การวิเคราะห์เรื่องเล่า — การสืบเสาะเรื่องเล่า
- ผู้เสนอ
- Catherine Kohler Riessman (seminal synthesis, 2008); roots in Labov & Waletzky (1967)
- ปี
- 1967 (foundational); 2008 (canonical handbook)
- ประเภท
- Qualitative interpretive method
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์เรื่องเล่าเป็นวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่ง Catherine Kohler Riessman (2008) ได้สังเคราะห์ไว้เป็นแบบแผน โดยตรวจสอบว่าบุคคลเล่าประสบการณ์ชีวิตของตนเองและสร้างความหมายผ่านการบอกเล่าอย่างไร โดยอาศัยแนวทางประวัติชีวิต ชีวประวัติ และการสืบเสาะเรื่องเล่า วิธีการนี้ถือว่าเรื่องเล่าเอง — ไม่ใช่เพียงเนื้อหา — เป็นหน่วยของการวิเคราะห์ โดยให้ความสนใจกับลำดับเวลา โครงสร้างของเนื้อเรื่อง และบริบททางสังคมที่เรื่องเล่าถูกสร้างขึ้น
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
เมื่อผู้คนเล่าประสบการณ์ที่สำคัญ พวกเขาไม่ได้เพียงรายงานข้อเท็จจริง — พวกเขาก่อร่างข้อเท็จจริงเหล่านั้นให้เป็นเรื่องเล่าที่มีจุดเริ่มต้น กลาง และจุดจบ เรื่องเล่าเผยให้เห็นไม่เพียงสิ่งที่เกิดขึ้น แต่ยังรวมถึงวิธีที่ผู้เล่าทำความเข้าใจกับสิ่งนั้นด้วย: สิ่งที่พวกเขาเน้น สิ่งที่พวกเขาละเว้น และวิธีที่พวกเขาวางตำแหน่งตนเองเมื่อเทียบกับผู้อื่น การวิเคราะห์เรื่องเล่าถือว่าการเล่าเรื่องนี้เป็นข้อมูล โดยแกะโครงสร้างและความหมายของคำบอกเล่า แทนที่จะลดทอนให้เป็นรหัสหรือหมวดหมู่
ประวัติศาสตร์
การศึกษาโครงสร้างเรื่องเล่าอย่างเป็นระบบในการวิจัยทางสังคมมีต้นกำเนิดมาจากการวิเคราะห์ทางภาษาศาสตร์ของเรื่องเล่าประสบการณ์ส่วนบุคคลที่พูดโดย Labov และ Waletzky (1967) ซึ่งระบุสถาปัตยกรรมของเรื่องเล่าทีละอนุประโยค นักสังคมวิทยา นักจิตวิทยา และนักวิจัยด้านการศึกษาได้ขยายกรอบนี้ในช่วงทศวรรษที่ 1980 และ 1990 ภายใต้ชื่อที่กว้างขึ้นว่าการสืบเสาะเรื่องเล่า คู่มือของ Catherine Kohler Riessman ในปี 2008 ได้รวบรวมสาขานี้ โดยกำหนดรูปแบบการวิเคราะห์ที่แตกต่างกันสี่แบบ — เชิงธีม เชิงโครงสร้าง เชิงปฏิสัมพันธ์/การแสดง และเชิงทัศน์ — และสร้างการวิเคราะห์เรื่องเล่าให้เป็นระเบียบวิธีที่ได้รับการยอมรับในสาขาวิทยาศาสตร์มนุษย์
ควรใช้เมื่อใด
การวิเคราะห์เรื่องเล่าเหมาะสำหรับคำถามวิจัยที่มุ่งเน้นไปที่ประสบการณ์ชีวิต อัตลักษณ์ การสร้างความหมาย หรือการเปลี่ยนแปลงเมื่อเวลาผ่านไป — สถานการณ์ที่ 'อย่างไร' และ 'ทำไม' ของคำบอกเล่าส่วนบุคคลมีความสำคัญเท่ากับ 'อะไร' วิธีการนี้ต้องการข้อมูลการสัมภาษณ์เชิงลึกหรือประวัติชีวิต จำนวนผู้เข้าร่วมอย่างน้อยประมาณสามคนก็เพียงพอสำหรับการทำงานเชิงสำรวจ แต่แนะนำให้มีสิบคนขึ้นไปเมื่อเป้าหมายคือการวิเคราะห์รูปแบบในเรื่องเล่าต่างๆ หากชุดข้อมูลมีขนาดเล็กมาก (น้อยกว่าสามคน) การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยา (phenomenological analysis) จะเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า วิธีการนี้ไม่เหมาะสำหรับคำถามวิจัยที่ต้องการการสรุปผลเชิงสถิติ
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ใช้เวลานาน: การถอดความทั้งหมด การอ่านโครงสร้าง และการตีความเรื่องเล่า แม้แต่ชุดข้อมูลขนาดเล็ก ก็ต้องใช้ความพยายามของผู้วิจัยอย่างมาก
- ข้อค้นพบจะผูกติดกับบริบทและไม่สามารถสรุปผลเชิงสถิติไปยังประชากรที่ใหญ่กว่าได้
- ข้อสรุปเชิงตีความขึ้นอยู่กับทักษะของผู้วิจัยและการมีวินัยในการสะท้อนคิดอย่างมาก เรื่องเล่าเดียวกันสามารถรองรับการตีความได้หลายแบบ
- การวิเคราะห์รูปแบบในเรื่องเล่าต่างๆ จะถูกจำกัดเมื่อกลุ่มตัวอย่างมีขนาดเล็กมาก (น้อยกว่าสิบคน)
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- รักษาความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและตรรกะทางเวลาของประสบการณ์ชีวิตที่แนวทางการเข้ารหัสแบบแยกส่วนจะทำให้สลายไป
- เผยให้เห็นว่าบุคคลสร้างอัตลักษณ์และความหมายได้อย่างไร ไม่ใช่เพียงสิ่งที่พวกเขารายงาน
- มีความอ่อนไหวต่อบริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่เรื่องเล่าถูกสร้างและบอกเล่า
- มีความยืดหยุ่นในสาขาวิชาต่างๆ — สังคมวิทยา จิตวิทยา การศึกษา สุขภาพ และการศึกษาองค์กร ล้วนนำไปใช้
การประยุกต์ใช้
- การวิจัยด้านสุขภาพและโรคภัยไข้เจ็บ: การทำความเข้าใจว่าผู้ป่วยสร้างคำบอกเล่าเกี่ยวกับการวินิจฉัย การรักษา และการฟื้นตัวอย่างไร
- การศึกษาอัตลักษณ์และช่วงชีวิต: การติดตามว่าผู้คนเล่าถึงการเปลี่ยนแปลง เช่น การย้ายถิ่น การเปลี่ยนอาชีพ หรือการสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รักอย่างไร
- การวิจัยด้านการศึกษา: การตรวจสอบว่านักเรียนและครูเล่าประสบการณ์ทางวิชาชีพและประสบการณ์การเรียนรู้ของตนเองอย่างไร
- การศึกษาองค์กรและการจัดการ: การแกะรอยว่าผู้ก่อตั้ง ผู้นำ หรือพนักงานเล่าประวัติศาสตร์สถาบันและการเปลี่ยนแปลงอย่างไร
- การวิจัยนโยบายสังคม: การให้เสียงแก่กลุ่มชายขอบโดยการวิเคราะห์เรื่องเล่าที่พวกเขามีต่อสถาบันต่างๆ
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ข้อมูลเรื่องเล่าที่สมบูรณ์จะถูกรวบรวมผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนาประวัติชีวิต หรือคำบอกเล่าชีวประวัติ ซึ่งผู้เข้าร่วมจะได้รับเชิญให้เล่าเรื่องราวของตนเองโดยมีการขัดจังหวะน้อยที่สุด การออกแบบภาคตัดขวางหรือการออกแบบตามยาวเป็นไปได้ทั้งสองแบบ แต่ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของเวลา — การรักษาเส้นเรื่องของแต่ละเรื่องเล่า — จะต้องได้รับความสำคัญตั้งแต่เริ่มต้น
การบันทึกเสียงหรือวิดีโอจะถูกถอดความทั้งหมด โดยรักษาการหยุดชั่วคราว การพูดแทรก และลักษณะเสียงที่สื่อความหมายไว้ การถอดความจะถือว่าเป็นข้อความที่ถูกสร้างขึ้น แทนที่จะเป็นบันทึกที่เป็นกลาง และการตัดสินใจในการถอดความ — สิ่งที่รวมอยู่ด้วย รูปแบบการจัดวาง — จะต้องได้รับการบันทึกเป็นทางเลือกในการดำเนินวิธีวิจัย
เรื่องเล่าแต่ละเรื่องจะถูกตรวจสอบสถาปัตยกรรมภายใน: ลำดับเหตุการณ์ (การปูเรื่อง ปัญหา การแก้ไข บทสรุป ในกรอบของ Labov) ตรรกะของเนื้อเรื่อง จุดเปลี่ยน และลำดับเวลาของเหตุการณ์ การอ่านโครงสร้างนี้จะแสดงให้เห็นว่าเรื่องเล่าถูกสร้างขึ้นอย่างไรก่อนที่จะเริ่มการตีความ
จะมีการระบุธีม ค่านิยม และรูปแบบการสร้างความหมายที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ในเรื่องเล่าต่างๆ นักวิเคราะห์จะเคลื่อนที่ระหว่างเรื่องเล่าแต่ละเรื่องกับภาพรวมที่กว้างขึ้น โดยสังเกตความสอดคล้องและความแตกต่าง การตีความยังคงยึดติดกับภาษาของผู้เข้าร่วมและเส้นเรื่อง แทนที่จะบังคับใช้หมวดหมู่ภายนอก
ผู้วิจัยจะบันทึกตำแหน่งของตนเองและวิธีที่อาจส่งผลต่อการเก็บข้อมูลและการตีความ — ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติที่เรียกว่าการสะท้อนคิด (reflexivity) ความน่าเชื่อถือจะได้รับการสร้างขึ้นผ่านการตรวจสอบกับสมาชิก (member-checking) การพรรณนาอย่างละเอียด (thick description) และเส้นทางการตรวจสอบ (audit trails) แทนที่จะใช้ดัชนีความน่าเชื่อถือทางสถิติ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การถือว่าการถอดความเป็นหน้าต่างที่โปร่งใสสู่เหตุการณ์ แทนที่จะเป็นข้อความที่ถูกสร้างขึ้นซึ่งได้รับอิทธิพลจากบริบทการสัมภาษณ์และการตัดสินใจในการถอดความ
- การลดทอนเรื่องเล่าให้เป็นรหัสเชิงธีมเร็วเกินไป และสูญเสียตรรกะเชิงโครงสร้างและเวลาที่ทำให้การวิเคราะห์เรื่องเล่ามีความโดดเด่น
- การละเลยการสะท้อนคิดของผู้วิจัย — การไม่บันทึกว่าตำแหน่งสมมติฐานและความสัมพันธ์ของนักวิเคราะห์กับผู้เข้าร่วมส่งผลต่อการตีความอย่างไร
- การพยายามวิเคราะห์รูปแบบข้ามเรื่องเล่าด้วยผู้เข้าร่วมไม่ถึงประมาณสิบคน; ด้วยกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กมาก ให้เปลี่ยนไปใช้การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยา
คำถามที่พบบ่อย
ฉันต้องการผู้เข้าร่วมกี่คนสำหรับการวิเคราะห์เรื่องเล่า?
ผู้เข้าร่วมอย่างน้อยสามคนก็เพียงพอสำหรับการทำงานเรื่องเล่าเชิงสำรวจหรือกรณีเดียว เมื่อเป้าหมายคือการระบุรูปแบบหรือความแตกต่างในเรื่องเล่าหลายเรื่อง แนะนำให้มีผู้เข้าร่วมสิบคนขึ้นไป หากคุณมีน้อยกว่าสามคน การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า
อะไรคือความแตกต่างระหว่างการวิเคราะห์เรื่องเล่ากับการวิเคราะห์เชิงธีม?
การวิเคราะห์เชิงธีมแยกข้อความออกเป็นรหัสและธีมที่สามารถเปรียบเทียบกันได้ในแต่ละกรณี โดยละทิ้งลำดับและตรรกะของเนื้อเรื่อง การวิเคราะห์เรื่องเล่าถือว่าเรื่องเล่าแต่ละเรื่องเป็นภาพรวม โดยให้ความสนใจกับลำดับและโครงสร้างของเหตุการณ์ รวมถึงความหมายที่ผู้เล่าสร้างขึ้น — 'อย่างไร' ของคำบอกเล่า ไม่ใช่เพียงเนื้อหา
การวิเคราะห์เรื่องเล่าเหมือนกับการวิเคราะห์วาทกรรมหรือไม่?
ทั้งสองวิธีมีความสนใจในภาษาและความหมายเหมือนกัน แต่มีจุดเน้นต่างกัน การวิเคราะห์วาทกรรมตรวจสอบการใช้ภาษา อำนาจ และการปฏิบัติทางสังคมในวงกว้าง การวิเคราะห์เรื่องเล่ามุ่งเน้นเฉพาะโครงสร้างเรื่องเล่า ลำดับเวลา และความหมายที่บุคคลสร้างขึ้นเกี่ยวกับประสบการณ์ของตนเอง บางครั้งทั้งสองแนวทางก็ถูกนำมารวมกัน
ฉันจะสร้างความเข้มงวดในการวิเคราะห์เรื่องเล่าได้อย่างไรโดยไม่มีความน่าเชื่อถือทางสถิติ?
ความเข้มงวดขึ้นอยู่กับการสะท้อนคิด (การบันทึกตำแหน่งของผู้วิจัย) การพรรณนาอย่างละเอียด (การให้รายละเอียดบริบทเพียงพอเพื่อให้ผู้อ่านประเมินการถ่ายทอดได้) การตรวจสอบกับสมาชิก (การนำการตีความกลับไปให้ผู้เข้าร่วมแสดงความคิดเห็น) และเส้นทางการตรวจสอบ (การบันทึกการตัดสินใจในการวิเคราะห์ทุกครั้ง) แนวปฏิบัตินี้ใช้ทดแทนดัชนีความน่าเชื่อถือทางสถิติ ซึ่งไม่สามารถนำมาใช้กับงานเชิงคุณภาพเชิงตีความได้
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Riessman, C.K. (2008). Narrative Methods for the Human Sciences. Sage.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว