แบบสอบถามการทำงานของสายตาของสถาบันจักษุแห่งชาติ-25 (National Eye Institute Visual Function Questionnaire-25)
- ผู้เสนอ
- Mangione CM, Lee PP et al.
- ปี
- 2001
- ประเภท
- Self-report
- กลุ่มวิธี
- vision-related quality of life
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
NEI-VFQ-25 เป็นแบบสอบถามที่ผู้ตอบกรอกเองจำนวน 25 ข้อ ซึ่งใช้วัดผลกระทบของการสูญเสียการมองเห็นต่อคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพในด้านการทำงานและจิตใจหลายมิติ พัฒนาโดยสถาบันจักษุแห่งชาติ (Mangione et al., 2001) เป็นเครื่องมือวัดคุณภาพชีวิตที่เฉพาะเจาะจงกับการมองเห็นที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในจักษุวิทยา และเป็นมาตรฐานทองคำสำหรับการวัดความบกพร่องทางการมองเห็นที่ผู้ป่วยรายงานเองในภาวะตาที่หลากหลาย
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
การสูญเสียการมองเห็นส่งผลกระทบอย่างมากต่อกิจกรรมต่างๆ ตั้งแต่การอ่านไปจนถึงการขับรถ และต่อสุขภาวะทางอารมณ์ มาตรการวัดคุณภาพชีวิตทั่วไปมักจะพลาดมิติที่เฉพาะเจาะจงกับการมองเห็น NEI-VFQ-25 เชื่อมช่องว่างนี้โดยการบันทึกอย่างเป็นระบบว่าโรคทางตาบั่นทอนการทำงานในชีวิตประจำวันและการรับรู้สุขภาพส่วนตัวอย่างไร มาตรวัดย่อย 12 มาตรวัดที่แตกต่างกันช่วยให้แพทย์สามารถระบุได้ว่าแง่มุมใดของการมองเห็นมีความสำคัญที่สุดต่อผู้ป่วยแต่ละราย บางรายอาจให้ความสำคัญกับการอ่าน บางรายอาจให้ความสำคัญกับการขับรถหรือการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม ซึ่งช่วยให้สามารถกำหนดเป้าหมายการรักษาและการติดตามผลที่ปรับให้เหมาะสมได้ เครื่องมือนี้สะท้อนถึงแบบจำลองชีวจิตสังคม (biopsychosocial model) ได้แก่ ความสามารถทางกายภาพ (การมองเห็น) ข้อจำกัดในการทำงาน (สิ่งที่ทำได้) และผลกระทบทางจิตใจ (ความรู้สึกเกี่ยวกับสิ่งนั้น)
ประวัติศาสตร์
พัฒนาโดย Mangione, Lee, Gutierrez และเพื่อนร่วมงานที่ RAND Corporation และ UCLA โดยความร่วมมือกับสถาบันจักษุแห่งชาติ (ตีพิมพ์ใน Arch Ophthalmol ปี 2001) มีต้นกำเนิดมาจากการเป็นฉบับย่อของ VFQ 51 ข้อ เพื่อลดภาระในขณะที่ยังคงรักษาคุณภาพทางจิตวิทยาไว้ กลายเป็นมาตรฐานในการทดลองทางคลินิกแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCTs) และการปฏิบัติทางคลินิกในจักษุวิทยาในช่วงกลางทศวรรษ 2000 มีการแก้ไขเล็กน้อยและการแปลภาษาตามมา; โครงสร้างหลักและการให้คะแนนยังคงเสถียร FDA ได้รับรองว่าเป็นมาตรวัดผลลัพธ์ที่ผู้ป่วยรายงานเองสำหรับการทดลองทางคลินิกทางจักษุวิทยา
ควรใช้เมื่อใด
เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยที่มีการสูญเสียการมองเห็นหรือโรคทางตาที่ผลกระทบต่อการทำงานและคุณภาพชีวิตทางอัตวิสัยมีความสำคัญ มีคุณค่าอย่างยิ่งในภาวะเรื้อรัง (ต้อหิน, AMD, เบาหวานขึ้นจอประสาทตา) ที่ความคมชัดของการมองเห็นคงที่แต่คุณภาพชีวิตลดลง หรือในทางกลับกันที่การเพิ่มขึ้นเล็กน้อยของ VA ทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างมาก แนะนำให้ใช้ในการประเมินพื้นฐาน ระหว่างการรักษา และในการติดตามผลเพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลง มีความสำคัญในการตัดสินใจร่วมกัน: เผยให้เห็นว่าการรักษานั้นให้ความสำคัญกับความต้องการในชีวิตจริงของผู้ป่วยหรือไม่
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ผลกระทบจากค่าต่ำสุดและสูงสุดในบางมาตรวัดย่อย (เช่น การมองเห็นรอบข้าง, อาการปวดตา) ลดความไวในโรคที่ไม่รุนแรงหรือการมองเห็นรอบข้างที่ยังคงสมบูรณ์
- ต้องใช้ความสามารถในการอ่านออกเขียนได้และความสามารถทางปัญญา; ยังไม่ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องในภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษสำหรับการแปลทั้งหมด; การบริหารจัดการทางโทรศัพท์เป็นไปได้แต่มีความน่าเชื่อถือน้อยกว่าการรายงานตนเอง
- ไม่ได้วัดการมองเห็นโดยตรง (VA, VF, ความไวต่อความแตกต่างของแสง) — การรับรู้คุณภาพชีวิตอาจแตกต่างจากตัวชี้วัดเชิงวัตถุเนื่องจากการปรับตัว ภาวะซึมเศร้า หรือความคาดหวัง
- ความสัมพันธ์ระหว่างมาตรวัดย่อยอยู่ในระดับปานกลางถึงสูง ซึ่งบ่งชี้ถึงความซ้ำซ้อนบางประการ; โครงสร้างปัจจัยได้รับการถกเถียง และมีวิธีการให้คะแนนทางเลือกอื่น
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- มีความแข็งแกร่งทางจิตวิทยา: มีความสอดคล้องภายในที่ดีเยี่ยม (Cronbach α 0.70–0.94 ในแต่ละมาตรวัดย่อย), ความน่าเชื่อถือในการทดสอบซ้ำ (ICC >0.80), และความถูกต้องแบบบรรจบ/แบบจำแนก
- ไม่ขึ้นกับโรค: มีความไวต่อภาวะต้อกระจก, ต้อหิน, AMD, เบาหวานขึ้นจอประสาทตา, สายตาเลือนราง และความผิดปกติของการหักเหของแสง — ทำให้สามารถเปรียบเทียบระหว่างประเภทการวินิจฉัยได้
- หลายมิติ: มาตรวัดย่อย 12 รายการจับภาพโดเมนคุณภาพชีวิตที่แตกต่างกัน; แพทย์ไม่จำเป็นต้องลดการมองเห็นให้เหลือเพียงตัวเลขเดียว
- ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง: แสดงให้เห็นถึงการปรับปรุง/ลดลงที่มีความหมายด้วยการรักษา การผ่าตัด หรือการดำเนินของโรคด้วยขนาดผลที่ดี (Cohen d มักจะ >0.5 สำหรับการผ่าตัด)
- ได้รับการตรวจสอบอย่างกว้างขวาง: มีสิ่งพิมพ์หลายพันฉบับ, การแปลเป็นกว่า 40 ภาษา, มีข้อมูลบรรทัดฐาน, ได้รับการรับรองโดย FDA และ EMA ในแนวทางการทดลองทางคลินิก
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
25 ข้อครอบคลุมโครงสร้างการทำงานและจิตใจ 12 ประการ ผู้ตอบให้คะแนนแต่ละข้อตามมาตราส่วนลิเคิร์ท (โดยทั่วไปคือ 1–5 คะแนน หรือใช่/ไม่ใช่สำหรับบางข้อ) จากนั้นมาตรวัดย่อยทั้งหมดและคะแนนรวมจะถูกแปลงเป็นมาตราส่วน 0–100 โดยที่ 100 = คะแนนที่ดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้, 0 = คะแนนที่แย่ที่สุด การบริหารจัดการใช้เวลา 5–10 นาที เหมาะสำหรับผู้ใหญ่ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไปที่มีภาวะทางตาใดๆ ไม่จำเป็นต้องมีการฝึกอบรมพิเศษ ผู้ตอบกรอกข้อมูลด้วยตนเองโดยใช้กระดาษ ดิจิทัล หรือการสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์
มาตรวัดย่อยแต่ละรายการจาก 12 รายการจะได้รับการให้คะแนนแยกกัน (การมองเห็นทั่วไป (1 ข้อ), ความยากลำบากในกิจกรรมระยะใกล้ (3 ข้อ), ความยากลำบากในกิจกรรมระยะไกล (3 ข้อ), ข้อจำกัดเนื่องจากการมองเห็น (2 ข้อ), การพึ่งพาผู้อื่น (3 ข้อ), ความยากลำบากในการขับรถ (2 ข้อ), การมองเห็นสี (1 ข้อ), การมองเห็นรอบข้าง (1 ข้อ), อาการปวดตา (1 ข้อ), สุขภาพทั่วไป (1 ข้อ), สุขภาพจิตทั่วไป (1 ข้อ), ข้อจำกัดด้านบทบาท (1 ข้อ)) การตอบสนองของข้อคำถามจะถูกแปลงเป็นมาตราส่วน 0–100 โดยใช้อัลกอริทึมมาตรฐาน คะแนนรวมองค์ประกอบ (overall composite score) คือค่าเฉลี่ยของมาตรวัดย่อยทั้ง 12 รายการ ซึ่งมีช่วง 0–100 เช่นกัน คะแนนที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงการทำงานของสายตาและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ความแตกต่างของคะแนนรวมองค์ประกอบที่ ≥5 คะแนนถือว่ามีความสำคัญทางคลินิก
คะแนนมีช่วง 0–100 ในทุกมาตรวัดย่อยและคะแนนรวมองค์ประกอบ คะแนนที่สูงขึ้น (70–100) = การทำงานของสายตาดีเยี่ยม; 50–69 = การทำงานของสายตาปานกลาง; 25–49 = การมองเห็นบกพร่องอย่างมาก; 0–24 = การสูญเสียการมองเห็นอย่างรุนแรง/ความพิการอย่างมาก ความแตกต่างที่มีความสำคัญทางคลินิกน้อยที่สุด (Minimal Clinically Important Difference หรือ MCID) แตกต่างกันไปในแต่ละมาตรวัดย่อย แต่โดยทั่วไปคือ 5–10 คะแนน มาตรวัดย่อยแต่ละรายการเผยให้เห็นความบกพร่องที่เฉพาะเจาะจงกับโดเมน: คะแนนการขับรถต่ำบ่งชี้ถึงความไม่สามารถขับรถได้อย่างปลอดภัย; คะแนนกิจกรรมระยะใกล้ต่ำบ่งชี้ถึงความยากลำบากในการอ่านและทักษะการเคลื่อนไหวที่ดี การเปรียบเทียบกับข้อมูลบรรทัดฐานตามอายุและภาวะ (ต้อกระจก, AMD, ต้อหิน, เบาหวานขึ้นจอประสาทตา, สายตาเลือนราง) จะช่วยให้เข้าใจผลลัพธ์ของแต่ละบุคคลได้
การประเมินก่อนและหลังการผ่าตัดต้อกระจก การผ่าตัดแก้ไขสายตา และการผ่าตัดจอประสาทตา เพื่อบันทึกการปรับปรุงการทำงานที่ผู้ป่วยรับรู้ การจัดระยะความรุนแรงของต้อหินและ AMD ควบคู่ไปกับข้อมูลความคมชัดของการมองเห็นและลานสายตา เพื่อจับภาพภาระทางอัตวิสัย จุดสิ้นสุดหลักหรือรองในการทดลองทางคลินิกที่วัดคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็นภายใต้การรักษาหรือการแทรกแซงใหม่ การวัดผลลัพธ์การฟื้นฟูสายตาเลือนรางและการจัดลำดับความสำคัญของอุปกรณ์ช่วยและฝึกอบรม การวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์สุขภาพ: การประมาณการความคุ้มค่าและภาระของโรคในภาวะทางจักษุวิทยา
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การตีความคะแนนมาตรวัดย่อยเดี่ยวมากเกินไปโดยไม่มีบริบท: คะแนนการขับรถต่ำในผู้ที่ไม่ขับรถไม่มีความเกี่ยวข้องทางคลินิก; ควรยึดตามเป้าหมายของผู้ป่วยเสมอ
- การสมมติว่าคะแนนรวมองค์ประกอบเพียงอย่างเดียวสะท้อนถึงคุณภาพชีวิต: ผู้ป่วยที่มีความยากลำบากในการขับรถตอนกลางคืนอย่างรุนแรงอาจมีคะแนนรวมองค์ประกอบสูง แต่ความเป็นอิสระในการทำงานจริงต่ำ
- การใช้มาตรวัดคุณภาพชีวิตทั่วไป (SF-36, EQ-5D) แทน NEI-VFQ-25 ในการทดลองทางจักษุวิทยา: มาตรวัดเหล่านี้ขาดเนื้อหาที่เฉพาะเจาะจงกับการมองเห็นและตอบสนองได้น้อยกว่า
- การลืมแปลงการตอบสนองของข้อคำถามดิบเป็นมาตราส่วน 0–100 ก่อนการตีความ — คะแนนดิบยากที่จะตีความโดยไม่มีอัลกอริทึมการแปลง
คำถามที่พบบ่อย
การเปลี่ยนแปลงคะแนน NEI-VFQ-25 ที่มีความสำคัญทางคลินิกคืออะไร?
MCID ขึ้นอยู่กับมาตรวัดย่อยและบริบท คำแนะนำทั่วไป: การเปลี่ยนแปลง 5–10 คะแนนในมาตรวัดย่อยถือว่ามีความสำคัญทางคลินิก; การเปลี่ยนแปลงคะแนนรวมองค์ประกอบ 5–15 คะแนนสะท้อนถึงการปรับปรุง/ลดลงที่มีความหมาย ในการผ่าตัดต้อกระจก ผู้ป่วยมักจะดีขึ้นโดยรวม 15–25 คะแนน การปรับปรุงที่น้อยลง (3–5 คะแนน) ในต้อหินหรือ AMD สะท้อนถึงเส้นทางการดำเนินของโรคที่ช้าลง
NEI-VFQ-25 สามารถใช้กับผู้ป่วยที่มีสายตาเลือนรางอย่างรุนแรงหรือตาบอดได้หรือไม่?
ได้ แม้ว่า VA จะเป็น 20/200 หรือแย่กว่านั้น ผู้ป่วยยังคงมีการมองเห็นที่ใช้งานได้และประสบการณ์ทางอัตวิสัย VFQ-25 จับภาพกิจกรรมระยะใกล้และไกลที่เหลืออยู่ การใช้การมองเห็นรอบข้าง และผลกระทบทางอารมณ์ ในผู้ป่วยตาบอด (ไม่รับรู้แสง) ข้อคำถามส่วนใหญ่อาจให้คะแนนต่ำสุด แต่ก็ยังบันทึกภาระคุณภาพชีวิตได้ สำหรับสายตาเลือนรางอย่างรุนแรง VFQ-25 ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์มากกว่า VA เพียงอย่างเดียว
คะแนนรวมองค์ประกอบคำนวณอย่างไร?
คะแนนรวมองค์ประกอบคือค่าเฉลี่ยที่ไม่ถ่วงน้ำหนักของคะแนนมาตรวัดย่อยทั้ง 12 รายการ (แต่ละรายการแปลงเป็น 0–100) หากมาตรวัดย่อยมีข้อมูลที่ขาดหายไป จะใช้โปรโตคอลการประมาณค่า (เช่น ค่าเฉลี่ยของมาตรวัดย่อยที่กรอกสมบูรณ์ในผู้ป่วยรายนั้น) คะแนนรวมมีช่วง 0–100 โดยที่คะแนนสูงขึ้น = การทำงานที่ดีขึ้น การวิเคราะห์บางอย่างใช้คะแนนรวมองค์ประกอบแบบถ่วงน้ำหนัก; โปรดตรวจสอบเอกสารประกอบเครื่องมือของคุณ
NEI-VFQ-25 มีให้ใช้ฟรีหรือไม่ และใครสามารถบริหารจัดการได้?
เครื่องมือนี้ฟรีสำหรับการวิจัยและการใช้ทางคลินิกโดยมีข้อจำกัดน้อยที่สุด ไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตหรือการฝึกอบรมพิเศษ — ผู้ให้บริการด้านสุขภาพหรือผู้บริหารจัดการที่ได้รับการฝึกอบรมคนใดก็สามารถให้ได้ ในสหรัฐอเมริกาและหลายประเทศ เครื่องมือนี้เป็นสาธารณสมบัติ ควรระบุแหล่งที่มา Mangione et al. (2001) ในสิ่งพิมพ์เสมอ
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Mangione, C. M., Lee, P. P., Gutierrez, P. R., et al. (2001). Development of the 25-item National Eye Institute Visual Function Questionnaire. Arch Ophthalmol, 119(7), 1050-1058.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วMangione, C. M., Berry, S., Spritzer, K., et al. (1998). Identifying the content area for the 51-item National Eye Institute Visual Function Questionnaire. Arch Ophthalmol, 116(2), 227-233.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว