ดัชนีโรคพื้นผิวกระจกตา (Ocular Surface Disease Index - OSDI)
- ผู้เสนอ
- Schiffman RM, Christianson MD et al.
- ปี
- 2000
- ประเภท
- Self-report
- กลุ่มวิธี
- dry eye / ocular surface disease
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
OSDI เป็นแบบสอบถามอาการ 12 ข้อ ออกแบบมาเพื่อคัดกรองและประเมินความรุนแรงของโรคตาแห้งและโรคพื้นผิวกระจกตาอื่นๆ พัฒนาโดย Schiffman, Christianson และคณะ (2000) แบบสอบถามนี้วัดระดับการระคายเคืองตาและความบกพร่องของการมองเห็นที่ผู้ป่วยรายงาน โดยพิจารณาจากความถี่และผลกระทบในด้านต่างๆ OSDI เป็นเครื่องมือคัดกรองโรคตาแห้งที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการปฏิบัติทางคลินิก การทดลองทางคลินิก และการศึกษาทางระบาดวิทยาทั่วโลก
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
โรคตาแห้ง (Dry eye disease - DED) เป็นภาวะที่พบได้บ่อย มักถูกมองข้าม และก่อให้เกิดการอักเสบของพื้นผิวกระจกตาที่ลุกลาม ผู้ป่วยมีอาการแสบร้อน คันเหมือนมีทรายเข้าตา น้ำตาไหล (ซึ่งอาจเป็นอาการที่ตรงกันข้าม) และมองเห็นไม่ชัด ซึ่งอาการเหล่านี้จะแย่ลงเมื่อใช้หน้าจอเป็นเวลานาน ความชื้นต่ำ และการกะพริบตาที่ลดลง การทดสอบวัตถุประสงค์ (เช่น การทดสอบ Schirmer, การวัดความเข้มข้นของน้ำตา, การถ่ายภาพต่อมไขมันที่เปลือกตา, การตรวจจุลทรรศน์ด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบคอนโฟคอลขณะมีชีวิต) มีความหลากหลายและมักมีความสัมพันธ์กับอาการเพียงเล็กน้อย อาการที่ผู้ป่วยรายงานเป็นตัวขับเคลื่อนการตัดสินใจในการรักษามากกว่าการวินิจฉัย OSDI บันทึกความถี่ของอาการและผลกระทบต่อการทำงาน (การอ่าน การทำงานกับคอมพิวเตอร์ การขับรถ) ทำให้สามารถประเมินระดับ DED ตามอาการและติดตามการตอบสนองต่อการรักษาได้ ผู้ป่วยอาจมีการทดสอบ Schirmer ปกติ แต่มี OSDI สูง (สงสัยว่าจะเป็น DED ชนิดระเหยเร็ว หรืออาการปวดจากเส้นประสาท) ในทางตรงกันข้าม การทดสอบ Schirmer ต่ำร่วมกับ OSDI ต่ำ (ภาวะขาดน้ำตาชนิดไม่แสดงอาการ) ทั้งสองกรณีต้องการการจัดการ แต่ความรุนแรงของอาการจะเป็นตัวกำหนดความเข้มข้นของการรักษา
ประวัติศาสตร์
พัฒนาโดย Schiffman, Christianson, Jacobsen และคณะ ที่ RPS Pharma และ SUNY College of Optometry (2000, ตีพิมพ์ใน Arch Ophthalmol) สร้างขึ้นเพื่อตอบสนองต่อการขาดการประเมินโรคตาแห้งตามอาการที่เป็นมาตรฐาน และเพื่ออำนวยความสะดวกในการออกแบบการทดลองทางคลินิกสำหรับการรักษา DED ได้รับการยอมรับอย่างรวดเร็วโดยจักษุแพทย์และทัศนมาตร; กลายเป็นเครื่องมือคัดกรองที่แนะนำในแนวทางการรักษาโรคตาแห้งหลัก (DEWS, TFOS-DEWS) ตามมาด้วยการแปลเป็นหลายภาษาและการตรวจสอบความถูกต้องตามกลุ่มประชากรต่างๆ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (FDA) ได้รวม OSDI ไว้ในแนวทางการกำกับดูแลสำหรับการอนุมัติยา DED ยังคงเป็นมาตรวัดอาการของพื้นผิวกระจกตาที่มีการอ้างอิงมากที่สุดในวรรณกรรม
ควรใช้เมื่อใด
แนะนำให้ใช้เป็นเครื่องมือคัดกรองในการตรวจตาทุกครั้งสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการที่บ่งชี้ว่าเป็นโรคตาแห้ง (ระคายเคือง ตาพร่า รู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมเข้าตา) หรือมีปัจจัยเสี่ยง (อายุ >50 ปี เพศหญิง สวมใส่คอนแทคเลนส์ ใช้หน้าจอเป็นเวลานาน มีโรคประจำตัว ใช้ยา) ให้วัด OSDI ซ้ำที่ 4–6 สัปดาห์หลังการรักษาเพื่อประเมินการตอบสนองต่อการรักษา มีความสำคัญอย่างยิ่งในการทดลองทางคลินิกของการรักษา DED ควรใช้ร่วมกับการทดสอบวัตถุประสงค์ (Schirmer, การย้อมสี, ความเข้มข้นของน้ำตา) เพื่อการประเมิน DED ที่ครอบคลุม แต่ไม่ควรพึ่งพาการทดสอบวัตถุประสงค์เพียงอย่างเดียว การให้คะแนนตามอาการ (OSDI) มีความสำคัญเหนือกว่าในการตัดสินใจร่วมกัน
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- เป็นเพียงการวัดอาการ; ไม่สามารถจับสัญญาณวัตถุประสงค์ได้ (ปริมาณน้ำตา, ความเข้มข้นของน้ำตา, การฝ่อของต่อมไขมัน, การอักเสบของพื้นผิวกระจกตา) ผู้ป่วยที่มี OSDI ต่ำ แต่มีหลักฐานทางวัตถุของ DED (การย้อมสีด้วยสีย้อมสำคัญเป็นบวก, ความเข้มข้นของน้ำตาสูง) จำเป็นต้องใช้การตัดสินใจทางคลินิกเกี่ยวกับการรักษา
- ความสัมพันธ์ระหว่างอาการและสัญญาณปานกลาง: ประมาณ 40–50% ของผู้ป่วย DED ทางคลินิกมีคะแนน OSDI ในช่วงปกติ (0–12) และในทางกลับกัน (OSDI สูงแต่ไม่แสดงอาการ)
- ไม่สามารถแยกสาเหตุของตาแห้งได้: OSDI สูงทั้งในภาวะขาดน้ำตาและภาวะน้ำตาระเหยเร็ว; จำเป็นต้องมีการทดสอบเพิ่มเติมเพื่อนำทางการรักษาที่ตรงเป้าหมาย
- อิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมและช่วงเวลา: คะแนน OSDI แตกต่างกันไปตามฤดูกาล สภาพอากาศ ความชื้น และช่วงเวลาของวัน ความแปรปรวนพื้นฐานอาจลดความไวต่อการเปลี่ยนแปลงจากการรักษาเพียงเล็กน้อย
- ความสามารถในการจำแนกในกรณีที่ไม่รุนแรงมีจำกัด: คะแนน OSDI ที่ทับซ้อนกันระหว่าง DED ปกติและระดับน้อย (ขอบเขต 12–13) จำเป็นต้องมีบริบททางคลินิก
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ใช้งานได้จริงสูง: 12 ข้อ, ใช้เวลาบริหาร 2–3 นาที, ไม่ต้องใช้อุปกรณ์; เหมาะสมกับทุกคลินิกหรือสถานที่วิจัย
- เน้นอาการและเกี่ยวข้องกับการทำงาน: ข้อคำถามกล่าวถึงความกังวลของผู้ป่วยจริง (การอ่าน การทำงานกับคอมพิวเตอร์ การขับรถ ปัจจัยกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม) ไม่ใช่แนวคิดเชิงนามธรรม
- ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องอย่างกว้างขวาง: มีความสอดคล้องภายในที่ยอดเยี่ยม (Cronbach α 0.84–0.90), ความน่าเชื่อถือในการทดสอบซ้ำ (ICC >0.80), และความสามารถในการจำแนกความแตกต่าง (DED เทียบกับประชากรที่ไม่เป็น DED)
- ตอบสนองต่อการรักษา: OSDI ดีขึ้นเมื่อใช้น้ำตาเทียม, cyclosporine, การประคบอุ่น, การนวดเปลือกตา, omega-3, ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดหยอดตา, และยาใหม่ๆ (lifitegrast, tyrosine kinase inhibitors); ขนาดผลกระทบใหญ่ (Cohen d มัก >0.8)
- ได้รับการยอมรับในระดับสากล: แปลเป็นภาษาต่างๆ มากกว่า 40 ภาษา, ใช้ในการศึกษาทางระบาดวิทยา, การสำรวจระดับชาติ, และทะเบียน DED ทั่วโลก; มีข้อมูลบรรทัดฐานที่หาได้ทั่วไป
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ประกอบด้วย 12 ข้อ: 3 ข้อเกี่ยวกับอาการทางตา (ตาแห้ง คันเหมือนมีทรายเข้าตา การระคายเคืองที่ทำให้เจ็บปวด) 4 ข้อเกี่ยวกับผลกระทบต่อการมองเห็น (การอ่าน การทำงานกับคอมพิวเตอร์ การขับรถ การดูโทรทัศน์) 3 ข้อเกี่ยวกับปัจจัยกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม (ลม ความชื้นต่ำ เครื่องปรับอากาศ) และ 2 ข้อเกี่ยวกับปัจจัยกระตุ้นตามช่วงเวลา (เช้า เย็น) ผู้ตอบแบบสอบถามจะให้คะแนนความถี่ของแต่ละอาการตามมาตรวัดแบบ Likert 5 ระดับ (0 = ไม่เคย, 1 = บางครั้ง, 2 = ครึ่งเวลา, 3 = ส่วนใหญ่ของเวลา, 4 = ตลอดเวลา) การบริหารแบบสอบถามใช้เวลา 2–3 นาที เหมาะสำหรับผู้ใหญ่และเด็กโต (อายุ 6 ปีขึ้นไป) ที่สงสัยหรือเป็นโรคพื้นผิวกระจกตาที่ทราบแล้ว สามารถให้ผู้ป่วยกรอกเองหรือสัมภาษณ์ก็ได้ สามารถทำในรูปแบบกระดาษ อิเล็กทรอนิกส์ หรือบนเว็บ
แต่ละข้อมีคะแนน 0–4 สูตรคำนวณ OSDI คือ: (ผลรวมของทุกข้อที่ตอบ × 100) / (จำนวนข้อที่ตอบ × 4) สูตรนี้จะปรับค่าสำหรับคำตอบที่ขาดหายไป ทำให้ได้คะแนนในช่วง 0–100 โดยไม่คำนึงถึงข้อที่ถูกละเว้น คะแนนจะถูกแปลงเป็นระดับความรุนแรง: 0–12 = ปกติ, 13–22 = DED ระดับน้อย, 23–32 = DED ระดับปานกลาง, >32 = DED ระดับรุนแรง การเปลี่ยนแปลง 4 จุดถือเป็นความแตกต่างที่มีนัยสำคัญ (MCID ~4 ในช่วงคะแนน 0–100)
0–12: พื้นผิวกระจกตาปกติ; ไม่มี DED. 13–22: DED ระดับน้อย; มีอาการแต่ไม่รุนแรง; อาจได้รับประโยชน์จากการจัดการแบบอนุรักษ์นิยม (น้ำตาเทียม การดูแลเปลือกตา การปรับสภาพแวดล้อม). 23–32: DED ระดับปานกลาง; มีอาการและผลกระทบต่อการทำงานอย่างมีนัยสำคัญ; มักจำเป็นต้องใช้ยาหยอดตาหรือยารับประทาน. >32: DED ระดับรุนแรง; มีภาระจากอาการและความบกพร่องทางการมองเห็นอย่างมาก; ต้องการการจัดการที่เข้มข้น (เช่น cyclosporine, lifitegrast, การอุดท่อน้ำตา, การรักษาเปลือกตา, ยารับประทาน). คะแนน OSDI มีความสัมพันธ์ปานกลางกับการทดสอบ Schirmer และความเข้มข้นของน้ำตา (r ~0.3–0.5) แต่มีความสัมพันธ์น้อยกับการถ่ายภาพต่อมไขมันหรือการถ่ายภาพด้วยเครื่องมืออื่น – การประเมินตามอาการเป็นหลัก การติดตาม OSDI ในระยะยาว (ก่อนเริ่มการรักษา, 4–12 สัปดาห์หลังการรักษา) จะบันทึกการตอบสนองต่อการรักษา; การปรับปรุง ≥4 จุดถือว่ามีความหมายทางคลินิก
การค้นหาผู้ป่วย DED ในการดูแลสุขภาพตาเบื้องต้น: OSDI >12 กระตุ้นให้มีการประเมินวินิจฉัยเพิ่มเติม (Schirmer, การย้อมสีตา, ความเข้มข้นของน้ำตา) การประเมินระดับความรุนแรงและการเลือกการรักษา: OSDI เป็นแนวทางในการกำหนดความเข้มข้นของการรักษา (ยาหยอดตา เทียบกับยาเฉพาะที่/ยารับประทาน เทียบกับหัตถการในคลินิก) การติดตามการตอบสนองต่อการรักษา: การลดลงของ OSDI หลังใช้น้ำตาเทียม, cyclosporine, omega-3, การนวดต่อมไขมัน, หรือ IPL เป็นการยืนยันประสิทธิภาพ การทดลองทางคลินิกและการวิจัยผลลัพธ์: OSDI เป็นจุดสิ้นสุดหลักในการทดลอง DED เพื่อเปรียบเทียบการรักษาใหม่ๆ; แนวทางของ FDA รับรอง OSDI เป็นตัวชี้วัดอาการ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การรักษาที่มากเกินไปโดยอาศัย OSDI เพียงอย่างเดียว: ผู้ป่วยที่มี OSDI >32 แต่มีสัญญาณวัตถุประสงค์น้อยมากและคุณภาพชีวิตดีเยี่ยม อาจไม่ได้รับประโยชน์จากการรักษาที่เข้มข้น; การตัดสินใจร่วมกันเป็นสิ่งจำเป็น
- การรักษา DED ที่มีหลักฐานวัตถุแต่ OSDI ต่ำเกินไป: ผู้ป่วยที่มีการย้อมสีด้วยสีย้อมสำคัญ >3 ชั่วโมง แต่ OSDI <13 ก็ยังคงเป็น DED และอาจได้รับประโยชน์จากการรักษา
- การตีความ OSDI เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีบริบทเชิงเวลา: คะแนนสูงในการเยี่ยมชมครั้งเดียวอาจสะท้อนถึงการกำเริบเฉียบพลัน (สิ่งแวดล้อม การใส่คอนแทคเลนส์นานเกินไป การกำเริบของโรคประจำตัว) ไม่ใช่โรคพื้นฐาน
- การลืมคำนวณสำหรับรายการที่ขาดหายไปในการให้คะแนน: หากผู้ป่วยข้ามรายการ (เช่น 'ฉันไม่ขับรถ') สูตรจะต้องปรับค่าสำหรับรายการที่ตอบเท่านั้น – ผลรวมดิบหารด้วยจำนวนรายการทั้งหมด × 25 จะให้การแปลง 0–100 ที่ไม่ถูกต้องหากมีรายการที่ละเว้น
คำถามที่พบบ่อย
คะแนน OSDI เท่าใดจึงบ่งชี้ว่าเป็นโรคตาแห้ง และเกณฑ์การตัดคืออะไร?
OSDI >12 บ่งชี้ว่าอาจเป็น DED; OSDI >23 บ่งชี้ว่าเป็น DED ระดับปานกลาง อย่างไรก็ตาม ไม่มีเกณฑ์เดียวที่สามารถวินิจฉัยได้ บริบททางคลินิกเป็นสิ่งจำเป็น ผู้ป่วยที่มี OSDI 20 และมีการย้อมสีด้วยสีย้อมสำคัญอย่างมีนัยสำคัญ ถือว่าเป็น DED ที่ต้องได้รับการรักษา ในทางตรงกันข้าม ผู้ป่วยที่มี OSDI 30 แต่ไม่มีสัญญาณวัตถุประสงค์และคุณภาพชีวิตปกติ อาจได้รับการจัดการแบบอนุรักษ์นิยม ควรใช้ OSDI ร่วมกับการทดสอบวัตถุประสงค์และเป้าหมายของผู้ป่วยเสมอ
การปรับปรุง OSDI เท่าใดจึงบ่งชี้ถึงประสิทธิภาพของการรักษา?
การลดลง 4 จุดถือว่ามีความหมายทางคลินิก (MCID) การปรับปรุงทั่วไปกับการรักษาที่มีประสิทธิภาพ (น้ำตาเทียม, cyclosporine): ลดลง 5–15 จุดในช่วง 4–12 สัปดาห์ การลดลงที่มากขึ้น (>15 จุด) พบได้ในการรักษาที่เข้มข้น (cyclosporine + การอุดท่อน้ำตา, หัตถการต่อมไขมัน, การรักษาด้วยยารับประทาน)
สามารถใช้ OSDI เพื่อวินิจฉัยประเภทของตาแห้ง (ขาดน้ำตา หรือ ระเหยเร็ว) ได้หรือไม่?
ไม่ได้ OSDI วัดความรุนแรงของอาการ ไม่ใช่อีติโอโลยี จำเป็นต้องมีการทดสอบเพิ่มเติม (Schirmer, การถ่ายภาพต่อมไขมัน, ความเข้มข้นของน้ำตา, OCT ของ menisci น้ำตา) เพื่อแยกความแตกต่างระหว่าง DED ชนิดขาดน้ำตาจาก DED ชนิดระเหยเร็ว OSDI เป็นแนวทางในการจัดการอาการ แต่ไม่ใช่กลไกเฉพาะของโรค
OSDI เหมาะสำหรับเด็กหรือผู้ที่ใส่คอนแทคเลนส์หรือไม่?
OSDI ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องในเด็ก (อายุ 6 ปีขึ้นไป) และวัยรุ่น แม้ว่าข้อมูลส่วนใหญ่จะมาจากผู้ใหญ่ ผู้ที่ใส่คอนแทคเลนส์มักมี OSDI สูงขึ้นเนื่องจากการระคายเคืองที่เกี่ยวข้องกับเลนส์; OSDI สามารถติดตามการปรับปรุงหลังจากการปรับเปลี่ยนเลนส์หรือการถอดเลนส์ อย่างไรก็ตาม วัสดุของคอนแทคเลนส์และระยะเวลาการใส่มีอิทธิพลต่อ OSDI มากกว่า DED พื้นฐานในผู้ป่วยบางราย; แนะนำให้ใช้การตัดสินใจทางคลินิก
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Schiffman, R. M., Christianson, M. D., Jacobsen, G., Hirsch, J. D., & Reis, B. L. (2000). Reliability and validity of the Ocular Surface Disease Index. Arch Ophthalmol, 118(5), 615-621.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วBegley, C. G., Chalmers, R. L., Abetz, L., & Vensel, B. (2003). The relationship between habitual patient-reported symptoms and clinical signs among patients with dry eye of varying severity. Invest Ophthalmol Vis Sci, 44(10), 4753-4761.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว