Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

มาตรวัดคุณภาพชีวิตในโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง 54 ข้อ (Multiple Sclerosis Quality of Life-54: MSQOL-54)

ผู้เสนอ
Barbara G. Vickrey, UCLA
ปี
1995
ประเภท
Self-report questionnaire
กลุ่มวิธี
disease-specific quality of life

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

MSQOL-54 เป็นเครื่องมือประเมินคุณภาพชีวิตที่จำเพาะต่อโรค ออกแบบมาเพื่อวัดภาระทางกายและจิตใจของโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (multiple sclerosis) ที่มีต่อการดำเนินชีวิตประจำวันและความเป็นอยู่ของผู้ป่วย พัฒนาโดย Vickrey และคณะในปี 1995 โดยรวมแบบสอบถามสุขภาพทั่วไปที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย SF-36 เข้ากับรายการคำถามที่จำเพาะต่อโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง 18 รายการ เพื่อให้การวัดคุณภาพชีวิตในประชากรผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งเป็นไปอย่างครอบคลุม มาตรวัดนี้เป็นเครื่องมือหลักในการวิจัยทางคลินิกและการติดตามผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งส่งผลกระทบไม่เพียงต่อการทำงานของระบบประสาท แต่ยังส่งผลอย่างลึกซึ้งต่อการทำงานทางอารมณ์ สังคม และบทบาทหน้าที่ ต่างจากมาตรวัดสุขภาพทั่วไป MSQOL-54 จะสร้างสมดุลระหว่างมิติสุขภาพสากล (การทำงานทางกาย สุขภาพจิต ข้อจำกัดด้านบทบาท) กับข้อกังวลที่จำเพาะต่อโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง เช่น การทำงานด้านการรู้คิด การทำงานทางเพศ และผลกระทบของโรคต่อเป้าหมายชีวิต เครื่องมือนี้ตระหนักดีว่าความพิการจากโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งนั้นมีหลายมิติ และคุณภาพชีวิตที่ผู้ป่วยรับรู้ได้อาจแตกต่างจากมาตรวัดทางคลินิกเชิงวัตถุวิสัย ด้วยการบูรณาการทั้งมิติทั่วไปและมิติที่จำเพาะต่อโรค เครื่องมือนี้จึงสามารถวัดภาระทั้งหมดของการใช้ชีวิตอยู่กับโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งได้

ประวัติศาสตร์

MSQOL-54 ได้รับการพัฒนาโดย Barbara Vickrey ที่ UCLA ในปี 1995 เพื่อตอบสนองความต้องการเครื่องมือประเมินคุณภาพชีวิตที่จำเพาะต่อโรค ซึ่งรวมเอาพื้นที่ภาระที่เป็นเอกลักษณ์ของโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งไว้ด้วย ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Health Psychology ฉบับที่ 14 และได้กลายเป็นเครื่องมือประเมินคุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการวิจัยทางคลินิกทั่วโลก มาตรวัดนี้ได้รวมเอา SF-36 (36 รายการ) เข้ากับรายการคำถามที่จำเพาะต่อโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง 18 รายการ ซึ่งกล่าวถึงการรู้คิด ความเหนื่อยล้า การทำงานทางเพศ และผลกระทบโดยรวมของโรค ตลอดระยะเวลากว่าสามทศวรรษ ได้มีการแปลและตรวจสอบความตรงในกว่า 40 ภาษา และถูกนำไปใช้ในการศึกษาที่ตีพิมพ์และการทดลองทางคลินิกหลายร้อยรายการ ไม่มีการปรับปรุงแก้ไขที่สำคัญใดๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ เครื่องมือยังคงมีเสถียรภาพในรูปแบบดั้งเดิม

ควรใช้เมื่อใด

MSQOL-54 แนะนำให้ใช้ในการทดลองทางคลินิกและการศึกษาในกลุ่มประชากรผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง การติดตามผลลัพธ์ที่รายงานโดยผู้ป่วยในการปฏิบัติทางคลินิก การติดตามคุณภาพชีวิตในระยะยาวระหว่างการดำเนินของโรคหรือการรักษา การวิจัยเปรียบเทียบประสิทธิผล และการวิจัยบริการสุขภาพ มีคุณค่าอย่างยิ่งเมื่อจำเป็นต้องวัดทั้งสถานะสุขภาพทั่วไปและข้อกังวลที่จำเพาะต่อโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งในเครื่องมือเดียว เหมาะสมน้อยกว่าเมื่อต้องการการประเมินที่สั้นมาก (ใช้ MSWS-12 หรือ Modified Rankin สำหรับความพิการเพียงอย่างเดียว) หรือในผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งระยะเริ่มต้นที่มีความพิการน้อย

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • 54 รายการคำถามทำให้มีความยาวกว่าเครื่องมือคัดกรองคุณภาพชีวิตแบบสั้นบางชนิด ซึ่งอาจเพิ่มความเหนื่อยล้าของผู้ตอบในประชากรที่มีอาการป่วยมาก
  • ขาดคะแนนรวมที่สามารถตีความได้เพียงคะแนนเดียว นักคลินิกต้องตีความมาตรวัดย่อยสูงสุด 12 มาตรวัดแยกกัน
  • ไม่มีความแตกต่างทางคลินิกที่สำคัญน้อยที่สุด (MCID) ที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลสำหรับทุกมาตรวัดย่อยในประชากรผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งทุกกลุ่ม
  • ภาระในการตอบอาจเป็นอุปสรรคในภาวะที่มีอาการกำเริบเฉียบพลันหรือภาวะที่มีความพิการสูง ควรพิจารณาทางเลือกที่สั้นกว่าในบริบทดังกล่าว

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • รวมจุดแข็งของ SF-36 เข้ากับความเกี่ยวข้องที่จำเพาะต่อโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง โดยวัดทั้งมิติคุณภาพชีวิตทั่วไปและที่จำเพาะต่อโรค
  • ได้รับการตรวจสอบความตรงในประชากรผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งที่หลากหลาย (ชนิดกลับเป็นซ้ำและทุเลา, ชนิดลุกลาม, ระดับความพิการที่แตกต่างกัน) ในหลายประเทศและวัฒนธรรม
  • มีความไวต่อการเปลี่ยนแปลงของสถานะโรคและผลของการรักษา โดยมีการตอบสนองที่ได้รับการบันทึกในการทดลองทางคลินิก
  • การให้คะแนนแบบหลายมิติช่วยให้สามารถติดตามพื้นที่ปัญหาเฉพาะ (เช่น การทำงานด้านการรู้คิดหรือการทำงานทางเพศ) แทนที่จะเป็นคะแนนรวมเพียงคะแนนเดียว
  • มีให้ใช้งานฟรีในหลายภาษาและอนุญาตให้ใช้ในการปฏิบัติทางคลินิกและการวิจัยโดยมีข้อจำกัดน้อย

การประยุกต์ใช้

  • การทดลองทางคลินิกเกี่ยวกับยาปรับเปลี่ยนการดำเนินโรค (interferons, monoclonal antibodies, agents รับประทาน) เพื่อประเมินว่าการรักษาช่วยปรับปรุงคุณภาพชีวิตที่ผู้ป่วยรับรู้ได้ควบคู่ไปกับผลลัพธ์ทางคลินิกหรือไม่
  • การศึกษาในกลุ่มประชากรระยะยาวเพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตตลอดหลายปีที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินของโรค การสะสมความพิการ และเหตุการณ์ในชีวิต
  • การติดตามผลในการปฏิบัติทางคลินิกประจำวัน เพื่อระบุผู้ป่วยที่มีคุณภาพชีวิตลดลง และเป็นแนวทางในการสนทนาเกี่ยวกับการจัดการอาการ การฟื้นฟูสมรรถภาพ หรือการสนับสนุนทางจิตใจ
  • การวิจัยเปรียบเทียบประสิทธิผล เพื่อตรวจสอบผลลัพธ์ของกลยุทธ์การจัดการโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งที่แตกต่างกัน (การฟื้นฟูสมรรถภาพ การสนับสนุนด้านอาชีพ การบำบัดสุขภาพจิต) ต่อคุณภาพชีวิต
  • การวิจัยนโยบายสุขภาพและบริการสุขภาพ เพื่อประเมินภาระของโรคและความคุ้มค่าของการรักษาในประชากรผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

MSQOL-54 ประกอบด้วย 54 รายการคำถามที่นำเสนอในรูปแบบแบบสอบถามที่ผู้ป่วยตอบด้วยตนเอง รายการคำถามใช้มาตรวัดแบบ Likert (โดยทั่วไปมี 3-6 ระดับ) หรือรูปแบบ ใช่/ไม่ใช่ ระยะเวลาในการตอบประมาณ 10-15 นาที ผู้ป่วยตอบคำถามทั้งหมดโดยไม่มีแรงกดดันด้านเวลา ไม่จำเป็นต้องมีการฝึกอบรมทางคลินิกในการใช้ และสามารถตอบได้ในคลินิก ที่บ้าน หรือทางออนไลน์ เหมาะสำหรับผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไปและได้รับการวินิจฉัยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งที่ยืนยันแล้ว

2

คำตอบจะถูกรวมเป็น 12 มาตรวัดย่อย: การทำงานทางกาย (Physical Function), ข้อจำกัดด้านบทบาท-กายภาพ (Role Limitations-Physical), ข้อจำกัดด้านบทบาท-อารมณ์ (Role Limitations-Emotional), ความเจ็บปวด (Pain), สุขภาวะทางอารมณ์ (Emotional Well-being), พลังงาน (Energy), การรับรู้สุขภาพ (Health Perceptions), การทำงานทางสังคม (Social Function), การทำงานด้านการรู้คิด (Cognitive Function), ความทุกข์ทรมานจากสุขภาพ (Health Distress), การทำงานทางเพศ (Sexual Function), และคุณภาพชีวิตโดยรวม (Overall Quality of Life) 8 มาตรวัดย่อยแรกมาจาก SF-36 (ให้คะแนน 0-100); รายการคำถามที่จำเพาะต่อโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง 10 รายการ สร้างมาตรวัดย่อยเพิ่มเติม 4 มาตรวัด ซึ่งให้คะแนนในลักษณะเดียวกัน (0-100) แต่ละมาตรวัดย่อยจะให้คะแนนแยกกัน ไม่มีการคำนวณคะแนนรวมทั้งหมด คะแนนที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในทุกมาตรวัดย่อย

3

แต่ละมาตรวัดย่อยทั้ง 12 มาตรวัดจะให้คะแนนตามมาตรวัด 0-100 โดยค่าที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ไม่มีเกณฑ์ตัดทางคลินิกที่กำหนดไว้สำหรับ MSQOL-54 แต่การตีความจะเป็นแบบเปรียบเทียบ: การเปลี่ยนแปลงของผู้ป่วยเองเมื่อเวลาผ่านไป การเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม (เช่น กลุ่มที่ได้รับการรักษาเทียบกับกลุ่มควบคุม) หรือข้อมูลอ้างอิงเกณฑ์ปกติ (norms)จากกลุ่มผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งขนาดใหญ่ การลดลง 10+ คะแนนในมาตรวัดย่อยใดๆ เมื่อเวลาผ่านไป บ่งชี้ถึงความเสื่อมที่สำคัญทางคลินิก ค่าเฉลี่ยของประชากรจะแตกต่างกันไปตามลักษณะของโรคและระดับความพิการ ผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งชนิดกลับเป็นซ้ำและทุเลา (relapsing-remitting MS) มักรายงานคะแนนที่สูงกว่าผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งชนิดลุกลาม (progressive MS)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ห้ามรวมมาตรวัดย่อย 12 มาตรวัดเป็นคะแนนเดียว แต่ละมาตรวัดย่อยมีความหมายทางคลินิกที่แตกต่างกัน
  • ห้ามใช้ MSQOL-54 เพื่อวินิจฉัยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งหรือวัดกิจกรรมของโรค แต่เป็นการวัดคุณภาพชีวิตที่ผู้ป่วยรับรู้เท่านั้น
  • หลีกเลี่ยงการใช้เมื่อผู้ป่วยมีอาการกำเริบเฉียบพลันหรือภาวะสมองเสื่อมรุนแรง ควรใช้ในช่วงที่โรคคงที่
  • ห้ามเปรียบเทียบคะแนนระหว่างเวอร์ชันภาษาหรือวัฒนธรรมที่แตกต่างกันโดยไม่ได้ตรวจสอบความสมมูลเชิงจิตมาตรวิทยา

คำถามที่พบบ่อย

ฉันควรใช้ MSQOL-54 หรือมาตรวัดความพิการจากโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งที่สั้นกว่า เช่น MSWS-12 หรือ Modified Rankin ดี

MSQOL-54 วัดคุณภาพชีวิตที่ผู้ป่วยรับรู้ใน 12 มิติ; Modified Rankin และ MSWS-12 วัดความพิการทางหน้าที่หรือข้อจำกัดในการเดิน ให้ใช้ MSQOL-54 เมื่อคุณต้องการข้อมูลคุณภาพชีวิตที่ครอบคลุมสำหรับการวิจัยหรือความเข้าใจทางคลินิกในรายละเอียด ให้ใช้มาตรวัดที่สั้นกว่า (MSWS-12, Modified Rankin) เมื่อเป้าหมายคือการประเมินความพิการอย่างรวดเร็ว ในการทดลองทางคลินิก มักใช้ทั้งสองอย่างร่วมกันเพื่อวัดความพิการและคุณภาพชีวิตแยกกัน

มีเกณฑ์คะแนนขั้นต่ำที่บ่งชี้ถึงคุณภาพชีวิตที่ต่ำในผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งหรือไม่

ไม่มีเกณฑ์ตัดสากล แต่ให้ตีความ MSQOL-54 ในเชิงเปรียบเทียบ: ติดตามการเปลี่ยนแปลงของผู้ป่วยแต่ละรายเมื่อเวลาผ่านไป (การลดลง 10+ คะแนนบ่งชี้ถึงความแย่ลง) เปรียบเทียบกับข้อมูลเกณฑ์ปกติ (norms)ที่ตีพิมพ์สำหรับกลุ่มผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งที่คล้ายคลึงกัน หรือใช้ความแตกต่างระหว่างกลุ่มในการทดลอง บริบททางคลินิกมีความสำคัญ—คะแนน 50 ใน 'การทำงานด้านการรู้คิด' ในผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งชนิดลุกลามอาจเป็นสิ่งที่คาดหวังได้ ในขณะที่การลดลงอย่างรวดเร็วในผู้ป่วยชนิดกลับเป็นซ้ำและทุเลาควรได้รับการใส่ใจ

MSQOL-54 ใช้เวลาในการตอบนานเท่าใด และสามารถให้ทางโทรศัพท์หรือออนไลน์ได้หรือไม่

โดยทั่วไปใช้เวลา 10-15 นาทีสำหรับผู้ป่วยที่ไม่มีความบกพร่องทางการรู้คิดรุนแรง สามารถใช้บนกระดาษ พูดคุย (โดยผู้สัมภาษณ์) ทางโทรศัพท์ หรือออนไลน์ผ่านแพลตฟอร์มสำรวจ สำหรับผู้ป่วยที่มีความบกพร่องทางการรู้คิดหรือการเคลื่อนไหวรุนแรง อาจพิจารณาใช้เวอร์ชันที่ผู้ดูแลตอบแทนได้ แม้ว่าการให้คะแนนมาตรฐานจะสันนิษฐานว่าผู้ป่วยตอบด้วยตนเองก็ตาม ตรวจสอบให้แน่ใจว่าใช้รูปแบบเดียวกันสำหรับการประเมินตามลำดับเวลาเพื่อหลีกเลี่ยงความเอนเอียงจากการใช้

สามารถใช้ MSQOL-54 ในผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งชนิดลุกลามหรือมีความพิการสูงมากได้หรือไม่

ได้ แต่มีข้อควรระวัง ภาระในการตอบจะเพิ่มขึ้นตามความบกพร่องทางการรู้คิดหรือการเคลื่อนไหว บางรายการ (เช่น บทบาท-กายภาพ) อาจตีความได้ยากเมื่อบทบาททางกายภาพทั้งหมดสูญเสียไปแล้ว ในกรณีดังกล่าว ควรพิจารณาแนวทางแบบผสมผสาน: ใช้ MSQOL-54 ฉบับเต็มเมื่อเป็นไปได้ โดยเสริมด้วยมาตรวัดที่เจาะจงสั้นกว่า (เช่น เฉพาะมาตรวัดย่อยด้านการรู้คิดหรืออารมณ์) ในผู้ป่วยที่มีความบกพร่องรุนแรง เครื่องมือยังคงมีความตรง แต่การตีความผลพื้น (floor effect) (ผู้ป่วยจำนวนมากได้คะแนนต่ำสุด) ต้องทำด้วยความระมัดระวัง

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Vickrey, B. G., Hays, R. D., Genovese, B. J., Myers, L. W., & Ellison, G. W. (1995). Outcomes in Multiple Sclerosis: The Multiple Sclerosis Quality of Life-54 Scale. Health Psychology, 14(1), 34-42.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว