่อยู่ใกล้กันและมีคุณสมบัติออร์โธโกนอลต่อกัน พาหะแต่ละตัวจะใช้เพียงส่วนเล็กๆ ของแบนด์วิดท์ที่มีอยู่ แต่เมื่อรวมกันแล้วจะใช้แบนด์วิดท์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แนวคิดหลักคือที่ตัวรับ การมีคุณสมบัติออร์โธโกนอลทำให้สามารถถอดรหัสพาหะแต่ละตัวได้อย่างอิสระโดยไม่มีการแทรกสอดจากพาหะข้างเคียง การใช้การแปลงฟูเรียร์แบบเร็ว (Fast Fourier Transform - FFT) อย่างชาญฉลาดนี้ทำให้ OFDM มีประสิทธิภาพในการคำนวณและทนทานต่อการแพร่กระจายแบบหลายเส้นทาง (multipath propagation)
ประวัติศาสตร์
ถูกเสนอครั้งแรกโดย Weinstein และ Ebert ในปี 1971 แต่ยังคงเป็นทฤษฎีจนกระทั่งทศวรรษ 1980 เมื่อการใช้งานโดยใช้ FFT กลายเป็นจริง เทคนิคนี้ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในทศวรรษ 1990 สำหรับการกระจายเสียงดิจิทัล (DVB-T, DAB) และตั้งแต่นั้นมาก็กลายเป็นมาตรฐานใน WiFi (IEEE 802.11a/g/n) เครือข่ายเซลลูลาร์ (LTE, 5G) และการสื่อสารผ่านสายไฟ (power line communications) รูปแบบที่ทันสมัย ได้แก่ Filtered-OFDM และ Universal Filtered Multi-Carrier (UFMC) เพื่อลดการปล่อยสัญญาณนอกแบนด์
ควรใช้เมื่อใด
OFDM เหมาะอย่างยิ่งสำหรับระบบบรอดแบนด์ที่มีการเฟดแบบเลือกความถี่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อช่องสัญญาณมีการกระจายตัวของหน่วงเวลา (delay spread) ที่มีนัยสำคัญ ระบบนี้ต้องการการซิงโครไนซ์ที่แม่นยำ และมีความไวต่อความคลาดเคลื่อนของเวลาและความถี่ ควรเลือกใช้ OFDM เมื่อประสิทธิภาพสเปกตรัมและความทนทานต่อการแพร่กระจายหลายเส้นทางมีความสำคัญยิ่งยวด หลีกเลี่ยงหากข้อจำกัดด้านความหน่วงเวลาที่เข้มงวดต้องการภาระการประมวลผลที่ต่ำ หรือหากช่องสัญญาณมีความเบาบางมาก (ซึ่งเทคนิคแบบพาหะเดี่ยวอาจง่ายกว่า)
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- อัตราส่วนกำลังสูงสุดต่อเฉลี่ยสูง (Peak-to-Average Power Ratio - PAPR) ต้องการการขยายสัญญาณที่ประหยัดพลังงาน
- มีความไวต่อข้อผิดพลาดในการซิงโครไนซ์และความคลาดเคลื่อนของความถี่
- ภาระส่วนนำหน้าแบบวงจรลดประสิทธิภาพในแพ็กเก็ตข้อมูลระยะสั้น
- ต้องการข้อมูลสถานะช่องสัญญาณที่ชัดเจนสำหรับการปรับสมดุล
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ประสิทธิภาพสเปกตรัมสูงโดยใช้พาหะย่อยแบบออร์โธโกนอล
- ความทนทานต่อการเฟดแบบหลายเส้นทางผ่านส่วนนำหน้าแบบวงจร
- การใช้งานที่ซับซ้อนต่ำโดยใช้ FFT
- การจัดสรรพาหะย่อยที่ยืดหยุ่นและการโหลดแบบปรับได้ต่อพาหะ
- เข้ากันได้แบบย้อนหลังกับโมเดลช่องสัญญาณที่มีอยู่
การประยุกต์ใช้
- WiFi (IEEE 802.11a/g/n/ax) ให้ความเร็วระดับหลาย Gbps ผ่านเครือข่ายภายในบ้านที่มีการสะท้อนหลายเส้นทาง
- ระบบเซลลูลาร์ (LTE/5G) ให้ความครอบคลุมที่เชื่อถือได้ในสภาพแวดล้อมเมืองที่มีการแพร่กระจายแบบไม่เห็นแนวสายตา (non-line-of-sight propagation)
- การกระจายเสียงโทรทัศน์ดิจิทัล (DVB-T) เผยแพร่เนื้อหาการกระจายเสียงผ่านสเปกตรัมที่ใช้ร่วมกันไปยังเครื่องรับแบบประจำที่และเคลื่อนที่
- การสื่อสารผ่านสายไฟ (PLC) เอาชนะสัญญาณรบกวนและการลดทอนในช่องสัญญาณกริดไฟฟ้า
- การกระจายเสียงวิทยุดิจิทัล (DAB) เปิดใช้งานบริการวิทยุระดับภูมิภาคด้วยเครื่องส่งสัญญาณเดียว (Single Frequency Network)
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
สตรีมข้อมูลอินพุตจะถูกแบ่งออกเป็นกลุ่มของสัญลักษณ์ โดยแต่ละสัญลักษณ์จะถูกส่งไปยังพาหะย่อย N ตัว
การแปลงอนุกรมเป็นขนาน (Serial-to-parallel conversion) จะจัดกลุ่มสัญลักษณ์ การแมป (เช่น QPSK, QAM) จะถูกนำไปใช้กับแต่ละพาหะย่อยเพื่อสร้างตัวอย่างในโดเมนความถี่
การแปลงฟูเรียร์แบบเร็วผกผัน (Inverse Fast Fourier Transform - IFFT) จะแปลงสัญลักษณ์ในโดเมนความถี่เป็นตัวอย่างในโดเมนเวลา จากนั้นจะมีการแทรกส่วนนำหน้าแบบวงจร (cyclic prefix) เพื่อกำจัดสัญญาณแทรกสอดระหว่างสัญลักษณ์
สัญญาณ OFDM จะถูกส่งผ่านช่องสัญญาณแบบเฟดดิ้งหลายเส้นทาง ที่ตัวรับ ส่วนนำหน้าแบบวงจรจะถูกลบออก และทำการแปลงฟูเรียร์แบบเร็ว (FFT) เพื่อกู้คืนสัญลักษณ์ในโดเมนความถี่
การปรับสมดุล (Equalization) (zero-forcing หรือ MMSE) จะถูกนำไปใช้กับแต่ละพาหะ การถอดรหัส และการแปลงขนานเป็นอนุกรม (parallel-to-serial conversion) จะกู้คืนสตรีมข้อมูลต้นฉบับ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การประเมินความท้าทายในการซิงโครไนซ์ต่ำเกินไป แม้การเบี่ยงเบนเวลาเพียงเล็กน้อยก็ทำให้สูญเสียคุณสมบัติออร์โธโกนอลของพาหะย่อย
- การละเลย PAPR การไม่เชิงเส้นของเครื่องขยายสัญญาณไม่เพียงพอทำให้เกิดการแทรกสอดระหว่างพาหะและประสิทธิภาพลดลง
- การประมาณความยาวส่วนนำหน้าแบบวงจรโดยไม่ได้ตรวจสอบการกระจายตัวของหน่วงเวลาของช่องสัญญาณ การหน่วงเวลาที่มากเกินไปทำให้เกิดการแทรกสอดระหว่างสัญลักษณ์
- การไม่ปรับการจัดสรรพาหะย่อย การโหลดแบบคงที่ทำให้ทรัพยากรสูญเปล่าในการเฟดที่รุนแรง
คำถามที่พบบ่อย
เหตุใดส่วนนำหน้าแบบวงจรจึงจำเป็น?
ส่วนนำหน้าแบบวงจรช่วยให้แน่ใจว่าช่วงเวลาสัญลักษณ์ OFDM แต่ละช่วงครอบคลุมการตอบสนองแบบอิมพัลส์ของช่องสัญญาณทั้งหมด ทำให้สามารถใช้คุณสมบัติการสังวัตนาการแบบวงกลม (circular convolution) ของ DFT ได้ ซึ่งช่วยให้การปรับสมดุลแบบหนึ่งแต้ม (one-tap equalization) อย่างง่ายต่อพาหะย่อย หากไม่มีส่วนนำหน้า การสังวัตนาการแบบเชิงเส้น (linear convolution) จะกระจายสัญลักษณ์หนึ่งไปยังช่วงเวลาสัญลักษณ์ OFDM หลายช่วง ทำให้เกิดการแทรกสอดระหว่างสัญลักษณ์
OFDM จัดการกับการเฟดแบบเลือกความถี่อย่างไร?
โดยการแบ่งช่องสัญญาณบรอดแบนด์ออกเป็นพาหะย่อยแบบแคบแต่ละตัว พาหะย่อยแต่ละตัวจะประสบกับการเฟดแบบแบน (flat fading) โดยประมาณ ซึ่งจะเปลี่ยนปัญหาการปรับสมดุลแบบเลือกความถี่ที่ซับซ้อนให้เป็นการแก้ไขอัตราขยายต่อพาหะย่อยที่ง่ายขึ้น ลดความซับซ้อนของตัวรับได้อย่างมาก
บทบาทของการซิงโครไนซ์ใน OFDM คืออะไร?
ข้อผิดพลาดในการซิงโครไนซ์ (ความคลาดเคลื่อนของเวลาหรือความถี่) จะทำลายคุณสมบัติออร์โธโกนอลระหว่างพาหะย่อย ทำให้เกิดการแทรกสอดระหว่างพาหะ (inter-carrier interference) ความคลาดเคลื่อนของเวลาจะเลื่อนหน้าต่าง FFT และสูญเสียประโยชน์ของส่วนนำหน้าแบบวงจร ความคลาดเคลื่อนของความถี่จะหมุนเฟสของพาหะย่อยแตกต่างกันและกระจายพลังงานข้ามพาหะ ทั้งสองอย่างต้องถูกประมาณค่าและแก้ไขก่อนการตรวจจับสัญลักษณ์
จะลด PAPR ใน OFDM ได้อย่างไร?
เทคนิคต่างๆ ได้แก่ การคลิป (clipping - แบบหยาบแต่เรียบง่าย) การบีบอัด (companding) การสงวนโทน (tone reservation) การฉีดโทน (tone injection) และการเลือกแมป (selected mapping - SLM) แต่ละวิธีจะแลกเปลี่ยนต้นทุนการคำนวณ การลด PAPR และภาระข้อมูล ระบบที่ใช้งานได้จริงส่วนใหญ่ใช้การผสมผสานกัน 5G อนุญาตให้ใช้รูปแบบ Filter Bank Multi-Carrier ที่ลด PAPR ได้โดยเนื้อแท้
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Weinstein, S. B., & Ebert, P. M. (1971). Data transmission by frequency-division multiplexing using the discrete Fourier transform. IEEE Transactions on Communication Technology, 19(5), 628-634.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วAlves, H., Nouri, M., & Latva-aho, M. (2015). Performance analysis of orthogonal frequency division multiplexing for wireless networks. IEEE Access, 3, 1627-1640.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว